Câu nói ấy theo Thư Ngữ suốt buổi chiều thứ Bảy, như một mảnh kim gãy găm lại dưới da.
Bác sĩ Đường… chính bà ấy gửi nó đến…
Không ai khác nghe thấy. Hội trường lúc ấy hỗn loạn, tiếng la hét, tiếng ghế đổ, tiếng loa của tổ kiểm tra liên ngành yêu cầu mọi người giữ trật tự. Bố cô không nghe được. Dĩ Hằng đứng phía bên kia, đang cúi xuống hỏi bố cô có chóng mặt không. Hai cán bộ công an đã bước lên sân khấu, một người đỡ Hồ Đại Niên đứng dậy, người kia còng tay Hồ Gia Bảo.
Chỉ có Thư Ngữ, đứng sát chân sân khấu, nghe thấy.
Cô đã cố tự nhủ rằng đó chỉ là lời lẩm bẩm của một ông già bảy mươi bảy tuổi đang hoảng loạn. Họ Đường không hiếm. Bệnh viện huyện Liễu Âm năm 1979 có thể có nhiều bác sĩ họ Đường.
Nhưng rồi cô nhớ lại dòng chữ mực tím trong cuốn sổ của Hồ Đại Niên: Nguồn: viện huyện – Đ. giới thiệu. Cô nhớ lại lời bố kể: một bác sĩ nữ, còn trẻ, đeo cái gương tròn trên trán, bà ấy mổ cho bố, lúc bố tỉnh bà ấy ngồi cạnh giường khóc. Cô nhớ lại tối thứ Tư bên con kênh phố Tây Kiều: Bà nội tôi tên Đường Thục Hoa. Bà là bác sĩ Tai Mũi Họng, làm ở bệnh viện huyện Liễu Âm suốt những năm bảy mươi, tám mươi.
Ba mảnh ghép nằm cạnh nhau, khớp đến mức khiến cô lạnh sống lưng.
* * *
Chiều thứ Bảy, mọi tin tức đều tốt.
Hồ Gia Bảo bị tạm giữ hình sự vì nghi ngờ lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cục Quản lý Thị trường niêm phong trung tâm Tân Thanh ở trấn Hà Khẩu, thu giữ hơn bốn nghìn hộp Thông Nhĩ Hoàn. Ngụy Thu Cúc, vợ cũ của Hồ Gia Bảo, có mặt tại đồn công an từ ba giờ chiều, giao nộp toàn bộ sổ sách thu chi của Tân Thanh từ năm 2016 mà bà đã lén chụp lại trước khi ly hôn.
Hồ Đại Niên được đưa về đồn lấy lời khai. Những gì ông ta làm năm 1979 đã quá thời hiệu truy cứu từ lâu. Ông ta không giữ chức vụ gì ở Tân Thanh, không đứng tên giấy tờ nào. Bảy giờ tối, ông ta được cho về, chống gậy trúc bước ra khỏi cổng đồn, một mình.
Ở tòa án quận Đông Môn, biên bản hòa giải ghi rõ: nguyên đơn Đậu Chí Cường tự nguyện rút đơn khởi kiện. Hai vợ chồng thống nhất: bé Đậu Tiểu Vũ sẽ được phẫu thuật cấy ốc tai điện tử tai phải vào ngày 21 tháng 12 tại Bệnh viện Nhân dân số 1 Ninh Thành; song song với việc học nói sau phẫu thuật, bé sẽ được học thủ ngữ như ngôn ngữ thứ nhất. Thẩm phán Khúc Ngọc Lan ghi thêm vào biên bản một dòng mà luật sư Ôn sau này kể lại rằng bà chưa từng thấy trong mười năm hành nghề: “Tòa ghi nhận bà Mã Quế Hương tự nguyện đăng ký tham gia lớp học thủ ngữ tại cơ sở sinh hoạt người Điếc phố Tây Kiều.”
Cát Lệ Na bị Hiệp hội Người Điếc tỉnh đình chỉ chứng chỉ hành nghề sáu tháng để xác minh. Luật sư Tạ Minh Khải bị Sở Tư pháp mời lên làm việc về việc nhận thù lao từ bên thứ ba có lợi ích liên quan.
Tối hôm ấy, căn phòng nhỏ trên gác nhà họ Thẩm nhận được chín mươi bảy tin nhắn chúc mừng. Kênh dạy thủ ngữ của Thư Ngữ tăng thêm sáu vạn người theo dõi trong một ngày, vì một đoạn video do khán giả quay cảnh Chu Dĩ Hằng đứng trên sân khấu khách sạn Ninh Giang, vụng về ký hiệu câu “Con của các vị cần được hiểu”, trong khi cô đứng dưới đọc to. Video ấy được chia sẻ hơn hai triệu lần, với dòng tiêu đề khác hẳn ba tuần trước: “Bác sĩ Ninh Thành nói bằng tay.”
Thư Ngữ đọc từng tin nhắn, mỉm cười, trả lời. Nhưng trong ngực cô, mảnh kim gãy vẫn ở đó.
* * *
Trưa Chủ nhật, Thư Ngữ mang một nồi canh sườn hầm củ sen mẹ cô nấu sang căn hộ tầng năm khu Hà Tây.
Cửa mở sẵn. Trong căn bếp chật hẹp, Đậu Chí Cường đang đứng trước bếp ga, đeo chiếc tạp dề hoa của vợ, lóng ngóng lật một chảo trứng cà chua. Tiểu Mai ngồi trên ghế đẩu cạnh đó, không phụ giúp, chỉ chỉ trỏ bằng tay: Nhiều muối quá. Lửa to quá. Đảo đi. Chí Cường nhìn tay vợ, nhíu mày cố đọc, làm sai, bị vợ gõ nhẹ chiếc đũa lên mu bàn tay, rồi làm lại. Đậu Đậu ngồi dưới sàn, chiếc gương soi tai lệch trên trán, cười khanh khách không thành tiếng mỗi lần bố bị gõ.
Thấy Thư Ngữ, Chí Cường đỏ mặt, cởi vội tạp dề. “Tôi xin nghỉ chạy xe một tháng,” anh ta nói, gãi đầu. “Công ty cho nghỉ không lương. Tôi muốn ở nhà đến khi thằng bé mổ xong. Với lại… học cho tử tế.”
Tiểu Mai đứng dậy, đi vào phòng, mang ra tấm thẻ bìa cứng màu cam. Mép thẻ đã sờn, góc trên bên phải còn vết nước mắt khô loang thành một vệt mờ. Cô ấy đặt nó vào tay Thư Ngữ.
Cho cô, cô ấy ký hiệu. Để nhớ cô đã giữ lời hứa.
Tôi không giữ lời, Thư Ngữ đáp. Tôi không ở đó. Mẹ tôi ở đó. Cô tự làm được.
Tiểu Mai lắc đầu, chỉ vào tấm thẻ, rồi chỉ vào hai bàn tay Thư Ngữ. Cô đã dạy tôi giơ nó lên. Trước đây tôi không biết là mình được phép giơ tay.
Thư Ngữ cất tấm thẻ vào túi áo khoác, ngay trên ngực trái. Nó nằm đó suốt cả tuần sau, cứng và ấm, như một tấm khiên nhỏ.
* * *
Thứ Hai, ngày 14 tháng 12, Hội đồng Đạo đức Y khoa Bệnh viện Nhân dân số 1 họp về đơn tố cáo nặc danh đối với bác sĩ Chu Dĩ Hằng.
Cuộc họp kéo dài bốn mươi phút. Theo lời cô bạn điều dưỡng khoa Tim mạch kể lại với Thư Ngữ, Phó Giám đốc Tần Uyển Thanh đã xin rút khỏi hội đồng vì lý do quan hệ gia đình, nhưng trước khi rời phòng, bà đặt lên bàn ba tài liệu: biên bản của đồn công an Hà Khẩu ngày 22/11; báo cáo của y tá trưởng khoa Hồi sức tim mạch về đêm 6/12; và văn bản của Đội Điều tra Kinh tế công an thành phố xác nhận luật sư Tạ Minh Khải – người cung cấp sáu tấm ảnh bờ sông cho tòa án – đã nhận tiền của Hồ Gia Bảo.
Hội đồng kết luận đơn tố cáo không có căn cứ. Chiều hôm đó, Dĩ Hằng nhận được thư điện tử từ Hannover: hồ sơ tu nghiệp của anh đã được duyệt, khóa học bắt đầu tháng Chín năm 2027.
Anh gửi cho Thư Ngữ ảnh chụp màn hình thư điện tử ấy, kèm một tin nhắn ngắn: “Còn chín tháng.”
Cô không biết anh muốn nói còn chín tháng nữa thì đi, hay còn chín tháng nữa để ở lại. Cô cũng không hỏi.
* * *
Thứ Ba, Thư Ngữ cùng mẹ được mời lên văn phòng tầng mười lăm.
Lần này, bà Tần Uyển Thanh đứng dậy khi hai mẹ con bước vào. Bà bắt tay mẹ cô, rồi, trước sự ngạc nhiên của cả hai, bà đưa bàn tay phải lên cằm, các ngón tay khép lại, đẩy nhẹ ra phía trước.
Cảm ơn.
Ký hiệu cứng như người máy, giống hệt con trai bà ba tuần trước. Mẹ Thư Ngữ bật cười, rồi ký hiệu lại thật chậm, chỉnh cho bà khum bàn tay mềm hơn. Bà Tần làm lại, lần này đúng hơn.
“Dĩ Hằng dạy tôi tối qua,” bà nói với Thư Ngữ, có vẻ hơi ngượng. “Nó nói nếu tôi định nói chuyện với bà Lương thì ít nhất phải biết hai chữ.”
Bà đặt lên bàn một tập đề án dày, bìa xanh, có dấu đỏ của bệnh viện: Đề án thí điểm Dịch vụ Phiên dịch Ngôn ngữ Ký hiệu trong Khám chữa bệnh – Bệnh viện Nhân dân số 1 Ninh Thành – Giai đoạn 2027–2028.
“Ban giám đốc đã thông qua sáng nay,” bà Tần nói. “Ba phiên dịch viên toàn thời gian, trực theo ca, có mặt ở khoa Cấp cứu, khoa Sản và khoa Tai Mũi Họng. Một chương trình đào tạo ký hiệu cơ bản bắt buộc cho điều dưỡng các khoa. Một phiên dịch viên Điếc làm cố vấn, phụ trách những bệnh nhân Điếc không biết thủ ngữ chuẩn – những người già ở nông thôn, những người dùng ký hiệu tự chế.” Bà nhìn mẹ Thư Ngữ. “Bà Lương, chúng tôi muốn mời bà.”
Thư Ngữ dịch. Mẹ cô nhìn tay con gái, rồi nhìn bà Tần, rồi nhìn xuống tập đề án. Bà im lặng rất lâu. Ba mươi năm làm thợ may nhận đồ về nhà, chưa từng có ai mời bà làm một công việc có tên gọi.
Bà gật đầu. Rồi bà ký hiệu một câu, Thư Ngữ dịch:
“Tôi nhận. Với một điều kiện: con gái tôi không được làm điều phối viên.”
Thư Ngữ quay phắt sang nhìn mẹ. Bà Tần nhướng mày.
Mẹ cô tiếp tục, nét mặt kiên quyết: “Con gái tôi phải đi Bắc Kinh học thạc sĩ. Hai năm trước nó đã bỏ một lần vì bố mẹ. Lần này không được bỏ nữa. Điều phối viên, bệnh viện tìm người khác. Hoặc đợi nó hai năm.”
Bà Tần nhìn hai mẹ con, và lần đầu tiên Thư Ngữ thấy bà cười thành tiếng – một tiếng cười ngắn, khàn khàn, nhưng thật.
“Bà Lương, bà làm tôi nhớ đến mẹ chồng tôi,” bà nói. “Bà ấy cũng chưa bao giờ cho ai thương lượng.”
Thư Ngữ dịch câu ấy. Rồi, như có một lực nào đó đẩy cô, cô hỏi:
“Thưa bà, bác sĩ Đường Thục Hoa… bà ấy làm ở Liễu Âm đến năm nào ạ?”
Bà Tần hơi ngạc nhiên. “Đến năm tám mươi lăm thì chuyển lên thành phố. Sao cô hỏi vậy?”
“Dĩ Hằng có kể về bà ấy.”
Bà Tần gật đầu, ánh mắt xa xăm. “Mẹ chồng tôi ít khi nói về những năm ở Liễu Âm. Chỉ có một lần, lúc ốm nặng, bà ấy nắm tay tôi, nói một câu mà tôi không hiểu: ‘Ở Liễu Âm, mẹ còn nợ một đứa trẻ.’ Tôi hỏi đứa trẻ nào, bà ấy không nói nữa.”
Thư Ngữ cúi xuống tập đề án, để không ai thấy mặt mình.
* * *
Tối thứ Tư, ngày 16 tháng 12, Nhà Bàn Tay đông hơn bao giờ hết.
Có những người mới: Kiều Phương và Tiểu Nhã, tai trái vẫn băng gạc, ngồi cạnh bà Đàm để học đan len. Ngụy Thu Cúc từ tỉnh bên lên, ngồi một góc, ngượng ngùng, cho đến khi lão Phùng mang đến cho bà một chén trà. Ba gia đình từ huyện Liễu Âm mà Thư Ngữ gặp ở hội thảo, bế theo những đứa trẻ đeo máy trợ thính cũ.
Và bà Mã Quế Hương.
Bà đến lúc bảy giờ kém năm, mặc chiếc áo len đỏ đô cũ, tay xách một túi táo, đứng ở cửa rất lâu không dám bước vào. Đậu Chí Cường đứng sau lưng bà, tay bế Đậu Đậu. Tiểu Mai đi bên cạnh.
Lão Phùng gõ cốc trà ba lần. Cả phòng quay lại nhìn. Ông đứng dậy, đi ra cửa, nhìn bà Mã từ đầu đến chân – đúng cái cách ông đã nhìn Dĩ Hằng bốn tuần trước. Rồi ông chỉ vào chiếc ghế trống cạnh bàn mình.
Bà Mã ngồi xuống. Tiểu Bàn, cậu bé mười tuổi, lại gần, cầm lấy bàn tay bà, bắt đầu uốn từng ngón tay theo bảng chữ cái.
Thư Ngữ nhìn cảnh ấy từ góc phòng, cổ họng nghẹn lại. Bên cạnh cô, Dĩ Hằng – lúc này đã có thể nói chuyện với lão Phùng về cờ tướng trong mười phút mà không cần trợ giúp – khẽ nói:
“Lúc nãy bà ấy hỏi Tiểu Bàn một ký hiệu. Tôi đọc được.”
“Ký hiệu gì?”
“‘Em trai’.”
* * *
Chín giờ rưỡi, Nhà Bàn Tay tắt đèn. Hai người lại đi bộ dọc con kênh phố Tây Kiều, rồi rẽ ra bờ sông Ninh Giang.
Tối nay trời lạnh, có lẽ là đêm lạnh nhất từ đầu mùa. Hơi thở của hai người thành những làn khói trắng. Những ngọn đèn trên cây cầu Ninh Giang vẫn phản chiếu xuống mặt nước, vỡ thành từng mảnh vàng, giống hệt đêm mười lăm ngày trước. Chỉ khác là lần này, không có chiếc ô tô màu đen nào đỗ dưới gốc ngô đồng.
Họ đứng ở chỗ cũ, cạnh lan can.
“Còn chín tháng,” Thư Ngữ nói.
“Còn chín tháng,” anh lặp lại. “Cô thì sao? Mẹ cô nói với mẹ tôi là cô phải đi Bắc Kinh.”
“Hai bà mẹ nói chuyện với nhau à?”
“Mẹ tôi đang học thủ ngữ để nói chuyện với mẹ cô. Hôm qua bà ấy hỏi tôi ký hiệu ‘thông gia’ làm thế nào.”
Thư Ngữ quay sang nhìn anh, không biết nên cười hay nên đỏ mặt. Anh nhìn thẳng ra sông, nhưng hai tai anh đỏ ửng lên dưới ánh đèn đường.
“Thư Ngữ,” anh nói. “Hôm trước cô dạy tôi hai ký hiệu. ‘Thích’ và ‘yêu’. Ký hiệu ‘thích’ tôi đã gửi cho cô rồi, trong video bốn giây. Ký hiệu thứ hai, tôi tập suốt mười lăm ngày qua. Mỗi tối, trước gương. Tôi muốn hỏi cô xem tôi làm đúng chưa.”
Anh quay sang đối diện cô. Anh không nhìn tay mình. Anh nhìn vào mắt cô, đúng như cô đã dạy anh từ buổi sáng đầu tiên ở phòng khám: xin hãy nhìn vào mắt người mà anh đang nói chuyện.
Anh nắm bàn tay trái lại. Bàn tay phải đặt lên mu bàn tay trái, xoa nhẹ, chậm rãi, như vuốt ve một thứ gì rất quý. Rồi anh chỉ vào cô.
Yêu. Em.
Không sai một chút nào.
Thư Ngữ đứng lặng. Cả đời cô đã dịch hàng vạn câu nói của người khác – những lời chửi rủa, những lời cầu xin, những chẩn đoán, những bản án. Cô đã đứng giữa hai thế giới, làm chiếc cầu cho người khác đi qua, mà chưa bao giờ có ai đứng trên cây cầu ấy nói một điều gì với chính cô.
Lần này, không có ai cần cô dịch.
Cô giơ tay lên. Nắm bàn tay trái lại. Đặt bàn tay phải lên, xoa nhẹ. Rồi cô chỉ vào anh.
Yêu. Anh.
Anh nhìn tay cô. Rồi anh cười – không phải nụ cười ngắn và gượng gạo của buổi sáng đầu tiên ở hành lang tầng bốn, mà là một nụ cười làm đôi lông mày luôn nhíu lại của anh giãn ra hoàn toàn. Lần đầu tiên, “Bác sĩ Cau Mày” không cau mày nữa.
Anh cúi xuống. Cô kiễng chân lên. Gió sông lạnh buốt, nhưng trán anh ấm.
* * *
Thứ Năm và thứ Sáu, Thư Ngữ ở nhà với bố.
Ông đã hồi phục nhanh đến mức bác sĩ Hàn Chính phải gọi điện dặn dò lần thứ hai: không được nâng vật nặng quá năm cân, không được ngồi xổm sửa xe quá ba mươi phút. Mẹ cô dán bản dặn dò ấy lên cửa tủ lạnh, viết thêm bằng bút đỏ: Ông Thẩm mà cãi thì không có cơm.
Chiều thứ Sáu, mẹ cô đặt lên bàn ăn một tập giấy mới in, còn ấm mùi mực máy in: Hồ sơ đăng ký dự tuyển thạc sĩ ngành Phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu – Học viện Ngoại ngữ Kinh Hoa – Khóa tuyển sinh năm 2027 – Hạn nộp hồ sơ: 10/1/2027.
Bố cô đặt cây bút bi lên trên tập hồ sơ. Ông ký hiệu, rất chậm, khóe môi khẽ nhếch:
Con là con của bố mẹ. Không phải tai của bố mẹ.
Câu nói ấy, mười hai ngày trước như một cái tát. Bây giờ, nó giống như một bàn tay đặt lên lưng, đẩy nhẹ về phía trước.
Thư Ngữ cầm cây bút lên.
Đúng lúc ấy, điện thoại cô rung. Một tin nhắn từ Dĩ Hằng.
“Thứ Ba tuần sau là Đông chí. Mẹ tôi hỏi nhà em có ăn sủi cảo không. Bà muốn đến. Và anh sẽ mang cuốn sổ của bà nội. Anh đã hứa với mẹ là sẽ mở nó cùng một người biết đọc. Em đọc cho anh nhé?”
Thư Ngữ nhìn dòng chữ ấy, và mảnh kim gãy dưới da cô nhói lên một cái, sắc lạnh.
Ngoài cửa sổ, ngõ Bình An đã lên đèn. Dưới nhà, bố cô vừa ra hiệu với mẹ một câu đùa gì đó, mẹ cô ném chiếc thước dây vào ông, cả hai cười không thành tiếng.
Cô không biết phải trả lời thế nào.