Sáng ngày hai mươi tám tháng Bảy, bảy giờ, cha cô mang hòn đá và tờ giấy "Câm miệng" đến đồn công an thị trấn Đào Khê.
Người trực ban là một cảnh sát trẻ, ban đầu còn ngáp ngắn ngáp dài, nhưng nghe cha cô kể đến đoạn "hai đứa đi xe máy, đội mũ kín mặt", rồi "con gái tôi đang khiếu nại chuyện giấy báo trúng tuyển bị người khác lấy", thì ngồi thẳng dậy, lấy sổ ra ghi chép cẩn thận. Hòn đá và tờ giấy được cho vào túi tang vật, dán nhãn. Cha cô ký tên vào biên bản, cầm về một bản sao có đóng dấu.
Cùng lúc ấy, ở quán mì nhà họ Lục, Lục Tầm gọi điện cho Phó Văn Bác.
Cô ngồi bên cạnh, nghe được tiếng chú Phó qua ống nghe, giọng khàn khàn như vừa thức trắng:
"Chú đọc lại hồ sơ cả đêm. Sáu giờ sáng chú đã gọi cho bí thư Ủy ban. Chuyện ném đá dọa nạt nhân chứng là chuyện khác hẳn rồi, không thể đợi một tuần nữa. Viện Khảo thí tỉnh tối qua cũng vừa gửi thêm một bản fax hỏa tốc: Học viện Tương Giang đã kiểm tra, phát hiện tấm ảnh trong hồ sơ trúng tuyển của thí sinh số báo danh 10430212 có dấu hiệu bị thay thế, không khớp với ảnh trong danh sách dự thi do Sở lưu trữ." Ông dừng lại. "Mười một giờ rưỡi, chú sẽ có mặt ở khách sạn Kim Đỉnh. Cùng với tổ xác minh."
Ôn Tri Hạ nhắm mắt lại, thở ra một hơi dài.
"Nhưng mà, A Tầm," chú Phó nói tiếp, "chú phải đi đúng trình tự. Chú không thể xông vào giữa tiệc mà bắt người. Chú cần một lý do để có mặt ở đó đúng lúc."
Lục Tầm nhìn sang cô.
"Lý do," cô nói khẽ, "cháu sẽ tạo ra."
* * *
Khách sạn Kim Đỉnh là khách sạn lớn nhất huyện Bạch Thạch, cao chín tầng, mặt tiền ốp kính màu vàng đồng, cổng có hai con sư tử đá to bằng con trâu. Sảnh Hoàng Kim nằm ở tầng hai, trần treo đèn chùm pha lê, thảm đỏ trải từ cửa đến sân khấu.
Mười giờ năm mươi, sảnh tiệc đã kín hơn hai mươi bàn. Họ hàng hai bên nội ngoại, hàng xóm khu tập thể, đồng nghiệp phòng Giáo dục huyện, mấy vị hiệu trưởng các trường cấp ba trong huyện, và tất nhiên, ngồi ở bàn danh dự ngay dưới sân khấu, phó hiệu trưởng Tào Chí Minh của Nhất Trung, áo sơ mi trắng, kính gọng vàng, mặt mũi hồng hào.
Trên sân khấu treo một tấm băng rôn đỏ rực, chữ vàng: "Nhiệt liệt chúc mừng con gái Ôn Gia Kỳ trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang". Bên cạnh là một tấm ảnh phóng to của Gia Kỳ, mặc áo blouse trắng, tay cầm ống nghe, cười rạng rỡ.
Bà nội ngồi ở bàn chính, mặc áo dài thêu hoa, đeo vòng ngọc, được mấy bà cháu họ vây quanh nịnh nọt. Bác gái Lưu Mỹ Phượng đi đi lại lại giữa các bàn, mời rượu, cười nói, chiếc túi xách da màu nâu đeo chéo trước bụng như bảo vật.
Bác cả đứng ở cửa sảnh, bắt tay từng vị khách.
Mười một giờ kém năm phút, ông ta đang cười nói với một vị khách thì nụ cười đông cứng lại.
Ở đầu cầu thang, Ôn Tri Hạ bước lên.
Cô mặc chiếc váy trắng duy nhất của mình, chiếc váy mẹ may cho từ năm lớp mười một, hơi ngắn một chút ở gấu. Tóc cô buộc đuôi ngựa đơn giản. Trong tay cô là một chiếc túi vải màu xanh, căng phồng.
Bên phải cô là cha mẹ cô, mặc bộ quần áo tốt nhất trong nhà. Bên trái cô là cô Phương Tuệ. Phía sau là Lục Tầm, chú Mã Đức Hưng trong bộ đồng phục bưu tá màu xanh lá, Hồ Tiểu Mạn, và Tri Viễn, thằng bé đội chiếc mũ lưỡi trai ngược ra sau, mặt nghiêm như sắp ra sân đấu chung kết.
Bác cả đứng chắn ở cửa sảnh.
"Chú Dân." Giọng ông ta trầm xuống, đủ để chỉ mấy người xung quanh nghe thấy. "Chú đến đây làm gì?"
"Anh mời mà," cha cô nói, lấy từ túi áo ra tấm thiệp đỏ chữ nhũ vàng. "'Trân trọng kính mời Quý khách.' Em là em ruột anh. Chẳng lẽ không phải là khách?"
Mấy vị khách đứng gần đó bắt đầu quay lại nhìn.
Bác cả nhìn tấm thiệp, rồi nhìn đoàn người phía sau em trai. Ánh mắt ông ta dừng lại ở bộ đồng phục bưu tá màu xanh lá của chú Mã, rồi dừng lại lâu hơn ở chiếc túi vải xanh trong tay Ôn Tri Hạ.
Tai trái ông ta đỏ dần lên.
"Mời vào," ông ta nói qua kẽ răng, rồi nghiêng người tránh ra. Ở nơi đông người thế này, một vị phó trưởng phòng không thể đuổi em ruột mình ra khỏi cửa.
* * *
Họ không được xếp chỗ. Họ đứng ở cuối sảnh, cạnh bức tường dán giấy hoa văn vàng.
Không ai nói gì. Nhưng tiếng xì xào bắt đầu lan dần từ bàn này sang bàn khác. Ai cũng biết Ôn Tri Hạ thi được sáu trăm lẻ ba điểm. Ai cũng biết Ôn Gia Kỳ thi được ba trăm bốn mươi mốt. Bây giờ hai chị em cùng có mặt trong một sảnh tiệc mừng trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang, một người trên sân khấu, một người ở cuối phòng.
Mười một giờ đúng, MC bước lên sân khấu, một thanh niên tóc vuốt keo, giọng sang sảng:
"Kính thưa quý vị đại biểu, quý vị khách quý! Hôm nay, chúng ta có mặt ở đây để cùng chung vui với gia đình phó trưởng phòng Ôn Kiến Quốc, chúc mừng ái nữ Ôn Gia Kỳ đã xuất sắc trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang, ngôi trường y khoa hàng đầu tỉnh Hồ Nam!"
Tiếng vỗ tay rào rào. Có cả tiếng huýt sáo.
"Xin mời tân sinh viên Ôn Gia Kỳ lên sân khấu, cùng chia sẻ niềm vui với chúng ta!"
Gia Kỳ đứng dậy từ bàn chính, mặc một chiếc váy hồng phấn bồng bềnh, tóc uốn xoăn, trang điểm kỹ. Chị ta bước lên sân khấu, tay cầm một tờ giấy màu đỏ thẫm in chữ vàng.
Giấy báo trúng tuyển.
"Kỳ Kỳ, em có thể giơ giấy báo lên cho mọi người cùng xem được không?" MC hào hứng.
Gia Kỳ cười, giơ tờ giấy lên cao. Đèn sân khấu chiếu vào, những dòng chữ vàng lấp lánh.
Ở cuối sảnh, Ôn Tri Hạ bước lên một bước.
"Chị Kỳ."
Giọng cô không lớn. Nhưng sảnh tiệc bỗng im bặt, như thể ai đó vừa tắt âm thanh.
Hơn hai trăm cái đầu quay lại.
Ôn Tri Hạ đi dọc lối thảm đỏ giữa các bàn tiệc, từng bước một, chậm rãi, đến trước sân khấu. Cô ngẩng đầu, nhìn Gia Kỳ.
"Chị Kỳ, chúc mừng chị. Em muốn hỏi chị một câu thôi." Cô nói, giọng bình thản như đang hỏi giờ. "Trên giấy báo ấy, số báo danh in là bao nhiêu?"
Nụ cười trên mặt Gia Kỳ cứng lại.
"Em... em hỏi cái này làm gì?"
"Thí sinh nào cũng thuộc số báo danh của mình," cô nói. "Chị thi bốn môn, ghi số báo danh lên bốn tờ giấy thi, mỗi môn hai lần. Chắc chị phải nhớ chứ."
Gia Kỳ nhìn xuống tờ giấy báo trong tay. Rồi vội ngẩng lên, như sợ người khác thấy mình nhìn trộm.
"Mười... mười..." Chị ta lắp bắp.
"Mười không bốn ba không hai một hai," Ôn Tri Hạ nói, từng chữ một, rõ ràng. "10430212. Đó là số báo danh của em. Phòng thi số 14, chỗ ngồi số 12, điểm thi trường cấp ba số 2. Môn Văn em vào muộn tám phút, vì thẻ dự thi của em bị người ta xé nát rồi vứt vào bãi cỏ đầu hẻm nhà em. Đề Văn năm nay là 'Giữ lấy'. Em viết về một cái tên." Cô dừng lại. "Chị Kỳ, số báo danh của chị là bao nhiêu? Chị viết bài văn về cái gì?"
Gia Kỳ đứng trên sân khấu, mặt trắng bệch dưới lớp phấn dày. Tờ giấy báo trong tay chị ta run lên bần bật.
Sảnh tiệc bắt đầu ồn ào. "Cái gì vậy?" "Số báo danh của con bé kia?" "Thế giấy báo là của ai?"
"Đủ rồi!"
Bác cả bước nhanh từ cửa sảnh đến, mặt đỏ gay. "Con bé này điên rồi! Ghen ăn tức ở đến mức phá đám tiệc của chị nó! Bảo vệ đâu, mời nó ra ngoài!"
Hai nhân viên bảo vệ mặc đồng phục đen ngập ngừng bước tới.
Cha cô bước lên, đứng chắn trước mặt con gái. Ông không nói gì. Chỉ đứng đó, hai tay buông thõng, tấm lưng gầy gò như một bức tường.
Lục Tầm cũng bước lên, đứng bên cạnh ông.
Cô Phương Tuệ bước lên, đứng bên cạnh Lục Tầm. Rồi chú Mã. Rồi Tiểu Mạn. Rồi mẹ cô, nắm chặt tay Tri Viễn.
Hai nhân viên bảo vệ nhìn nhau, rồi nhìn hàng người đứng chắn trước mặt, không ai dám động thủ.
* * *
Ôn Tri Hạ mở chiếc túi vải xanh.
Cô lấy ra từng thứ, đặt lên mép sân khấu. Mỗi thứ, cô nói một câu. Giọng cô không to, nhưng trong sảnh tiệc lặng như tờ, từng chữ vang lên rõ ràng.
"Đây là bản sao biên bản của điểm thi số 2, có chữ ký của chủ khảo Đổng Kiến Bình, Sở Giáo dục thành phố Thiệu Dương. Thẻ dự thi của cháu bị cố ý hủy hoại vào tối ngày sáu tháng Sáu."
"Đây là bản in lịch sử đăng nhập tài khoản điền nguyện vọng của cháu. Ngày hai mươi tám tháng Năm và ngày chín tháng Sáu, có người đăng nhập trái phép, đổi mật khẩu, khi cháu đang ngồi trong lớp học và đang ở quán mì."
"Đây là bản xác nhận nguyện vọng, cháu tự điền, có giáo viên chủ nhiệm ký làm chứng."
"Đây là văn bản của Viện Khảo thí tỉnh, xác nhận ngày năm tháng Bảy, tài khoản quản trị cấp huyện đã tự ý đổi mật khẩu, đổi câu hỏi bảo mật, và đổi địa chỉ nhận giấy báo của cháu về Phòng Giáo vụ trường Nhất Trung, người nhận: Tào Chí Minh."
Ở bàn danh dự, phó hiệu trưởng Tào Chí Minh đặt đôi đũa xuống bàn. Bàn tay ông ta run đến mức đôi đũa rơi lăn xuống thảm.
"Đây là lời khai có điểm chỉ của chú Mã Đức Hưng, bưu tá bưu điện thị trấn Đào Khê, và bản sao sổ ký nhận EMS. Ngày hai mươi mốt tháng Bảy, mười giờ ba mươi phút sáng, giấy báo trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang gửi cho Ôn Tri Hạ đã được ký nhận. Người ký nhận: Tào Chí Minh."
Chú Mã đứng thẳng lưng trong bộ đồng phục xanh lá, gật đầu một cái thật mạnh.
"Và đây," cô lấy ra tờ cuối cùng, tấm ảnh in từ QQ Không gian của Gia Kỳ, "là tấm ảnh chị Kỳ đăng lên mạng chiều ngày hai mươi hai, cầm tờ giấy báo này, ngón tay che đúng chỗ in tên."
Cô ngẩng đầu, nhìn thẳng lên sân khấu.
"Chị Kỳ, chị bỏ ngón tay ra đi. Cho mọi người xem tên in trên đó là ai."
Gia Kỳ đứng chết lặng. Tờ giấy báo trong tay chị ta đã nhàu đi một góc vì bị nắm quá chặt.
Rồi đột nhiên, chị ta hét lên một tiếng, hai tay cầm hai mép tờ giấy báo, định xé đôi.
"Chị xé đi," Ôn Tri Hạ nói, giọng lạnh như nước giếng. "Như chị đã xé thẻ dự thi của em. Xé rồi thì sao? Tên em vẫn nằm trong hệ thống của Sở. Ảnh em vẫn nằm trong danh sách dự thi. Học viện Tương Giang đã phát hiện ảnh trong hồ sơ trúng tuyển bị thay rồi. Chị xé được một tờ giấy, chị không xé được sự thật."
Hai bàn tay Gia Kỳ khựng lại giữa chừng.
Chị ta nhìn xuống đám đông bên dưới. Hơn hai trăm khuôn mặt đang ngẩng lên nhìn chị ta. Bạn học. Thầy cô. Họ hàng. Hàng xóm. Bà nội, khuôn mặt nhăn nheo méo xệch đi vì kinh ngạc. Mẹ chị ta, ôm chặt chiếc túi xách da. Và cha chị ta, đứng giữa lối đi, mặt đỏ tím, tai trái đỏ rực như máu.
Gia Kỳ bật khóc. Một tiếng khóc thét lên, vỡ vụn, như một đứa trẻ.
"Không phải con! Là ba bảo con làm! Ba bảo con lấy thẻ dự thi của nó, ba bảo cứ xé đi rồi vứt, không ai biết! Ba bảo con chỉ cần đi học thôi, những chuyện khác ba lo hết! Con không muốn... con không muốn mà..."
Tờ giấy báo tuột khỏi tay chị ta, bay lả tả xuống mép sân khấu, rơi ngay dưới chân Ôn Tri Hạ.
Mặt trái úp xuống.
* * *
Không ai nhúc nhích. Không ai nói gì. Chỉ có tiếng khóc nấc của Gia Kỳ vang vọng trong sảnh tiệc rộng lớn, và tiếng điều hòa rì rì trên trần.
Rồi cánh cửa sảnh mở ra.
Phó Văn Bác bước vào, áo sơ mi trắng cài kín cổ, cặp tài liệu kẹp dưới nách. Theo sau là ba người đàn ông mặc áo sơ mi trắng tương tự, và hai cảnh sát mặc sắc phục.
"Tôi là Phó Văn Bác, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật huyện Bạch Thạch." Giọng ông đều đều, không cao không thấp. "Theo quyết định của Ủy ban, căn cứ văn bản của Viện Khảo thí tỉnh Hồ Nam và đơn khiếu nại của thí sinh Ôn Tri Hạ, tổ xác minh đến làm việc với đồng chí Ôn Kiến Quốc, phó trưởng phòng Giáo dục huyện, và đồng chí Tào Chí Minh, phó hiệu trưởng trường THPT số 1, về việc có dấu hiệu sử dụng trái phép tài khoản quản trị tuyển sinh, chiếm đoạt giấy báo trúng tuyển và mạo danh thí sinh."
Ông nhìn quanh sảnh tiệc một lượt, rồi dừng lại ở Ôn Kiến Quốc.
"Đồng chí Ôn, mời đồng chí đi với chúng tôi."
Bác cả đứng giữa lối đi, như một pho tượng bị rút mất lõi. Ông ta mở miệng, rồi khép lại. Mở ra, rồi khép lại. Nụ cười hiền hậu mà ông ta đeo suốt hai mươi năm qua, trước mặt cấp trên, trước mặt em trai, trước mặt hàng xóm, rơi xuống như một chiếc mặt nạ bằng giấy.
"Anh Phó," ông ta cuối cùng cũng nói được, giọng khàn đặc. "Có hiểu lầm. Chúng ta là người cùng huyện, có gì từ từ..."
"Có gì, đồng chí nói với tổ xác minh." Phó Văn Bác không đổi sắc mặt.
Ở bàn danh dự, Tào Chí Minh đột nhiên đứng bật dậy, ghế đổ ra sau đánh rầm một tiếng. Ông ta lắp bắp, mặt trắng như tờ giấy:
"Không phải tôi! Tôi chỉ ký nhận hộ thôi! Là ông Ôn bảo tôi! Ông ấy nói chỉ là chuyển hộ cho người nhà, ông ấy hứa cho tôi lên làm hiệu trưởng năm sau! Hồ sơ, ảnh thẻ, tôi chỉ làm theo..."
"Câm miệng!" Bác cả quay phắt lại, gầm lên.
Hai chữ ấy vang vọng khắp sảnh tiệc.
Ôn Tri Hạ đứng dưới sân khấu, nghe hai chữ ấy, và bỗng thấy buồn cười. Đêm qua, có người ném đá vỡ cửa sổ nhà cô, kèm tờ giấy viết đúng hai chữ ấy.
Phó Văn Bác cũng nghe thấy. Ông khẽ nhíu mày, ra hiệu cho một cảnh sát ghi lại.
* * *
Bác gái Lưu Mỹ Phượng định lẻn ra cửa sau, bị Tiểu Mạn chặn lại. Con bé đứng dang hai tay giữa lối đi, mặt đỏ bừng, hét lên: "Bác định đi đâu? Trong túi bác có cái gì?"
Một người trong tổ xác minh bước đến. Bác gái run rẩy mở chiếc túi xách da màu nâu ra.
Bên trong, ngoài ví tiền và son phấn, có một phong bì EMS trắng viền xanh, logo Học viện Y khoa Tương Giang, góc trên đã bị xé dở. Và một tập hồ sơ học sinh màu nâu, nhãn ghi: "Ôn Tri Hạ – 12A3". Trang đầu tiên, nơi đáng lẽ phải dán ảnh của cô, là ảnh của Gia Kỳ, dán đè lên một lớp hồ dán còn mới.
Người cán bộ giơ phong bì lên. Trên phong bì, rõ ràng từng chữ in máy: "Người nhận: Ôn Tri Hạ. Địa chỉ: Phòng Giáo vụ, Trường THPT số 1 huyện Bạch Thạch."
Bà nội ngồi ở bàn chính, nhìn chiếc phong bì ấy, rồi nhìn đứa con trai cả đang đứng giữa hai cán bộ, rồi nhìn đứa cháu gái đang khóc nấc trên sân khấu. Bà mở miệng, như muốn nói điều gì. Nhưng không có tiếng nào phát ra. Bàn tay đeo vòng ngọc của bà buông thõng xuống, đánh rơi chén trà.
Chén sứ vỡ tan trên sàn.
* * *
Ôn Tri Hạ cúi xuống, nhặt tờ giấy báo dưới chân lên.
Giấy dày, màu đỏ thẫm, sờ vào hơi nhám. Viền hoa văn vàng nổi. Ở giữa là logo Học viện Y khoa Tương Giang, một ngọn đuốc và cây quyền trượng rắn quấn.
Cô lật mặt trước lên.
"Giấy báo trúng tuyển. Thí sinh: Ôn Tri Hạ. Số báo danh: 10430212. Đã trúng tuyển ngành Y đa khoa (hệ năm năm), Học viện Y khoa Tương Giang. Đề nghị thí sinh có mặt tại trường làm thủ tục nhập học vào ngày 5 tháng 9 năm 2010."
Ba chữ: Ôn Tri Hạ.
Tên của cô.
Cô đứng đó rất lâu, nhìn ba chữ ấy. Đọc đi đọc lại. Ngón tay cái miết nhẹ lên từng nét chữ in, như sợ nó sẽ biến mất.
Mười sáu năm. Mười sáu năm, ba chữ này đã nằm trong ngăn kéo của người khác, trên tấm thẻ công tác của người khác, trên tấm bằng tốt nghiệp của người khác. Mười sáu năm cô đi làm công nhân, làm hộ lý, đổ bô, thay ga giường, ăn mì gói lúc ba giờ sáng, không hề biết rằng cái tên của mình đang mặc áo blouse trắng đi lại trong hành lang bệnh viện, ngay trước mắt mình.
Bây giờ nó trở về rồi.
Cô không khóc. Cô đã tưởng mình sẽ khóc. Nhưng cô chỉ đứng đó, thở, cảm nhận tờ giấy trong tay mình, nhẹ đến kỳ lạ.
Một bàn tay đặt lên vai cô. Cô quay lại. Là cha.
Ông nhìn tờ giấy báo trong tay con gái, nhìn ba chữ ấy. Đôi mắt ông đỏ hoe. Đôi môi ông run run. Ông muốn nói gì đó, nhưng không nói được. Cuối cùng, ông chỉ vỗ nhẹ lên vai cô hai cái.
Giống hệt cái cách ông vỗ vai cô ở bến xe huyện, tháng Chín năm 2010, kiếp trước.
Nhưng lần này, ông không nói "đi đường cẩn thận". Lần này, ông nói, giọng nghẹn lại:
"Con gái ba giỏi lắm."
Mẹ cô ôm chầm lấy cả hai cha con, khóc òa lên. Tri Viễn nhảy lên ôm lấy cổ chị. Tiểu Mạn vừa khóc vừa cười. Cô Phương Tuệ tháo kính ra, quay mặt đi.
Ở góc sảnh, Lục Tầm đứng im lặng, nhìn cô. Ánh mắt cậu dịu dàng đến mức cô suýt không nhận ra.
* * *
Bác cả bị đưa ra khỏi sảnh tiệc trước. Ông ta đi giữa hai cán bộ, đầu cúi gằm, không nhìn ai. Bác gái ôm Gia Kỳ, khóc lóc đi theo sau, bị một cán bộ khác giữ lại để lấy lời khai.
Tào Chí Minh đi sau cùng. Ông ta đã hoàn toàn suy sụp, hai chân như không còn xương, phải có người dìu. Khi đi ngang qua chỗ Phó Văn Bác đứng, ông ta đột nhiên túm lấy tay áo chú Phó, giọng run rẩy, như người chết đuối vớ được cọc:
"Anh Phó, anh Phó, tôi khai, tôi khai hết! Tôi chỉ là người làm theo. Năm nay là lần đầu tiên tôi nhúng tay vào. Nhưng ông Ôn... ông Ôn không phải lần đầu! Những năm trước nữa... năm 2006, năm 2007... ông ấy đã làm với mấy đứa khác rồi! Tôi biết! Tôi có danh sách! Ông ấy giữ trong..."
"Đi!" Một cán bộ kéo ông ta ra cửa.
Ôn Tri Hạ đứng giữa sảnh tiệc, tờ giấy báo trong tay. Nghe đến hai chữ "năm 2006", cô quay phắt lại nhìn về phía góc sảnh.
Lục Tầm vẫn đứng ở đó.
Nhưng ánh mắt dịu dàng ban nãy đã biến mất. Khuôn mặt cậu trắng bệch, trắng hơn cả bức tường giấy hoa văn sau lưng. Hai bàn tay cậu nắm chặt lại thành nắm đấm, vết sẹo nhỏ trên mu bàn tay trái căng ra, đỏ rực.
Năm 2006.
Năm chị gái cậu, Lục Tĩnh, thi đại học được năm trăm chín mươi điểm, rồi nhận tin mình "trượt".