Ngày lên Hà Nội là một buổi sáng tháng Mười, trời xanh không một gợn mây, không khí mang cái se lạnh đầu thu trong lành đến mức muốn hít thật sâu mà không muốn thở ra.
Tôi mang theo một chiếc túi vải đựng quần áo, một túi nhỏ đựng sách và giấy tờ, và hai phong bì tiền — một của bố tặng, một là tiền tôi kiếm được từ nhà máy dệt. Cộng lại khoảng sáu mươi đồng — đủ để sống tiết kiệm trong vài tháng đầu trước khi học bổng về.
Cả xóm ra tiễn. Tôi không ngờ điều này — đời trước tôi không có buổi lên đường như thế này. Bà Tư mang cho tôi gói bánh nếp. Ông Năm đầu hẻm gật đầu, mắt ươn ướt. Mấy đứa em trong xóm đứng nhìn với vẻ mặt của người lần đầu thấy ai đó thực sự rời đi.
Hương khóc từ trước khi tôi bước ra khỏi cổng.
— Tao sẽ nhớ mày, Châu ơi. — Cô ôm tôi chặt. — Mày viết thư về nhé. Hứa đi.
— Hứa. — Tôi vỗ lưng bạn. — Mày cũng phải thi lại đại học năm sau. Mày thông minh hơn mày nghĩ đó.
— Thôi biết rồi, đi đi cho tao còn về lau nước mắt!
Mẹ tiễn tôi ra đến đầu phố. Hai mẹ con đi bộ cạnh nhau trong im lặng. Đến chỗ rẽ ra bến xe, bà dừng lại.
— Đến nơi thì viết thư về.
— Dạ.
— Ăn uống đàng hoàng. Đừng để đói.
— Dạ.
Bà nhìn tôi một hồi — cái nhìn của người muốn nói nhiều hơn nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Rồi bà đặt vào tay tôi một gói nhỏ gói trong tờ báo cũ.
— Mấy cái bánh khảo. Mày thích từ nhỏ.
Tôi cầm gói bánh, nhìn xuống bàn tay mẹ — đôi bàn tay chai cứng, ngón ngắn, gân xanh nổi lên vì bao năm làm lụng. Đôi bàn tay đã nấu cơm cho tôi mỗi ngày, đã vá áo cho tôi mỗi mùa, đã làm hàng ngàn thứ mà tôi đã nhận mà không nói lời cảm ơn.
— Con cảm ơn mẹ. — Tôi nói, giọng thật, không có vị đắng. — Cảm ơn mẹ vì tất cả những thứ mẹ đã làm.
Mẹ tôi không nói gì. Nhưng bà bóp nhẹ tay tôi một cái — nhanh, khẽ, như không muốn ai thấy — rồi quay đi.
Tôi đứng nhìn bóng bà khuất sau khúc quanh. Rồi tôi quay mặt về phía bến xe.
✦ ✦ ✦
Xe khách Hà Nội chạy mất bốn tiếng. Tôi ngồi cạnh cửa sổ, nhìn cảnh vật trôi qua — những cánh đồng lúa vàng rộng mênh mông, những ngôi làng ngói đỏ nép mình sau lũy tre xanh, những con đường đất đỏ quanh co vào trong xóm.
Lần trước tôi lên Hà Nội là mười hai năm sau — ba mươi tuổi, đi công tác cho nhà máy, chưa bao giờ học đại học, chưa bao giờ biết thủ đô trông như thế nào. Lần đó tôi đứng giữa Hồ Gươm mà tim không đập nhanh hơn, vì trong lòng chỉ có sự trống rỗng của người đã qua cái tuổi mà mọi thứ còn có thể khiến mình ngạc nhiên.
Lần này khác.
Khi xe qua cầu Thăng Long, tôi nhìn xuống dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa và cảm thấy tim mình nhảy lên một cái.
Mười tám tuổi. Đỗ đại học. Điểm cao nhất tỉnh. Phía trước là bốn năm học hành, là thư viện chất đầy sách, là những người thầy giỏi, là những người bạn từ khắp nơi về, là cả một tương lai mà đời trước tôi đã bị đánh mất.
Lần này tôi sẽ không để mất nó.
Xe đỗ vào bến Giáp Bát. Tôi xách túi bước xuống, đứng giữa cái ồn ào náo nhiệt của thủ đô buổi chiều — tiếng còi xe, tiếng người gọi nhau, mùi xôi ngô từ gánh hàng rong, khói thuốc lào từ mấy ông già ngồi chờ xe.
Tôi hít một hơi dài, ngẩng đầu lên.
Bắt đầu thôi.
