Sáng Chủ nhật, tiệm sửa xe Thẩm Ký không mở cửa.
Thư Ngữ đặt điện thoại lên bàn ăn, màn hình hiện tin nhắn của số lạ. Bố cô đọc nó hai lần. Mẹ cô đứng sau lưng ông, đọc qua vai chồng, rồi đặt bàn tay lên vai ông, ấn nhẹ.
Bố cô ngồi im rất lâu. Ấm trà trên bếp than tổ ong sôi lục bục, hơi nước bốc lên che mờ khung cửa kính. Rồi ông đưa tay lên sau tai trái, chạm vào vết sẹo hình ngôi sao méo mó, như thể đang kiểm tra xem nó còn đó không.
Con muốn biết thật à? Ông ký hiệu.
Con muốn biết.
Ông gật đầu. Ông kéo ghế ra giữa căn bếp nhỏ, nơi có nhiều ánh sáng nhất từ ô cửa sổ, để con gái nhìn rõ tay ông. Ông luôn làm vậy mỗi khi chuẩn bị kể một chuyện dài – như người nghe được hắng giọng trước khi nói.
Rồi ông bắt đầu kể. Đôi tay ông chuyển động chậm, rộng, có những khoảng dừng rất dài. Thư Ngữ ngồi đối diện, không dịch thành tiếng, vì không có ai cần cô dịch. Nhưng trong đầu, cô vẫn nghe thấy giọng bố – một giọng nói mà cô chưa bao giờ nghe bằng tai, chỉ nghe bằng mắt suốt hai mươi sáu năm.
* * *
Năm bảy chín. Bố chín tuổi. Nhà mình ở trấn Hà Khẩu. Ông nội con mất sớm, bà nội con nuôi bố một mình, bán đậu phụ ở chợ.
Bố điếc từ lúc sinh. Không ai biết vì sao. Người trong trấn bảo nhà họ Thẩm kiếp trước làm điều ác. Bà nội con không tin. Bà tin bố chữa được.
Trong trấn có một ông thầy thuốc. Họ Hồ. Hồ Đại Niên. Lúc đó khoảng ba mươi tuổi. Ông ta mặc áo trắng, nói hay lắm. Người ta đồn ông ta chữa được câm điếc, có thuốc gia truyền, châm một trăm ngày là nghe được.
Bố cô dừng tay, nhìn ra cửa sổ. Rồi ông làm một động tác rất chậm: hai bàn tay úp xuống, đẩy về phía trước, rồi lật ngửa ra, trống rỗng.
Bà nội con bán nhà. Nhà ba gian, sân gạch, cây hồng. Bán được tám trăm đồng. Năm đó tám trăm đồng là nhiều lắm. Bà đưa hết cho ông Hồ.
Mỗi sáng bố đến chỗ ông ta. Ông ta châm kim vào sau tai, trên đầu, ở cổ tay. Mười cây, hai mươi cây. Đau lắm. Bố khóc, bà nội con giữ chặt tay bố. Bà cũng khóc. Bà nói bằng miệng, bố không hiểu, nhưng bố đọc được môi bà: “Con ơi, cố lên.”
Đến ngày thứ sáu mươi, ông Hồ nói phải ‘cứu’. Ông ta đặt mồi ngải lên sau tai trái bố, đốt. Nóng lắm. Ông ta nói phải đốt cho phồng lên, ‘mở cửa tai’. Bố giãy, ông ta giữ đầu bố.
Bàn tay ông chạm vào vết sẹo hình ngôi sao.
Ba hôm sau, chỗ bỏng sưng to, chảy mủ. Bố sốt. Sốt cao lắm, mê man. Bà nội con cõng bố đi bộ mười dặm đến bệnh viện huyện Liễu Âm. Bác sĩ nói viêm xương chũm, thêm vài ngày nữa là vào đến não, chết.
Có một bác sĩ nữ. Còn trẻ. Đeo cái gương tròn trên trán. Bà ấy mổ cho bố. Lúc bố tỉnh, bà ấy ngồi cạnh giường, khóc. Bố không hiểu sao bà ấy khóc. Bà ấy viết lên giấy cho bà nội con đọc. Bà nội con không biết chữ. Bà ấy đọc cho bà nội con nghe. Bà nội con quỳ xuống lạy bà ấy.
Sau đó bà nội con đến tìm ông Hồ. Ông Hồ đã đi rồi. Dọn sạch. Không ai biết đi đâu.
Bố cô ngừng lại thật lâu. Ông cầm chén trà mẹ cô vừa rót, uống một ngụm, đặt xuống.
Nhà không còn. Tiền không còn. Bà nội con dắt bố lên Ninh Thành, làm thuê cho một xưởng dệt. Năm tám mốt, có người giới thiệu bố vào Trường Câm Điếc Ninh Thành. Ở đó, lần đầu tiên bố biết mình có ngôn ngữ. Lần đầu tiên bố biết mình không phải đồ hỏng. Ở đó bố gặp mẹ con.
Mẹ cô siết nhẹ bàn tay trên vai ông.
Bà nội con mất năm tám tám. Trước khi mất, bà nắm tay bố, nói bằng miệng một câu. Bố đọc môi được. Bà nói: “Mẹ xin lỗi.”
Bố cô hạ tay xuống. Ông nhìn con gái, đôi mắt khô ráo nhưng đỏ hoe.
Bố chưa bao giờ trách bà. Bà chỉ muốn bố giống những đứa trẻ khác. Bố chỉ trách ông Hồ. Bốn mươi bảy năm rồi. Bố tưởng ông ta chết rồi.
Ông với lấy điện thoại của con gái, mở bức ảnh chụp màn hình video Tân Thanh, chỉ vào khuôn mặt tròn hồng hào của Hồ Gia Bảo.
Hôm thứ Ba xem video của con, bố đã thấy. Mắt, mũi, cái cười. Giống hệt. Con trai ông ta.
Thư Ngữ không nói được gì. Cô đứng dậy, đi vòng qua bàn, quỳ xuống trước mặt bố, ôm lấy ông. Lần này, ông không cứng người nữa. Ông vòng tay ôm lấy con gái, bàn tay thô ráp vỗ lên lưng cô từng nhịp chậm rãi – như khi cô còn bé, như mẹ cô vẽ những vòng tròn lên lưng cô.
Ngoài cửa sổ, ấm trà vẫn sôi.
* * *
Thứ Hai, Thư Ngữ gửi cho Dĩ Hằng một tin nhắn dài, kể lại câu chuyện của bố cô. Cô không chắc vì sao mình kể với anh. Có lẽ vì anh là người duy nhất cô biết có thể hiểu được chữ “viêm xương chũm” có nghĩa là gì với một đứa trẻ chín tuổi năm 1979.
Anh gọi lại sau năm phút.
“Bố cô may mắn lắm,” anh nói, giọng trầm. “Năm 1979, ở một bệnh viện huyện, viêm xương chũm có biến chứng mà mổ kịp là cả một kỳ tích. Bác sĩ đó chắc phải giỏi lắm.” Anh dừng lại. “Thư Ngữ, cô có nghĩ đến chuyện làm một danh sách không? Tất cả những gia đình từng điều trị ở Tân Thanh. Tôi có thể kiểm tra hồ sơ bệnh án của những đứa trẻ mà tôi từng tiếp nhận, nếu gia đình đồng ý. Chúng ta cần chứng cứ y khoa, không chỉ là những bình luận trên mạng.”
“Chúng ta?”
Anh im lặng nửa giây. “Tôi nói nhầm. Cô và người Điếc. Tôi chỉ là người giúp đỡ.”
“Không,” cô nói. “Anh không nói nhầm.”
* * *
Ba ngày sau đó là ba ngày bận rộn nhất mà Thư Ngữ từng có.
Tối thứ Hai, lão Phùng triệu tập một buổi họp bất thường ở Nhà Bàn Tay. Ông gõ cốc trà ba lần, đứng dậy kể lại câu chuyện của Thẩm Đức Hậu cho cả câu lạc bộ – với sự đồng ý của bố cô. Khi ông kể đến đoạn mồi ngải đốt sau tai, hai bà cụ đan len buông kim xuống. Bà Đàm ký hiệu rằng em trai bà cũng từng bị châm ở Hà Khẩu năm tám mốt. Một ông cụ ngồi góc phòng giơ tay nói ông từng bị châm ở Liễu Âm năm tám ba, một thầy thuốc khác, nhưng cũng họ Hồ.
Đến tối thứ Ba, Tô Linh lập một nhóm WeChat tên là “Những Chiếc Kim Bạc”, dùng thủ ngữ quay video gửi đi khắp các nhóm người Điếc trong tỉnh. Video của cô ấy rất ngắn: “Nếu con bạn, cháu bạn, hoặc chính bạn từng điều trị ở Tân Thanh hay ở bất kỳ chỗ nào của nhà họ Hồ, hãy liên lạc với chúng tôi. Bạn không cô đơn.” Thư Ngữ làm phụ đề và lồng tiếng cho video ấy để gửi cả những gia đình nghe được.
Đến trưa thứ Tư, ngày 2 tháng 12, nhóm đã có bốn mươi mốt thành viên. Hai mươi ba gia đình đồng ý viết bản tường trình có chữ ký. Mười một gia đình có hóa đơn thanh toán. Bảy gia đình có hồ sơ bệnh án về các biến chứng: viêm tai giữa có mủ, áp xe sau tai, thủng màng nhĩ, một trường hợp liệt mặt tạm thời.
Tổng số tiền các gia đình đã trả cho Tân Thanh, theo những hóa đơn có được: một trăm mười hai vạn tệ.
* * *
Chiều thứ Hai, Kiều Phương đưa con gái đến phòng khám của Dĩ Hằng. Thư Ngữ đi cùng, không phải để dịch – Kiều Phương và Tiểu Nhã đều nghe được, Tiểu Nhã chỉ bị điếc nặng một bên – mà vì Kiều Phương xin cô đi cùng. “Có cô ở đó tôi đỡ sợ,” chị nói.
Kiều Phương ba mươi hai tuổi, bán rau ở chợ Bắc Môn, hai bàn tay nứt nẻ vì nước lạnh. Tiểu Nhã sáu tuổi, buộc tóc hai bên, đeo một chiếc máy trợ thính màu hồng ở tai phải. Tai trái của bé, dưới đèn soi, có một lỗ thủng màng nhĩ to bằng hạt đậu xanh, bờ chai cứng.
“Lỗ thủng này không tự liền được nữa,” Dĩ Hằng giải thích, ngồi xuống thấp ngang tầm mắt cô bé. “Chú sẽ làm một ca mổ nhỏ, lấy một miếng màng mỏng ở chỗ này,” anh chạm nhẹ lên đỉnh đầu Tiểu Nhã, “để vá cái lỗ trong tai. Sau đó tai cháu sẽ không chảy nước nữa, đi bơi được.”
“Bao nhiêu tiền, bác sĩ?” Kiều Phương hỏi, hai tay bấu vào nhau.
Anh nhìn chị. “Bệnh viện có quỹ hỗ trợ bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn. Tôi sẽ làm hồ sơ. Chị đừng lo.”
Thư Ngữ biết quỹ đó. Cô đã từng dịch cho một gia đình xin hỗ trợ, hồ sơ phải chờ ba tháng mới được duyệt. Lúc ra khỏi phòng khám, cô thấy Dĩ Hằng nói nhỏ gì đó với chị y tá ở quầy, rồi ký vào một tờ giấy bảo lãnh viện phí. Tên người bảo lãnh: Chu Dĩ Hằng.
Cô không hỏi. Nhưng tối hôm đó, khi biên tập video dạy thủ ngữ tuần này, cô dừng lại rất lâu ở ký hiệu “người tốt”.
* * *
Chiều thứ Ba, Thư Ngữ ghé căn hộ tầng năm khu Hà Tây, mang theo một túi sách tranh song ngữ thủ ngữ mà Hiệp hội Người Điếc tỉnh in cho trẻ mầm non.
Đậu Đậu đang ngồi trên thảm, chiếc gương soi tai của Dĩ Hằng đội lệch trên trán bằng một sợi dây chun. Thấy cô, cậu bé chạy ào tới, đặt vòng tròn lên trán rồi nhíu mày thật chặt – tên thủ ngữ của “Bác sĩ Cau Mày”, mà Tiểu Mai đã kể cho con nghe từ tối thứ Tư. Thư Ngữ bật cười đến mức phải ngồi thụp xuống sàn.
Tiểu Mai pha trà, rồi kể bằng tay, nét mặt vừa buồn cười vừa mệt mỏi. Tối nào Chí Cường cũng gọi video từ các trạm dừng chân, giơ cuốn sổ nhàu nát lên trước camera, làm từng ký hiệu một cho con xem. Anh ta làm sai gần hết. Ký hiệu “ngủ” của anh ta thành “chết”, ký hiệu “ngoan” thành “bẩn”. Đậu Đậu cười lăn lộn, rồi cầm tay mẹ, đòi mẹ dạy lại cho bố.
Năm năm rồi, Tiểu Mai ký hiệu, đây là lần đầu tiên anh ấy gọi video cho tôi mỗi tối.
Nhưng rồi nét mặt cô ấy tối lại. Cô ấy đưa điện thoại cho Thư Ngữ xem tin nhắn thoại mà ứng dụng đã tự chuyển thành chữ – tin của bà Mã Quế Hương, gửi lúc trưa:
“Ông Hồ nói liệu trình chưa xong thì không hoàn tiền. Mày đưa thằng bé về Tân Thanh châm nốt bốn mươi ngày, không thì sáu vạn tám của tao mất trắng. Mày cướp cháu tao, giờ còn muốn cướp tiền của tao à?”
Thư Ngữ đọc xong, im lặng. Cô nhận ra một điều mà trước đây cô không nghĩ tới: bà Mã không chỉ là kẻ ác trong câu chuyện này. Bà cũng đang bị giữ làm con tin – bởi đồng tiền dưỡng già đã đổ vào tay Hồ Gia Bảo, và bởi nỗi sợ thừa nhận mình đã sai.
* * *
Tối thứ Ba, sau buổi họp thứ hai của nhóm “Những Chiếc Kim Bạc” ở Nhà Bàn Tay, hai người đi bộ dọc bờ sông Ninh Giang. Đây đã thành một thói quen không ai đề nghị nhưng cũng không ai từ chối.
Gió sông lạnh buốt. Dĩ Hằng quàng chiếc khăn len màu xám mà bà Đàm vừa đan xong, tặng anh lúc tối – “bác sĩ cau mày thì phải giữ ấm cái trán,” bà ký hiệu, khiến cả bàn cười nghiêng ngả.
“Hôm nay tôi học được hai mươi ký hiệu mới,” anh nói. “Tiểu Bàn dạy tôi chửi bậy. Ba câu.”
“Đừng dùng ở bệnh viện.”
“Tôi định dùng với Phó Giám đốc Tần.”
Cô bật cười. Anh cũng cười. Rồi cả hai im lặng, nhìn những ngọn đèn trên cây cầu Ninh Giang phản chiếu xuống mặt nước, vỡ thành từng mảnh vàng.
“Thư Ngữ,” anh nói, “ký hiệu ‘thích’ và ‘yêu’ khác nhau thế nào?”
Cô quay sang nhìn anh. Anh nhìn thẳng ra sông, nét mặt nghiêm túc như đang hỏi về một ca bệnh.
“‘Thích’ là thế này.” Cô giơ tay, chạm ngón cái và ngón giữa vào ngực rồi kéo ra. “Giống như rút một sợi chỉ từ trong tim ra. ‘Yêu’ thì là thế này.” Cô nắm bàn tay trái lại, tay phải xoa nhẹ lên mu bàn tay trái, chậm rãi, như vuốt ve. “Giống như nâng niu một thứ gì đó rất quý.”
Anh nhìn tay cô, rồi thử làm theo ký hiệu “thích”. Ngón tay anh lại cứng đờ, cong sai hướng.
“Không phải,” cô nói. Cô cầm lấy bàn tay anh, uốn ngón cái và ngón giữa chạm vào nhau, rồi đặt lên ngực anh, kéo ra. “Thế này.”
Bàn tay anh ấm hơn cô tưởng. Ngón tay dài, khớp xương rõ ràng, có vết chai mỏng ở đầu ngón trỏ – vết chai của người cầm dao mổ. Cô buông tay ra quá chậm.
Anh làm lại ký hiệu “thích”, lần này đúng. Rồi anh hướng nó về phía dòng sông.
“Tôi thích thành phố này,” anh nói.
“Ừ,” cô đáp, mắt nhìn ra sông. “Thành phố này đẹp.”
Cả hai đều biết anh không nói về thành phố. Cả hai đều không nói gì thêm.
Phía sau họ, cách chừng ba mươi mét, dưới gốc một cây ngô đồng trụi lá, có một chiếc ô tô màu đen đỗ sát vỉa hè, tắt đèn. Không ai trong hai người để ý.
* * *
Trưa thứ Tư, Thư Ngữ đang ngồi ăn mì ở một quán nhỏ gần Tòa án nhân dân quận Đông Môn – cô vừa nộp xong bộ hồ sơ đề xuất làm phiên dịch viên, kèm chứng chỉ hành nghề, giấy xác nhận của Hiệp hội Người Điếc tỉnh và thư giới thiệu của luật sư Ôn Tịnh – thì điện thoại rung lên. Là luật sư Ôn.
“Cô Thẩm, cô đang ở đâu? Có chuyện rồi.”
Giọng luật sư Ôn vẫn nhanh như súng liên thanh, nhưng lần này có thêm một nốt căng thẳng.
“Sáng nay luật sư Tạ Minh Khải nộp đơn phản đối việc cô làm phiên dịch viên. Kèm theo đơn là sáu tấm ảnh. Cô và bác sĩ Chu Dĩ Hằng ở bờ sông Ninh Giang tối hôm qua, cô cầm tay anh ấy đặt lên ngực. Kèm theo bài đăng video của cô hôm 24/11. Ông ta lập luận rằng cô có quan hệ tình cảm với bác sĩ điều trị, người đang khuyến nghị phẫu thuật cho bé Đậu Tiểu Vũ, đồng thời đã công khai bày tỏ quan điểm ủng hộ bị đơn trên mạng xã hội. Do đó cô không đảm bảo tính trung lập.”
Thư Ngữ đặt đũa xuống. Bát mì nguội dần trước mặt.
“Tòa quyết định thế nào?”
“Thẩm phán Khúc Ngọc Lan đã chấp nhận đơn phản đối. Một tiếng trước.” Luật sư Ôn thở dài. “Tòa đã chỉ định phiên dịch viên khác. Cát Lệ Na, ba mươi lăm tuổi, chứng chỉ cấp tỉnh, làm việc cho Công ty Dịch thuật Hoằng Ngữ.”
Cô cúp máy. Cô ngồi im một lúc, rồi mở điện thoại, gõ cái tên ấy vào ô tìm kiếm.
Không có nhiều kết quả. Một trang hồ sơ công ty. Một tấm ảnh chụp lễ trao chứng chỉ năm 2019.
Và một video quảng cáo cũ từ năm 2024, đăng trên trang chính thức của Trung tâm Phục hồi Thính lực Tân Thanh, tiêu đề: “Bé Tiểu Hổ, 3 tuổi, sau 2 liệu trình đã gọi được ‘mẹ’ – Phỏng vấn gia đình (có phiên dịch thủ ngữ cho người mẹ Điếc).”
Ở góc phải khung hình, một người phụ nữ mặc vest màu kem, tóc búi cao, đang ký hiệu cho người mẹ Điếc trong video.
Thư Ngữ phóng to, dừng hình, xem lại ba lần. Rồi cô gửi video cho Tô Linh, hỏi: Cô xem giúp tôi, người phiên dịch này dịch có đúng không?
Năm phút sau, Tô Linh trả lời, một đoạn video ngắn, nét mặt cô ấy giận dữ đến mức ba chiếc khuyên bạc trên tai rung lên:
Không đúng. Người mẹ trong video nói: ‘Con tôi chưa nghe được gì cả. Tôi không biết tại sao họ bảo tôi đến đây.’ Còn người phiên dịch thì dịch là: ‘Tôi rất biết ơn Tân Thanh, con tôi đã gọi được mẹ.’
Người phụ nữ đó là Cát Lệ Na. Và bây giờ cô ta sẽ dịch cho Tiểu Mai.