"Cháu đi bộ."
Tuế Ninh đã mở cửa xe trước khi chú Phùng kịp ngăn. Gió lùa vào cabin, mang theo một luồng tuyết lạnh buốt như kim châm.
"Cháu điên à!" Chú Phùng túm lấy tay áo cô. "Sáu cây số, bão tuyết, nửa đêm! Lạc đường là chết cóng!"
"Đường chỉ có một, chú. Qua đỉnh đèo rồi đổ dốc. Cháu đi theo vệt bánh xe." Cô quay lại nhìn ông. "Chú ở lại hơ ống dầu. Nổ máy được thì chú đuổi theo cháu."
Chú Phùng nhìn cô, rồi nhìn sang Nghiêm Tri Hành, người đã lặng lẽ xuống xe từ phía bên kia, đang quấn chặt khăn quàng lên mặt.
"Thằng này," chú nói, giọng gần như cầu khẩn, "mày giữ con bé cho chú."
Nghiêm Tri Hành không trả lời. Anh vòng qua đầu xe, cầm lấy chiếc mũ thợ mỏ màu vàng đất từ tay Tuế Ninh, nối dây cáp vào cục ắc quy, bật công tắc. Một luồng sáng trắng mạnh mẽ rọi ra từ chiếc đèn trên trán mũ, xuyên qua màn tuyết được chừng mười mét.
Anh đội chiếc mũ lên đầu cô, cài quai dưới cằm. Rồi anh tháo chiếc khăn len của mình, buộc một đầu vào thắt lưng cô, đầu kia buộc vào cổ tay mình.
"Đi," anh nói.
* * *
Kiếp trước, Tuế Ninh đã đến Hắc Thạch Câu một lần, vào năm 2018, trong một chiều thu nắng vàng. Lúc ấy con đường đã được trải nhựa, hai bên trồng bạch dương, đèo Lão Gia Lĩnh có trạm dừng chân bán nước và khoai lang nướng. Từ đỉnh đèo nhìn xuống, thung lũng Hắc Thạch Câu xanh mướt cỏ, chỉ còn lại một tấm bia đá nhỏ ghi tên mười một người.
Nhưng bây giờ là năm 1998, và đêm ngày 12 tháng 3 không có trăng.
Tuyết ngập đến bắp chân. Mỗi bước chân phải nhấc lên thật cao rồi dẫm xuống thật mạnh. Gió thổi ngang, quất tuyết vào mặt rát như cát. Luồng sáng từ chiếc đèn trên trán chỉ soi được một vòng tròn trắng xóa, ngoài vòng tròn ấy là bóng tối đặc quánh. Hai vệt bánh xe trên đường đã bị tuyết lấp gần hết, chỉ còn hai đường lõm mờ mờ, có đoạn mất hẳn.
Đi được chừng hai cây số, Tuế Ninh trượt chân, ngã sấp xuống tuyết. Cô không đứng dậy được ngay. Hai chân như hai khúc gỗ, không còn cảm giác.
Nghiêm Tri Hành kéo cô dậy. Anh phủi tuyết trên mặt cô, rồi cởi đôi găng tay da của mình, xỏ vào tay cô, bên ngoài đôi găng len thủng ngón.
"Còn anh thì sao?"
"Tôi đút túi."
Anh kéo tay cô vòng qua thắt lưng mình, để cô bám vào, rồi tiếp tục bước. Bóng lưng anh trước mặt cô, rộng và vững như một bức tường chắn gió.
Họ đi thêm một cây số nữa trong im lặng. Rồi Nghiêm Tri Hành lên tiếng, giọng lẫn trong tiếng gió:
"Cô nói rạng sáng nay lò sẽ sập. Mấy giờ?"
"Khoảng năm giờ."
"Bao nhiêu người?"
Tuế Ninh im lặng một lúc. "Mười một."
Anh không hỏi cô làm sao biết. Anh chỉ hỏi tiếp: "Có cha cô không?"
"Có."
Gió gầm rú. Tuyết xoáy quanh hai người như một bầy thú trắng.
"Anh Nghiêm," Tuế Ninh nói, và cô không biết vì sao mình lại nói ra, có lẽ vì bóng tối, có lẽ vì cái lạnh làm đầu óc mê man, có lẽ vì cô đã giữ bí mật này quá lâu, "em đã sống qua đêm nay một lần rồi."
Bước chân anh khựng lại một nhịp. Rồi lại tiếp tục.
"Lần trước," cô nói, "em ở nhà ngủ. Sáng ra, có người đến gõ cửa. Cha em là người thứ chín được đưa lên. Còn anh, anh bị bắt vì kho số 4, bị tuyên tám năm tù. Ra tù rồi anh đi biệt, không ai biết anh sống hay chết. Em sống thêm hai mươi tám năm nữa, rồi chết trong một tai nạn xe, vào đúng cái đêm em đang trên đường về giỗ cha. Rồi em tỉnh dậy, và tấm lịch trên tường ghi ngày 10 tháng 1 năm 1998."
Cô chờ anh cười. Chờ anh nói cô bị lạnh quá nên mê sảng. Chờ anh hỏi cô có điên không.
Nghiêm Tri Hành không nói gì trong một lúc rất lâu.
"Hai mươi tám năm," cuối cùng anh nói. "Thế thì cô bao nhiêu tuổi?"
"Bốn mươi sáu."
"Già hơn tôi." Giọng anh không có chút trêu chọc nào. "Thảo nào cô gọi tôi là anh mà nghe chẳng giống."
Tuế Ninh bật cười. Tiếng cười lẫn với nước mắt, đóng băng ngay trên má.
"Anh không tin em."
"Tôi tin." Anh nói. "Tôi đã nói với cô là tôi tin cô. Tôi không nói hai lời."
Họ tiếp tục đi. Qua đỉnh đèo, con đường bắt đầu đổ dốc. Gió dịu đi một chút, bị những vách núi chắn lại. Phía dưới thung lũng, giữa màn đêm đen đặc, lờ mờ hiện ra mấy đốm sáng vàng vọt.
Hắc Thạch Câu.
Đồng hồ Mai Hoa trên cổ tay Nghiêm Tri Hành chỉ ba giờ mười tám phút.
* * *
Mỏ than Hắc Thạch Câu không có cổng, không có biển, không có hàng rào. Chỉ là một bãi đất nằm lọt giữa hai sườn núi, rải rác ba dãy lán gỗ lợp giấy dầu, một cái tời quay tay dựng trên miệng giếng nghiêng bằng gỗ thông, một đống than đen sì phủ bạt, và hai con chó becgie xích cạnh lán chính sủa ầm lên khi thấy ánh đèn.
Cửa lán chính bật mở. Một bóng người cao lớn bước ra, tay cầm cây gậy gỗ.
"Ai đấy?"
Tuế Ninh tháo mũ ra, để ánh đèn không rọi vào mặt người đối diện. "Cháu là con gái Khương Hữu Điền. Cháu đến đón cha cháu về."
Lão Ngưu – Ngưu Đại Trụ – đứng sững. Vết sẹo trên má gã giật giật dưới ánh đèn lồng treo ở mái hiên.
"Mày… mày đi bộ từ đâu đến đây?"
"Từ đèo Lão Gia Lĩnh." Cô rút từ trong túi áo bông ra xấp tiền buộc dây chun và tờ biên nhận, giơ lên. "Hai nghìn tám trăm tệ tiền ứng trước. Cháu trả lại đủ. Bản cam kết, chú đưa cháu xé đi. Cha cháu không làm nữa."
"Không làm nữa?" Lão Ngưu cười khẩy. "Mày tưởng đây là chợ à? Ký rồi là ký. Ba tháng. Cha mày đang dưới lò, ca đêm, đến sáu giờ mới lên. Muốn gì thì sáu giờ nói chuyện."
"Không đợi đến sáu giờ được." Tuế Ninh bước lên một bước. "Nhánh số 3 đang thấm nước ở vách phía bắc. Từ ba hôm nay. Nước đục, có mùi lưu huỳnh. Gỗ chống ở đoạn giữa đã cong, kêu răng rắc cả đêm. Thợ đã báo với chú, nhưng chú bảo cứ đào tiếp, vì Từ Đại Lực muốn ra than đủ ba toa trước rằm tháng Hai."
Lão Ngưu biến sắc.
Những chi tiết ấy, cô đọc được trong biên bản điều tra vụ sập lò, lời khai của một trong những người sống sót ở nhánh số 2. Hai mươi tám năm trước – hay hai mươi tám năm sau – cô đã đọc đi đọc lại tờ biên bản ấy cho đến khi thuộc từng chữ.
"Ai… ai nói với mày?"
Cửa lán thứ hai mở ra. Mấy người đàn ông mặt mũi đen nhẻm, mắt ngái ngủ, quấn chăn bông bước ra – những người làm ca ngày đang ngủ. Một ông già gầy gò, râu lún phún bạc, mặc chiếc áo bông rách vai, chen lên phía trước.
"Con bé nói đúng đấy, Lão Ngưu." Ông già nói, giọng khàn khàn. "Tôi báo với ông từ hôm mùng chín rồi. Vách bắc nhánh ba nước rỉ ra như mồ hôi. Ông bảo tôi nhát gan."
"Lão Hoàng, ông im đi!"
"Tôi đào lò ba mươi năm." Ông già Hoàng không im. "Ba mươi năm, tôi chôn mười bảy anh em. Tôi biết nước ấy là nước gì."
Lão Ngưu quay sang, giơ gậy lên. Nghiêm Tri Hành bước tới, đứng chắn trước mặt Tuế Ninh. Anh không nói gì, chỉ đứng đó, cao hơn Lão Ngưu nửa cái đầu, đôi mắt đen lạnh như lưỡi dao.
Không khí căng như dây đàn.
Rồi ông già Hoàng đi thẳng đến chỗ chiếc tời gỗ, tháo dây hãm.
"Con bé muốn xuống thì tôi thả."
* * *
Lồng tời là một cái khung sắt hàn thô, rộng chừng một mét vuông, treo trên sợi cáp thép xoắn. Giếng nghiêng dốc chừng bốn mươi lăm độ, sâu chín mươi mét, vách giếng chống bằng gỗ thông tròn xếp chồng, đen nhẻm vì bụi than và hơi ẩm.
"Cô ở trên này," Nghiêm Tri Hành nói.
"Không." Tuế Ninh đội lại chiếc mũ thợ mỏ, siết quai. "Anh không biết cha em ở chỗ nào. Em biết."
Anh nhìn cô một giây, rồi bước vào lồng tời trước, đưa tay ra kéo cô vào.
Ông già Hoàng quay tời. Chiếc lồng sắt rung lên, rồi từ từ trượt xuống trong bóng tối.
Càng xuống sâu, không khí càng nặng. Mùi bụi than, mùi gỗ mục, mùi đất ẩm, và một mùi chua chua như trứng thối của khí lưu huỳnh. Nhiệt độ ấm lên dần – ở dưới lòng đất, mùa đông không vào tới. Nước nhỏ giọt từ trần giếng xuống mũ, lộp độp.
Đáy giếng là một khoang rộng chừng hai chục mét vuông, có một ngọn đèn dầu treo trên cột gỗ. Từ đó tỏa ra ba đường lò tối om, mỗi đường cao chưa đến một mét rưỡi, rộng vừa đủ cho một chiếc xe goòng nhỏ chạy trên đường ray gỗ.
"Nhánh ba bên trái," Tuế Ninh nói.
Họ khom lưng đi vào. Ánh đèn trên mũ rọi lên những thanh gỗ chống hai bên, những thanh xà ngang trên đầu. Gỗ thông tạp, vỏ chưa bóc, nhiều thanh đã nứt dọc thân. Trên vách bên phải – vách phía bắc – có những vệt nước loang lổ chảy xuống, đọng thành vũng dưới chân, đục ngầu như nước vo gạo.
Và có một âm thanh. Rất khẽ, rất đều. Rắc… rắc… rắc… Như ai đó đang bẻ những que diêm, từng que một, ở đâu đó trong bóng tối.
Tuế Ninh thấy tim mình như ngừng đập.
Đồng hồ Mai Hoa: bốn giờ hai mươi mốt phút.
Họ đi thêm chừng một trăm mét, rồi nghe thấy tiếng cuốc chim, tiếng xẻng xúc than, tiếng người ho khan. Rồi ánh sáng của những chiếc đèn đeo trán chập chờn hiện ra ở cuối đường lò.
Chín người đàn ông đang làm việc ở gương lò. Cởi trần, mồ hôi trộn bụi than chảy thành vệt đen trên lưng. Người thì cuốc, người thì xúc lên xe goòng, người thì kê gỗ chống.
Người đang kê gỗ chống ở gần nhất, lưng quay về phía cô, có đôi vai rộng, và bàn tay phải cầm búa chìa ngón út ra ngoài một cách kỳ lạ.
"Cha!"
Khương Hữu Điền quay phắt lại. Chiếc búa rơi khỏi tay ông.
Ông nhìn con gái đội chiếc mũ thợ mỏ của chính mình, đứng giữa đường lò, mặt mũi lấm lem, đôi găng tay da đàn ông quá khổ trên tay. Ông nhìn Nghiêm Tri Hành đứng sau lưng cô. Gương mặt ông chuyển từ kinh ngạc, sang hoảng sợ, sang giận dữ.
"Con… con làm gì ở đây? Ai cho con xuống đây?"
"Cha, nghe con." Tuế Ninh lao tới, nắm lấy cánh tay ông. "Lò sắp sập. Cả nhánh này. Mình phải lên ngay. Tất cả mọi người."
"Con nói bậy gì…"
"Cha nghe đi!" Cô hét lên. "Cha nghe cái tiếng ấy!"
Cả đường lò im bặt. Chín người đàn ông dừng tay, nhìn về phía cô.
Rắc… rắc… rắc…
Rồi một tiếng rắc to hơn hẳn, như một cành cây gãy, vang lên ở đâu đó phía sau họ, phía cửa nhánh. Bụi than rơi lả tả từ trần xuống.
Khương Hữu Điền ngẩng lên nhìn thanh xà ngang ngay trên đầu. Ông đưa tay sờ lên mặt gỗ. Ông là thợ nguội bậc bảy, cả đời làm việc với sắt thép, với tải trọng, với ứng suất, với những thứ cong đi trước khi gãy. Ông không phải thợ mỏ, nhưng ông biết nhìn một thanh dầm đang chịu lực quá giới hạn.
Thanh xà dưới tay ông cong xuống ở giữa, võng như lưng một ông già. Thớ gỗ đã tách ra thành từng sợi.
Mặt ông tái mét.
"Lên!" Ông gầm lên, giọng vang dội khắp đường lò. "Tất cả lên! Bỏ hết đồ lại! Lên ngay!"
* * *
Họ chạy.
Không, không thể gọi là chạy. Đường lò cao chưa đến một mét rưỡi, phải khom lưng, có đoạn phải bò. Chín người đàn ông, một cô gái, một chàng trai, nối nhau thành một hàng dài trong bóng tối. Ánh đèn trên trán người này rọi vào lưng người kia. Tiếng thở hồng hộc. Tiếng giày cao su lội nước bì bõm.
Khương Hữu Điền đi cuối cùng, vừa đi vừa đếm. "Một, hai, ba… chín. Lão Tôn, ông dắt thằng Mã. Thiết Trụ, đi trước dẫn đường. Ninh Ninh, đi sát sau chú Lý!"
Rắc. Rắc. Rắc.
Tiếng gỗ gãy dồn dập hơn. Đất đá rơi lộp độp trên mũ.
Họ ra đến khoang đáy giếng lúc bốn giờ năm mươi tám. Khương Hữu Điền không dừng lại. Ông chạy sang miệng nhánh số 2 và nhánh số 1, gào lên: "Lên! Tất cả lên! Nhánh ba sắp sập! Bỏ hết, lên ngay!"
Người từ hai nhánh kia ùa ra, ngơ ngác. Mười bốn người nữa. Lồng tời chỉ chở được bốn người một lần. Ông già Hoàng ở trên quay tời như điên, chiếc lồng sắt lên rồi xuống, lên rồi xuống.
Tuế Ninh đứng ở đáy giếng, đếm. Hai mươi ba người trong ca đêm. Lần lượt lên. Mười chín. Hai mươi.
Rồi cô nghe tiếng ai đó hét: "Tiểu Lục! Tiểu Lục đâu rồi?"
Một người đàn ông trung niên túm lấy cánh tay cha cô, mặt hoảng loạn. "Anh Điền! Thằng Lục quay lại rồi! Nó bảo quên cái túi tiền! Tiền lương cả tuần của nó, nó khâu trong cái túi treo ở gương lò!"
Lục Nhị Cẩu. Mười bảy tuổi. Cùng tuổi với Tuế Ninh.
Kiếp trước, trong danh sách mười một người, có một cái tên: Lục Nhị Cẩu, 17 tuổi, quê Hà Nam.
Khương Hữu Điền quay người lao về phía nhánh số 3.
"Cha!"
Một bàn tay túm lấy vai ông, kéo giật lại. Nghiêm Tri Hành.
"Bác đưa cô ấy lên," anh nói, giọng bình tĩnh đến lạ lùng. "Cháu đi."
Rồi anh cúi người, lao vào bóng tối của đường lò trước khi bất kỳ ai kịp ngăn cản.
"Nghiêm Tri Hành!" Tuế Ninh hét lên.
Cha cô ôm chặt lấy cô, lôi vào lồng tời.
* * *
Năm giờ mười hai phút sáng ngày 12 tháng 3 năm 1998.
Tuế Ninh đứng ở miệng giếng, hai bàn tay bám chặt vào thanh chắn của tời gỗ, khi mặt đất dưới chân cô rung lên.
Không phải một tiếng nổ. Mà là một tiếng gầm trầm đục, sâu thẳm, như có con quái vật khổng lồ nào đó vừa trở mình dưới lòng núi. Một luồng bụi than đen kịt phụt lên từ miệng giếng, cuốn theo những mảnh gỗ vụn và đá nhỏ. Hai con chó becgie rú lên thảm thiết. Mấy chục người thợ mỏ đứng quanh miệng giếng lùi lại, có người ngã ngồi xuống tuyết.
Rồi im lặng.
Một sự im lặng khủng khiếp.
Tuế Ninh không nghe thấy gì cả. Cô không nghe tiếng cha gọi tên mình, không nghe tiếng ông già Hoàng chửi thề, không nghe tiếng ai đó khóc. Cô chỉ nghe thấy tiếng tim mình đập trong lồng ngực, chậm và nặng như tiếng búa.
Kiếp trước, cha là người thứ chín được đưa lên.
Kiếp này, cha đứng ngay bên cạnh mình.
Nhưng anh ấy…
"Có tiếng!" Ông già Hoàng đột nhiên quỳ xuống, áp tai vào sợi cáp thép tời. "Có người giật cáp! Ba lần! Còn sống!"
Ông quay tời. Cha cô và hai người đàn ông khác nhảy vào giúp. Sợi cáp căng lên, kêu ken két. Chiếc lồng sắt từ từ được kéo lên khỏi bóng tối.
Trong lồng có hai người.
Nghiêm Tri Hành ngồi tựa vào thành lồng, mặt mũi đen kịt, máu chảy từ thái dương xuống cằm. Cánh tay trái của anh buông thõng một cách kỳ quặc, lệch đi ở giữa cẳng tay. Tay phải anh ôm chặt một cậu thiếu niên gầy nhom đang ngất lịm, ống quần bên chân phải rách bươm, thấm máu đỏ thẫm.
Trên cổ cậu thiếu niên vẫn còn đeo một chiếc túi vải nhỏ khâu bằng chỉ đỏ.
Tuế Ninh lao tới.
Nghiêm Tri Hành mở mắt, nhìn cô. Đôi mắt đen trong gương mặt đen nhẻm vì bụi than, đỏ ngầu, nhưng vẫn tỉnh táo. Anh nhếch môi, nụ cười đầu tiên cô thấy trên mặt anh kể từ ngày cô tỉnh dậy ở năm 1998.
"Bao nhiêu người?" anh hỏi, giọng khàn đặc.
Tuế Ninh quay lại, nhìn đám người đứng quanh miệng giếng trong ánh bình minh xám nhạt vừa ló rạng phía sau rặng núi. Cô đếm. Hai mươi ba thợ ca đêm. Cộng Nghiêm Tri Hành. Cộng cô.
"Không ai cả," cô nói, nước mắt chảy dài. "Không ai chết cả."
* * *
Sáu giờ mười phút, chiếc xe tải Giải Phóng của chú Phùng ì ạch bò xuống thung lũng, đèn pha vàng vọt xuyên qua màn tuyết đã thưa.
Họ đặt Lục Nhị Cẩu và Nghiêm Tri Hành lên thùng xe, lót chăn bông. Cha cô nẹp tạm cánh tay anh bằng hai thanh gỗ và dây thép. Anh không kêu một tiếng.
Bảy giờ, xe bắt đầu leo lên đèo. Chiếc radio cũ gắn trên bảng táp-lô của chú Phùng rè rè bắt được sóng Đài Nhân dân thành phố Bắc Hàn. Giọng phát thanh viên nữ đều đều:
"…Khoảng hai giờ sáng nay, tại kho thiết bị số 4 của Nhà máy Máy kéo Hồng Kỳ đã xảy ra hỏa hoạn. Lửa được dập tắt sau hơn hai giờ. Toàn bộ kho bị thiêu rụi, thiệt hại ước tính ban đầu hơn một triệu tệ. Không có thương vong. Theo lời khai của nhân chứng là cán bộ đội kiểm tra trật tự nhà máy, người đã bị bỏng khi cố gắng dập lửa, thủ phạm là một thanh niên mười chín tuổi họ Nghiêm, cư trú tại khu tập thể nhà máy, con trai của một phạm nhân đang thi hành án về tội chiếm đoạt tài sản. Cơ quan công an đang khẩn trương truy tìm đối tượng…"
Trong cabin, không ai nói gì.
Tuế Ninh quay lại nhìn qua ô cửa kính nhỏ phía sau cabin. Trên thùng xe, Nghiêm Tri Hành nằm ngửa trên tấm chăn bông, mắt mở, nhìn lên bầu trời xám đang dần sáng.
Anh đã nghe thấy.