Trường An không biết mình đã đứng bất động bao lâu. Có thể là mười hơi thở, có thể là cả nén nhang. Gió đêm thổi qua rặng tùng, lá kim rơi lả tả xuống mặt hồ mà không làm gợn một vòng sóng nào.
Cái đầu khổng lồ trước mặt vẫn kiên nhẫn chờ. Đôi mắt hổ phách ấy chậm chạp chớp một cái – một cái chớp mắt dài tới mức Trường An tưởng nó đã ngủ lại.
"Ông..." Cậu nuốt nước bọt. "Ông là Đá Rùa ạ?"
Đá Rùa. Giọng nói già nua vang lên, có chút gì như tiếng cười khàn khàn. Mấy đứa nhỏ áo xám đặt cho ta cái tên đó. Cũng không sai. Ta ngủ lâu quá, lâu tới mức rêu mọc lên lưng, cây leo quấn quanh cổ, chim làm tổ trên mai. Ngủ lâu thì thành đá thôi.
"Vậy... ông tên là gì?"
Tên à. Con rùa im lặng rất lâu, như đang lục lọi trong một cái rương cũ bám bụi. Người chủ đầu tiên gọi ta là Huyền Giáp. Nhưng người đó đã chết từ sáu trăm năm trước rồi. Ngươi gọi ta là Lão Quy đi. Ta già rồi, gọi vậy là đúng.
Trường An ngồi xuống bãi cỏ trước mặt Lão Quy, hai tay ôm đầu gối. Cậu không thấy sợ. Lạ thật – trước một sinh vật to như ngôi nhà, có thể nuốt chửng cậu chỉ trong một ngụm, cậu lại không thấy sợ chút nào. Có lẽ vì giọng nói kia quá mệt mỏi, mệt mỏi như giọng ông nội cậu trước khi mất.
"Lão Quy, ông nói ba trăm năm rồi mới có người nghe được ông. Là... là vì cái này phải không?"
Cậu xòe bàn tay trái. Dưới ánh trăng mỏng, vết vảy trong lòng bàn tay phát ra một vầng sáng xanh lam rất nhạt, nhạt như đom đóm.
Lão Quy cúi đầu xuống, gần tới mức Trường An ngửi thấy mùi bùn và mùi rêu cổ trên lớp da nhăn của nó. Hơi thở của nó phả ra, ấm và ẩm.
Vảy Tâm, Lão Quy nói khẽ. Nàng cho ngươi Vảy Tâm.
"Nàng?"
Thanh Lam. Cái tên ấy vang lên trong đầu cậu như một tiếng chuông xa. Thủ hộ thú của tông môn này. Thanh Lam Giao. Mấy đứa nhỏ các ngươi vẫn kể nàng biến mất từ ba trăm năm trước, phải không?
Trường An gật đầu.
Nàng không biến mất. Nàng ở dưới kia. Lão Quy hướng ánh mắt về phía mặt hồ đen kịt. Ba trăm năm nay, nàng vẫn ở dưới đó. Ngủ. Hoặc gần như ngủ.
Trường An nhớ lại dải vảy dài vô tận dưới đáy hồ, nhớ lại những tấm vảy xám xịt nứt nẻ, nhớ lại con mắt mở ra nhìn cậu. Cổ họng cậu bỗng thấy khô khốc.
"Tại sao nàng lại ngủ dưới đó? Tại sao không ai biết?"
Lão Quy không trả lời ngay. Nó rụt đầu lại một chút, như một ông già kéo cổ áo lên khi trời trở lạnh.
Chuyện dài lắm. Đêm nay không đủ để kể. Mà ngươi cũng chưa đủ để nghe. Đôi mắt hổ phách nheo lại. Ta chỉ nói ngươi biết mấy điều. Thứ nhất – Vảy Tâm là một phần trái tim của nàng. Ba trăm năm nay, nàng chưa từng cho ai. Cả lão một tay kia, bốn mươi năm trước liều mạng xuống hồ, nàng cũng không cho.
Trường An giật mình: "Mạc Tam Thúc... từng xuống hồ?"
Thứ hai, Lão Quy không để ý tới câu hỏi, giọng vẫn đều đều, Vảy Tâm cho ngươi nghe được tiếng lòng của muôn loài có linh tính. Ban đầu chỉ là thú. Sau này, nếu ngươi đủ sức, có thể cả cỏ cây, cả đất đá. Nhưng mỗi lần ngươi nghe, là ngươi dùng sức của chính mình. Nghe quá nhiều, đầu ngươi sẽ đau như búa bổ. Nghe quá sức, máu sẽ chảy ra từ mũi. Nghe tới mức không chịu nổi nữa... thì ngươi sẽ không bao giờ tỉnh lại.
Trường An bất giác đưa tay lên sờ mũi. May quá, khô ráo.
Thứ ba. Giọng Lão Quy trầm hẳn xuống. Đừng nói cho ai biết. Không phải ai trong tông môn này cũng muốn Thanh Lam được ngủ yên.
"Tại sao ạ?"
Vì nàng là giao. Mà trong người giao có giao châu. Một viên giao châu ba nghìn năm tuổi... Lão Quy thở ra một hơi dài. Đủ để một tên Kim Đan bước lên Nguyên Anh. Đủ để một tông môn nhỏ đứng vào hàng đầu châu. Đủ để người ta quên mất mình là người.
Một cơn gió lạnh lướt qua. Trường An rùng mình.
Đi về đi. Lão Quy từ từ rụt đầu vào trong lớp rêu. Ngủ một giấc. Ngày mai ngươi sẽ thấy, nghe được tiếng lòng muôn loài không phải chuyện gì vui vẻ lắm đâu.
"Lão Quy," Trường An đứng dậy, ngập ngừng, "con... sau này con còn tới tìm ông được không?"
Từ dưới lớp rêu, một tiếng thở dài vọng ra, nghe có chút gì như mỉm cười.
Ta đã chờ ba trăm năm. Chờ thêm vài ngày nữa cũng được.
* * *
Lão Quy nói đúng. Ngày hôm sau, Trường An mới thấm thía rằng nghe được tiếng lòng muôn loài không phải chuyện gì vui vẻ.
Trời vừa tờ mờ sáng, cậu đã bị đánh thức bởi một tràng than vãn từ cái hộp gỗ trong góc chuồng nhỏ.
Đói. Đói. Đói đói đói. Hôm qua chỉ được nửa nắm ngô. Nửa nắm! Ngô thì nhạt, chẳng có mùi kim loại gì cả. Ta muốn ăn cái đinh đồng trên cửa chòi lão già. Ta ngửi thấy nó rồi, nó thơm lắm...
Trường An ngồi dậy, xoa mặt, đi tới mở nắp hộp gỗ.
Trong hộp, cuộn tròn trên một ổ rơm, là một con chuột to bằng nắm tay, lông vàng óng như kim tuyến, đuôi dài, mắt đen láy. Thôn Kim Thử – loài chuột ăn kim loại. Nghe nói ngày xưa, khi tông môn còn thịnh, người ta nuôi Thôn Kim Thử để tìm mạch quặng trên núi. Bây giờ thì Tiểu Kim chủ yếu dùng tài năng thiên phú của nó để gặm trộm xẻng, cuốc và móc treo đèn.
"Tiểu Kim," Trường An gọi.
Con chuột ngẩng lên, ria mép rung rung.
Hả? Tên áo xám. Có đồ ăn không?
"Đinh đồng trên cửa chòi Mạc Tam Thúc không được ăn," Trường An nói. "Ăn rồi cửa rơi, thúc sẽ đem ngươi đi nấu canh."
Tiểu Kim đứng hình. Cả người nó cứng đờ, chỉ có đôi tai khẽ run. Một lúc lâu sau, nó mới chậm chạp ngồi thẳng dậy trên hai chân sau, hai chân trước chắp lại trước ngực, nhìn Trường An bằng ánh mắt hoảng hốt tột độ.
...Ngươi nghe được à?
"Nghe được."
Thế... thế hôm qua ta nghĩ trộm cái khóa đồng ở kho thóc, ngươi cũng nghe được à?
"Bây giờ thì nghe được rồi."
Tiểu Kim lập tức nằm vật xuống ổ rơm, bốn chân giơ lên trời, mắt nhắm nghiền, giả chết.
Trường An bật cười. Đó là lần đầu tiên sau nhiều tháng, cậu cười thành tiếng. Cậu móc trong túi áo ra một nắm hạt dẻ rừng nhặt được hôm qua, đặt vào trong hộp.
"Ăn đi. Hôm nào ta lên trấn, ta mua cho ngươi một ít vụn đồng."
Một bên mắt Tiểu Kim mở ra. Rồi bên còn lại. Nó lật người, lao tới ôm lấy hạt dẻ, nhét đầy hai má phồng căng.
Tên áo xám... không, đại ca! Ngươi là đại ca của ta! Từ nay ai dám bắt nạt ngươi, ta sẽ gặm thủng giày của nó!
Một lúc sau, khi Trường An đang cho mấy con thỏ ngọc ăn cỏ, Tiểu Kim lén lút chạy tới, ngậm trong miệng một đồng xu đồng xỉn màu, đặt xuống cạnh chân cậu.
Trả tiền hạt dẻ. Ta giấu nó dưới gốc cây đào ba năm rồi. Ta chưa nỡ ăn đâu.
Trường An nhìn đồng xu, rồi nhìn con chuột đang xoa xoa hai chân trước một cách ngượng ngùng. Cậu nhặt đồng xu lên, đặt trở lại trước mặt nó.
"Giữ lấy. Bạn bè thì không lấy tiền."
Tiểu Kim ngẩn ra rất lâu. Rồi nó ngậm đồng xu, chạy biến vào bụi cỏ, không nói thêm câu nào. Nhưng Trường An nghe thấy, lẫn trong tiếng sột soạt, một ý nghĩ nhỏ xíu, vụng về:
Bạn bè...
* * *
Không phải con vật nào cũng dễ gần như Tiểu Kim.
Gần trưa, Trường An mang một xô thịt sống tới chuồng phía đông. Chuồng của Thiết Bối Lang là chuồng lớn nhất trong vườn, rào bằng gỗ thiết mộc, nền lát đá. Bên trong, nằm trong bóng râm dưới mái hiên, là một con sói to gần bằng con bê, lông xám bạc, sống lưng chạy dài một dải lông cứng như kim sắt – chính vì thế mà loài này được gọi là sói lưng sắt.
Nó già rồi. Mõm đã bạc trắng. Chân sau bên phải co quắp, không chạm đất được, mỗi lần đi nó phải nhảy lò cò bằng ba chân.
Trường An đặt xô thịt xuống cạnh rào. Con sói không nhúc nhích. Chỉ có đôi mắt vàng đục mở ra một khe nhỏ, nhìn cậu.
Đi đi.
Giọng nói của nó trầm và cụt, như một hòn đá rơi xuống đất.
"Thúc nói mấy hôm nay ngươi bỏ bữa," Trường An nói khẽ. "Ăn một chút đi."
Con sói khựng lại. Đôi mắt mở to hơn một chút. Nhưng khác với Bạch Vũ hay Tiểu Kim, nó không hoảng hốt, cũng không kinh ngạc. Nó chỉ nhìn cậu chằm chằm, rất lâu, rất kỹ, như một lão thợ săn già nhìn dấu chân trên tuyết.
Ngươi nghe được.
Không phải câu hỏi. Là một lời khẳng định.
"Ừ."
Hừ. Con sói nhắm mắt lại. Nghe được thì sao. Người vẫn là người.
"Ngươi tên là gì?"
Không có tên.
"Thế ta gọi ngươi là gì?"
Con sói không trả lời. Trường An đợi một lúc, rồi ngồi xuống bên ngoài rào, dựa lưng vào thanh gỗ. Cậu không nói gì thêm. Cậu chỉ ngồi đó, nhìn lũ chim sẻ nhảy nhót trên mái chuồng, nghe chúng ríu rít về một con sâu béo trên cây hòe.
Nửa nén nhang trôi qua.
Ngươi không đi à?
"Ta đợi ngươi ăn xong."
...Ta không đói.
"Ngươi đói. Ta nghe thấy bụng ngươi kêu." Trường An ngừng một chút. "Nhưng ngươi không chịu uống nước. Máng nước của ngươi đầy nguyên từ hôm qua tới giờ. Tại sao?"
Lần này, con sói im lặng lâu hơn.
...Nước có mùi lạ.
Nó nói rất nhỏ, như thể chính nó cũng không chắc chắn.
Từ đầu mùa hè. Nước suối có mùi lạ. Không thối, không tanh. Chỉ là... đắng. Đắng ở cuống lưỡi. Uống vào thì người nặng như đá. Chân đau hơn.
Trường An quay đầu nhìn máng nước. Nước trong máng là nước cậu gánh từ con suối Lam Khê chảy qua vườn – con suối bắt nguồn từ trên đỉnh Đan Hà. Cậu cúi xuống, vục tay múc một ngụm, đưa lên miệng nếm thử.
Mát. Ngọt. Không có gì lạ cả.
Ít nhất là với lưỡi người.
Cậu nhìn con sói. Con sói cũng nhìn cậu. Lần đầu tiên, trong đôi mắt vàng đục ấy, cậu thấy một chút gì đó khác ngoài sự lạnh lùng – một chút mệt mỏi, một chút cô độc, một chút như con chó già nhà hàng xóm ở thôn Thạch Lựu, mùa đông nào cũng nằm co ro trước cửa, đợi một người chủ đã đi biệt không về.
"Ta sẽ tìm nước khác cho ngươi," Trường An nói.
Con sói không trả lời. Nhưng khi Trường An đứng dậy đi khỏi, cậu nghe thấy, rất khẽ, tiếng xô thịt bị kéo vào trong chuồng.
* * *
Buổi chiều, Vạn Thú Viên đón một đoàn khách không mời.
Trường An đang leo trên mái chòi của Mạc Tam Thúc, lợp lại chỗ tranh bị dột – Bạch Vũ đứng dưới đất chỉ trỏ, vừa chỉ vừa chửi rằng cậu lợp lệch, lợp thưa, lợp không có thẩm mỹ – thì nghe tiếng bước chân từ phía cổng vườn.
Đi đầu là một người đàn ông tầm năm mươi tuổi, dáng người cao gầy, mặc trường bào màu lam nhạt thêu mây bạc ở cổ tay. Mặt ông ta trắng trẻo, râu ba chòm chải mượt, mắt dài và hẹp. Thắt lưng đeo một túi thơm bằng gấm, một ngọc bội xanh, và trên ngón trỏ tay phải là một chiếc nhẫn đồng xanh khắc hình đỉnh lô ba chân. Theo sau ông ta là một quản sự cầm sổ sách, và – Trường An khựng lại trên mái nhà – Triệu Khôn.
Triệu Khôn nhìn thấy Trường An, mặt biến sắc. Hắn mở miệng, rồi ngậm lại, ánh mắt đảo nhanh như chuột thấy mèo. Hôm qua hắn bỏ chạy, chắc đinh ninh tên tạp dịch đã chết đuối dưới hồ. Thế mà giờ cậu ta đang ngồi vắt vẻo trên mái nhà, tay cầm bó tranh, nguyên vẹn không thiếu một sợi tóc.
Người đàn ông râu ba chòm dừng lại giữa sân.
"Mạc Tam đâu?"
Không cần ai giới thiệu, Trường An cũng biết người này là ai. Phùng Diên – ngoại môn trưởng lão, cao thủ Kim Đan sơ kỳ, người quản lý đan phòng trên đỉnh Đan Hà, người nắm giữ phân nửa ngân khố và linh thạch của Thanh Lam tông. Trong tông môn, thậm chí có lời đồn rằng tông chủ bế quan dưỡng thương quanh năm, mọi việc lớn nhỏ trong ngoại môn đều do Phùng trưởng lão quyết định.
Mạc Tam Thúc bước ra từ sau chuồng thỏ, tay vẫn cầm hồ lô rượu, đi khập khễnh, chẳng có chút gì là vội vã.
"Phùng trưởng lão. Gió nào thổi ngài xuống tận cái xó này?"
Phùng Diên không trả lời ngay. Ông ta đưa mắt nhìn một lượt quanh vườn – những dãy chuồng mục nát, những luống cỏ khô, những con thỏ gầy gò, con hạc trụi lông – nhìn chậm rãi, kỹ lưỡng, như người buôn đang định giá một món hàng ế.
"Lý quản sự, đọc đi."
Quản sự mở cuốn sổ, hắng giọng: "Vạn Thú Viên. Năm Thiên Diễn thứ một nghìn hai trăm lẻ hai, chi tiêu linh thạch hạ phẩm: một trăm hai mươi tư viên. Linh mễ: ba mươi sáu thạch. Thịt yêu thú: bốn trăm cân. Dược liệu: mười tám phần. Thu nhập..." Hắn ngừng lại, liếc nhìn Phùng Diên. "Thu nhập: không."
"Không," Phùng Diên lặp lại, giọng nhẹ nhàng như đang nói chuyện thời tiết. "Mạc Tam, ngươi coi vườn này bốn mươi năm. Bốn mươi năm, tông môn nuôi ngươi, nuôi đám súc sinh này. Đổi lại được gì?"
Mạc Tam Thúc ực một ngụm rượu. "Được cái yên tĩnh."
Mấy người phía sau Phùng Diên bật cười. Phùng Diên không cười. Ông ta vuốt chòm râu, chậm rãi nói:
"Tông môn đang thiếu linh thạch. Đại hội Thất Tông năm sau, Thanh Lam tông phải góp ba nghìn viên trung phẩm, nếu không sẽ bị gạch tên khỏi Thất Tông. Tông chủ bế quan, không lo được, ta phải lo. Hậu sơn có đất tốt, có nước tốt. Nếu khai khẩn làm dược điền trồng Tử Linh Chi, ba năm có thể thu được hai nghìn viên."
Ông ta dừng lại, nhìn thẳng vào Mạc Tam Thúc.
"Vạn Thú Viên sẽ đóng cửa."
Trường An suýt rơi khỏi mái nhà. Bạch Vũ đang đứng dưới đất bỗng im bặt, cái cổ dài cứng đờ.
Mạc Tam Thúc vẫn không đổi sắc mặt. Lão đặt hồ lô rượu xuống, nói chậm rãi:
"Vạn Thú Viên do tổ sư đời thứ nhất lập ra. Muốn đóng, phải có lệnh của tông chủ."
"Tông chủ đã đồng ý." Phùng Diên rút trong tay áo ra một tờ giấy, giơ lên. Trên giấy có ấn đỏ của tông chủ. "Với một điều kiện."
"Điều kiện gì?"
"Rằm tháng Mười, ngoại môn sẽ khảo hạch Vạn Thú Viên." Phùng Diên cất tờ giấy đi. "Nếu đến ngày đó, linh thú trong vườn khỏe mạnh, có giá trị, có thể dùng được cho tông môn, vườn được giữ lại thêm một năm. Nếu không..." Ông ta mỉm cười, nụ cười mỏng như lưỡi dao. "Linh thú sẽ bán cho Ngự Thú Phường dưới trấn Thanh Thạch. Con nào không bán được thì đưa lên đan phòng. Da, xương, máu của chúng vẫn còn dùng làm nguyên liệu được."
Tiểu Kim, đang nấp sau chân Trường An, run lên bần bật.
Nguyên... nguyên liệu? Họ định nấu ta à? Đại ca, họ định nấu ta à?!
Trường An không trả lời. Bàn tay trái cậu nắm chặt bó tranh tới mức những sợi tranh khô cứa vào da.
Phùng Diên quay người định đi. Bỗng ông ta dừng lại, ngẩng đầu, nhìn lên mái nhà. Ánh mắt dài hẹp ấy dừng trên người Trường An.
"Tạp dịch này..."
"Cố Trường An, phụ việc trong vườn." Mạc Tam Thúc nói nhanh.
Phùng Diên không nói gì, chỉ hít nhẹ một hơi. Hàng lông mày ông ta khẽ nhíu lại, gần như không nhận ra.
"Trên người ngươi," ông ta nói chậm rãi, "có mùi nước hồ."
Tim Trường An đập mạnh một nhịp. Cậu cúi đầu: "Hôm qua đệ tử... bị trượt chân ngã xuống suối."
Phùng Diên nhìn cậu thêm một lúc. Rồi ông ta quay sang Triệu Khôn đang đứng thụt lùi phía sau, ánh mắt lạnh đi một chút. Triệu Khôn rụt cổ lại.
"Rằm tháng Mười," Phùng Diên nhắc lại, rồi phất tay áo, rời đi.
* * *
Sau khi đoàn người đi khỏi, Vạn Thú Viên chìm vào im lặng.
Mạc Tam Thúc ngồi phịch xuống bậc thềm, ôm hồ lô rượu, uống một hơi dài. Rượu chảy xuống râu, xuống cổ áo, lão cũng không lau.
Trường An tụt từ trên mái xuống, đến ngồi bên cạnh lão.
"Thúc... một tháng rưỡi nữa là rằm tháng Mười rồi."
"Ừ."
"Mình phải làm sao?"
Mạc Tam Thúc nhìn ra khoảng sân trống trải, nơi mấy con thỏ ngọc đang gặm cỏ khô một cách uể oải. Đôi mắt nheo nheo của lão bỗng trông già hẳn đi.
"Ta coi vườn này bốn mươi năm," lão nói, như nói với chính mình. "Bốn mươi năm trước, nơi này còn ba mươi hai loài. Hai mươi năm trước, còn mười một loài. Bây giờ..." Lão đưa ngón tay ra đếm, rồi thôi không đếm nữa. "Có lẽ hắn nói đúng. Có lẽ đã đến lúc rồi."
"Không đúng." Trường An nói, giọng to hơn cậu tưởng.
Mạc Tam Thúc quay sang nhìn cậu, có chút ngạc nhiên.
"Chúng nó không phải đồ vô dụng," Trường An nói, mặt nóng bừng. "Chúng nó chỉ bị bệnh thôi. Chúng nó gầy yếu, rụng lông, bỏ ăn – không phải vì chúng nó già, mà vì có cái gì đó không ổn. Con sẽ tìm ra. Còn một tháng rưỡi. Con sẽ tìm ra."
Mạc Tam Thúc nhìn cậu rất lâu. Rồi lão khẽ cười, một nụ cười méo mó, nửa chua chát nửa gì đó khác.
"Thằng nhóc này. Hai năm nay ngươi nói chưa được ba mươi câu. Hôm nay nói một hơi được bao nhiêu đó."
Lão đứng dậy, vỗ vai Trường An bằng bàn tay còn lại.
"Muốn làm thì làm. Ta già rồi, không cản ngươi."
Lão khập khễnh đi vào chòi. Trường An ngồi lại một mình trên bậc thềm, nhìn mặt trời lặn dần sau đỉnh núi.
Bạch Vũ lạch bạch đi tới, đứng bên cạnh cậu, cái cổ dài cúi xuống.
Tên nhỏ, nó nói, lần đầu tiên không chửi bới. Ngươi nói thật à? Ngươi định cứu cái vườn này?
"Ừ."
Hừ. Ngốc. Nó im lặng một lúc. ...Nhưng mà, nếu ngươi cần ai bay lên trời nhìn xem chỗ nào có vấn đề... thì ta, Bạch Vũ, hậu duệ đời thứ mười hai của Vân Đỉnh Tiên Hạc, có thể miễn cưỡng giúp ngươi một lần.
"Ngươi bay được à?"
...Hồi xưa bay được.
Trường An bật cười. Nhưng tiếng cười của cậu chưa kịp dứt thì bị cắt ngang bởi một âm thanh từ phía chuồng đông – một âm thanh mà cậu sẽ không bao giờ quên.
Không phải tiếng tru. Không phải tiếng gầm. Mà là một tiếng rên rỉ rất khẽ, đứt quãng, như tiếng gió lọt qua khe cửa vỡ.
Và cùng lúc đó, trong đầu cậu vang lên một ý nghĩ, rời rạc, mờ nhạt như ngọn đèn sắp tắt:
...Lạnh... sao lại lạnh thế này...
Trường An bật dậy, chạy như bay về phía chuồng đông.
Thiết Bối Lang nằm nghiêng trên nền đá, bốn chân duỗi thẳng, sườn phập phồng gấp gáp. Xô thịt cậu mang tới buổi trưa đã ăn hết một nửa, nửa còn lại đổ lăn lóc bên cạnh. Và trên người nó – từ cái chân sau bị què, lan lên hông, lan dọc theo sống lưng – lớp lông xám bạc đang rụng ra từng mảng, lộ ra bên dưới là một lớp da màu xám tro, khô cứng, nứt nẻ như đất ruộng mùa hạn.
Không, không chỉ là màu xám tro.
Dưới ánh hoàng hôn đỏ ối, Trường An nhìn thấy rõ ràng: lớp da xám ấy đang lan ra. Chậm thôi, nhưng không ngừng nghỉ, như mực loang trên giấy.