Đêm ấy, chòi canh ở chuồng đông sáng đèn tới tận canh tư.
Mạc Tam Thúc quỳ một gối bên cạnh Thiết Bối Lang, bàn tay độc nhất của lão ấn nhẹ lên lớp da xám trên sống lưng con sói. Ngọn đèn dầu đặt dưới đất hắt bóng lão lên vách gỗ, lớn và cong queo như một cành cây khô.
"Hôi Bì Chứng," lão nói khẽ.
Trường An ngồi bên cạnh, tay cầm bát nước ấm, nhìn lão không chớp mắt. "Thúc biết bệnh này ạ?"
"Biết tên. Không biết chữa." Mạc Tam Thúc rút tay về, chùi vào vạt áo. "Đầu mùa hè, hai con thỏ ngọc chết vì nó. Da xám dần, lông rụng dần, linh lực trong người khô dần như cây thiếu nước. Tới khi da xám phủ kín tim thì..." Lão không nói hết câu.
"Sao thúc không báo lên tông môn?"
"Báo rồi." Lão cười khan. "Ta gửi ba lá thư lên Đan Hà xin thuốc. Lá thứ nhất, họ bảo đợi. Lá thứ hai, họ bảo đan phòng bận luyện đan cho nội môn. Lá thứ ba..." Lão nhún vai. "Không ai trả lời."
Trường An nhìn con sói. Nó nằm im, mắt nhắm, sườn phập phồng chậm hơn lúc chiều, nhưng vẫn yếu ớt. Trong đầu cậu, những ý nghĩ của nó vang lên đứt quãng, như tiếng đàn bị đứt dây:
...Lạnh... chân... cánh rừng phía bắc... tuyết...
"Nó đang mơ," Trường An thì thầm.
Mạc Tam Thúc liếc cậu một cái, nhưng không hỏi gì.
Cậu nhúng chiếc khăn vào bát nước ấm, vắt khô, nhẹ nhàng lau quanh mõm con sói. Cậu không biết làm thế có ích gì không. Nhưng hồi mẹ cậu sốt, cậu cũng đã làm như thế, ngồi lau mặt cho bà suốt đêm, vì một đứa trẻ chín tuổi không biết làm gì khác.
Con sói khẽ động đậy. Một mắt hé mở, đục ngầu, nhìn cậu.
...Ngươi... vẫn còn ở đây.
"Ừ."
Đi đi. Ta sắp chết. Không đáng.
"Ngươi không chết đâu." Trường An nói, giọng nhỏ nhưng chắc. "Ta đã hứa tìm nước khác cho ngươi. Ta chưa làm được thì ngươi chưa được chết."
Con sói nhìn cậu thêm một lúc. Rồi, rất chậm, nó dịch cái đầu nặng nề của mình, gác lên đầu gối cậu.
* * *
Gần sáng, khi Mạc Tam Thúc đã gục xuống ngủ cạnh chuồng, ngáy khò khò với hồ lô rượu ôm trong lòng, Trường An lẻn ra hồ Tịch Thủy.
Lão Quy vẫn nằm đó, bất động như tảng đá. Cậu ngồi xuống, kể hết mọi chuyện: Phùng Diên, cuộc khảo hạch rằm tháng Mười, Hôi Bì Chứng, nước đắng.
Một lúc lâu sau khi cậu kể xong, cái đầu khổng lồ mới chậm chạp thò ra khỏi lớp rêu.
Nước đắng ở cuống lưỡi, Lão Quy lặp lại. Con sói nói vậy à?
"Vâng. Nó bảo từ đầu mùa hè."
Hừm. Lão Quy nhắm mắt. Nó im lặng lâu tới mức Trường An tưởng nó ngủ quên. Ta nằm đây, cách suối Lam Khê một quãng. Ta không uống nước suối, ta uống nước hồ. Nhưng từ đầu hè, ta cũng thấy... mặt hồ có gì đó khác. Như có ai đang dùng một con dao rất cùn, cạo rất chậm, vào một thứ gì đó rất cứng.
"Con không hiểu."
Ta cũng chưa hiểu. Lão Quy mở mắt. Nhưng có một điều ta biết. Thứ gì làm linh lực trong người khô héo, thì gọi là "hủ". Hủ khí. Muốn chữa hủ khí, trước hết phải cắt nguồn. Ngươi đừng cho chúng nó uống nước suối nữa.
"Nhưng trong vườn chỉ có nước suối."
Không phải. Lão Quy hướng mắt về phía Vạn Thú Viên. Sau chòi lão một tay, có một cái giếng cũ. Giếng ấy đào từ thời tổ sư đời thứ nhất, nước lấy từ mạch ngầm dưới chân núi, không đi qua Đan Hà. Hai mươi năm trước, có đứa nhỏ áo xám làm rơi cái song sắt xuống, nước bị lấp, người ta bỏ không dùng nữa.
Trường An nhớ ra rồi. Cái giếng ấy nằm khuất sau bụi tre gai, miệng giếng đậy một tấm ván mục, trên mặt ván rêu đã mọc dày. Hai năm nay cậu đi qua đó không biết bao nhiêu lần, chưa từng nghĩ tới việc mở nó ra.
* * *
Cả ngày mùng bốn, Trường An dành để mở cái giếng cũ.
Tấm ván mục vừa nhấc lên đã vỡ làm đôi. Bên dưới là một miệng giếng tròn, thành xây bằng đá xanh, sâu hun hút. Cậu thả dây gàu xuống, nghe tiếng gàu chạm vào thứ gì đó cứng – không phải nước, mà là sắt.
Đúng như Lão Quy nói, một tấm song sắt to bằng cánh cửa đã rơi xuống, kẹt chéo giữa lòng giếng, cách mặt nước chừng ba trượng. Bao nhiêu năm lá rụng, đất cát, cành cây rơi xuống, mắc lại trên tấm song, kết thành một lớp nắp dày.
Trường An buộc dây quanh bụng, đu người xuống. Lòng giếng tối om, lạnh và ẩm, có mùi đá cũ. Cậu dùng xẻng xúc lớp lá mục từng chút một, bỏ vào giỏ, kéo lên. Tới trưa, cậu đã dọn sạch lớp lá. Nhưng tấm song sắt thì không nhúc nhích. Nó kẹt chặt vào khe đá, han gỉ tới mức các thanh sắt dính liền vào nhau.
Cậu treo lơ lửng giữa lòng giếng, thở hổn hển, mồ hôi chảy xuống cay xè mắt.
Rồi cậu nghe thấy một giọng nói nhỏ xíu, đầy tham lam từ trên miệng giếng vọng xuống:
Đại ca... cái đó... cái đó là sắt à? Sắt cũ à? Sắt cũ hai mươi năm à?
Trường An ngẩng lên. Một cái đầu nhỏ lông vàng đang thò ra từ miệng giếng, hai mắt sáng rực như hai hạt cườm.
Cậu bật cười. "Tiểu Kim. Xuống đây."
Con chuột không đợi tới lần thứ hai. Nó bám vào sợi dây, tuột xuống nhanh như một tia nắng, nhảy lên tấm song sắt, và bắt đầu gặm.
Tiếng răng chạm sắt vang lên ken két trong lòng giếng. Trường An nhìn mà không tin nổi vào mắt mình: những thanh sắt to bằng ngón tay cái, dưới hàm răng của con chuột nhỏ, đứt ra như những sợi bún. Chưa tới nửa canh giờ, Tiểu Kim đã gặm đứt bốn chỗ kẹt. Tấm song sắt lỏng ra, rơi xuống, chìm vào dòng nước bên dưới với một tiếng "tõm" vang dội.
Và nước dâng lên.
Nước trong vắt, lạnh buốt, trào ra từ những khe đá đã bị lấp kín bao năm, dâng dần lên trong lòng giếng như một hơi thở được giải phóng.
Tiểu Kim ngồi trên vai Trường An, bụng tròn căng, ợ một cái rõ to.
Ngon, nó nói, mắt lim dim. Sắt cũ hai mươi năm. Ngon nhất đời ta.
* * *
Chiều hôm ấy, Trường An xách nước giếng tới chuồng đông.
Con sói vẫn nằm đó. Lớp da xám đã lan tới giữa lưng. Nhưng khi cậu đặt máng nước mới xuống trước mũi nó, cái mũi đen ướt khẽ động đậy. Nó hít một hơi. Rồi hít thêm một hơi.
Nó mở mắt, nhìn máng nước, nhìn cậu.
...Không đắng.
Rồi nó vươn cổ, uống. Uống rất lâu, rất chậm, như kẻ lữ hành đi qua sa mạc cuối cùng cũng tìm thấy giếng nước.
Trường An ngồi xuống bên cạnh, im lặng nhìn nó uống. Khi con sói ngẩng đầu lên, nước nhỏ tong tỏng từ bộ râu bạc, cậu mới nói:
"Ta muốn gọi ngươi là A Khuyết. Được không?"
Con sói nhìn cậu. A Khuyết?
"Khuyết là thiếu. Ngươi thiếu một chân." Cậu ngừng một chút. "Ta thì thiếu cha mẹ, thiếu linh căn tốt, thiếu đủ thứ. Thiếu một chút cũng không sao. Vẫn sống được."
Con sói im lặng rất lâu.
...Tên xấu.
"Ừ."
...Nhưng tạm được.
Nó gục đầu xuống, nhắm mắt lại. Lần đầu tiên sau nhiều ngày, hơi thở của nó đều đặn và sâu.
* * *
Mùng năm tháng Chín, Vạn Thú Viên có thêm một vị khách lạ.
Trường An đang tưới cỏ cho chuồng thỏ bằng nước giếng thì nghe tiếng bước chân nhẹ nhàng trên lối đá. Cậu ngẩng lên, và lần đầu tiên trong đời, cậu hiểu tại sao những người kể chuyện trong quán trà dưới trấn Thanh Thạch lại hay dùng cụm từ "như tiên giáng trần".
Đó là một thiếu nữ, chừng mười lăm tuổi, mặc áo lam của đệ tử nội môn. Dáng người mảnh khảnh, tóc đen dài buộc gọn bằng một dải lụa trắng. Gương mặt thanh tú, nước da trắng như sứ, đôi mắt to và đen láy nhưng ánh nhìn thì lạnh lạnh, xa xa, như mặt hồ mùa đông. Trên tay nàng ôm một con mèo trắng muốt, lông dài mượt như tuyết, to cỡ chiếc gối.
Không, không phải trắng muốt. Khi nàng tới gần hơn, Trường An nhìn thấy trên lưng con mèo có ba bốn mảng lông rụng, lộ ra lớp da màu xám tro.
"Mạc Tam đâu?" Thiếu nữ hỏi. Giọng nàng trong trẻo nhưng ngắn gọn, không có chút thừa thãi nào.
"Thúc ấy đi lên trấn mua rượu rồi." Trường An đặt gàu nước xuống. "Sư tỷ tìm thúc ấy có việc gì ạ?"
Thiếu nữ không trả lời ngay. Nàng nhìn cậu một lượt từ đầu tới chân, ánh mắt dừng lại một chút trên chữ "Tạp" thêu trên ngực áo cậu. Không khinh thường, cũng không thương hại. Chỉ là nhìn, như người ta nhìn một tảng đá ven đường.
"Ta nghe nói Mạc Tam từng là ngự thú sư," nàng nói. "Tuyết Cầu bị bệnh. Ta muốn hỏi ông ấy."
Con mèo trong tay nàng khẽ ngọ nguậy. Và Trường An nghe thấy giọng nó – một giọng nói nhỏ nhẹ, õng ẹo, nhưng đang rất mệt:
...Ngứa... ngứa lưng quá... chủ nhân đừng ôm chặt thế... với lại nước ở cái suối nhỏ cạnh đan phòng dạo này khó uống quá đi mất... sao chủ nhân không cho ta uống nước trong bát sứ nữa...
Trường An khựng lại.
"Sư tỷ," cậu hỏi, cố giữ giọng bình thường, "con mèo của sư tỷ... có hay ra suối cạnh đan phòng uống nước không?"
Thiếu nữ nhíu mày. "Sao ngươi biết?"
"Đệ đoán thôi." Trường An chỉ về phía chuồng đông. "Con sói trong vườn cũng bị bệnh giống hệt. Da xám, rụng lông. Nó uống nước suối Lam Khê – con suối chảy từ Đan Hà xuống. Đệ đổi cho nó uống nước giếng hai ngày nay, da xám đã ngừng lan."
Thiếu nữ không nói gì. Nàng đi thẳng tới chuồng đông, đứng ngoài rào nhìn A Khuyết. Con sói mở một mắt nhìn nàng, rồi khinh khỉnh nhắm lại. Thiếu nữ nhìn rất lâu, rồi quay lại, đi tới bên máng nước của A Khuyết, cúi xuống, vốc một ít nước, đưa lên mũi ngửi. Sau đó nàng đi ra suối Lam Khê chảy qua vườn, vốc một ít nước suối, cũng đưa lên mũi.
Gương mặt nàng không đổi, nhưng hàng mi khẽ rung.
"Nước suối có mùi Hủ Linh Thảo," nàng nói. "Rất nhạt. Người thường không ngửi được."
"Hủ Linh Thảo?"
"Một loại dược thảo đan phòng hay dùng. Nghiền ra, ngâm với nguyên liệu yêu thú, nó làm rã linh lực bám trong xương thịt, để luyện đan dễ hơn." Nàng nói nhanh, như đọc thuộc lòng một trang sách. "Bã của nó độc với linh thú. Theo quy định, bã phải đem chôn ở hố đá phía nam Đan Hà, không được đổ xuống suối."
Trường An và thiếu nữ nhìn nhau.
"Có người đổ bã xuống suối," Trường An nói chậm rãi.
"Hoặc làm rơi," thiếu nữ đáp, giọng vẫn bình thản. "Không có chứng cứ thì không được nói bừa."
Nàng ôm con mèo, đứng dậy.
"Ta là Tạ Như Ý, đệ tử Tử Trúc phong." Nàng ngừng một chút. "Ngươi tên gì?"
"Cố Trường An."
"Cố Trường An." Nàng lặp lại, như để nhớ. "Ngày kia ta được nghỉ. Nếu ngươi muốn tìm xem bã thuốc từ đâu ra, ta đi cùng ngươi. Ta không thích chuyện không rõ ràng."
Nàng quay người đi. Tới cổng vườn, nàng dừng lại, nói thêm, không quay đầu:
"Nhân tiện. Cho Tuyết Cầu uống nước giếng. Cảm ơn."
Trường An đứng ngẩn ra giữa sân, gàu nước vẫn còn trên tay.
Bạch Vũ từ đâu lạch bạch đi tới, cổ vươn dài nhìn theo bóng áo lam khuất dần.
Tạ Như Ý. Tử Trúc phong. Nó chép miệng. Tên nhỏ, ngươi có biết Tử Trúc phong là chỗ nào không?
"Không."
Là chỗ ở của tông chủ. Bạch Vũ hừ một tiếng. Họ Tạ. Tông chủ cũng họ Tạ. Ngươi tự hiểu đi.
* * *
Mùng bảy tháng Chín, trời có sương mù.
Trường An, Tạ Như Ý, Bạch Vũ và Tiểu Kim bắt đầu đi ngược dòng Lam Khê từ lúc mặt trời còn chưa lên.
Đội hình kỳ quặc tới mức Trường An phải cố nhịn cười. Tạ Như Ý đi trước, áo lam gọn gàng, lưng đeo một giỏ tre nhỏ đựng bình lọ và một quyển sổ. Trường An đi sau, mặc áo xám, đeo dao rựa bên hông, vai đậu Tiểu Kim. Còn Bạch Vũ thì lúc đi bộ lạch bạch, lúc vỗ cánh nhảy lên những tảng đá cao, nghển cổ ngó nghiêng – nó khăng khăng nói mình đang "trinh sát từ trên không", dù chưa lần nào nó lên cao quá đầu người được.
Con suối Lam Khê chảy từ đỉnh Đan Hà, qua ba thác nhỏ, qua rừng trúc, qua bãi đá Ngưu Bối, rồi mới xuống tới Vạn Thú Viên. Đường đi ngược dòng không có lối mòn, phải lội qua những bãi đá trơn trượt, chui qua những bụi gai.
Tạ Như Ý không nói gì suốt đường đi. Cứ được một đoạn, nàng lại dừng lại, vốc nước suối ngửi, rồi ghi gì đó vào sổ. Trường An liếc qua, thấy những dòng chữ nhỏ ngay ngắn: "Dưới thác thứ nhất – nhạt. Rừng trúc – nhạt. Trên rừng trúc – đậm hơn."
"Sư tỷ ngửi được thật à?" Cậu không nhịn được hỏi.
"Ta tu Mộc linh căn đơn thuần," nàng đáp, không ngẩng lên. "Ngũ giác với dược thảo nhạy hơn người thường."
Đơn linh căn. Trường An lặng lẽ cúi đầu. Đó là loại linh căn tốt nhất, trăm người tu tiên chưa chắc có một. Còn cậu thì tạp linh căn ngũ hành, loại tệ nhất. Khoảng cách giữa hai người, có lẽ còn xa hơn khoảng cách từ chân núi lên tới Tử Trúc phong.
Đại ca, Tiểu Kim bỗng kéo kéo tai cậu. Đằng kia. Có mùi. Mùi đắng. Với mùi đất nung.
Trường An ngẩng lên. Họ đang tới bãi đá Ngưu Bối – một bãi đá rộng, những tảng đá to tròn nhẵn thín nằm chồng chất lên nhau như lưng một đàn trâu đang ngủ. Nước suối chảy luồn qua những khe đá, tạo thành vô số vũng nhỏ.
"Tiểu Kim, ở đâu?"
Bên trái. Khe đá thứ ba. Dưới cái rễ cây.
Cậu lội qua dòng nước, cúi xuống khe đá Tiểu Kim chỉ. Dưới một gốc rễ cây sung già trồi ra khỏi đá, có thứ gì đó mắc lại – những mảnh gốm vỡ, màu nâu sẫm. Cậu thò tay vào, kéo ra.
Là một cái bình gốm, vỡ mất nửa trên, nửa dưới vẫn còn nguyên. Trong đáy bình đọng lại một lớp bùn đen sền sệt. Khi cậu đưa lên gần mặt, một mùi kỳ lạ xộc lên – vừa ngai ngái như cỏ thối, vừa ngòn ngọt như mật ong để lâu.
Tạ Như Ý đã đứng bên cạnh cậu từ lúc nào. Nàng cầm lấy cái bình, ngửi, rồi lấy một que tre khều một ít bùn đen ra, xem kỹ dưới ánh sáng.
"Bã Hủ Linh Thảo," nàng nói. Lần này giọng nàng không còn bình thản nữa. "Đậm đặc. Mới đổ không lâu."
"Còn nữa không?" Trường An quay sang hỏi Tiểu Kim.
Con chuột nhảy xuống, chạy qua chạy lại giữa các khe đá, mũi hít lấy hít để. Một lúc sau, nó kêu chít chít ở ba bốn chỗ khác nhau. Trường An và Tạ Như Ý lần lượt moi ra thêm năm mảnh bình vỡ nữa, cái nào cũng có cùng một lớp bùn đen dưới đáy.
Sáu cái bình. Có lẽ còn nhiều hơn thế bị nước cuốn trôi, hoặc vỡ vụn chìm xuống đáy.
"Đây không phải làm rơi," Trường An nói khẽ.
Tạ Như Ý không trả lời. Nàng lật cái bình còn nguyên nửa dưới lên, nhìn vào đáy bình. Gương mặt thanh tú của nàng bỗng trắng bệch đi.
Trường An nhìn theo ánh mắt nàng.
Dưới đáy bình, in chìm trong lớp đất nung, là một con dấu vuông nhỏ. Dấu của lò gốm – thứ dấu mà mọi bình lọ dùng trong Thanh Lam tông đều phải có, để biết thuộc về phòng nào, phong nào.
Hai chữ triện cổ, nét khắc sâu và sắc:
Đan Hà.
Và bên dưới, nhỏ hơn, là một chữ riêng – thứ chữ chỉ có trên đồ dùng của người quản lý đan phòng:
Phùng.