Thư Ngữ không nhớ mình đã chạy xuống cầu thang nhà Tô Linh như thế nào.
Cô chỉ nhớ những việc đôi tay mình đã làm, theo đúng thứ tự, như thể chúng có trí nhớ riêng. Tay trái giữ điện thoại, cuộc gọi video với mẹ vẫn mở. Tay phải bấm số 120 trên điện thoại của Tô Linh.
“Cấp cứu 120, xin nghe.”
“Số 7 ngõ Bình An, khu Đông Môn, tiệm sửa xe Thẩm Ký. Nam, năm mươi sáu tuổi, tiền sử thiếu máu cơ tim, đột ngột ngã gục, đang ôm ngực, khó thở. Người ở cạnh là vợ, bị Điếc, không nghe được điện thoại. Tôi là con gái, tôi đang ở xa, tôi sẽ giữ liên lạc video với mẹ tôi và dịch lại hướng dẫn của các anh chị.”
Cô nói một mạch, rõ ràng, không vấp một chữ. Hai mươi sáu năm làm cầu nối đã dạy cô điều ấy: khi người khác hoảng loạn, phiên dịch viên không được phép hoảng loạn.
Người điều phối ở đầu dây bên kia hỏi: ông ấy còn tỉnh không, còn thở không, có thuốc gì không. Thư Ngữ chuyển từng câu sang tay cho mẹ qua màn hình, rồi đọc to câu trả lời của mẹ.
Còn tỉnh. Thở nhanh. Mồ hôi nhiều. Thuốc trong túi áo ngực.
“Cho ông ấy ngậm một viên dưới lưỡi. Để ông ấy ngồi tựa vào tường, đừng nằm sấp. Nới cổ áo ra.”
Thư Ngữ dịch. Trên màn hình, cô thấy mẹ run rẩy móc lọ thuốc nâu trong túi áo bố, đổ ra một viên, đặt vào miệng ông. Bố cô vẫn còn đủ tỉnh để há miệng. Mẹ cô đỡ ông ngồi dậy, tựa lưng vào chiếc tủ đồ nghề.
Đúng lúc đó, có ai đó đập cửa cuốn tiệm sửa xe ầm ầm. Mẹ cô không nghe thấy, nhưng Thư Ngữ nghe thấy qua điện thoại. Rồi một giọng phụ nữ già khàn khàn vang lên: “Bà Thẩm ơi! Có chuyện gì thế? Tôi thấy đèn nhà bà chớp suốt!”
Là bà Triệu bán đậu phụ ở nhà đối diện. Mẹ cô hẳn đã bấm công tắc đèn cửa liên hồi để cầu cứu – cách duy nhất bà biết.
“Bà Triệu!” Thư Ngữ hét vào điện thoại. “Bà mở cửa giúp cháu! Bố cháu bị đau tim, xe cấp cứu đang đến!”
* * *
Mười một phút sau, xe cấp cứu đến ngõ Bình An. Hai mươi sáu phút sau, Thẩm Đức Hậu được đưa vào khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhân dân số 1 Ninh Thành. Thư Ngữ đến trước xe cấp cứu bốn phút – Tô Linh đã đèo cô bằng xe máy, vượt ba cái đèn đỏ.
Trên đường đến, cô làm một việc mà cô đã tự cấm mình ba ngày nay. Cô nhắn tin cho Chu Dĩ Hằng.
“Bố tôi. Đau tim. Đang đến cấp cứu viện anh.”
Khi cô chạy vào sảnh cấp cứu, anh đã đứng đó. Không áo blouse, mặc chiếc áo len cổ lọ màu than, chiếc khăn len xám của bà Đàm vắt vội trên cổ, tóc rối như vừa từ giường bật dậy. Anh không nói gì. Anh chỉ nắm lấy cổ tay cô, rất chặt, đủ để cô biết mình đang đứng trên mặt đất.
“Tôi đã báo cho khoa Tim mạch can thiệp,” anh nói. “Phòng thông tim đang chuẩn bị. Bác sĩ trực tối nay là Hàn Chính, người giỏi nhất khoa.”
Cánh cửa tự động bật mở. Băng ca đẩy vào. Bố cô nằm trên đó, mặt xám ngắt, môi tím tái, mẹ cô chạy bên cạnh, tay vẫn nắm chặt bàn tay ông.
Điện tâm đồ cho thấy nhồi máu cơ tim cấp, đoạn ST chênh lên ở thành dưới. Bác sĩ Hàn Chính, một người đàn ông trung niên to béo, nói nhanh: “Phải can thiệp đặt stent ngay. Cần người nhà ký đồng ý. Bệnh nhân còn tỉnh không? Ông ấy có hiểu tôi nói gì không?”
“Ông ấy là người Điếc,” Thư Ngữ đáp. “Tôi là con gái, cũng là phiên dịch viên. Xin anh nói với ông ấy, tôi sẽ dịch.”
Bác sĩ Hàn nhìn cô, gật đầu, rồi quay sang người đàn ông đang nằm trên băng ca – đúng như cô vẫn yêu cầu mọi bác sĩ khác – và nói: “Ông Thẩm, một mạch máu nuôi tim của ông bị tắc. Chúng tôi sẽ luồn một ống nhỏ từ cổ tay ông lên tim, đặt một cái lò xo kim loại để mở mạch máu. Ông sẽ tỉnh trong suốt quá trình. Có rủi ro, nhưng nếu không làm, rủi ro còn lớn hơn nhiều.”
Thư Ngữ dịch. Tay cô vững vàng. Chỉ có giọng cô hơi run khi đọc lại câu trả lời của bố.
Bố cô nhìn tay cô, rồi nhìn mặt cô. Ông giơ bàn tay không cắm kim truyền lên, ký hiệu chậm, từng động tác yếu ớt:
Đồng ý.
Rồi ông ký hiệu thêm, chỉ cho riêng cô:
Bố xin lỗi. Câu nói ở cửa.
Thư Ngữ cắn chặt môi, ký hiệu lại: Con cũng xin lỗi. Bố phải ra khỏi đó. Bố còn phải mắng con nhiều nữa.
Ông nhìn cô, khóe môi tím tái khẽ nhếch lên. Rồi băng ca đẩy ông qua cánh cửa đôi có dòng chữ đỏ: Phòng can thiệp tim mạch – Khu vực hạn chế.
* * *
Ca can thiệp kéo dài một tiếng bốn mươi phút. Bác sĩ Hàn đặt hai stent vào động mạch vành phải. Khi ông bước ra, tháo khẩu trang, nụ cười trên khuôn mặt to béo ấy là thứ đẹp nhất Thư Ngữ từng thấy trong đời.
“Thông rồi. Dòng chảy tốt. Ông ấy sẽ ổn. Chuyển sang Hồi sức tim mạch theo dõi ba ngày.”
Mẹ cô đọc được nụ cười ấy trước khi Thư Ngữ kịp dịch. Bà ngồi sụp xuống băng ghế, ôm mặt khóc. Không có âm thanh nào, chỉ có đôi vai run lên. Thư Ngữ ngồi xuống bên cạnh, ôm lấy mẹ, vẽ những vòng tròn nhỏ lên lưng bà.
Dĩ Hằng đứng cách đó ba bước, không lại gần. Anh chỉ đứng đó, như một bức tường.
Nhưng chuyện chưa kết thúc.
Hai giờ sáng, cô y tá trưởng ca đêm của khoa Hồi sức tim mạch bước ra, nét mặt khó xử.
“Người nhà ông Thẩm. Ông ấy tỉnh rồi, nhưng rất kích động, cứ giật dây điện tim, muốn ngồi dậy. Chúng tôi không hiểu ông ấy muốn gì. Ông ấy cứ làm động tác này.” Cô y tá vụng về đưa tay lên ngực, làm một hình tròn.
Thư Ngữ đứng bật dậy. “Ông ấy hỏi vợ ông ấy ở đâu. Cho tôi vào.”
“Không được. Quy định khoa Hồi sức không cho người nhà ở lại ban đêm. Nguy cơ nhiễm khuẩn.”
“Vậy ai sẽ nói chuyện với ông ấy?”
Cô y tá im lặng. Không ai trong khoa biết thủ ngữ. Cả bệnh viện mười tám tầng, ba nghìn giường bệnh, không có một phiên dịch viên thủ ngữ nào.
Thư Ngữ đứng ở cửa khoa Hồi sức, nhìn qua ô kính nhỏ. Cô thấy bố cô nằm trên giường số sáu, dây nhợ quấn quanh người, đôi mắt hoảng hốt đảo khắp phòng tìm một khuôn mặt quen thuộc. Ông không nghe được tiếng máy monitor kêu bíp bíp. Không nghe được tiếng y tá nói “Ông nằm yên nhé”. Ông chỉ thấy những đôi môi mấp máy mà ông không đọc được, những bàn tay giữ chặt tay ông khi ông muốn nói.
Đó là lúc cô hiểu ra mẹ cô đã sống như thế nào suốt hai mươi phút trong tiệm sửa xe tối nay. Và bố cô đã sống như thế nào trong những lần đi khám một mình.
Dĩ Hằng bước tới bên cạnh cô.
“Có giấy và bút không?” Anh hỏi cô y tá. Rồi anh quay sang Thư Ngữ. “Vẽ cho tôi. Những ký hiệu quan trọng nhất. Đau, khát, đi vệ sinh, vợ, con gái, ổn, đừng sợ. Tôi sẽ vào.”
“Anh không phải bác sĩ khoa này.”
“Tôi là bác sĩ bệnh viện này. Tôi có quyền vào thăm khám hội chẩn.” Anh nhìn cô. “Và tôi biết mười hai ký hiệu khi đi khám bệnh. Từ một kênh dạy thủ ngữ có tám vạn người theo dõi.”
Thư Ngữ ngồi xuống băng ghế, vẽ nhanh lên mặt sau tờ giấy đồng ý phẫu thuật: mười lăm hình bàn tay, mỗi hình kèm một chữ. Dĩ Hằng xem một lượt, làm lại từng ký hiệu trước mặt cô, sai hai chữ, sửa lại. Rồi anh khoác áo blouse của khoa Hồi sức, rửa tay, đi qua cánh cửa đôi.
Qua ô kính, Thư Ngữ nhìn thấy anh đến bên giường số sáu. Anh cúi xuống, để bố cô nhìn thấy mặt mình. Bố cô nhận ra anh – “Bác sĩ Cau Mày” của Nhà Bàn Tay. Đôi mắt ông dịu xuống.
Dĩ Hằng giơ tay, ký hiệu chậm rãi: Vợ – ổn. Con gái – ngoài kia. Ông – ổn. Đừng sợ.
Bố cô nhìn tay anh. Rồi ông nhắm mắt lại, thở ra một hơi dài. Bàn tay đang bấu vào dây điện tim thả lỏng.
Dĩ Hằng ngồi xuống chiếc ghế cạnh giường, đặt tờ giấy vẽ tay lên đầu giường. Anh ngồi đó đến tận sáu giờ sáng.
* * *
Trưa thứ Hai, khi Thư Ngữ vừa ra khỏi phòng thăm bệnh của khoa Hồi sức – bố cô đã tỉnh táo, ăn được nửa bát cháo, còn ký hiệu đòi về sửa nốt chiếc xe đạp điện của khách – thì nghe thấy tiếng ồn ào từ sảnh cấp cứu tầng một.
Một thanh niên mặc đồng phục giao đồ ăn màu vàng nằm trên băng ca, ôm bụng, mặt trắng bệch. Chiếc mũ bảo hiểm bị vỡ một mảng. Bên cạnh, hai bác sĩ cấp cứu đang hỏi dồn dập, còn cậu thanh niên chỉ lắc đầu, khua tay loạn xạ, rồi chỉ vào tai mình.
“Cậu ấy bị Điếc!” Một y tá kêu lên. “Va chạm với ô tô, đau bụng dữ dội, có thể vỡ lách. Không khai thác được tiền sử. Không biết có dị ứng thuốc gì không.”
Thư Ngữ đã đứng bên cạnh băng ca trước khi cô kịp nghĩ.
“Tôi là phiên dịch viên thủ ngữ,” cô nói. “Hỏi đi.”
Cô quay sang cậu thanh niên, ký hiệu: Tôi dịch cho cậu. Tên cậu là gì?
Đôi mắt cậu thanh niên mở to, như người chết đuối nhìn thấy cọc. Vạn Tiểu Long. Hai mươi hai tuổi. Đau bụng bên trái. Đau lắm.
Bác sĩ cấp cứu hỏi, cô dịch. Câu trả lời đến nhanh. Cậu bị ô tô tạt ngang, ngã đập bụng vào ghi đông. Không uống rượu. Có tiền sử – và đến đây Thư Ngữ dừng lại, yêu cầu cậu ký hiệu lại lần nữa để chắc chắn – dị ứng penicillin, năm mười lăm tuổi từng bị sốc phản vệ phải nhập viện.
Cô y tá đang cầm ống thuốc kháng sinh nhóm penicillin chuẩn bị tiêm dự phòng khựng lại, nhìn nhãn thuốc, tái mặt.
Bác sĩ cấp cứu quát đổi thuốc, rồi chỉ định chụp CT gấp. Vỡ lách độ hai, được đưa thẳng lên phòng mổ.
Khi băng ca đã đi khuất, Thư Ngữ mới nhận ra có người đứng sau lưng mình từ lúc nào.
Bà Tần Uyển Thanh. Bộ vest xám, cặp kính gọng mảnh, phía sau là hai trưởng phòng đang theo bà đi kiểm tra đột xuất khoa Cấp cứu. Bà đã đứng đó suốt bốn phút, chứng kiến toàn bộ.
Hai người phụ nữ nhìn nhau.
“Bố cô thế nào rồi?” Bà Tần hỏi.
“Đã qua cơn nguy hiểm. Cảm ơn bà.”
Bà Tần im lặng một lúc. Rồi bà hỏi một câu khiến hai vị trưởng phòng phía sau nhìn nhau ngạc nhiên:
“Cô Thẩm. Một bệnh viện như của chúng tôi, cần bao nhiêu người như cô?”
Thư Ngữ nhìn thẳng vào bà. “Thành phố Ninh Thành có khoảng bốn vạn người khiếm thính, trong đó vài nghìn người dùng thủ ngữ là ngôn ngữ chính. Ít nhất ba người, thưa bà. Trực theo ca. Và mỗi khoa nên có ít nhất một điều dưỡng biết những ký hiệu cơ bản.”
Bà Tần gật đầu, không nói gì thêm. Nhưng khi đi qua, bà dừng lại nửa bước, nói rất khẽ, chỉ đủ cho Thư Ngữ nghe:
“Đêm qua con trai tôi ngồi ở giường số sáu khoa Hồi sức đến sáu giờ sáng. Y tá trưởng báo cáo với tôi. Tôi đã ba mươi lăm năm làm ở đây, chưa thấy bác sĩ Tai Mũi Họng nào ngồi cạnh bệnh nhân tim mạch cả đêm.”
Bà bước đi, tiếng giày cao gót gõ đều trên sàn đá.
* * *
Thứ Tư, ngày 9 tháng 12, kết quả xét nghiệm gen của gia đình họ Đậu có sớm hơn dự kiến một ngày.
Dĩ Hằng mời cả hai bên đến phòng tư vấn di truyền tầng năm – Tiểu Mai cùng luật sư Ôn và một phiên dịch viên do bệnh viện thuê từ Hiệp hội Người Điếc tỉnh, vì Thư Ngữ không thể dịch cho bất kỳ ai liên quan đến vụ án; Chí Cường cùng mẹ anh ta. Luật sư Tạ Minh Khải không đến.
Thư Ngữ đứng ngoài hành lang. Cô chỉ nghe được qua cánh cửa khép hờ.
“Bé Đậu Tiểu Vũ mang hai đột biến khác nhau trên gen GJB2, mỗi đột biến thừa hưởng từ một người,” giọng Dĩ Hằng vang lên, chậm và rõ. “Anh Đậu Chí Cường mang một đột biến. Chị Lâm Tiểu Mai mang đột biến còn lại. Cả hai người đều là người mang gen lặn, không biểu hiện bệnh – riêng chị Lâm bị điếc do viêm màng não, không liên quan. Bé điếc vì nhận được cả hai. Đây không phải lỗi của ai. Không phải ‘gen điếc nhà ai’. Đây chỉ là xác suất.”
Một khoảng im lặng dài.
Rồi một tiếng ghế đổ.
Cửa bật mở, bà Mã Quế Hương lao ra hành lang, tay ôm ngực, thở dốc. Bà đi được ba bước thì loạng choạng, bám vào lan can cửa sổ. Thư Ngữ chạy tới đỡ.
Bà Mã nhìn cô, đôi mắt đỏ ngầu, rồi bỗng dưng bật khóc – tiếng khóc nghẹn ngào, khàn đục, của một người phụ nữ đã kìm nén quá lâu.
“Nhà tôi,” bà nói, đứt quãng. “Là nhà tôi. Không phải nó.”
Thư Ngữ đỡ bà ngồi xuống băng ghế. Bà Mã nắm chặt tay cô, như người sắp chết đuối.
“Tôi có một đứa em trai,” bà nói. “Mã Quế Sinh. Kém tôi hai tuổi. Nó điếc từ lúc sinh. Bố tôi xấu hổ lắm, không cho nó ra khỏi nhà. Hễ thấy nó khoa tay là đánh. Năm nó mười tuổi, bố gửi nó đi làm ở lò gạch trên huyện, nói nuôi không nổi. Năm nó mười hai tuổi, nó chết đuối ở hố đất sét sau lò. Người ta nói nó không nghe thấy ai gọi.”
Bà nấc lên.
“Tôi mười bốn tuổi. Tôi là người cuối cùng thấy nó. Nó đứng ở cổng, khoa tay với tôi một cái gì đó. Tôi không hiểu. Tôi chưa bao giờ học. Tôi quay đi. Sau đó tôi uống thuốc chuột. Người ta cứu được. Từ đó, tôi thề với mình: nhà tôi không bao giờ có người điếc nữa. Không bao giờ có ai phải khoa tay nữa.”
Thư Ngữ ngồi im lặng bên cạnh bà. Cô nghĩ đến bố cô năm chín tuổi, đến Tiểu Mai năm bảy tuổi, đến Đậu Đậu bốn tuổi với chiếc gương soi trên trán. Cô nghĩ đến cậu bé Mã Quế Sinh đứng ở cổng, khoa tay một câu mà không ai hiểu, mãi mãi không ai hiểu.
“Bà Mã,” cô nói khẽ, “cái bà cần không phải là một đứa cháu nghe được. Cái bà cần là được hiểu câu nói cuối cùng của em trai bà.”
Bà Mã nhìn cô rất lâu. Rồi điện thoại trong túi bà rung lên. Bà nhìn màn hình, mặt biến sắc.
Hồ Gia Bảo.
Bà bấm nghe, để loa ngoài, như thể không còn sức để cầm điện thoại lên tai. Giọng nói trầm và êm quen thuộc vang lên trong hành lang vắng:
“Bà Mã, nghe nói hôm nay có kết quả gen à? Không sao, không sao, Tân Thanh chữa được cả điếc do gen. Tôi nhắc bà một chuyện. Thứ Bảy này bà có hai việc. Một, ở tòa, bà phải nói thằng bé sau mười ngày châm ở chỗ tôi đã bắt đầu có phản ứng với âm thanh. Hai, xong việc ở tòa thì bà đến ngay hội thảo của tôi, đứng lên sân khấu kể lại y như vậy. Làm xong, tôi hoàn bà ba vạn. Không làm, bà biết rồi đấy. Hợp đồng bà ký có điều khoản bồi thường danh dự. Tôi sẽ kiện bà tội vu khống, bà mất trắng sáu vạn tám, còn phải đền thêm.”
Tút. Tút.
Bà Mã ngồi bất động. Rồi bà mở chiếc túi xách màu đỏ đô, lôi ra một tập giấy được kẹp bằng ghim: hợp đồng, biên lai, ba hộp Thông Nhĩ Hoàn còn nguyên tem. Bà đặt tất cả vào tay Thư Ngữ.
“Cô cầm lấy,” bà nói. “Tôi không biết phải làm gì với chúng nữa.”
* * *
Tối thứ Năm, khi Thư Ngữ đang ngồi cạnh giường bệnh của bố ở khoa Tim mạch – ông đã được chuyển ra khỏi Hồi sức, đang chơi cờ tướng qua điện thoại với lão Phùng – thì nhận được một tin nhắn từ số lạ quen thuộc của tỉnh bên.
Lần này, người gửi ký tên.
“Cô Thẩm, tôi là Ngụy Thu Cúc, vợ cũ của Hồ Gia Bảo. Tôi ly hôn hắn năm 2021 vì không chịu nổi việc hắn làm. Tôi là người nhắn cô hôm trước. Tôi có một thứ cô cần. Đây là bản chụp một trang trong cuốn sổ ghi chép của bố hắn, Hồ Đại Niên, năm 1979. Bản gốc tôi đã gửi chuyển phát nhanh đến Trung tâm Trợ giúp pháp lý quận Đông Môn, gửi luật sư Ôn Tịnh. Còn một điều nữa: thứ Bảy này, Hồ Đại Niên sẽ xuất hiện. Lần đầu tiên sau bốn mươi bảy năm.”
Kèm theo là một tấm ảnh chụp trang giấy ố vàng, chữ viết tay bằng bút mực tím đã nhòe:
Ngày 14 tháng 8 năm 1979. Thẩm Đức Hậu, nam, 9 tuổi, trấn Hà Khẩu. Điếc bẩm sinh. Mẹ nộp 800 đồng trọn gói. Ngày thứ 60: cứu ngải sau tai trái, 7 tráng. Nguồn: viện huyện – Đ. giới thiệu.
Thư Ngữ đọc dòng chữ ấy ba lần. Cô dừng lại rất lâu ở hai chữ cuối cùng, Đ. giới thiệu, nhưng không hiểu nó có nghĩa gì, và trong lúc rối bời ấy, cô bỏ qua.
Tin nhắn thứ hai đến ngay sau đó. Là một tấm ảnh chụp tờ rơi in màu, giấy bóng, chữ đỏ chữ vàng:
HỘI THẢO CHỮA ĐIẾC MIỄN PHÍ – “BỐN MƯƠI BẢY NĂM Y THUẬT GIA TRUYỀN”
Thần y Hồ Đại Niên đích thân xuất hiện – 200 suất tư vấn miễn phí – Tặng Thông Nhĩ Hoàn cho 50 gia đình đăng ký đầu tiên
Từ 9 giờ sáng thứ Bảy, 12/12/2026 – Hội trường tầng 3, Khách sạn Ninh Giang
Chín giờ sáng thứ Bảy. Cùng một giờ, cùng một ngày với phiên hòa giải của Tiểu Mai.