Phương Đường quay phắt lại, tay siết chặt cán dao.
Từ trong bóng thông, một con chó vàng to lớn bước ra trước. Nó không sủa, chỉ đứng đó, tai dựng đứng, mũi khụt khịt về phía cô. Phía sau nó là một người đàn ông.
Người ấy rất cao, vai rộng, mặc áo ngắn vải thô màu xám tro, ống quần buộc túm bằng dây gai, chân đi giày cỏ. Bên hông anh ta đeo một con dao rựa và một cuộn dây thừng, trên lưng là chiếc cung gỗ dâu đã sờn tay cầm. Khuôn mặt anh góc cạnh, rám nắng, đôi lông mày rậm như vẽ bằng than, ánh mắt sắc mà lạnh. Trông anh trẻ, chừng hơn hai mươi, nhưng dáng đứng thẳng tắp như cây thương cắm xuống đất khiến anh có vẻ già dặn hơn tuổi.
Anh nhìn chiếc giỏ trên tay cô. Rồi nhìn vòng xác ong dưới chân cô.
"Cô là ai?" Giọng anh trầm và khàn, như người ít khi dùng đến nó. "Cô đặt cái bát đó ở đây à?"
Phương Đường hiểu ngay anh đang nghĩ gì. Một cô gái lạ, một mình ở bãi đất đầy xác ong, trong giỏ lại vừa bỏ vào một thứ gì đó gói lá.
"Không phải tôi đặt. Tôi nhặt." Cô mở lớp lá dong cho anh xem chiếc bát sành. "Tôi là Phương Đường, con gái Phương Tam Lang ở thôn Bách Hoa Ổ. Ông chắc biết cha tôi."
Nghe đến cái tên Phương Tam Lang, ánh mắt người đàn ông thay đổi. Sự cảnh giác trong đó không biến mất, nhưng dịu đi một chút. Anh bước lại gần, cúi xuống nhìn chiếc bát, rồi đưa lên mũi ngửi.
Con chó vàng cũng sán lại, nhưng anh khẽ nói "A Hoàng, lui", nó lập tức ngồi xuống.
"Ta là Cố Tùng," anh nói. "Sơn ngu của huyện, trông coi núi Vân Đài."
Sơn ngu là chức trông rừng, chuyên ngăn người đốn trộm gỗ quý, đề phòng cháy rừng, báo cho huyện nha khi có thú dữ xuống núi. Trong ký ức của Phương Đường, cô có nghe nói trên eo núi Tùng Cốc có một người trông rừng sống một mình, ít khi xuống thôn, người ta đồn anh từng đi lính ở biên ải phía bắc, giết người không chớp mắt, vì thế chẳng ai dám bén mảng đến.
Cô liếc xuống bàn tay trái đang cầm chiếc bát của anh. Ngón út và ngón áp út đều thiếu mất đốt cuối, vết cắt đã liền da từ lâu, phẳng và gọn như bị lưỡi đao chém.
"Cô biết thứ này là gì không?" Cố Tùng hỏi.
"Mạch nha trộn thuốc độc," cô đáp. "Tôi không biết là độc gì, nhưng mùi hăng như vậy, có thể là thạch tín, hoặc là nước rễ lê lô. Người ta đặt nó giữa bãi hoa để dụ ong. Ong uống vào, chết tại chỗ, hoặc mang về tổ giết cả đàn."
Cố Tùng nhìn cô lâu hơn một chút. Một cô gái quê mười bảy tuổi, nói về thạch tín và rễ lê lô như người đọc sách thuốc.
"Cha cô dạy?"
"Cha tôi dạy," cô đáp, như đã đáp với Tiểu Hổ.
* * *
Phương Đường không có thời gian để đứng trò chuyện. Cô hỏi thẳng:
"Cố đại ca, anh trông núi này, anh có biết chỗ nào có đàn ong mật làm tổ hoang không? Ong mật, không phải vò vẽ."
Cố Tùng nhíu mày. "Cô muốn lấy mật?"
"Tôi muốn lấy ong."
Anh im lặng một lúc, như đang cân nhắc xem có nên tin cô gái này không. Cuối cùng anh hất cằm về phía tây.
"Cách đây hai dặm, trong khe Tùng Cốc, gần chỗ ta ở, có một cây dẻ cổ thụ bị sét đánh rỗng ruột. Ong làm tổ trong đó từ mùa thu năm ngoái. Ta không đến gần."
"Sao vậy?"
Cố Tùng không trả lời ngay. Anh quay người, đi trước dẫn đường. Đi được mấy bước, anh mới nói, giọng thản nhiên như kể chuyện người khác:
"Năm mười hai tuổi, ta bị một con ong đốt vào cổ. Cổ họng sưng tắc lại, mặt tím ngắt, cha ta tưởng ta chết rồi. Thầy lang trong làng nói, có người trời sinh không chịu được nọc ong, bị một lần không chết thì lần sau càng nặng hơn. Từ đó ta tránh ong như tránh hổ."
Phương Đường khựng chân.
Cô biết rõ điều anh đang nói. Sốc phản vệ do nọc ong. Ở thời hiện đại, những người như vậy luôn mang theo bút tiêm adrenaline. Ở thời đại này, chẳng có gì cả. Một vết đốt có thể giết chết anh trong vòng một khắc.
"Vậy anh dẫn tôi đến gần đó thôi," cô nói. "Rồi anh tránh xa. Đứng cách ít nhất ba mươi bước, ở đầu gió."
Cố Tùng liếc cô. "Cô biết đầu gió với cuối gió?"
"Ong theo mùi mà tìm kẻ thù. Đứng cuối gió, mùi người bay thẳng vào cửa tổ, ong sẽ coi anh là kẻ địch."
Lần này, Cố Tùng không hỏi "cha cô dạy" nữa.
* * *
Khe Tùng Cốc là một thung lũng hẹp kẹp giữa hai sườn núi, dưới đáy có dòng suối nhỏ chảy róc rách qua những tảng đá phủ rêu. Hai bên khe, thông mọc thành rừng, xen lẫn những cây dẻ, cây sồi già. Gần cửa khe có một căn nhà gỗ nhỏ lợp ván, trước nhà là khoảng sân đất nện sạch sẽ, có giàn phơi da thú và một đống củi xếp ngay ngắn như tường thành. Đó là nhà của Cố Tùng.
Cây dẻ cổ thụ đứng cách căn nhà chừng hai trăm bước, bên bờ suối. Thân cây to đến ba người ôm, bị sét đánh toác một bên, ruột rỗng đen như hang. Ở độ cao ngang vai người, có một khe nứt dài, ong mật bay ra bay vào tấp nập, tiếng vo ve rộn ràng như chợ phiên.
Phương Đường đứng nhìn, và trong lòng dâng lên một cảm giác ấm áp lạ lùng.
Ong mật nội. Loài ong nhỏ nhắn, bụng có những vạch đen vàng xen kẽ, chịu được lạnh, chịu được bệnh, biết tận dụng từng bông hoa nhỏ nhất trên núi. Ở thời hiện đại, người ta đã dần thay chúng bằng ong ngoại cho năng suất cao hơn, và cô đã dành mười năm để cố gắng bảo tồn chúng.
Giờ đây chúng ở trước mặt cô, khỏe mạnh, đông đúc.
"Đàn này mạnh," cô thì thầm. "Ít nhất năm, sáu cầu ong."
Cô bắt đầu chuẩn bị. Trong rương đồ nghề của cha, cô đã mang theo ống thổi khói bằng ống tre có bầu da, một con dao cắt mật mỏng lưỡi, và một chiếc rổ tre đan dày có nắp. Cô nhờ Cố Tùng kiếm cho một ít ngải cứu khô và một nắm rêu ẩm. Anh đi một lúc, mang về cả một bó ngải cứu và mấy tấm vỏ thông mục, rồi lùi về đứng ở gốc thông cách đó ba mươi bước, đúng ở đầu gió như cô dặn. A Hoàng nằm dưới chân anh.
Phương Đường nhét ngải cứu và rêu vào ống thổi, châm lửa, bóp bầu da. Khói trắng mịn, mát, tỏa ra từng làn.
"Khói làm gì?" Cố Tùng hỏi vọng sang.
"Khói làm ong tưởng rừng cháy," cô đáp mà không quay đầu. "Chúng sẽ lao vào tổ hút căng bụng mật để chuẩn bị bỏ đi. Ong căng bụng thì khó cong người lại để đốt. Hơn nữa khói che mất mùi báo động của ong lính, đàn ong sẽ không biết là có kẻ thù."
Cô thổi khói nhẹ vào khe nứt, chờ một lát, rồi thổi tiếp. Tiếng vo ve trong thân cây đổi giọng, từ rộn ràng sang trầm, rì rào như tiếng mưa xa.
Đến lúc rồi.
Cô dùng dao rựa mượn của Cố Tùng nới rộng khe nứt, từng nhát một, chậm rãi, không để thân cây rung mạnh. Bên trong, những bánh tổ sáp vàng nhạt treo song song, dày đặc ong bám. Phần trên bánh tổ là mật đã vít nắp sáp trắng, phần giữa là phấn hoa đủ màu vàng, cam, đỏ, phần dưới là những ô ấu trùng trắng nõn và nhộng đã vít nắp màu nâu nhạt.
Phương Đường làm việc như một người thợ thêu. Cô cắt từng bánh tổ, phần mật đặt vào chiếc thùng gỗ có nắp, phần ấu trùng và nhộng thì dùng lạt tre buộc cố định vào những khung tre nhỏ cô đã làm từ tối qua, rồi xếp vào rổ. Ong bám đầy trên tay áo, trên rèm mũ, trên mu bàn tay đã quấn vải của cô. Có mấy con lọt vào cổ tay đốt một nhát, cô chỉ khẽ cau mày, gẩy ngòi ra rồi làm tiếp.
Điều quan trọng nhất là tìm được ong chúa.
Không có ong chúa, cả đàn sẽ bỏ đi hoặc chết dần. Cô lật từng bánh tổ, mắt dõi theo từng con ong. Ong chúa của ong nội thân dài hơn ong thợ, bụng thon, màu sẫm, đi đâu cũng có một vòng ong thợ chầu quanh như cung nữ.
Ở bánh tổ thứ tư, cô thấy nó.
Phương Đường nín thở, dùng hai ngón tay nhẹ nhàng nhón lấy ngực ong chúa, thả vào một ống tre nhỏ có lỗ thông hơi, bịt lại bằng nút rơm. Rồi cô đặt ống tre vào giữa rổ, giữa những bánh tổ ấu trùng.
Chỉ trong chốc lát, ong thợ đã bắt đầu tụ lại quanh rổ. Mùi của ong chúa là thứ mệnh lệnh không đàn ong nào cưỡng lại được.
"Xong rồi," cô thở ra, quay lại phía gốc thông. "Đợi đến chập tối, ong về đủ, tôi đậy nắp rổ là mang đi được."
Rồi cô sững người.
* * *
Cố Tùng không còn đứng ở gốc thông.
Anh đã đi lại gần hơn, chỉ còn cách cô chừng mười bước. Có lẽ anh thấy cô bị đốt, muốn lại xem. Có lẽ gió đã đổi chiều mà cả hai không để ý. Anh đang đứng đó, một tay đưa lên ôm lấy cổ, ở cổ anh, ngay dưới tai phải, có một con ong đang bò.
"Đừng động đậy!" Phương Đường lao tới.
Quá muộn. Con ong đã đốt.
Cô gạt ngòi ra ngay lập tức bằng móng tay, nhưng cô biết nọc đã vào. Chỉ trong mấy hơi thở, chỗ bị đốt đã sưng phồng lên, đỏ ửng. Cố Tùng loạng choạng lùi lại, tay ôm cổ, mặt bắt đầu tái đi.
"Không sao," anh nói, nhưng giọng đã khàn đi trông thấy. "Lần này... chỉ một con..."
"Chỉ một con cũng đủ giết anh!" Phương Đường túm lấy cánh tay anh, kéo anh ra xa cây dẻ, ra khỏi vùng ong bay. A Hoàng sủa lên một tiếng, chạy theo. "Về nhà anh! Nhanh!"
Hai trăm bước chưa bao giờ dài như thế. Đến được sân nhà gỗ, Cố Tùng đã thở rít lên từng hơi, mặt và cổ nổi những mảng mẩn đỏ, mí mắt bắt đầu sưng. Anh khuỵu gối xuống đất.
Phương Đường đỡ anh nằm xuống tấm phản trước hiên, kê đống áo da cho chân anh cao hơn đầu. Cô kéo cổ áo anh ra cho rộng, nghiêng đầu anh sang một bên. Tay cô run, nhưng đầu óc cô rất tỉnh.
Sốc phản vệ. Không có adrenaline. Không có thuốc kháng histamin. Không có ống thở.
Cô cần một thứ có thể làm giãn phế quản, nâng huyết áp. Ở thời đại này, thứ gần nhất là...
Ma hoàng.
Trong thân cây ma hoàng có ephedrine, chất mà ngày xưa y học hiện đại từng dùng để chữa hen suyễn, nâng huyết áp. Bà nội có một hũ ma hoàng khô để trị suyễn, nhưng nhà cách đây gần năm dặm.
Rồi cô nhớ ra. Sáng nay, trên đường lên vách Ưng Chủy, ở sườn đá phía nam đầy nắng, cô đã thấy những bụi cây thấp, thân xanh mảnh như chiếc đũa, phân đốt, không có lá. Lúc ấy cô chỉ thoáng nghĩ "ở đây cũng có ma hoàng", rồi bước qua.
Sườn đá ấy cách đây chưa đến một dặm.
"A Hoàng!" cô gọi con chó, ấn tay nó xuống bên cạnh Cố Tùng. "Ở đây! Canh chủ mày!"
Con chó như hiểu, nằm sát vào người Cố Tùng, rên khẽ.
Phương Đường chạy.
Cô chưa bao giờ chạy nhanh như vậy, kể cả ở kiếp trước. Thân thể mười bảy tuổi này gầy yếu, vừa ốm dậy, hai chân mỏi nhừ, phổi bỏng rát. Nhưng cô vẫn chạy, vấp ngã, đứng dậy, chạy tiếp. Đến sườn đá, cô vặt lấy vặt để những cành ma hoàng xanh, nhét đầy vạt áo, rồi chạy ngược trở lại.
Khi cô về đến sân, Cố Tùng vẫn còn tỉnh, nhưng hơi thở đã rít như tiếng gió lùa qua khe cửa. Môi anh tím lại.
Phương Đường lao vào bếp. Trong nhà gỗ, bếp lửa vẫn còn than âm ỉ. Cô thổi bùng lửa, vò nát ma hoàng bỏ vào ấm sắt với một ít nước, đun sôi sùng sục. Không có thời gian sắc lâu, cô chắt lấy nước đặc đầu tiên, thổi cho nguội bớt, rồi đỡ đầu anh lên.
"Uống đi. Đắng, nhưng phải uống."
Cố Tùng mở mắt nhìn cô. Trong cơn khó thở, đôi mắt đen ấy vẫn sáng, không hề có vẻ sợ hãi, chỉ có một chút ngạc nhiên. Anh uống từng ngụm, ho sặc, rồi uống tiếp.
Phương Đường ngồi bên cạnh, một tay đặt lên ngực anh, đếm từng nhịp thở. Cô nói với anh không ngừng, những câu vô nghĩa, kể về đàn ong trong cây dẻ, về chuyện ong chúa nhỏ thế nào, về chuyện ong thợ chỉ sống bốn mươi ngày vào mùa hoa, để anh không chìm vào hôn mê.
Nửa canh giờ trôi qua. Rồi một canh giờ.
Tiếng thở rít nhỏ dần. Môi anh hồng trở lại. Những mảng mẩn đỏ trên cổ bắt đầu nhạt màu.
Đến khi mặt trời xuống gần đỉnh núi, Cố Tùng đã có thể tự ngồi dậy, dựa lưng vào vách gỗ. Anh nhìn cô gái đang ngồi bệt dưới hiên, áo quần lấm lem bùn đất, tóc rối bù, tay chân chi chít vết xước và vết ong đốt, trong tay vẫn còn cầm chiếc bát gỗ đựng nước ma hoàng.
"Cô cứu ta," anh nói.
"Anh dẫn tôi đến đàn ong," cô đáp, thở dốc. "Coi như hòa."
Anh nhìn cô một lúc lâu. Rồi khóe môi anh khẽ nhếch lên, rất nhẹ, như thể đã lâu lắm rồi nó chưa từng làm động tác ấy.
"Không hòa. Một mạng người, không phải một đàn ong."
* * *
Chập tối, ong đã về đủ. Phương Đường đậy nắp rổ, buộc chặt bằng dây gai. Cố Tùng vẫn còn yếu, nhưng nhất quyết đòi đưa cô về.
"Anh ở lại nghỉ đi," cô nói. "Trong rổ có mấy nghìn con ong đấy."
"Ta đi trước, cô đi sau, cách hai mươi bước," anh đáp, đã đứng dậy, xách đèn lồng. "Đường núi ban đêm có lợn rừng. Còn nữa..."
Anh ngừng lại, rồi vào trong nhà, lục lọi một lúc, mang ra một chiếc bọc vải. Khi anh mở bọc ra, Phương Đường thấy bên trong là ba chiếc bát sành nhỏ màu nâu đen. Giống hệt chiếc bát cô nhặt được sáng nay.
"Mùa xuân năm ngoái và năm kia, ta nhặt được những thứ này," Cố Tùng nói. "Ở thôn Bách Hoa Ổ của cô, ở thôn Thạch Lĩnh, ở thôn Hạ Khê. Ba thôn quanh núi Vân Đài, năm nào cũng vậy, cứ đến mùa hoa cải là ong nhà ai cũng chết. Người ta bảo là dịch ong, là thần núi giận. Chỉ có cha cô là không tin."
Phương Đường nhìn chằm chằm vào những chiếc bát.
"Ta đã mang hai chiếc lên huyện nha trình báo," Cố Tùng nói tiếp, giọng lạnh đi. "Người ta bảo ta rảnh rỗi, ong chết thì liên quan gì đến quan phủ. Từ đó ta giữ lại."
"Anh có thấy người đặt bát không?"
Cố Tùng không trả lời ngay. Ánh đèn lồng chập chờn trên khuôn mặt góc cạnh của anh.
"Thấy một lần. Tháng ba năm ngoái, từ xa. Một gã đàn ông mặc áo the xanh của người làm thuê nhà giàu, đi giày vải đế khâu, mặt rỗ. Hắn cúi xuống đặt bát giữa ruộng cải, lúc đứng dậy thì đưa tay phải lên quệt mồ hôi." Anh dừng lại, nhìn thẳng vào mắt cô. "Mu bàn tay phải của hắn có một vết sẹo dài, ngoằn ngoèo như con rết."
Phương Đường cảm thấy máu trong người như đông lại.
Mặt rỗ. Vết sẹo hình con rết trên mu bàn tay phải.
Thường Phúc. Quản gia của Thường viên ngoại. Người đứng tên làm chứng trên tờ giấy nợ mười lượng bạc của cha cô.