Sáng ngày hai mươi ba tháng Bảy, chú Mã Đức Hưng ngồi trong phòng giáo viên tổ Ngữ văn, hai tay đặt trên đùi, lưng thẳng như người lính.
Trước mặt chú là một tờ giấy trắng và một cây bút bi. Cô Phương Tuệ ngồi đối diện. Ôn Tri Hạ và Lục Tầm ngồi ở hai bên.
"Chú cứ viết đúng những gì chú nhớ," cô Phương nói. "Không cần văn hoa. Ngày giờ, địa điểm, ai có mặt, ai ký."
Chú Mã cầm bút lên, đặt xuống, lại cầm lên.
"Cô giáo, tôi nói thật," chú khẽ nói. "Tôi chạy thư hai mươi năm. Thằng con tôi làm công nhân ở Đông Hoản, con dâu tôi đang mang bầu. Ông Tào là phó hiệu trưởng, ông Ôn bên phòng Giáo dục là người có máu mặt trong huyện. Tôi viết cái này ra, tôi..."
Không ai nói gì.
Ôn Tri Hạ nhìn bàn tay chú Mã, một bàn tay đen sạm vì nắng, móng tay dày và nứt nẻ, đang run nhẹ trên mặt bàn. Kiếp trước, cô cũng từng có một bàn tay như thế. Bàn tay của những người làm việc chân tay, cả đời không dám nói "không" với ai.
"Chú Mã," cô nói. "Chú không cần viết gì ai ký, ai sai. Chú chỉ cần viết rằng ngày hai mươi mốt tháng Bảy, chú giao một phong bì EMS đến đâu, cho ai, người đó ký tên gì. Đó là công việc của chú. Chú làm đúng công việc của mình. Người làm sai không phải chú."
Chú Mã nhìn cô rất lâu. Rồi chú thở dài, cúi xuống, viết.
Nét chữ to, vụng về, nhiều lỗi chính tả. Nhưng rõ ràng.
"Ngày 21 tháng 7 năm 2010, khoảng 10 giờ 30 sáng, tôi là Mã Đức Hưng, bưu tá bưu điện thị trấn Đào Khê, giao 1 phong bì EMS số hiệu EA 4127... của Học viện Y khoa Tương Giang gửi cho Ôn Tri Hạ, địa chỉ ghi trên phong bì là Phòng Giáo vụ Trường THPT số 1 huyện Bạch Thạch. Người ký nhận là ông Tào Chí Minh, phó hiệu trưởng. Lúc giao có thầy Trương phòng giáo vụ ngồi ở bàn bên cạnh. Ông Tào nói nhà trường nhận hộ, sẽ chuyển cho học sinh. Tôi cam đoan những điều trên là đúng sự thật."
Chú ký tên, rồi ấn ngón tay cái vào hộp mực đỏ cô Phương đưa, điểm chỉ bên cạnh chữ ký.
"Còn cuốn sổ," chú nói, đẩy cuốn sổ ký nhận bìa xanh về phía cô Phương. "Cô photo trang này đi. Bản gốc tôi phải giữ, bưu điện kiểm tra."
* * *
Buổi chiều, thầy Trương phòng giáo vụ cũng được cô Phương mời đến.
Ông già sắp về hưu ngồi xuống, đẩy gọng kính lão, nghe cô Phương kể xong thì ngồi lặng đi rất lâu.
"Hôm ấy..." ông nói chậm rãi, "đúng là thầy Tào xuống phòng giáo vụ từ chín giờ, ngồi đợi. Tôi hỏi thầy đợi gì, thầy bảo đợi công văn của Sở. Mười giờ rưỡi lão Mã đến, thầy Tào đứng dậy ký nhận một phong bì EMS, cầm luôn lên phòng. Tôi không nhìn rõ tên người nhận trên phong bì. Tôi nghĩ là công văn." Ông ngừng lại, bàn tay nhăn nheo xoa xoa đầu gối. "Ba mươi năm dạy học, tôi chưa từng nghĩ..."
"Thầy có thể viết lại những gì thầy vừa nói không ạ?" Lục Tầm hỏi khẽ.
Thầy Trương nhìn cậu học trò thủ khoa huyện, rồi nhìn cô Phương, rồi nhìn Ôn Tri Hạ.
"Năm sau tôi về hưu," ông nói. "Lương hưu cũng chẳng ai lấy được của tôi." Ông cầm bút lên. "Viết thì viết."
* * *
Tối hôm ấy, Lục Tầm dẫn Ôn Tri Hạ đến một ngôi nhà ba tầng ở khu tập thể cán bộ phía tây thị trấn.
"Chú Phó Văn Bác," cậu giải thích trên đường đi. "Ủy ban Kiểm tra kỷ luật huyện. Hồi trước chú ấy là học trò của ba tớ, lúc ba tớ còn dạy ở trường làng. Sau khi ba tớ mất, tết nào chú ấy cũng mang quà đến cho mẹ tớ. Năm 2008, lúc chị tớ mất, chú ấy là người duy nhất đến hỏi mẹ tớ có muốn điều tra không." Cậu dừng lại một chút. "Mẹ tớ không biết chữ, lại sợ. Mẹ tớ nói thôi."
Phó Văn Bác ngoài bốn mươi, mặc áo ba lỗ, quần đùi, đang ngồi xem thời sự. Thấy Lục Tầm, ông vội đứng dậy, tắt ti vi, pha trà.
Ôn Tri Hạ đặt lên bàn uống nước toàn bộ tập hồ sơ. Ông đọc từng tờ, rất chậm. Bản in lịch sử đăng nhập các ngày. Bản xác nhận nguyện vọng có chữ ký chứng kiến. Bản photo biên bản thẻ dự thi bị hủy hoại. Tờ giấy có dấu đỏ của Viện Khảo thí tỉnh. Số hiệu khiếu nại. Lời khai có điểm chỉ của chú Mã. Lời khai của thầy Trương. Bản photo trang sổ ký nhận. Ba tấm ảnh in từ QQ Không gian của Gia Kỳ.
Đọc xong, ông đặt tờ cuối cùng xuống, ngẩng lên nhìn cô.
"Cháu mười bảy tuổi?"
"Dạ."
"Ai dạy cháu làm những thứ này?"
Cô im lặng. Rồi cô nói: "Không ai dạy cháu, chú ạ. Cháu chỉ nghĩ, nếu một ngày nào đó cháu phải đứng trước mặt người khác mà nói rằng cái tên này là của cháu, thì cháu phải có cái gì đó để chứng minh."
Phó Văn Bác nhìn cô rất lâu. Rồi ông quay sang Lục Tầm, giọng trầm xuống:
"A Tầm, chú biết vì sao cháu đưa con bé đến đây."
Lục Tầm không trả lời. Cậu chỉ nhìn chú Phó, ánh mắt như một lời nhắc nhở.
"Chiều nay," Phó Văn Bác nói, "Ủy ban chúng tôi vừa nhận được một công văn chuyển từ Viện Khảo thí tỉnh, đề nghị làm rõ việc tài khoản quản trị tuyển sinh của phòng Giáo dục huyện có dấu hiệu bị sử dụng trái phép. Tài khoản quản trị số hai. Người được cấp tài khoản đó là phó trưởng phòng Ôn Kiến Quốc." Ông gõ nhẹ ngón tay lên tập hồ sơ. "Chú vừa đọc công văn đó lúc năm giờ chiều. Chú đang nghĩ xem nên bắt đầu từ đâu. Bây giờ thì chú biết rồi."
"Chú ơi," cô hỏi khẽ. "Bao giờ thì..."
"Phải có trình tự. Phải báo cáo lên trên, phải lập tổ xác minh. Nhanh nhất cũng phải một tuần." Ông nhìn cô. "Cháu có chờ được không?"
Một tuần. Cô nghĩ đến tấm ảnh chiếc áo blouse trắng treo trên móc. Đến dòng chữ "Tháng Chín, Trường Sa, đợi em nhé". Một tuần, có thể Gia Kỳ đã cầm giấy báo đi làm thủ tục nhập học sớm. Có thể hồ sơ học sinh của cô đã được đóng gói, dán ảnh của Gia Kỳ, gửi đi.
Đúng lúc ấy, dưới sân khu tập thể vang lên tiếng gọi lanh lảnh. Cô chạy ra ban công nhìn xuống. Tri Viễn đang đứng cạnh chiếc xe đạp con của nó, mồ hôi nhễ nhại, ngửa cổ gọi vọng lên. Thằng bé đã đạp xe đi hỏi khắp nơi, đến quán mì thì được bà Tống Ngọc Lan chỉ đường.
"Chị! Chị về nhà ngay! Em tìm được cái này! Và... và bác cả đang ở nhà mình!"
* * *
Khi cô về đến nơi, chiếc Santana đen đỗ ngay trước cổng con hẻm, lấp gần hết lối đi.
Trước khi bước vào nhà, Tri Viễn kéo tay chị vào góc tối dưới gốc cây ổi, mắt sáng rực, dúi vào tay cô một tấm thiệp màu đỏ in chữ nhũ vàng.
"Chiều nay em đi đá bóng ngang qua nhà bác, thấy bác gái đang phát thiệp cho hàng xóm. Em xin một cái. Bác gái tưởng em thích, cho luôn."
Cô mở ra.
"Trân trọng kính mời Quý khách đến dự Tiệc mừng con gái chúng tôi, Ôn Gia Kỳ, trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang. Thời gian: 11 giờ trưa ngày 28 tháng 7 năm 2010. Địa điểm: Sảnh Hoàng Kim, Khách sạn Kim Đỉnh, huyện Bạch Thạch. Gia đình Ôn Kiến Quốc – Lưu Mỹ Phượng."
Không còn "hai chị em cùng lên đại học". Không còn tên cô. Chỉ còn Ôn Gia Kỳ. Trúng tuyển Học viện Y khoa Tương Giang.
Họ thậm chí không buồn giấu nữa.
Cô gấp tấm thiệp, nhét vào túi áo, rồi bước vào nhà.
* * *
Bác cả ngồi ở chiếc ghế tốt nhất trong nhà. Bác gái ngồi bên cạnh, hai tay ôm khư khư một chiếc túi xách da màu nâu. Cha mẹ cô ngồi đối diện, mặt căng thẳng. Trên bàn uống nước đặt một phong bì giấy kraft dày cộp.
Bác cả nhìn thấy cô bước vào, cười, nụ cười vẫn hiền hậu như mọi khi.
"Tiểu Hạ về rồi. Ngồi đi cháu. Bác đang nói chuyện với ba mẹ cháu."
Cô không ngồi. Cô đứng sau lưng cha.
"Chú Dân, anh nói thẳng." Bác cả quay sang cha cô, giọng chân thành như rót mật. "Chuyện giấy báo của Tiểu Hạ, đúng là có sơ suất. Nhà trường nhận hộ, rồi lộn xộn, thất lạc, bây giờ chưa tìm thấy. Anh đã hỏi Học viện rồi, năm nay không bổ sung được nữa. Nhưng con bé còn trẻ, sang năm thi lại, với thực lực của nó, anh bảo đảm sẽ vào được trường tốt hơn, Bắc Kinh, Thượng Hải gì cũng được. Năm sau anh đích thân lo, lo từ đầu đến cuối."
Ông ta đẩy phong bì giấy kraft về phía cha cô.
"Đây là năm vạn tệ. Coi như anh bồi thường cho con bé một năm. Khoản ba vạn chú nợ anh, xóa. Còn nữa, công ty của chị dâu chú vừa mua thêm một chiếc Đông Phong mới, anh để dành cho chú. Lương năm nghìn một tháng. Chú cứ suy nghĩ."
Năm vạn tệ. Xóa nợ ba vạn. Một chiếc xe tải mới. Lương năm nghìn.
Mẹ cô hít mạnh một hơi. Năm vạn tệ, ở thị trấn Đào Khê năm 2010, là số tiền một công nhân dệt phải làm sáu, bảy năm mới có.
Còn cái giá phải trả, chỉ là im lặng. Chỉ là chấp nhận rằng giấy báo đã "thất lạc". Chỉ là để Gia Kỳ cầm tên của cô đi Trường Sa vào tháng Chín.
Và để cha cô lái chiếc Đông Phong mới, chở năm mươi hai tấn thép cuộn, qua đèo Tuyết Phong, vào một đêm tháng Ba năm sau.
Cô mở miệng định nói. Nhưng một bàn tay đã đặt lên tay cô, nhẹ nhàng giữ lại.
Bàn tay của cha.
Cha cô nhìn phong bì giấy kraft trên bàn rất lâu. Rồi ông ngẩng lên, nhìn thẳng vào mặt anh trai mình.
"Anh cả," ông nói, giọng rất chậm, rất khàn. "Hồi nhỏ, năm em bảy tuổi, anh mười một tuổi. Em làm vỡ cái bát men của ba. Anh nhận là anh làm vỡ. Ba đánh anh một trận bằng roi mây, anh không khóc tiếng nào. Tối hôm đó, anh lén lút đưa cho em nửa cái bánh nướng, bảo em: 'Chú Dân, sau này anh sẽ luôn che cho chú.'"
Bác cả khựng lại. Nụ cười trên mặt ông ta đơ đi.
"Từ năm đó đến giờ, ba mươi tám năm, em chưa bao giờ nghi ngờ anh," cha cô nói tiếp. "Anh bảo em học lái xe, em học. Anh bảo em lấy vợ, em lấy. Anh bảo em chạy xe cho ai, em chạy. Em nghĩ, anh cả của em, sẽ luôn che cho em."
Ông dừng lại. Ngón tay cái của ông vuốt nhẹ lên mu bàn tay con gái.
"Nhưng anh cả, anh có biết không, từ nhỏ đến lớn, mỗi lần anh nói dối, tai trái anh đỏ lên."
Bác cả theo phản xạ đưa tay lên sờ tai trái mình.
Cử chỉ ấy, nhỏ thôi, nhưng cả gian phòng nhìn thấy.
"Bây giờ tai trái anh đang đỏ," cha cô nói. "Từ lúc anh bước vào cổng nhà em, nó đã đỏ rồi."
Ông cầm phong bì giấy kraft lên, đẩy ngược trở lại phía anh trai.
"Tiền này, em không lấy. Xe của chị dâu, em không lái. Ba vạn tệ em nợ anh, em sẽ trả. Trả đến đồng cuối cùng, dù phải chạy xe đến năm sáu mươi tuổi." Giọng ông vỡ ra, nhưng không run. "Nhưng tên của con gái em, anh phải trả lại."
Không gian im lặng đến mức nghe được tiếng muỗi vo ve.
Bác gái Lưu Mỹ Phượng là người đầu tiên lên tiếng, giọng the thé:
"Ôn Kiến Dân, chú đừng có không biết điều! Anh chú có lòng tốt..."
"Im đi." Bác cả nói, không to, nhưng bác gái lập tức im bặt.
Ông ta đứng dậy, cầm lấy phong bì giấy kraft, nhét vào túi xách của vợ. Ông ta nhìn cha cô, rồi nhìn sang cô. Lần này, ông ta không cười nữa. Khuôn mặt ông ta như một tấm mặt nạ bị gỡ xuống, để lộ ra bên dưới một thứ gì đó cứng và lạnh như đá.
"Chú Dân," ông ta nói, giọng đều đều. "Chú sẽ hối hận."
"Có thể," cha cô đáp. "Nhưng em sẽ không hối hận vì đã đứng sau lưng con gái mình."
Bác cả quay người bước ra cửa. Đến ngưỡng cửa, ông ta dừng lại, không quay đầu.
"Tiểu Hạ. Cháu nghĩ cháu có mấy tờ giấy là thắng được à? Ở cái huyện Bạch Thạch này, giấy trắng mực đen, cũng phải xem ai cầm bút."
Rồi ông ta đi. Tiếng giày da gõ trên nền xi măng ngoài sân, tiếng cổng sắt, tiếng cửa xe đóng sầm, tiếng động cơ Santana xa dần.
Cha cô vẫn ngồi im trên ghế. Đến khi tiếng xe hoàn toàn biến mất, đôi vai ông mới chùng xuống. Ông cúi đầu, hai bàn tay ôm lấy mặt.
Cô quỳ xuống bên cạnh ông, ôm lấy ông từ phía sau. Lưng cha cô gầy và cứng, run lên từng đợt.
"Ba," cô thì thầm. "Con cảm ơn ba."
Ông không nói gì. Chỉ đưa một bàn tay ra sau, nắm lấy tay cô, siết thật chặt.
Kiếp trước, cô chưa từng được cha nắm tay như thế. Kiếp trước, lần cuối cô gặp cha là ở bến xe huyện, tháng Chín năm 2010, ông đưa cô ra xe lên Đông Hoản, vỗ vai cô hai cái, nói: "Đi đường cẩn thận." Rồi tháng Ba năm sau, cô nhận được một cuộc điện thoại.
Mẹ cô ngồi xuống bên cạnh, ôm lấy cả hai cha con. Tri Viễn đứng ở cửa buồng, lấy tay áo quệt nước mắt, rồi chạy lại, ôm chặt lấy chân cha.
* * *
Mười một giờ rưỡi đêm hai mươi bảy tháng Bảy.
Cả nhà đã đi ngủ. Ôn Tri Hạ nằm trong buồng, mắt mở trừng trừng nhìn lên vết ố hình con cá trên trần. Ngày mai là tiệc mừng ở khách sạn Kim Đỉnh. Chú Phó Văn Bác nói "nhanh nhất một tuần". Chị Thái nói Học viện sẽ "kiểm tra lại". Nhưng ngày mai, trước mặt hàng trăm người, Gia Kỳ sẽ đứng trên sân khấu với tờ giấy báo mang tên cô.
Lục Tầm tối nay đã nói với cô: "Ngày mai, chúng ta đi dự tiệc."
Cô hỏi: "Ai mời chúng ta?"
Cậu cười, lần đầu tiên cô thấy cậu cười rõ như vậy: "Thiệp mời ghi 'Quý khách'. Chúng ta là khách."
Choang!
Tiếng kính vỡ vang lên chát chúa ở gian ngoài. Cô bật dậy khỏi giường.
Tiếng mẹ cô hét lên. Tiếng cha cô quát: "Ai đó!" Tiếng chân chạy rầm rập ra sân, tiếng cổng sắt kêu loảng xoảng. Ngoài đầu hẻm, tiếng một chiếc xe máy rồ ga phóng đi.
Cô chạy ra gian ngoài. Ô cửa sổ duy nhất nhìn ra sân đã vỡ toang, mảnh kính văng tung tóe trên nền nhà, lấp lánh dưới ánh đèn. Giữa đống mảnh kính là một hòn đá to bằng nắm tay, bên ngoài quấn một tờ giấy, buộc bằng dây thun.
Cha cô từ ngoài sân chạy vào, thở hổn hển, tay còn cầm chiếc đèn pin. "Chạy mất rồi. Hai đứa, đi xe máy, đội mũ bảo hiểm kín mặt."
Tri Viễn đứng nép sau lưng mẹ, mặt trắng bệch.
Cô cúi xuống, nhặt hòn đá lên, tháo sợi dây thun, mở tờ giấy ra.
Trên tờ giấy trắng chỉ có hai chữ, viết bằng bút lông đen, nét to, xấu xí, run run như người viết cố tình đổi nét chữ:
"Câm miệng."
Cô đứng giữa đống mảnh kính vỡ, nhìn hai chữ ấy rất lâu.
Rồi cô gấp tờ giấy lại, cẩn thận, ngay ngắn, như gấp một tờ bệnh án. Cô quay sang cha:
"Ba, sáng mai ba đi báo công an. Mang theo hòn đá này, tờ giấy này. Nhờ họ lập biên bản."
"Còn con?"
Cô nhìn đồng hồ treo tường. Mười một giờ bốn mươi. Còn mười một tiếng hai mươi phút nữa là tiệc mừng ở khách sạn Kim Đỉnh bắt đầu.
"Con sẽ đến khách sạn Kim Đỉnh, ba ạ," cô nói. "Họ bảo con câm miệng. Ngày mai, con sẽ nói."