Sáng mười bốn tháng chín, trên chiếc bàn gỗ trong gian bếp nhà họ Ninh, Ninh Tố bày ra ba chiếc đĩa sành.
Đĩa thứ nhất, một mẩu lụa trắng bằng hai ngón tay, xin của mẹ từ đống vải vụn thêu thừa. Đĩa thứ hai, một mẩu vải bông thô cắt từ gấu áo cũ của Tiểu Hựu. Đĩa thứ ba, một nắm rơm khô rút từ mái bếp.
Bên cạnh là hai túi vải nhỏ buộc chỉ thêu đỏ và chỉ thêu xanh, đựng tro cô lấy từ kho Phong Thịnh bốn hôm trước.
Tiểu Hựu ngồi chồm hỗm trên ghế, hai tay chống cằm, mắt tròn xoe. Hà thị đứng bên bếp lò, tay cầm đôi đũa cả, chốc chốc lại liếc sang.
"Tỷ, tỷ định làm phép à?" Tiểu Hựu hỏi.
"Ừ." Ninh Tố nghiêm mặt. "Phép cho tro mở miệng nói chuyện."
Cô dùng một que đóm, châm lửa vào mẩu lụa trước.
Lụa không bùng lên. Nó co rúm lại, xoăn tít, cháy chậm chạp với một ngọn lửa nhỏ màu vàng, tỏa ra một mùi khét lẹt, hôi hắc. Tiểu Hựu bịt mũi: "Như tóc cháy!" Khi lửa tắt, trên đĩa chỉ còn lại mấy hạt tròn đen bóng, to bằng hạt kê. Ninh Tố dùng đầu đũa ấn nhẹ, hạt đen vỡ vụn thành bột mịn.
"Lụa là tơ con tằm nhả ra." Cô giải thích. "Tơ tằm giống như tóc người, như lông cừu. Khi cháy, nó co lại thành hạt, mùi như tóc khét. Tro của nó vón cục, đen, vỡ ra như bột."
Cô châm lửa vào mẩu vải bông. Vải bông cháy nhanh, ngọn lửa đều, cháy sạch, mùi như đốt giấy. Tro còn lại màu xám nhạt, mềm, mịn, vẫn giữ được hình dạng sợi vải, chạm vào thì tan.
Cuối cùng là nắm rơm. Rơm bùng lên nhanh nhất, cháy rực một thoáng rồi tắt, để lại một đám tro trắng xám, xốp, nhẹ đến mức Tiểu Hựu thở mạnh một cái là bay tán loạn.
"Giờ đến phần quan trọng." Ninh Tố mở hai túi tro.
Cô đổ túi chỉ đỏ, lấy từ chính giữa lòng kho, ra một tờ giấy trắng, dàn mỏng, rồi cúi xuống thật sát, dùng đầu kim thêu của mẹ khêu từng chút một.
Phần lớn là tro trắng xám, xốp, nhẹ. Tro rơm. Lẫn trong đó là những mảnh tro mịn màu xám nhạt, có chỗ vẫn còn thấy rõ vân sợi đan chéo. Tro vải bông. Và than gỗ, rất nhiều than gỗ, từ những tấm kệ và xà nhà.
Cô tìm mãi, mất gần nửa nén hương, mới khêu ra được bảy hạt đen tròn, vỡ thành bột khi chạm vào.
Bảy hạt.
Cô làm lại với túi chỉ xanh. Kết quả cũng vậy. Tro rơm, tro vải bông, than gỗ. Và chỉ năm hạt tro lụa.
"Ba nghìn tấm Vân cẩm." Ninh Tố thì thầm. "Cộng thêm tám trăm tấm lụa thường. Nếu ngần ấy lụa cháy trong kho, thì tro trên nền kho phải là một lớp hạt đen vón cục dày cả tấc, đi lên sẽ nghe lạo xạo như giẫm lên cát. Mùi tóc khét sẽ ám vào gạch đến cả tháng không bay hết."
Cô nhớ lại hôm ở kho. Mùi khét có, mùi dầu có, nhưng không có mùi tóc cháy. Lúc đó cô chỉ thấy có gì đó không đúng mà không nghĩ ra.
Hà thị đặt đôi đũa cả xuống, bước lại gần, nhìn đống tro trên giấy. Bà làm thợ thêu hơn hai mươi năm, sờ vào lụa còn nhiều hơn sờ vào cơm.
"Vậy là..." Giọng bà run run. "Trong kho chỉ có rơm và vải bông?"
"Rơm và vải bông, gói thành từng kiện, bày lên kệ cho giống như lụa." Ninh Tố nói. "Lụa thật đã được chở đi từ trước. Đêm mùng sáu, cái bị thiêu chỉ là một cái vỏ rỗng."
Kho lụa không có lụa.
Cô nhìn lên bàn thờ, nơi tấm bài vị gỗ thông vẫn chưa kịp sơn. Cha ơi, cha đã nhìn thấy những chiếc xe ngựa chở hàng ra khỏi cửa hông lúc nửa đêm. Cha đã đoán ra. Và vì thế mà cha phải chết.
Tiểu Hựu không hiểu hết, nhưng nhìn sắc mặt mẹ và chị, nó im lặng, đưa bàn tay nhỏ ra nắm lấy tay cô.
Hà thị ngồi xuống chiếc ghế đẩu, hai bàn tay đan vào nhau trên đầu gối, ngón cái miết đi miết lại lên những vết chai do kim đâm. Một lúc sau, bà nói, như tự nói với mình:
"Năm nay có chuyện lạ."
"Chuyện gì hả mẹ?"
"Vân cẩm của Phong Thịnh, phần lớn là do thợ phường Kim Ty mình dệt. Mỗi tấm phải dệt bằng khung cửi hoa lớn, hai người ngồi, một người kéo hoa, một người đưa thoi, sợi kim tuyến xen vào từng đường mây. Một tấm mất hơn nửa tháng." Bà nói chậm rãi. "Mọi năm, Phong gia thu hàng vào tháng mười một, cho kịp đưa vào cung dịp Tết. Năm nay, họ bắt các nhà dệt phải giao xong trước cuối tháng tám. Ai giao chậm thì trừ tiền công. Diêu nương ở đầu hẻm, con mắt bà ấy đã gần mù, vẫn phải thức ba đêm liền để dệt cho kịp."
"Họ có nói vì sao không?"
"Có. Họ nói năm nay Nội vụ phủ đòi sớm." Hà thị lắc đầu. "Mẹ nghe vậy thì tin. Nhưng giờ nghĩ lại... Nếu Nội vụ phủ đòi sớm, sao đến mùng sáu tháng chín lụa vẫn còn nằm trong kho Phong Thịnh, chưa đưa vào cung?"
Ninh Tố nhìn mẹ, thầm nghĩ: Bởi vì nó chưa bao giờ định đi vào cung. Nó cần được dệt xong sớm để kịp xuống thuyền trước khi gió bấc thổi và sông Hoàn vào mùa nước cạn.
"Mẹ, Diêu nương còn giữ giấy giao hàng của Phong gia không?"
"Nhà nào cũng giữ. Không có giấy thì không đòi được tiền công." Hà thị nói. "Con cần thì mẹ đi hỏi. Cả phường này, ít nhất hai chục nhà đã dệt Vân cẩm cho Phong Thịnh năm nay."
Hai chục tờ giấy giao hàng, mỗi tờ ghi ngày giờ, số tấm, có dấu của Phong Thịnh. Ninh Tố biết, đó sẽ là những nhân chứng không thể bịt miệng.
* * *
Giờ Thìn, Ninh Tố mang hai tờ giấy tro đến Tuần Hỏa Ty, gói cẩn thận trong một tấm vải dầu.
Thư phòng của Tiêu Diễn nằm ở góc tây của dãy nhà sau, nhỏ, đơn sơ, chỉ có một chiếc bàn gỗ, một giá sách, một chiếc sập. Trên tường treo một tấm bản đồ kinh thành Thịnh Kinh lớn, những chấm mực đỏ đánh dấu các vụ cháy trong ba tháng gần đây. Cô đếm được mười một chấm.
Hắn nghe cô giải thích, không ngắt lời một lần nào. Rồi hắn tự tay châm lửa đốt một mẩu lụa cô mang theo, cúi xuống ngửi, dùng đầu bút ấn vỡ hạt tro, so với đống tro trên giấy.
Một lúc lâu, hắn ngồi thẳng dậy.
"Phong Bá Lâm khai với Tuần Hỏa Ty và Kinh Triệu phủ rằng ba nghìn tấm Vân cẩm cống phẩm bị thiêu rụi." Hắn nói chậm rãi. "Theo luật Đại Tuyên, hàng cống bị mất vì thiên tai hỏa hoạn, không phải lỗi của thương nhân, thì Hộ bộ sẽ xét miễn trách nhiệm, cho hoãn nộp sang năm sau, đồng thời bồi thường một phần giá trị từ ngân khố."
"Hộ bộ." Ninh Tố lặp lại.
"Người phê duyệt việc bồi thường là Hộ bộ thị lang." Tiêu Diễn nói. "Lương Tranh."
Cái tên đó rơi xuống giữa căn phòng như một hòn đá rơi xuống giếng.
Lương Tranh. Người có đứa con trai bị Tiêu Diễn đánh gãy tay. Người đã khiến Tiêu Diễn bị đày từ Điện tiền ty sang Tuần Hỏa Ty.
"Đại nhân, một tấm Vân cẩm giá bao nhiêu?"
"Ở kinh thành, giá nhập cống là tám quan một tấm. Mang xuống Giang Nam, hoặc bán ra ngoài biên cho thương nhân Tây vực, có thể được hai mươi quan, thậm chí hơn."
Ninh Tố nhẩm tính. Ba nghìn tấm. Bán lén được sáu vạn quan. Lại còn được triều đình bồi thường. Lại được miễn nộp cống, sang năm dệt bù dần.
Ba trăm quan đòi nhà họ Ninh, so với số tiền đó, chỉ như một hạt bụi. Nhưng hạt bụi đó, với ba mẹ con cô, là cả cuộc đời.
"Họ không cần ba trăm quan của nhà dân nữ." Cô nói, giọng lạnh đi. "Họ cần một cái tội danh. Cần một người say rượu gây ra đám cháy, để cái đám cháy trông như tai nạn, để Hộ bộ có cớ bồi thường. Cha dân nữ là người phát hiện ra họ chuyển lụa đi, nên ông ấy vừa phải chết, vừa phải mang tội."
Tiêu Diễn không nói gì. Hắn đứng dậy, đi đến tấm bản đồ trên tường, nhìn mười một chấm đỏ.
"Ngươi có biết vì sao ta treo tấm bản đồ này không?"
"Không ạ."
"Ba tháng qua, kinh thành có mười một vụ cháy lớn. Gấp đôi cùng kỳ năm ngoái." Hắn chỉ tay. "Bốn vụ ở phường Tây Thủy, kể cả kho Phong Thịnh. Ba vụ ở Bình Khang, kể cả tiệm Trịnh Ký đêm mùng chín. Bốn vụ ở Thanh Hà. Tất cả đều nằm ở góc tây nam thành, quanh kênh Ngọc Đới. Riêng phường Kim Ty, nằm chính giữa, thì chưa có vụ nào."
Ninh Tố bước lại gần, nhìn kỹ. Mười một chấm đỏ, như một chuỗi hạt bao quanh phường Kim Ty, mỗi lúc một gần hơn.
"Hồ sơ của Tuần Hỏa Ty ghi tất cả là tai nạn." Tiêu Diễn nói. "Do đèn đổ, do bếp lửa, do trẻ con nghịch. Đổng Thế Khiêm ký từng tờ một."
"Vậy những chấm này..."
"Ta chưa biết." Hắn nói thẳng. "Có thể không phải tất cả. Nhưng ít nhất hai vụ có mãnh hỏa du, có mảnh hũ đóng triện chữ Lưu."
Cô lấy ra nửa tấm thẻ đồng mà Lão Cát đưa cho mình đêm qua, đặt lên bàn.
Tiêu Diễn cầm lên, lật qua lật lại. Ánh mắt hắn thay đổi.
"Thẻ xuất kho của Quân Khí giám." Hắn nói khẽ. "Mỗi lô mãnh hỏa du xuất ra cho các doanh trại biên ải đều được gắn một thẻ đồng. Khi đến nơi, doanh trại bẻ đôi thẻ, giữ một nửa, gửi một nửa về Quân Khí giám để đối chiếu. Nửa này khắc chữ Giáp, là lô hàng hạng nhất."
"Vậy chỉ cần tìm được nửa kia..."
"Thì biết lô dầu này lẽ ra phải đến doanh trại nào, và đã bị ai lấy mất giữa đường." Hắn đặt tấm thẻ xuống, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn. "Đây là chuyện lớn. Trộm mãnh hỏa du của quân đội là tội tru di."
Hắn ngẩng lên nhìn cô. "Ngươi có biết, chỉ riêng việc cầm thứ này trong tay, ngươi đã có thể bị giết rồi không?"
"Dân nữ biết."
"Vậy sao ngươi còn mang nó đến đây?"
"Vì đại nhân là người duy nhất trong Tuần Hỏa Ty dám đứng trong đám cháy dù tay vẫn còn run." Cô nói.
Hắn sững người. Bàn tay trái, theo phản xạ, lại giấu vào trong ống tay áo.
Một lúc lâu, hắn mới nói, giọng hơi khàn: "Ngươi nhìn thấy?"
"Dân nữ nhìn thấy." Cô không né tránh. "Đại nhân sợ lửa. Nhưng đại nhân vẫn đứng đó. Người không biết sợ mà xông vào lửa, dân nữ không tin. Người sợ mà vẫn không lùi, dân nữ tin."
Ngoài cửa sổ, gió thổi qua tán ngô đồng xào xạc. Tiêu Diễn quay mặt đi, nhìn tấm bản đồ, rất lâu không nói gì. Cô chỉ thấy vành tai hắn hơi đỏ lên.
"Tấm thẻ, ngươi cất cho kỹ." Cuối cùng hắn nói. "Đừng để ai biết. Kể cả Lão Cát cũng đừng nhắc đến nữa."
* * *
Chiều hôm ấy, Tô Kính đến trạm Kim Ty muộn hơn thường lệ, trán đẫm mồ hôi, chiếc kính nứt trễ xuống tận chóp mũi.
"Ninh cô nương!" Hắn kéo cô vào góc gian chứa dụng cụ, thì thầm như kẻ trộm. "Tiểu sinh có một người bạn đồng môn, thi trượt cùng khoa năm ngoái, giờ làm thư lại ở trạm thu thuế bến Thủy Môn. Tiểu sinh đã mời hắn một bữa rượu, ba mươi văn, hắn cho tiểu sinh xem sổ ghi thuyền."
Hắn mở cuốn sổ nhỏ của mình ra, những dòng chữ chép tay chi chít.
"Từ mùng một đến mùng năm tháng chín, hiệu Phong Thịnh khai báo sáu chuyến thuyền rời bến Thủy Môn, xuôi sông Hoàn về phía nam. Hàng khai là 'lụa thường, vải bông'. Thuế nộp theo giá lụa thường." Tô Kính đẩy kính lên. "Mỗi thuyền khai năm trăm tấm. Sáu thuyền, ba nghìn tấm."
Ninh Tố nắm chặt mép bàn.
"Còn nữa." Tô Kính hạ giọng thêm. "Bạn tiểu sinh nói, sáu chuyến thuyền này đều không bị khám xét. Vì có thư tay của một vị quan lớn trong Hộ bộ, miễn khám, cho đi nhanh."
"Bạn huynh có nói là vị nào không?"
"Hắn không dám nói. Nhưng hắn nói, thư có đóng ấn riêng hình con hạc." Tô Kính nuốt nước bọt. "Tiểu sinh từng học ở Quốc Tử giám ba năm. Trong Hộ bộ, người dùng ấn riêng hình hạc chỉ có một."
Hắn không cần nói tên.
Ninh Tố nhìn hắn. Một tú tài nghèo thi trượt ba lần, gầy như que củi, kính nứt một bên, vừa tự mình đi điều tra một vị thị lang Hộ bộ.
"Tô huynh, huynh có biết chuyện này nguy hiểm thế nào không?"
Tô Kính cười méo xệch, mồ hôi vẫn chảy ròng ròng. "Biết chứ. Tiểu sinh sợ muốn chết. Nhưng Ninh Hỏa đầu năm xưa đã cõng tiểu sinh ra khỏi cái nhà trọ cháy ở phố Đông Hoa, khi tiểu sinh mới đến kinh thành, say rượu ngủ quên." Hắn cúi đầu. "Nếu không có ông ấy, tiểu sinh đã thành tro từ ba năm trước rồi. Ba mươi văn tiền rượu, coi như tiểu sinh trả nợ."
Ninh Tố không nói được gì. Cô chỉ chắp tay, cúi đầu thật sâu với hắn.
* * *
Hoàng hôn, khi Ninh Tố đang cùng Đại Tráng vá lại chiếc túi nước cuối cùng, cổng trạm bị đẩy mạnh.
Quý Thất lao vào, thở hổn hển, áo ướt sũng từ ngực trở xuống, mùi nước kênh tanh nồng.
"Ninh cô nương! Công tử bảo cô nương đến cửa cống Thủy Môn, ngay lập tức!"
"Chuyện gì?"
Quý Thất nuốt nước bọt, mặt trắng bệch. "Người ta vừa vớt được một cái xác ở chân cửa cống. Mặc áo quản sự, thắt lưng còn đeo một chùm chìa khóa đồng." Hắn ngừng lại. "Phong gia đã cho người đến nhận. Là quản sự Châu Vĩnh, kẻ giữ chìa khóa cửa hông kho Phong Thịnh."
Ninh Tố đứng phắt dậy, cây kim khâu da trâu rơi xuống đất.
"Phong Bá Lâm nói hắn về quê."
"Hắn chưa từng về quê." Quý Thất nói. "Ngỗ tác của Kinh Triệu phủ nói hắn đã ngâm nước ít nhất ba ngày. Và trên cổ hắn có một vết hằn, như bị dây thừng siết."
Ngoài trời, mặt trời đỏ như máu đang chìm dần sau những mái nhà phía tây. Gió đã đổi hướng, thổi mạnh hơn, khô hơn, mang theo hơi lạnh đầu mùa.
Cha cô. Ngỗ tác Cổ Bỉnh. Giờ đến quản sự Châu Vĩnh.
Từng người biết sự thật về kho lụa đang lần lượt biến mất.
Và người tiếp theo, cô nghĩ, có thể chính là cô.