Không ai trên mặt đê nhúc nhích.
Hai mươi nha dịch từ thuyền quan đổ xuống, gươm giáo sáng loáng dưới nắng sớm. Những người đàn ông Liễu Đê, kiệt sức sau một đêm vật lộn với nước, đứng dàn hàng trên đê, tay vẫn cầm xà beng, cuốc, đòn gánh. Không ai buông.
Hầu Lục bước lên một bước, chắn giữa Tống sư gia và Mạch Đại Thành.
"Tống sư gia," gã nói, giọng khàn đặc, "đêm qua tôi tận mắt thấy Phùng Thế Xương dẫn người cạy cống, đục đê. Bảy tên tay chân của hắn đều đã bị bắt. Người cứu đê là Mạch Đại Thành và Trình tuần đê."
Tống Cảnh nhìn gã bằng đôi mắt hẹp, lạnh lẽo.
"Hầu bộ đầu, ngươi được lệnh canh đường, không cho dân Liễu Đê rời thôn. Ta nghe nói hôm qua có hơn trăm người đi qua rừng trúc ngay trước mặt ngươi." Hắn mỉm cười, đôi môi mỏng cong lên. "Ngươi muốn đứng cạnh họ trên công đường, hay muốn đứng cạnh ta?"
Hầu Lục nghiến răng, không đáp.
"Đủ rồi."
Trình Mặc đứng dậy, tấm vải dầu tuột khỏi vai. Chàng gầy gò, ướt sũng, trán băng một mảnh vải còn rỉ máu, nhưng đứng thẳng.
"Hạ quan đi." Chàng nói. "Mạch Đại Thành cũng sẽ đi. Ở đây có hơn hai mươi nha dịch, nếu xô xát, sẽ có người chết. Đêm qua không ai chết. Hạ quan không muốn hôm nay có người chết."
Chàng quay sang nhìn những người đàn ông Liễu Đê.
"Các vị buông tay xuống đi. Có lý thì đến công đường mà nói."
Mạch Đại Thành nhìn chàng một lúc, rồi đặt cái mai xuống đất. Từng người một, những người đàn ông Liễu Đê buông vũ khí.
Khi nha dịch đến trói tay chàng, Trình Mặc nghiêng người về phía Tiểu Mãn, nói rất khẽ, chỉ đủ cho nàng nghe:
"Hôm mười một, cháu trai Lỗ lão mang thư hồi âm về. Diêu đại nhân đi tuần dọc sông, từ ngày mười bảy đến ngày hai mươi sẽ nghỉ ở trạm dịch Lục Khẩu. Tại hạ không nói với cô nương vì sợ ông ấy không đến kịp, cô nương sẽ hy vọng hão." Chàng nhìn nàng. "Bây giờ thì không còn gì để mất nữa. Đi tìm ông ấy."
Nha dịch giật mạnh sợi dây. Chàng bị đẩy lên thuyền.
Phùng Thế Xương được cởi trói, xoa xoa cổ tay, lườm Hầu Lục một cái đầy căm hận, rồi hỏi lại chiếc nhẫn ngọc. Hầu Lục ném trả hắn. Bảy tên tay chân cũng được thả. Thuyền quan quay đầu, xuôi về huyện thành, mang theo cha nàng và Trình Mặc.
Tiểu Mãn đứng trên đê nhìn theo, đến khi thuyền khuất hẳn.
* * *
Lục Khẩu cách Liễu Đê ba mươi dặm về phía nam, phải đi qua huyện thành Thanh Phổ.
Nước sông vẫn còn cao, chảy xiết, mặt sông đầy những thân cây, những mảnh mái nhà, những xác gia súc trôi dập dềnh. Không một chiếc thuyền nào dám ra sông. Lỗ lão đứng ở bến, nhìn dòng nước rất lâu.
"Xuôi dòng thì nhanh," lão nói. "Nhưng nếu đâm vào một thân cây, thuyền lật, không ai cứu được."
"Gia gia..."
"Lão chưa nói không đi." Lỗ lão quay lại, nhổ một bãi nước bọt xuống nước. "Lão sáu mươi mốt tuổi rồi. Năm Thái Hòa, lão chèo thuyền trong đêm lũ bốn chuyến, gãy ba cái xương sườn. Năm nay chèo một chuyến ban ngày, có gì mà sợ."
Ngụy Tam xin đi theo. Ông ta đã lên núi cùng đoàn người già hôm mười lăm, bây giờ mới xuống, gương mặt hốc hác. "Diêu đại nhân cần nghe người giữ sổ nói," ông ta nói. "Tại hạ không thể để một cô nương gánh việc này một mình."
Hà Tam Nương mang cái hộp gỗ và cái cọc từ trên núi xuống, đặt vào tay con gái, rồi ôm nàng thật chặt.
"Về đấy," bà nói. "Về cả cha con nữa."
Chiều mười bảy, thuyền "Lão Quy" rời bến Liễu Đê.
Tiểu Mãn không nhớ được chuyến đi ấy dài bao lâu. Nàng chỉ nhớ mình ngồi bệt dưới đáy thuyền, hai tay ôm chặt bọc vải dầu, ướt từ đầu đến chân. Nhớ Lỗ lão đứng ở đuôi thuyền, cây sào dài trong tay, thân hình còng còng như một gốc cây khô, nhưng không một lần lảo đảo. Lão đẩy sào vào một thân cây đang trôi tới, gạt nó sang một bên. Lão lách thuyền qua một xoáy nước. Lão hét lên những tiếng hô ngắn gọn mà Tiểu Mãn không hiểu, Ngụy Tam ngồi ở mũi thuyền thì vội vàng nghiêng người theo.
Đi ngang qua huyện thành Thanh Phổ, nàng thấy tường thành vẫn đứng vững, mặt nước dưới chân thành chỉ vừa chạm chân tường. Huyện thành an toàn. Kiếp trước cũng an toàn. Kiếp trước, sự an toàn ấy được đổi bằng một trăm ba mươi mốt mạng người.
Gần nửa đêm, thuyền cập bến Lục Khẩu.
* * *
Trạm dịch Lục Khẩu là một dãy nhà ngói nằm trên một gò cao cạnh bến. Đêm ấy, ánh đèn vẫn còn le lói ở gian giữa.
Người lính canh cổng không cho vào. Tiểu Mãn quỳ ngay trước cổng, dưới mái hiên còn nhỏ nước, giơ cao bọc vải dầu.
"Dân nữ thôn Liễu Đê huyện Thanh Phổ, xin gặp Tuần án ngự sử Diêu đại nhân! Có việc đê điều, mạng người!"
Nàng hô ba lần. Đến lần thứ ba, cửa gian giữa mở ra.
Một ông lão bước ra. Chừng sáu mươi tuổi, người gầy cao, râu tóc bạc trắng, mặc một bộ áo vải màu xám bình thường như một ông đồ nhà quê. Nhưng đôi mắt ông sắc như mắt chim ưng, nhìn xuống người con gái đang quỳ dưới mưa.
"Thôn Liễu Đê?" Ông hỏi. "Có phải là chỗ tuần đê thừa Trình Mặc viết thư cho ta?"
"Vâng ạ."
"Trình Mặc đâu?"
"Bị huyện nha Thanh Phổ bắt giải đi sáng nay." Tiểu Mãn ngẩng lên. "Cùng với cha dân nữ. Vì đã cứu đê."
Diêu Quang nhìn nàng một lúc lâu. Rồi ông quay người vào trong, chỉ để lại một câu:
"Vào đây."
Đêm ấy, Diêu Quang ngồi dưới ngọn đèn, đọc từng tờ giấy trong hộp gỗ của Ngụy Tam. Ông đọc rất chậm, ngón tay gầy guộc lật từng trang, thỉnh thoảng dừng lại, hỏi Ngụy Tam một câu. Ngụy Tam đáp, giọng run rẩy nhưng rõ ràng. Ông cầm cái cọc gỗ khắc chữ "Phùng" lên, xoay xoay, nhìn rất lâu. Ông nghe Tiểu Mãn kể lại mọi chuyện từ mùng một tháng sáu, chỉ trừ một chuyện duy nhất mà nàng không bao giờ kể với ai.
Khi gà gáy lần thứ nhất, ông gấp tờ giấy cuối cùng lại.
"Ngày nào xử?"
"Dân nữ không biết. Nhưng Cát tri huyện muốn trấn an dân trong huyện, chắc sẽ xử nhanh, xử công khai."
Diêu Quang gật đầu. Ông đứng dậy, đi ra cửa sổ, nhìn ra màn đêm.
"Ta mang theo mười hai người. Huyện nha Thanh Phổ có hơn năm mươi nha dịch. Nếu ta đến với ấn tín Tuần án, Cát Hữu Đạo sẽ có thời gian đốt sổ, giết người diệt khẩu, rồi đổ hết cho Phùng Thế Xương." Ông quay lại. "Ta sẽ đến không có ấn tín."
* * *
Ngày hai mươi tháng bảy, huyện nha Thanh Phổ mở công đường.
Trước cổng huyện nha, dân chúng chen chúc. Có dân huyện thành đến xem, tò mò muốn biết ai là kẻ phá đê. Có người nhà của bảy tên tay chân Phùng Ký. Và có gần hai trăm người thôn Liễu Đê, chèo thuyền, lội nước, đi bộ mười hai dặm đường lầy lội để đến đây. Họ đứng chật cả khoảng sân trước công đường, quần áo lấm lem, mặt mày hốc hác, nhưng không ai về.
Trong công đường, Cát Hữu Đạo ngồi sau án thư, quan phục chỉnh tề, gương mặt tròn trịa hiền hòa. Tống sư gia đứng bên cạnh. Phùng Thế Xương ngồi trên một chiếc ghế dành cho người làm chứng, áo gấm mới tinh, chiếc nhẫn ngọc xanh lại sáng loáng trên ngón cái. Lý chính Chu Bảo Điền quỳ ở một bên, mặt cúi gằm.
Mạch Đại Thành và Trình Mặc quỳ giữa công đường, tay bị xích. Ba ngày trong ngục, mặt họ đã hốc hác, nhưng lưng vẫn thẳng.
Tiểu Mãn đứng lẫn trong đám đông ở hàng đầu, bên cạnh là Ngụy Tam đội nón lá che mặt, và một ông lão gầy cao mặc áo vải xám, trông như một ông đồ nhà quê đi xem náo nhiệt.
Cát Hữu Đạo đập kinh đường mộc.
"Mạch Đại Thành! Ngày mùng hai tháng sáu, ngươi tự ý đào bới đê điều ở gốc liễu cụt. Lý chính Chu Bảo Điền là nhân chứng. Ngươi nhận tội không?"
"Tôi có đào," Mạch Đại Thành ngẩng lên. "Đào để xem lõi đê. Lõi đê là cát."
Đám đông xôn xao.
"Hồ đồ!" Cát Hữu Đạo cười khẩy. "Đê đã được phủ Giang Lăng nghiệm thu, có chữ ký, có ấn tín. Đất đê do ngươi đào lên, phơi mưa phơi nắng, tất nhiên thành tơi xốp. Ngươi lấy đất tơi ấy nói là cát, là vu khống."
"Bẩm đại nhân."
Một giọng nói trong trẻo vang lên từ trong đám đông.
Tiểu Mãn bước ra, quỳ xuống trước công đường.
"Dân nữ là Mạch Tiểu Mãn, con gái Mạch Đại Thành. Dân nữ xin làm chứng."
Cát Hữu Đạo nheo mắt nhìn nàng. "Con gái kẻ phạm tội, lời chứng không đáng tin."
"Vậy xin đại nhân xem vật chứng." Tiểu Mãn mở bọc vải, đặt cái cọc gỗ lên nền gạch. "Đây là cọc đánh dấu của nhà thầu, đào lên từ sâu hơn hai thước trong lõi đê, khắc chữ 'Phùng'. Đất phơi mưa phơi nắng có thể tơi, nhưng không thể tự mọc ra một cái cọc của Phùng Ký."
Phùng Thế Xương biến sắc. "Cọc này... có thể là ai đó làm giả!"
"Vậy còn cái này?" Tiểu Mãn lấy ra tấm thẻ tre nhỏ. "Thẻ ra vào kho số ba bến Nam của Phùng Ký, số mười bảy. Đêm mùng tám tháng sáu, hai kẻ bịt mặt lục soát trạm của Trình đại nhân ở đình Thủy Thần, lấy đi sổ đo đê và mẫu cát niêm phong, chém Trình đại nhân một nhát. Trình đại nhân giật được tấm thẻ này từ thắt lưng kẻ cầm dao."
Nàng quay sang nhìn Hầu Lục đang đứng ở cửa công đường.
"Hầu bộ đầu, đêm mười sáu, bộ đầu bắt được bảy tên tay chân của Phùng chưởng quỹ ở cống Liễu Đê. Trong bảy người ấy, có ai là phu khuân vác kho số ba bến Nam, mang thẻ số mười bảy không?"
Hầu Lục im lặng một lúc. Rồi gã bước lên, chắp tay.
"Bẩm đại nhân. Hôm ấy tại hạ có hỏi tên tuổi, nghề nghiệp của bảy người. Một tên là Vương Lão Thất, khuân vác kho số ba bến Nam. Tại hạ thấy thắt lưng hắn có một sợi dây gai bị đứt."
Đám đông ồ lên.
Cát Hữu Đạo đập kinh đường mộc, gương mặt hiền hòa đã cứng lại. "Đủ rồi! Đêm mười sáu là bản quan ra lệnh xả lũ phân lưu, mở cống Liễu Đê để cứu huyện thành và ba vạn dân. Phùng chưởng quỹ phụng lệnh làm việc. Bọn chúng ngăn cản, là chống lệnh quan!"
"Bẩm đại nhân." Tiểu Mãn không cúi đầu. "Trình đại nhân từng nói với dân nữ, theo luật Đại Khánh, xả lũ phân lưu phải tâu lên triều đình, phải sơ tán dân trước ba ngày, phải đền bù ruộng đất. Đại nhân đã tâu chưa? Đại nhân đã sơ tán dân chưa?"
Nàng ngẩng đầu, nhìn thẳng vào mắt ông ta.
"Không. Đại nhân ra lệnh cấm dân Liễu Đê rời khỏi thôn. Đại nhân cho nha dịch canh đường. Nếu đêm ấy dân Liễu Đê không trốn qua rừng trúc, bốn trăm người sẽ bị nhốt trong thôn, chờ nước đổ vào."
Công đường im phăng phắc. Ngoài sân, gần hai trăm người Liễu Đê đứng lặng.
Rồi từ đâu đó trong đám đông, một tiếng khóc bật lên. Rồi một tiếng nữa. Một bà lão quỳ sụp xuống. Rồi cả đám đông Liễu Đê, từng người một, quỳ xuống sân, không nói lời nào, chỉ quỳ, nhìn vào công đường.
Cát Hữu Đạo đứng phắt dậy. "Láo xược! Người đâu! Bắt con bé này lại! Đuổi hết bọn điêu dân..."
"Cát tri huyện."
Một giọng nói già nua, bình thản vang lên.
Ông lão gầy cao mặc áo vải xám bước ra khỏi đám đông, đi chậm rãi lên bậc thềm công đường. Ngụy Tam bỏ nón lá, đi theo sau ông, ôm trong tay cái hộp gỗ bọc vải dầu.
"Ngươi là ai? Dám xông vào công đường..." Tống sư gia quát.
Ông lão không trả lời hắn. Ông thò tay vào trong vạt áo, lấy ra một cái túi gấm nhỏ màu tím, mở ra, đặt lên án thư trước mặt Cát Hữu Đạo.
Một con ấn bằng đồng đen, núm hình con giải trãi.
Ấn Tuần án ngự sử.
Gương mặt tròn trịa của Cát Hữu Đạo trắng bệch trong nháy mắt.
"Bản quan Diêu Quang, Tuần án ngự sử phủ Giang Lăng." Ông lão nói, giọng vẫn bình thản. "Bản quan nhận thư tố giác của tuần đê thừa Trình Mặc từ trung tuần tháng sáu, về việc tu đê Liễu Đê năm Vĩnh Bình thứ mười hai lõi cát, thiếu cao ba thước. Hôm nay bản quan lại nhận được bản nháp gốc sổ xuất vật liệu năm ấy, do chính thư lại Ngụy Tam của huyện nha ngươi giữ, có điểm chỉ của những người bán đá bán đất." Ông dừng lại. "Tám ngàn hai trăm lượng. Thực chi hai ngàn một trăm lượng. Cát tri huyện, ngươi có muốn giải thích sáu ngàn một trăm lượng còn lại đi đâu không?"
Phùng Thế Xương ngã khỏi ghế.
* * *
Phiên xử kéo dài đến tận chiều tối.
Phùng Thế Xương bị lột áo gấm, đeo gông, tống vào ngục. Bảy tên tay chân của hắn khai hết: đêm mùng tám tháng sáu ai cầm dao, đêm mười sáu tháng bảy ai cạy chốt, ai đục đê, ai trả tiền. Vương Lão Thất, tên mang thẻ số mười bảy, khóc lóc nhận tội, nói Phùng chưởng quỹ hứa cho hắn mười lượng nếu lấy được sổ.
Tống sư gia im lặng suốt buổi. Đến khi Diêu Quang hỏi đến khoản tiền ba ngàn lượng chuyển lên kinh thành, hắn bỗng quỳ xuống, dập đầu.
"Tất cả là do tiểu nhân làm. Tiểu nhân lừa trên dối dưới, giả mạo chữ ký, Cát đại nhân hoàn toàn không biết."
Tiểu Mãn nhìn cái lưng gầy còng của hắn, hiểu ra. Hắn đang gánh tội. Như kiếp trước Ngụy Tam đã bị bắt gánh tội. Chỉ khác là lần này, hắn tự nguyện. Có lẽ vì có ai đó đã hứa sẽ lo cho vợ con hắn. Có lẽ vì có ai đó ở kinh thành mà hắn còn sợ hơn cả Tuần án ngự sử.
Diêu Quang nhìn Tống Cảnh rất lâu, rồi nhìn Cát Hữu Đạo, người đang ngồi bất động sau án thư, mồ hôi chảy ròng ròng trên gương mặt tròn.
"Cát Hữu Đạo," ông nói, "ký giấy nghiệm thu đê lõi cát, ra lệnh xả lũ không tâu triều đình, cấm dân rời thôn trong mùa lũ. Chỉ riêng ba tội này, cũng đủ để bản quan đình chức ngươi. Từ hôm nay, ngươi bị đình chức, giải lên phủ Giang Lăng chờ tra xét."
Ông quay xuống nhìn Mạch Đại Thành và Trình Mặc.
"Tháo xích."
Khi chiếc xích sắt rơi xuống nền gạch, Tiểu Mãn chạy tới, ôm chầm lấy cha. Mạch Đại Thành ôm con gái, bàn tay thiếu ngón đặt trên lưng nàng, run run.
Trình Mặc đứng bên cạnh, xoa xoa cổ tay hằn đỏ vết xích, nhìn hai cha con, mỉm cười.
Rồi chàng nhìn lên, thấy Diêu Quang đang nhìn mình.
"Trình Mặc," ông lão nói. "Kháng lệnh điều động, là sự thật."
"Vâng." Trình Mặc cúi đầu.
"Tốt." Diêu Quang khẽ gật. "Năm xưa thầy ngươi cũng kháng lệnh một lần, cứu được ba ngàn người ở Tiền Đường. Ông ấy bị giáng ba cấp. Ngươi bây giờ chỉ là bát phẩm, giáng ba cấp thì còn gì." Khóe miệng ông lão nhếch lên, như một nụ cười hiếm hoi. "Bản quan sẽ viết tấu chương. Chuyện ngươi bị giáng hay không, để Đô thủy ty quyết."
Ngoài sân, trời đã tạnh hẳn. Lần đầu tiên sau bảy ngày, một vệt nắng chiều vàng vọt xuyên qua mây, rọi xuống khoảng sân trước công đường, nơi gần hai trăm người Liễu Đê vẫn còn quỳ.
Ông Ba Tôn là người đầu tiên đứng dậy. Rồi từng người một.
Không ai hò reo. Không ai nói gì. Họ chỉ đứng dậy, phủi bùn đất trên đầu gối, nhìn nhau, rồi bắt đầu lặng lẽ đi về phía bến sông, về phía thôn Liễu Đê của họ, nơi nước đang rút dần.