"Cháy! Cháy rồi! Bà con ơi, cháy!"
Phương Đường hét lên, giọng xé toạc màn đêm. Cô vớ lấy chiếc thùng gỗ đựng nước bên bậc cửa, hắt thẳng vào ngọn lửa đang liếm lên chân hàng rào gần nhất. Nước xèo lên một tiếng, hơi trắng bốc mù mịt, nhưng chỉ chậm được ngọn lửa một chút.
Gió núi đang thổi từ đông sang tây. Lửa ở hàng rào phía đông, năm thùng ong ở phía tây. Chỉ cần thêm một khắc nữa, lửa sẽ lan đến chiếc thùng đầu tiên.
Trong nhà, bà nội đã tỉnh, đang quờ quạng gọi tên cô. Tiểu Hổ lao ra, chân vẫn còn bó vải, khập khiễng.
"Tiểu Hổ! Chạy sang gọi Hoa thẩm, gọi cả xóm! Bảo mọi người mang thùng, mang chậu, ra giếng múc nước!"
Thằng bé gật đầu, lết đi nhanh hết mức có thể.
Phương Đường không chạy theo lửa. Cô chạy về phía những thùng ong.
Ban đêm, ong ở cả trong tổ. Lửa và khói sẽ khiến chúng hoảng loạn, ùa ra cửa tổ, bay mù mịt trong bóng tối rồi chết vì lạnh, vì khói, vì lửa. Nếu không cứu ngay, cả năm đàn sẽ tan.
Cô giật chiếc khăn vải trên dây phơi, nhúng vào thùng nước, vắt sơ, rồi chạy đến chiếc thùng gần lửa nhất, bịt chặt khăn ướt vào cửa tổ. Bên trong, tiếng ong rít lên giận dữ, thành thùng rung bần bật. Cô ôm chiếc thùng lên. Nó nặng trĩu, mười khung đầy mật và ấu trùng, nặng gần bằng một bao gạo. Cô loạng choạng, cắn răng, bê từng bước về phía sân trước.
Thùng thứ nhất. Đặt xuống. Chạy lại.
Hàng xóm bắt đầu kéo đến. Tiếng người gọi nhau, tiếng thùng chậu va lanh canh, tiếng gàu nước rơi xuống giếng. Hoa thẩm dẫn đầu một hàng người chuyền nước từ giếng đầu ngõ vào, Đại Nữu và Nhị Nữu cầm chổi tre ướt đập vào những đốm lửa bén lên cỏ khô.
Thùng thứ hai. Lửa đã liếm sát chân thùng thứ ba.
Phương Đường quay lại, và thấy một bóng người đã ở đó trước cô.
Cố Tùng. Anh không về khe Tùng Cốc. Hay anh đã về rồi quay lại? Cô không biết. Anh đang ôm chiếc thùng thứ ba, mặt không đội mũ rèm, cổ không quấn khăn, cửa tổ không bịt. Ong đang tràn ra khỏi cửa tổ, bò lên tay anh, lên cổ anh.
"Anh làm gì vậy?!" cô thét lên. "Bỏ xuống! Bỏ xuống ngay!"
Anh không bỏ xuống. Anh bê chiếc thùng chạy qua làn khói, đặt nó cạnh hai thùng kia ở sân trước, rồi quay lại, ôm chiếc thùng thứ tư.
Phương Đường giật lấy chiếc khăn ướt cuối cùng, chạy theo anh, bịt cửa tổ chiếc thùng anh đang ôm. Ong bám đầy hai cánh tay anh. Cô thấy anh khẽ giật mình một cái. Rồi thêm một cái nữa.
Bị đốt rồi.
* * *
Chiếc thùng thứ năm, chiếc ở góc vườn cạnh cây hồng, chiếc thùng của đàn ong không chúa mà cô đã nuôi sữa ong chúa, không kịp cứu. Lửa từ hàng rào bén sang cành hồng khô, rơi xuống mái thùng. Gỗ sam bắt lửa rất nhanh. Khi người ta dập được lửa, chiếc thùng chỉ còn là một đống than đen, mùi sáp và mật cháy khét lẹt lan khắp vườn.
Nhưng Phương Đường không có thời gian nhìn nó.
Cố Tùng đang ngồi dựa vào gốc cây táo ở sân trước, hai tay buông thõng. Dưới ánh đuốc, cô thấy trên mu bàn tay, trên cổ, trên một bên má anh, ít nhất có năm sáu nốt đốt đang sưng tấy. Hơi thở anh đã bắt đầu nặng nhọc.
"Bà ơi! Hũ ma hoàng! Hũ ma hoàng của bà!"
Bà nội đã ở đó, trên tay đã cầm sẵn chiếc hũ sành. Bà không nhìn thấy gì, nhưng nghe tiếng thở của Cố Tùng là bà đã hiểu. Mấy hôm trước, sau khi Phương Đường kể chuyện ở khe Tùng Cốc, bà đã lặng lẽ sắc sẵn một ấm nước ma hoàng đặc, chắt vào hũ, để ở góc bếp.
"Bà để dành cho thằng bé ấy đấy," bà nói, giọng run run. "Bà biết thể nào nó cũng có ngày cần."
Phương Đường gẩy từng ngòi đốt trên người Cố Tùng ra, nhanh và gọn. Rồi cô đỡ đầu anh, đổ nước ma hoàng vào miệng anh.
"Uống. Uống hết."
Anh uống. Lần này, vì được uống ngay từ khi mới bắt đầu khó thở, cơn sốc không kịp nặng lên. Tiếng thở rít chỉ kéo dài chừng nửa canh giờ rồi lắng dần. Các nốt sưng vẫn đỏ tấy, mặt anh vẫn còn phù, nhưng môi không tím, mắt vẫn mở.
Phương Đường ngồi bệt xuống đất bên cạnh anh, toàn thân run lên. Bây giờ cô mới thấy hai cánh tay mình đau nhức vì bê thùng, bàn tay bị lửa táp phồng rộp mấy chỗ, tóc cháy xém một mảng.
"Anh điên rồi," cô nói, giọng nghẹn lại. "Anh biết mình bị dị ứng ong. Một con thôi cũng đủ chết. Anh ôm cả thùng ong không bịt cửa tổ mà chạy qua khói. Anh điên rồi."
Cố Tùng quay đầu nhìn cô. Gương mặt anh sưng một bên, trông vừa thảm hại vừa buồn cười. Nhưng đôi mắt đen ấy vẫn sáng.
"Ong của cô," anh nói, giọng khàn đặc. "Không có ong, cô lấy gì đấu với Thường gia?"
Cô không nói được gì nữa. Cô chỉ cúi đầu, để mặc cho nước mắt rơi xuống bàn tay phồng rộp.
Một lúc lâu sau, cô cảm thấy một bàn tay to, thô ráp, thiếu hai đốt ngón, nhẹ nhàng đặt lên đầu mình. Không vuốt ve, không xoa, chỉ đặt lên đó, ấm áp và vững chãi, như một mái nhà.
* * *
"Bắt được rồi! Bắt được một thằng!"
Tiếng hô từ phía nhà trên vọng ra. Mọi người quay lại.
Hai thanh niên trong thôn đang lôi xềnh xệch một người đàn ông từ trong nhà họ Phương ra. Người ấy mặc áo đen bó sát, mặt bịt khăn đen, nhưng khăn đã tuột một nửa. Dưới ánh đuốc, khuôn mặt rỗ hoa lộ ra.
Thường Phúc.
Tiểu Hổ khập khiễng chạy theo sau, mặt đỏ bừng, giọng lanh lảnh:
"Lúc mọi người chạy ra dập lửa, em quay vào nhà lấy áo cho bà, thì thấy hắn đang lục rương của cha! Em hét lên, cắn vào tay hắn! Anh Thạch với anh Mộc nghe thấy chạy vào bắt được!"
Thường Phúc bị đẩy quỳ xuống giữa sân. Trên mu bàn tay phải của hắn, ngay bên cạnh vết sẹo hình con rết, là một dấu răng trẻ con còn rớm máu.
Phương Đường đứng dậy, bước đến trước mặt hắn.
"Thì ra là thế," cô nói, giọng lạnh như nước giếng mùa đông. "Đốt vườn ong để dụ cả nhà ra ngoài, rồi lẻn vào nhà lục tìm. Ngươi tìm cái hộp của cha ta phải không?"
Thường Phúc ngẩng lên, ánh mắt độc địa. "Ta không biết mày nói gì. Ta đi ngang qua, thấy cháy, vào giúp dập lửa!"
"Đi ngang qua lúc canh ba, mặc áo đen, bịt mặt, đi giúp dập lửa mà lại vào lục rương?" Đàm lý chính đã đến từ lúc nào, chống gậy đứng giữa sân, mặt đỏ gay vì giận. Lần đầu tiên người ta thấy ông lão hiền lành ấy run lên như thế. "Đốt nhà dân giữa đêm, theo luật Đại Chiêu là tội gì, ngươi có biết không?"
Đám đông xì xào. Có người đã giơ gậy lên.
"Đừng đánh," Phương Đường nói. "Trói lại. Giải lên huyện."
"Phóng hỏa ở chân núi, lửa mà bén lên rừng thông thì cả núi Vân Đài cháy," Cố Tùng nói, đã gượng đứng dậy, dựa vào gốc táo. "Việc này thuộc phận sự của sơn ngu. Sáng mai ta giải hắn lên huyện nha."
Thường Phúc bị trói chặt bằng dây gai, nhốt vào nhà kho của lý chính, có bốn thanh niên trong thôn thay nhau canh gác.
Còn kẻ cầm đuốc chạy ra phía hàng rào lúc đầu thì đã biến mất trong đêm. Nhưng người trong thôn đều nói, họ thấy một gã thấp lùn chạy về phía rừng thông, một bên mắt trắng đục.
* * *
Sáng hôm sau, ngày hai mươi chín, Cố Tùng, sắc mặt vẫn tái xanh và một bên mặt còn sưng, cùng Đàm lý chính và hai thanh niên giải Thường Phúc lên huyện thành.
Phương Đường ở nhà dọn dẹp vườn ong. Bốn đàn ong được cứu ra đặt tạm ở sân trước, cô kiểm tra từng đàn: ong chết nhiều vì khói, nhưng cả bốn ong chúa còn sống. Đàn thứ năm đã thành tro, cùng với những ô chúa cô định để lại cho nó. Cộng với đàn ở nhà Hoa thẩm, cô còn năm đàn.
Năm đàn. Và tám đàn của cha trong hang Bàn Thạch.
Cô ngồi nhìn đống than đen của chiếc thùng bị cháy rất lâu. Rồi cô đứng dậy, bắt đầu làm việc. Hàng rào phải dựng lại. Thùng ong phải đặt về chỗ cũ. Mật cháy phải cạo sạch, kẻo mùi mật dụ ong các đàn khác đến cướp.
Cô không phải làm một mình.
Gần trưa, khi cô đang lúi húi chặt tre, cổng nhà bỗng ồn ào tiếng người. Hoa thẩm đi trước, sau lưng là bảy tám người đàn ông, đàn bà trong thôn, người vác tre, người vác dao, người xách giỏ đựng bánh ngô và nước chè. Trong số ấy có cả bà Lỗ, người hôm trước đứng giữa sân bĩu môi bảo cô "bị ong đốt hỏng đầu".
Bà Lỗ đặt giỏ bánh xuống bậc thềm, mặt hơi ngượng.
"Đường nha đầu, thím... thím nói năng hồ đồ, cháu đừng để bụng." Bà ngập ngừng, rồi nói nhanh như sợ đổi ý. "Ong nhà thím chết ba năm liền rồi. Thím cứ tưởng là thần núi giận. Hóa ra là có kẻ bỏ thuốc độc. Kẻ ấy hôm qua còn định đốt cả nhà cháu." Bà nghiến răng. "Đồ trời đánh!"
Không cần ai bảo, những người đàn ông đã bắt tay vào dựng lại hàng rào. Mấy người đàn bà thì giúp cô cạo mật cháy, nhặt xác ong, quét tro. Lão Đinh, chủ ruộng cải nơi tìm thấy hai chiếc bát độc, mang đến hai bó tre gai, bảo trồng quanh hàng rào cho kẻ trộm khỏi chui qua.
Đến chiều, hàng rào mới đã dựng xong, cao hơn và chắc hơn cũ. Mọi người ngồi quây quần dưới hiên uống nước chè, ăn bánh ngô. Bà Lỗ ngập ngừng một lúc lâu, rồi hỏi:
"Đường nha đầu, cái cách nuôi ong trong hòm vuông ấy, có khó không? Thím... thím có học được không?"
Hai, ba người khác cũng nhìn cô, chờ đợi.
Phương Đường nhìn những gương mặt rám nắng, những bàn tay chai sạn ấy. Cô bỗng nhớ đến lời Hoa thẩm: một con ong, dù chăm chỉ đến đâu, cũng chết. Một đàn ong thì sống được qua mùa đông.
"Không khó đâu thím," cô nói, mỉm cười. "Qua được mùng một tháng tư, em dạy cả thôn."
Gần tối, đoàn người trở về. Nhìn sắc mặt Cố Tùng, cô đã biết.
"Thả rồi," anh nói, giọng nén giận. "Đinh tri huyện nghe Thường Phúc khai là đi ngang qua giúp dập lửa, bị dân làng hiểu lầm đánh đập. Thường Mậu Tài đến công đường từ sớm, nộp năm mươi lượng tiền bảo lãnh. Tri huyện bảo, việc chưa rõ ràng, đợi điều tra thêm, cho Thường Phúc về nhà chờ xét."
Đàm lý chính thở dài, ngồi phịch xuống ghế. "Ta làm lý chính hai mươi năm, chưa thấy chuyện nào thế này."
Phương Đường không nói gì. Cô không ngạc nhiên. Thường gia đã lo liệu ở huyện nha nhiều năm, chẳng có lý gì một tên quản gia lại bị giữ lại chỉ vì lời khai của mấy người dân quê.
Nhưng Đinh tri huyện không phải là người cao nhất.
"Mùng một tháng tư," cô nói. "Lương đại nhân của phủ Thục Ninh xuống huyện nghiệm mật cống. Thường Phúc đã nói, hôm ấy công đường mở cửa. Vậy thì chúng ta đến công đường."
* * *
Ngày ba mươi, cô đi lên am Thanh Vân, rồi xuống huyện thành.
Tịnh Tâm sư thái nghe chuyện đêm lửa, lặng đi rất lâu, rồi lấy giấy bút, tự tay viết cho cô một lá đơn. Nét chữ thanh mảnh, ngay ngắn, từng câu từng chữ rõ ràng: Phương thị Đường, thôn Bách Hoa Ổ, kêu oan lên Thông phán phủ Thục Ninh kiêm Giám cống Lương đại nhân, bốn việc. Một, giấy nợ giả mạo chữ ký người đã khuất. Hai, Thường Ký Mật Phường nợ tiền mật không trả. Ba, đầu độc ong ba thôn, đêm hai mươi tám phóng hỏa trại ong. Bốn, năm Kiến An thứ chín độn mật mạch nha vào mật cống của triều đình.
"Việc thứ tư là tội khi quân," sư thái nói, đặt bút xuống. "Cháu nộp đơn này lên, là không còn đường lui."
"Cháu biết, sư thái."
Khúc đại phu thì khác. Khi nghe cô kể chuyện những chiếc bát độc, chuyện tờ khai của cha, ông ngồi im rất lâu, mặt mỗi lúc một tái. Rồi ông đứng dậy, đi vào gian trong, lục tìm trong một chiếc tủ gỗ, mang ra một cuốn sổ bệnh án.
"Tháng Chạp năm ngoái, cha cháu có đến đây một lần," ông nói, giọng khàn đi. "Ông ấy ho, khó thở, nói là ăn uống không được, hay nôn, chân tay tê bì. Ta bắt mạch, kê đơn trị phế. Nhưng có một điều ta để ý, mà lúc ấy ta không nghĩ nhiều."
Ông mở cuốn sổ, chỉ vào một dòng chữ nhỏ ở cuối trang.
"Móng tay hai bàn tay có vạch trắng ngang, mỗi móng một vạch, đều nhau như kẻ chỉ."
Phương Đường nhìn dòng chữ ấy, cảm thấy hơi thở như bị bóp nghẹt.
Vạch trắng ngang trên móng tay. Ở thời hiện đại, sách y học gọi nó là đường Mees. Dấu hiệu kinh điển của ngộ độc thạch tín.
"Ta đã đọc trong sách cổ," Khúc đại phu nói chậm rãi, "người trúng độc thạch tín lâu ngày, móng tay hiện vạch trắng. Lúc ấy ta không nghĩ đến. Ai lại đi đầu độc một người nuôi ong nghèo?" Ông ngẩng lên nhìn cô, đôi mắt sau cặp kính lão đỏ hoe. "Cháu à, ngày mùng một tháng tư, ta sẽ đến công đường."
* * *
Đêm ba mươi, Phương Đường ngồi một mình dưới hiên, nhìn bốn chiếc thùng ong đã được đặt về chỗ cũ trong vườn. Bầu trời đầy sao, tiếng côn trùng rả rích.
Cô đã có tất cả: những chiếc bát độc, chiếc giày thêu chữ Thường, biên nhận có dấu con ong, sổ tranh của cha, tờ khai do sư thái chép, cuốn sổ bệnh án của Khúc đại phu, và Thường Phúc bị bắt quả tang trong nhà cô giữa đêm lửa.
Nhưng cô cũng biết, Thường gia sẽ không ngồi yên.
Gần canh hai, có tiếng sột soạt ở hàng rào mới dựng. Đại Trụ chui vào, mặt mũi tái mét, mồ hôi nhễ nhại như vừa chạy một quãng dài.
"Đường muội! Đường muội!" Lần đầu tiên hắn gọi cô như vậy. "Cha tao... cha tao bị người của Thường gia bắt đi rồi!"
Phương Đường đứng bật dậy. "Bắt đi đâu?"
"Lên huyện thành, vào phủ Thường gia! Chiều nay mấy gã gia đinh đến nhà, nói là viên ngoại mời cha tao lên uống rượu. Mẹ tao vui lắm, tưởng được thưởng. Nhưng tao nghe lén được..." Đại Trụ nuốt nước bọt, giọng run bần bật. "Tao nghe chúng nó nói với nhau, ngày mùng một lên công đường, cha tao phải khai rằng chính mắt cha tao thấy chú Tam ký tên vào giấy nợ hai mươi lượng. Phải khai rằng chú Tam biết chữ. Phải khai rằng mày... rằng mày lấy trộm ong trên núi của Thường gia."
Hắn ngừng lại, nắm chặt hai bàn tay.
"Chúng nó bảo, nếu cha tao không khai, thì cha tao sẽ là người thứ hai."
"Người thứ hai?"
"Người thứ hai giống như chú Tam."