Thường Mậu Tài không bước lại gần. Hắn chỉ đứng dưới tán hòe, phe phẩy chiếc quạt giấy vẽ hoa mẫu đơn, như thể đang đứng ngắm trăng trong vườn nhà mình chứ không phải ở đầu một thôn núi lúc nửa đêm.
Cố Tùng đặt Tiểu Hổ xuống, đưa cho Hoa thẩm bế vào nhà. Rồi anh bước lên, đứng chếch phía trước Phương Đường nửa bước. Không nói một lời, nhưng ai nhìn vào cũng hiểu.
Thường Mậu Tài liếc anh, cười híp mắt. "Cố sơn ngu cũng ở đây à? Tốt, tốt. Làm việc cho huyện nha, phải biết ai là người thuê núi Vân Đài chứ nhỉ."
"Ta biết," Cố Tùng đáp gọn.
Phương Đường ôm chặt chiếc hộp gỗ. "Thường viên ngoại đến tận đây lúc nửa đêm, có gì chỉ bảo?"
"Chỉ bảo thì không dám." Thường Mậu Tài gập quạt lại, gõ nhẹ vào lòng bàn tay. "Lão phu nghe nói Phương cô nương có tài nuôi ong, khiến ong tự dọn vào hòm vuông, cả huyện đang đồn ầm lên. Lão phu là người buôn mật, quý người có tài. Cho nên lão phu muốn bàn với cô nương một chuyện làm ăn."
Hắn giơ ba ngón tay lên.
"Thứ nhất, cô nương về Thường gia, không làm di nương nữa, lão phu cho cô nương làm quản sự trông coi trại ong của Thường Ký, mỗi tháng hai lượng bạc. Thứ hai, giấy nợ mười lượng, lão phu xé ngay tại đây. Thứ ba..." Ánh mắt hắn trượt xuống chiếc hộp trong tay cô. "Đồ của cha cô nương để lại, cô nương đưa cho lão phu giữ giúp. Người chết rồi, đồ của người chết cứ để trong nhà, không may mắn."
Phương Đường nhìn hắn. Đôi mắt ti hí trên khuôn mặt núng nính kia cười, nhưng không có lấy một chút ấm áp nào.
Hắn sợ. Cô nhận ra điều đó. Một kẻ giàu có nhất huyện, thuê cả ngọn núi, có quan huyện nể mặt, lại phải đích thân đứng đợi một con bé nhà quê từ chiều đến nửa đêm. Hắn sợ thứ đang nằm trong chiếc hộp này.
"Thường viên ngoại hậu ý, cháu xin ghi lòng," cô nói, giọng ôn hòa. "Nhưng cháu đã có giấy cam kết với lý chính, đến giờ Ngọ mùng bốn tháng tư sẽ trả đủ mười lượng. Cháu là người giữ lời. Còn đồ của cha cháu, là di vật của người đã khuất, con cái không giữ thì còn ai giữ?"
Nụ cười trên mặt Thường Mậu Tài đông cứng lại một thoáng, rồi lại giãn ra.
"Được, được, cô nương có chí khí." Hắn mở quạt, quay lưng. "Vậy lão phu chờ đến mùng bốn tháng tư. Có điều, núi cao đường xa, đêm hôm lửa đèn, cô nương nhớ giữ gìn."
Bốn gã gia đinh nối gót hắn, đèn lồng chữ "Thường" chập chờn khuất dần trên con đường đất về phía huyện thành.
* * *
Sáng hôm sau, trời vừa sáng, Phương Đường đã mang chiếc hộp gỗ lên am Thanh Vân.
Tịnh Tâm sư thái đọc lại tờ giấy do chính tay bà chép năm ngoái, đôi tay lần tràng hạt khẽ run lên.
"Năm ấy cha cháu đến đây, ngồi ở chính chỗ cháu đang ngồi," bà nói. "Ông ấy nói từng câu, ta chép từng câu. Chép xong, ta khuyên ông ấy mang lên huyện kiện. Ông ấy lắc đầu, bảo dân thường kiện nhà giàu, chưa kiện đã chết. Ông ấy chỉ nhờ ta, nếu sau này có ai trong nhà ông ấy hỏi đến, thì ta làm chứng cho."
Bà nhìn Phương Đường.
"Ta không ngờ, người đến hỏi lại là con gái nhỏ của ông ấy."
"Sư thái," Phương Đường cúi đầu, "cháu xin gửi chiếc hộp này ở am. Thường gia đã biết cháu có nó. Để ở nhà, cháu sợ không giữ được."
Tịnh Tâm sư thái gật đầu, đứng dậy, đặt chiếc hộp vào sau tượng Quan Âm trong chính điện, nơi có một ngăn gỗ bí mật mà chỉ trụ trì mới biết.
"Cửa Phật không dám nói chuyện thị phi, nhưng cũng không dung chứa điều ác," bà nói. "Đến ngày cần, ta sẽ mang nó xuống."
* * *
Mười ngày còn lại, Phương Đường làm việc như chưa từng làm việc.
Cô có hai việc phải làm cùng lúc: kiếm đủ tiền, và chuẩn bị cho trận chiến thật sự.
Việc thứ nhất bắt đầu bằng một thứ mà Cố Tùng nhìn bản vẽ rất lâu mới hiểu.
"Một cái thùng gỗ tròn," anh nói, ngón tay lướt trên tờ giấy. "Ở giữa có một cái trục đứng, trên trục gắn hai cái giỏ tre phẳng, mỗi giỏ vừa một khung ong. Trên nắp có một tay quay, nối với trục bằng hai bánh răng gỗ." Anh ngẩng lên. "Quay thì mật bay ra?"
"Quay thì mật văng ra," cô nói. "Anh còn nhớ khi cầm bát nước quay tròn thật nhanh, nước dồn hết ra thành bát không? Khung mật cũng vậy. Mình dùng dao nóng cắt lớp nắp sáp trên các ô mật, đặt khung vào giỏ, quay thật nhanh, mật trong từng ô sẽ bị văng ra, bắn vào thành thùng, chảy xuống đáy. Khung sáp vẫn còn nguyên, trả lại cho ong."
"Ong không phải xây lại."
"Ong không phải xây lại. Mỗi lần xây một cân sáp, ong phải ăn bảy, tám cân mật. Mình giữ được sáp cho ong, ong sẽ cho mình gấp mấy lần mật."
Cố Tùng ngồi tính toán một lúc, rồi đứng dậy, lấy cưa.
Ba ngày sau, chiếc thùng quay mật đầu tiên của nước Đại Chiêu được đặt giữa sân nhà họ Phương. Nó không đẹp, bánh răng gỗ còn kêu cót két, nhưng khi Phương Đường đặt hai khung mật đã cắt nắp vào và Cố Tùng quay tay quay, những tia mật vàng óng bắn ra, chảy thành dòng xuống đáy thùng, qua lỗ thoát chảy vào chiếc hũ sành đặt bên dưới.
Hoa thẩm, Tiểu Hổ, bà nội, Đại Nữu, Nhị Nữu, cả mấy bà hàng xóm đứng xem quanh sân đều im lặng. Rồi Hoa thẩm thốt lên:
"Trời đất ơi... Mật chảy ra như nước suối..."
Đàn ong đầu tiên, đàn lấy từ cây dẻ, sau gần một tháng được nuôi trong thùng khung giữa mùa hoa cải nở rộ, đã kín đặc mười khung. Cô lấy ra bốn khung mật đầy, quay được mười một cân. Đàn ong ở nhà Hoa thẩm và đàn ở gốc hòe, tuy mới về, nhưng là ong chia đàn mạnh, vào thùng đã xây sáp nhanh như gió, mỗi đàn cũng cho được ba bốn cân. Cộng lại được hai mươi cân. Trừ một nửa phần mật của đàn nhà Hoa thẩm, đúng như đã hẹn, cô còn mười tám cân.
Khi cầm hũ mật đầu tiên trên tay, Hoa thẩm ôm lấy Phương Đường, khóc nức nở như trẻ con.
* * *
Mật là việc trước mắt. Nhưng Phương Đường biết, chừng ấy vẫn chưa đủ.
Cô còn một thứ khác.
Ngày hai mươi ba, cô làm một việc mà ngay cả Hoa thẩm cũng không hiểu. Cô dùng sáp ong nặn thành những chiếc chén nhỏ xíu, mỗi chiếc to bằng đầu ngón tay út, gắn lên một thanh gỗ ngang. Rồi cô mở đàn ong số một, tìm một khung có ấu trùng vừa nở, chỉ mới một ngày tuổi, nhỏ như những sợi chỉ trắng cong cong nằm dưới đáy ô tổ. Cô dùng một cọng lông gà vót nhọn, nhẹ nhàng gắp từng ấu trùng, đặt vào từng chiếc chén sáp.
Sáu mươi chiếc chén. Sáu mươi ấu trùng.
Rồi cô đặt thanh gỗ ấy vào đàn ong không có chúa ở trên cây hồng, đàn mà cô đã chia ra từ hôm hai mươi.
"Đàn này đang khao khát có chúa," cô giải thích cho Hoa thẩm. "Ong thợ thấy những chiếc chén này, sẽ tưởng đó là ô chúa. Chúng sẽ đổ đầy sữa ong chúa vào mỗi chén để nuôi ấu trùng."
"Rồi sau đó có sáu mươi con ong chúa à?" Hoa thẩm tròn mắt.
"Không. Ba ngày sau, khi sữa đầy nhất, em sẽ lấy ra. Chỉ để lại vài ô cho đàn tự nuôi chúa."
Ba ngày sau, ngày hai mươi sáu, Phương Đường nhấc thanh gỗ ra. Mỗi chiếc chén sáp nhỏ giờ đã được ong xây dài ra thành hình quả lạc, bên trong đầy một thứ chất sệt, trắng ngà như kem, có mùi chua nhẹ, hơi cay.
Cô dùng một chiếc thìa tre nhỏ, nạo từng chén, cho vào một hũ sứ nhỏ đã luộc sạch, bịt kín. Sáu mươi chén, được hơn một lạng.
Sữa ong chúa. Ở thời hiện đại, đó là thứ bổ dưỡng quý giá bậc nhất trong các sản phẩm từ ong. Ở thời đại này, cô không chắc người ta đã biết đến nó chưa.
* * *
Ngày hai mươi bảy, cô cùng Cố Tùng gánh mật lên huyện thành.
Khúc đại phu mua hết mười tám cân mật, mỗi cân một trăm hai mươi văn. Ông còn mua hai cân sáp trắng mà cô đã phơi nắng tẩy màu suốt mười ngày, trả bốn tiền.
Rồi cô đặt hũ sứ nhỏ lên quầy, mở nắp.
Khúc đại phu nhìn thứ chất trắng ngà bên trong, cau mày. Ông chấm một chút lên đầu lưỡi, rồi đứng sững.
"Đây là... phong vương tương?"
Phương Đường ngạc nhiên. "Đại phu biết nó?"
"Ta đọc thấy trong một quyển sách thuốc cổ của sư phụ ta, chép tay từ đời trước, nói rằng trong tổ ong có một thứ tương, là thức ăn của ong chúa, ăn vào bổ tinh huyết, ích khí, người già yếu dùng thì hồi phục. Nhưng sách bảo thứ ấy hiếm như vàng, phải phá cả trăm tổ ong mới lấy được một chút." Ông nhìn cô chằm chằm. "Cháu lấy ở đâu ra một lạng?"
"Cháu tự làm," cô đáp. "Cháu có cách để ong nuôi nhiều ô chúa cùng một lúc."
Khúc đại phu im lặng rất lâu. Rồi ông đậy nắp hũ, giọng trầm xuống.
"Ở huyện thành có lão phu nhân nhà Mạc tri phủ đã về hưu, năm nay bảy mươi tám tuổi, ốm liệt giường từ mùa đông, ăn không vào, ta đã dùng đủ mọi thuốc bổ mà không ăn thua. Nhà họ đã nói với ta, thuốc gì hay cũng mua, bao nhiêu tiền cũng được." Ông đẩy hũ sứ lại gần mình. "Một lạng này, ta trả cháu ba lượng bạc. Nếu dùng có hiệu quả, tháng sau ta mua tiếp."
Ba lượng bạc cho một lạng.
Phương Đường cúi đầu cảm tạ, cầm bạc trong tay, lòng như có lửa.
Trên đường ra cổng thành, cô dừng lại ở một quán nước ven đường, cẩn thận đếm lại tất cả số bạc. Ba lượng năm tiền còn lại từ trước. Hai lượng một tiền sáu mươi văn tiền mật. Bốn tiền tiền sáp trắng. Ba lượng tiền sữa ong chúa. Và một lượng mà Tịnh Tâm sư thái vừa gửi qua Cố Tùng sáng nay, tiền đặt bốn mươi cây nến cho lễ Phật đản tháng tư.
Mười lượng sáu mươi văn.
Cô đếm đi đếm lại ba lần. Rồi cô ngẩng lên nhìn Cố Tùng, đôi mắt sáng rực.
"Đủ rồi," cô nói, giọng run run. "Đủ rồi, Cố đại ca."
Cố Tùng nhìn cô. Ánh nắng chiều chiếu nghiêng lên khuôn mặt gầy gò của cô gái, hai má đỏ ửng vì mệt và vì vui, những vết ong đốt cũ đã lặn gần hết. Anh không nói gì, chỉ đưa tay, nhẹ nhàng gỡ một mẩu lá thông vướng trên tóc cô.
Cô đứng sững. Anh cũng đứng sững, như thể bàn tay vừa làm một việc mà chủ nhân của nó không hề cho phép.
Rồi anh quay đi, ho khan một tiếng.
"Về thôi. Trời tối."
* * *
Sáng ngày hai mươi tám, Phương Đường mang mười lượng bạc đến nhà Đàm lý chính.
Cô không muốn đợi đến mùng bốn. Cô đã nghĩ kỹ: càng để lâu, càng có nhiều chuyện có thể xảy ra. Trả sớm, có lý chính làm chứng, có biên nhận, mọi chuyện chấm dứt.
Nhưng khi cô đến, trong sân nhà lý chính đã có người đợi sẵn.
Thường Phúc ngồi trên ghế khách, chân bắt chéo, tay cầm chén trà. Đứng sau lưng hắn là bác cả Phương Đại Thành, mặt cúi gằm, không dám nhìn cô. Đàm lý chính ngồi ở ghế chủ, sắc mặt khó coi như vừa nuốt phải một con ruồi.
"Phương cô nương đến rồi," Thường Phúc đặt chén trà xuống, cười nhạt. "Đến trả nợ phải không? Tốt quá. Lão gia nhà ta cũng đang muốn tính cho rõ."
Phương Đường đặt túi bạc lên bàn. "Mười lượng. Lý chính đếm cho cháu."
"Khoan đã." Thường Phúc rút trong tay áo ra một tờ giấy, trải lên bàn. "Mười lượng là trả cho tờ giấy nợ thứ nhất. Còn tờ thứ hai này thì sao?"
Lý chính cầm tờ giấy lên, đọc, giọng khô khốc:
"Người vay Phương Tam Lang, thôn Bách Hoa Ổ, vay của Thường Ký Mật Phường hai mươi lượng bạc trắng để mua ong giống. Ngày mùng năm tháng chín năm Kiến An thứ mười. Người vay ký tên: Phương Tam Lang. Người làm chứng: Phương Đại Thành."
Hai mươi lượng.
"Cha mày vay của lão gia nhà ta hai mươi lượng mua ong, ong chết hết rồi, tiền thì vẫn phải trả," Thường Phúc nói, giọng thong thả. "Tờ thứ nhất mười lượng, tờ thứ hai hai mươi lượng, tổng cộng ba mươi lượng. Mày mang mười lượng đến, còn thiếu hai mươi."
Phương Đường quay sang nhìn bác cả. "Bác làm chứng cho tờ này?"
Phương Đại Thành giật mình, lắp bắp: "Tam... Tam đệ có nói với bác... bác có thấy..."
"Bác thấy cha cháu ký tên?" Cô nhìn thẳng vào mắt ông ta. "Bác là anh ruột của cha cháu. Bác biết rõ hơn ai hết, cha cháu cả đời không biết viết một chữ."
Sân nhà lý chính im phăng phắc. Phương Đại Thành mặt trắng bệch, mồ hôi lấm tấm trên trán.
Thường Phúc thì không hề nao núng. Hắn cười khẩy.
"Biết chữ hay không biết chữ, mày nói là được à? Người chết rồi, ai làm chứng?"
"Có người làm chứng," Phương Đường nói, giọng bình tĩnh đến lạ. "Và có giấy tờ làm chứng."
Lần này, nụ cười trên mặt Thường Phúc tắt ngấm.
"Lý chính," Phương Đường quay sang Đàm lão bá, cúi đầu thật sâu. "Mười lượng này, cháu xin gửi ông giữ, ông viết cho cháu một tờ biên nhận. Giấy cam kết hôm trước là mười lượng, cháu đã đủ mười lượng, trước hạn. Còn tờ giấy nợ hai mươi lượng kia, thật hay giả, cháu xin đưa lên quan phủ phân xử."
Thường Phúc đứng phắt dậy, gạt đổ chén trà.
"Được! Muốn lên quan thì lên! Mùng một tháng tư, Lương đại nhân của phủ Thục Ninh xuống huyện nghiệm mật cống, công đường mở cửa, mày cứ việc đến mà kiện!" Hắn vơ lấy tờ giấy nợ, nhét vào tay áo. "Để xem một con nha đầu nhà quê thì kiện được ai!"
Hắn bỏ đi. Phương Đại Thành lủi thủi theo sau, đến cổng còn ngoái lại nhìn cô một cái, ánh mắt vừa sợ hãi vừa như muốn nói điều gì đó.
* * *
Đêm hôm ấy, Phương Đường không ngủ được.
Cô nằm nghe tiếng gió lùa qua mái tranh, nghe tiếng thở đều đều của bà nội và Tiểu Hổ. Cố Tùng đã về khe Tùng Cốc từ chập tối, anh bảo sáng mai sẽ xuống sớm cùng cô lên am bàn với sư thái chuyện ngày mùng một.
Ba ngày nữa.
Gần canh ba, cô nghe thấy một tiếng động lạ. Tiếng lách tách, như tiếng củi khô nổ trong bếp.
Rồi một mùi khét.
Phương Đường bật dậy, lao ra cửa sau.
Vườn ong sáng rực. Lửa đã bén vào hàng rào tre phía đông, những ngọn lửa đỏ rực liếm lên, gió núi thổi tạt về phía năm chiếc thùng ong gỗ sam xếp thành hàng. Khói đen cuồn cuộn. Trong làn khói, tiếng ong kêu rít lên, hoảng loạn, như tiếng thét của hàng vạn sinh linh nhỏ bé.
Và ở cuối vườn, sát hàng rào, một bóng người đang quay lưng chạy, trên tay vẫn cầm một bó đuốc.