"Hang của cha ở đâu, bà có biết không?" Phương Đường nắm chặt hai vai bà nội.
Bà nội lắc đầu, nước mắt lã chã. "Bà không biết... Cha con chưa bao giờ nói với bà... Tiểu Hổ chỉ bảo, chỗ ấy có một tảng đá to phẳng như cái bàn, có nước chảy..."
"Bàn Thạch," Cố Tùng nói ngay.
Cô quay sang anh.
"Sườn bắc núi Vân Đài, phía trên thác Ngọc Liêm, có một tảng đá phẳng to bằng cái sân, dân đi rừng gọi là Bàn Thạch," anh nói nhanh. "Đường lên rất dốc, phải đi vòng qua khe Tùng Cốc, mất gần hai canh giờ. Một đứa trẻ chín tuổi..."
Anh không nói hết câu. Nhưng cô hiểu. Đường núi phía bắc nhiều vách đá, nhiều hố sụt, mùa này rắn đã bắt đầu bò ra khỏi hang. Và Thường gia đang có người lùng sục trên núi.
"Đi," cô nói.
Cô dặn Hoa thẩm sang ở với bà nội, rồi lục trong rương lấy một chiếc áo cũ của Tiểu Hổ, đưa cho A Hoàng ngửi. Con chó khụt khịt mấy cái, rồi ngẩng đầu, đuôi vẫy mạnh, phóng về phía con đường mòn dẫn lên núi.
* * *
Họ leo núi suốt buổi chiều.
Cố Tùng đi trước, dao rựa phát bụi gai, A Hoàng chạy lên chạy xuống dẫn đường. Phương Đường theo sau, hai chân run rẩy vì mỏi, nhưng không dám dừng lại một khắc nào. Dọc đường, A Hoàng mấy lần dừng lại khụt khịt ở một gốc cây, một tảng đá, rồi lại sủa lên một tiếng, chạy tiếp. Mùi của Tiểu Hổ vẫn còn.
Gần đến khe Tùng Cốc, cô nhặt được một chiếc lồng dế đan bằng nan tre nằm lăn lóc bên vệ đường. Chiếc lồng Tiểu Hổ đã tự tay đan từ mùa thu năm ngoái, nan tre còn buộc một sợi chỉ đỏ bà nội thắt cho.
Tim cô thắt lại. Thằng bé không bao giờ vứt chiếc lồng này.
"Nó chạy," Cố Tùng cúi xuống nhìn những vết chân nhỏ trên mặt đất ẩm. "Bước dài, mũi chân nhấn sâu. Nó chạy vội, làm rơi lồng mà không quay lại nhặt." Anh đứng dậy, nhìn quanh. "Còn kia nữa."
Cách đó mấy bước, trên nền đất mềm, có hai đôi dấu giày khác. Giày vải đế khâu. Một đôi to, một đôi nhỏ hơn, gót mòn lệch một bên.
Người của Thường gia.
Phương Đường nắm chặt chiếc lồng dế, các khớp ngón tay trắng bệch.
* * *
Khi họ lên đến thác Ngọc Liêm thì mặt trời đã xế. Thác nước không lớn, chỉ là một dải nước trắng mảnh như tấm rèm ngọc buông từ vách đá cao xuống, bắn bụi nước lấp lánh. Phía trên thác, sườn núi thoải ra thành một bậc đất bằng, giữa bậc đất ấy là một tảng đá xám khổng lồ, mặt phẳng lì như ai đó đã dùng dao gọt.
Bàn Thạch.
Và trên Bàn Thạch, có hai người đàn ông đang đứng.
Cố Tùng đưa tay kéo Phương Đường nấp sau một bụi đỗ quyên. A Hoàng nằm rạp xuống, không một tiếng động.
Hai người kia, một gã cao gầy, một gã thấp lùn, đang chống nạnh nhìn quanh. Gã thấp lùn quay mặt lại, Phương Đường nhìn thấy rõ một bên mắt hắn trắng đục.
"Chột Tứ," Cố Tùng thì thầm. "Kẻ sáng nay."
"Thằng nhãi chạy đâu mất rồi?" Gã cao gầy càu nhàu. "Rõ ràng thấy nó chạy lên đây."
"Thôi mặc kệ nó," Chột Tứ nhổ một bãi nước bọt. "Phúc gia chỉ bảo tìm cái hang, ai bảo đuổi theo trẻ con. Quanh đây toàn vách đá, hang hốc thì nhiều, ta lục mấy chỗ rồi có thấy gì đâu. Mà trời sắp tối, núi này có gấu đấy."
"Phúc gia bảo nhất định phải tìm ra trước cuối tháng..."
Cố Tùng đứng dậy.
Phương Đường giật mình định kéo anh lại, nhưng anh đã bước ra khỏi bụi đỗ quyên, thong thả như người đi dạo, cây cung gỗ dâu trên lưng, dao rựa bên hông. A Hoàng đi sát bên chân anh, lông gáy dựng đứng.
"Sơn ngu tuần núi," anh nói, giọng không to nhưng vang khắp bậc đất. "Các ngươi là ai, lên đây làm gì?"
Hai gã kia giật nảy mình. Chột Tứ nhận ra anh, mặt biến sắc, nhưng nhanh chóng lấy lại vẻ hống hách.
"Bọn ta là người của Thường gia! Thường gia đã thuê quyền khai thác núi Vân Đài, bọn ta lên núi xem xét sản vật, việc gì đến ngươi?"
"Quyền khai thác sản vật," Cố Tùng lặp lại, chậm rãi. "Gỗ, thuốc, mật ong. Không có điều nào cho phép các ngươi đuổi bắt con nít của dân trên núi." Anh nhìn thẳng vào Chột Tứ. "Sáng nay ở ruộng cải nhà lão Đinh, ta cũng thấy một gã chột mắt. Gã ấy làm rơi một chiếc giày."
Chột Tứ lùi lại một bước, theo phản xạ liếc xuống chân mình. Một chân hắn đi giày vải, chân kia đi giày cỏ.
"Ta... ta không biết ngươi nói gì!"
"Không biết thì thôi." Cố Tùng hất cằm về phía đỉnh núi. "Hang gấu ở cách đây ba trăm bước về phía đông. Con gấu cái mới đẻ, đang đói. Trời tối rồi, các ngươi muốn ở lại tìm hang thì tùy."
Hai gã nhìn nhau. Rồi không ai bảo ai, chúng quay lưng, bước vội xuống con đường mòn phía nam, chẳng mấy chốc đã khuất sau rặng thông.
Phương Đường bước ra khỏi bụi cây, chân vẫn còn run.
"Có gấu thật à?"
"Có," Cố Tùng đáp. "Nhưng ở núi bên kia."
* * *
A Hoàng đã chạy đi trước. Nó vòng qua tảng Bàn Thạch, men theo một gờ đá hẹp bên cạnh dòng suối trên thác, rồi dừng lại trước một bức vách phủ đầy dây leo, sủa lên mấy tiếng, đuôi vẫy tít.
Phương Đường lao tới, vạch đám dây leo ra. Phía sau là một khe đá đủ cho một người lách qua.
"Tiểu Hổ! Tiểu Hổ ơi!"
Từ trong bóng tối, một giọng nói nhỏ xíu, run run vang lên:
"Chị... chị ơi?"
Cô lách vào. Bên trong khe đá mở ra thành một hang động khá rộng, khô ráo, ánh chiều tà rọi qua một lỗ hổng trên trần hang, chiếu thành một cột sáng vàng. Trong góc hang, Tiểu Hổ ngồi co ro, hai tay ôm đầu gối, mặt mũi lấm lem, một bên mắt cá chân sưng vù.
Cô ôm chầm lấy em, ôm chặt đến mức thằng bé kêu lên.
"Đồ ngốc! Đồ ngốc! Em có biết chị lo đến mức nào không?"
Tiểu Hổ òa khóc. "Em xin lỗi... Em chỉ muốn tìm hang của cha cho chị... Rồi có hai người đuổi theo em, em sợ quá chạy vào đây trốn, bị trẹo chân... Em không dám ra..."
Cố Tùng lách vào sau, quỳ xuống xem chân thằng bé. "Trẹo, không gãy," anh nói, rồi xé một vạt áo, nắn lại khớp chân và bó chặt. Tiểu Hổ cắn môi không khóc, chỉ nước mắt chảy dài.
Chỉ đến lúc ấy Phương Đường mới nghe thấy nó.
Tiếng vo ve. Trầm, đều, ấm, như tiếng ai đó đang ngân nga trong cổ họng.
Cô ngẩng lên.
* * *
Dọc theo bức vách phía tây của hang, nơi cột sáng chiếu vào, nơi có một lỗ hổng lớn nhìn thẳng ra sườn núi đầy hoa đỗ quyên và hoa ngũ bội, là một hàng đõ ong.
Tám chiếc đõ ong gỗ tròn, đặt trên những phiến đá kê ngay ngắn, cửa tổ hướng ra ngoài lỗ hổng. Gỗ đã cũ, nhưng chắc chắn. Và ong bay ra bay vào tấp nập qua lỗ hổng ấy, mang theo những túi phấn vàng, đỏ, cam trên chân.
Tám đàn ong. Còn sống.
Phương Đường đứng dậy, bước lại gần như trong mơ. Trên mỗi chiếc đõ, khắc bằng mũi dao, là một hình con ong nhỏ có ba vạch trên bụng.
Dấu của cha.
"Đây là ong của cha," Tiểu Hổ nói, giọng vẫn còn nghẹn nhưng đầy tự hào. "Hồi mùa thu năm kia, cha dẫn em lên đây một lần. Cha bảo, ong ở dưới làng cứ chết hoài, cha mang mấy đàn lên đây giấu. Ở đây xa ruộng cải, xa người, ong chỉ ăn hoa rừng, không ai đầu độc được. Cha bảo em không được nói với ai, kể cả chị."
Phương Đường áp tay lên thành một chiếc đõ. Gỗ ấm dưới nắng chiều, rung nhè nhẹ theo tiếng vo ve bên trong. Cô nhắm mắt lại.
Phương Tam Lang. Một người đàn ông không biết chữ, nhưng biết rằng ong của mình đang bị giết. Ông không tố cáo được, vì không ai tin. Ông không chống lại được, vì ông chỉ là một nông dân. Nên ông làm điều duy nhất có thể: lặng lẽ mang những đàn ong còn lại lên một nơi mà kẻ ác không với tới, như người ta giấu con mình đi trong mùa loạn.
Tám đàn ong này đã sống sót qua mùa đông, không có ai chăm sóc. Đõ gỗ dày, hang kín gió, mật dự trữ từ mùa thu đủ cho chúng qua những tháng lạnh. Ông đã tính toán tất cả.
"Chị ơi," Tiểu Hổ kéo tay áo cô, "cha còn giấu cái này nữa."
Thằng bé lết đến góc hang, chỉ vào một khe đá thấp phía sau những chiếc đõ. Cố Tùng thò tay vào, lôi ra một chiếc hộp gỗ nhỏ bọc vải dầu, buộc chặt bằng dây gai.
* * *
Họ mở chiếc hộp dưới cột sáng cuối cùng của buổi chiều.
Bên trong có ba thứ.
Thứ nhất là một xấp giấy bản, khâu gáy bằng chỉ gai, trang nào cũng kín những hình vẽ bằng than. Phương Đường lật từng trang. Không có chữ nào cả. Chỉ có hình vẽ: những chiếc hũ, những vạch đếm, những vầng trăng tròn khuyết để chỉ ngày tháng, và hình con ong ba vạch ở cuối mỗi dòng.
Cô hiểu ngay. Đây là sổ ghi chép của cha. Một người không biết chữ, tự nghĩ ra cách ghi riêng của mình. Hình hũ là mật giao đi. Số vạch là số cân. Vầng trăng là ngày. Bên cạnh có những dòng vẽ một ngôi nhà có mái ngói và chữ "Thường" mà ông chép lại theo biển hiệu, nét chữ nguệch ngoạc như trẻ con tập viết.
Và ở những dòng ấy, phía sau hình con ong, có một dấu gạch chéo. Cô đếm ngược lại: từ mùa xuân năm Kiến An thứ chín đến mùa thu năm thứ mười, có mười một lần giao mật bị gạch chéo. Hũ đã giao, nhưng tiền chưa nhận.
Thứ hai là một xấp giấy biên nhận, chừng hai mươi tờ, mỗi tờ đều có con dấu đỏ của Thường Ký Mật Phường. "Hôm nay nhận của Phương Tam Lang thôn Bách Hoa Ổ mật ong ... cân." Người nhận ký: Thường Phúc. Người giao: một dấu điểm chỉ, và bên cạnh, một hình con ong ba vạch vẽ bằng than.
Hai mươi tờ biên nhận. Không có tờ nào ký tên "Phương Tam Lang" bằng chữ.
Phương Đường nắm chặt xấp giấy, cảm thấy hai bàn tay nóng ran.
Đây là bằng chứng. Bằng chứng rằng cha cô chưa từng ký tên bằng chữ. Bằng chứng rằng chính Thường Phúc, người đứng ra làm chứng cho tờ giấy nợ, biết rất rõ điều đó.
Thứ ba là một tờ giấy gấp làm tư, khác hẳn những tờ kia. Giấy tốt, trắng mịn, chữ viết bằng mực tàu, nét chữ thanh mảnh, ngay ngắn, rõ ràng là của một người có học. Cuối tờ giấy có ghi: "Thanh Vân am, Tịnh Tâm chép thay lời Phương Tam Lang. Ngày mười tháng mười một năm Kiến An thứ mười." Bên dưới là dấu điểm chỉ và hình con ong ba vạch.
Phương Đường đọc to, giọng run run dưới vòm hang:
"Tôi là Phương Tam Lang, thôn Bách Hoa Ổ. Tôi không biết chữ, nhờ sư thái chép lại lời tôi.
Từ năm Kiến An thứ tám, tôi giao mật cho Thường Ký Mật Phường. Năm thứ chín và năm thứ mười, Thường Ký nợ tiền mật của tôi tổng cộng sáu lượng bốn tiền, chưa trả.
Tháng ba năm Kiến An thứ chín, tôi đến kho của Thường Ký giao mật, tận mắt thấy Thường Phúc sai người đổ mật mạch nha vào các hũ cống mật đã niêm phong của phủ Thục Ninh. Tôi đếm được bốn hũ, mỗi hũ chừng sáu cân, cộng lại hai mươi ba cân. Mật cống phải nộp sáu mươi cân, thì hai mươi ba cân là mật giả.
Tôi từng nói với Thường Phúc, hắn bảo tôi im miệng, nếu không sẽ không còn ong mà nuôi. Mùa xuân năm thứ mười, ong của tôi chết hết. Tôi biết là do người ta giết.
Tôi là dân thường, không dám kiện. Tôi chỉ ghi lại để có người biết.
Nếu tôi có mệnh hệ gì, không phải do trời."
Hang đá im lặng. Chỉ còn tiếng vo ve của tám đàn ong, và tiếng nước chảy róc rách ngoài thác.
Phương Đường nhìn dòng chữ cuối cùng rất lâu.
Ngày mười tháng mười một, cha cô nhờ sư thái chép tờ giấy này. Mười ngày sau, ngày hai mươi tháng mười một, tờ giấy nợ tám lượng bạc ra đời, có Thường Phúc làm chứng. Tháng Chạp, cha cô bắt đầu ho, ho ra máu, nửa tháng sau thì mất.
Ho ra máu. Thạch tín, nếu uống liều nhỏ mỗi ngày, cũng có thể gây ra những triệu chứng như thế.
Cô ngẩng lên. Cố Tùng đang nhìn cô. Trong ánh sáng mờ dần của buổi chiều, đôi mắt anh tối thẫm.
"Cô nghĩ giống ta," anh nói khẽ.
* * *
Đêm hôm ấy, họ xuống núi dưới ánh đuốc.
Cố Tùng cõng Tiểu Hổ trên lưng. Phương Đường ôm chặt chiếc hộp gỗ trước ngực, đi sát phía sau. A Hoàng dẫn đường, thỉnh thoảng lại quay đầu nhìn như muốn chắc chắn rằng không ai bị bỏ lại.
Tám đàn ong của cha, họ để nguyên trong hang. Hang Bàn Thạch nằm trên núi, giờ đã thuộc quyền khai thác của Thường gia, nhưng những đàn ong ấy là ong của cha cô, được mang lên từ trước khi Thường gia thuê núi, có dấu con ong khắc trên từng chiếc đõ. Cô sẽ tìm cách mang chúng về một cách đường hoàng. Còn bây giờ, nơi an toàn nhất cho chúng vẫn là nơi mà cha cô đã chọn.
Tiểu Hổ đã thôi khóc, gối đầu lên vai Cố Tùng, mắt lim dim. Đi được một quãng, thằng bé bỗng hỏi, giọng ngái ngủ:
"Cố đại ca, sao anh tốt với chị em thế?"
Phương Đường suýt vấp ngã.
Cố Tùng im lặng một lúc. Rồi anh đáp, giọng bình thản như đang nói chuyện thời tiết:
"Vì chị em cứu mạng ta."
"Thế thôi à?"
Lần này, Cố Tùng không trả lời. Nhưng Phương Đường đi phía sau, dưới ánh đuốc lập lòe, thấy vành tai anh đỏ lên.
Cô cúi đầu, giả vờ như không thấy gì, nhưng hai má cũng nóng ran.
Đến đầu thôn thì đã gần canh ba. Từ xa, cô thấy ngôi nhà tranh của mình vẫn sáng đèn. Bà nội và Hoa thẩm đứng ở cổng, tay cầm đèn lồng.
Nhưng còn một người nữa đứng đó. Một người đàn ông béo lùn, mặc áo gấm, tay cầm quạt, đứng dưới tán hòe, sau lưng là bốn gã gia đinh cầm đèn lồng có chữ "Thường".
Khi thấy cô, người đàn ông ấy mỉm cười, khuôn mặt núng nính nhăn lại thành những nếp như bánh bao.
"Phương cô nương về rồi đấy à? Lão phu là Thường Mậu Tài. Lão phu đợi cô nương từ chiều, có chuyện muốn bàn."
Ánh mắt hắn lướt xuống chiếc hộp gỗ trong tay cô, dừng lại ở đó, rất lâu.