Thị trấn Đào Khê chưa bao giờ ồn ào như mười ngày cuối tháng Bảy năm ấy.
Chuyện ở khách sạn Kim Đỉnh lan nhanh hơn cả lửa cháy rơm. Đến chiều ngày hai mươi tám, cả dãy chợ đã biết. Đến tối, cả thị trấn đã biết. Đến sáng ngày hai mươi chín, người ta đứng tụm năm tụm ba ở đầu hẻm nhà cô, chỉ trỏ, thì thầm, có người còn mang cả trứng gà, bó rau đến gõ cổng, nói một câu "con bé giỏi quá", rồi đi.
Ngày ba mươi tháng Bảy, phòng Giáo dục huyện Bạch Thạch ra quyết định đình chỉ công tác đối với phó trưởng phòng Ôn Kiến Quốc để phục vụ công tác xác minh. Cùng ngày, trường THPT số 1 đình chỉ công tác phó hiệu trưởng Tào Chí Minh.
Ngày một tháng Tám, đội kiểm tra liên ngành giao thông của huyện đến bãi xe của công ty vận tải Phượng Tường. Ở trạm cân đầu quốc lộ, hai chiếc Đông Phong tám cầu bị chặn lại. Một chiếc chở bốn mươi tám tấn thép cuộn. Một chiếc chở năm mươi mốt tấn đá xây dựng. Tải trọng cho phép: hai mươi tấn. Bằng lái của hai tài xế bị tạm giữ. Công ty bị đình chỉ hoạt động một tháng, chờ xử lý.
Tin ấy đến tai nhà cô lúc trưa. Cha cô đang ngồi ăn cơm, nghe Tri Viễn hớt hải kể lại, đặt bát xuống, ngồi im rất lâu.
"Năm mươi mốt tấn," ông lẩm bẩm. "Đèo Tuyết Phong, xe năm mươi mốt tấn mà xuống dốc..."
Ông không nói hết câu. Nhưng cô thấy bàn tay ông đặt trên mặt bàn khẽ run.
Tối hôm ấy, ông gọi cô ra sân, ngồi cạnh ông trên bậc thềm. Ông không hút thuốc. Ông chỉ ngồi đó, nhìn cây ổi, rất lâu.
"Tiểu Hạ," ông nói. "Hôm đó, cái hôm bác con sang nhà mời ba chạy xe, con hỏi bác chuyện quá tải. Con... con đã biết từ trước rồi, phải không?"
Cô im lặng.
Cô không thể nói với cha rằng cô đã từng đứng trước di ảnh của ông, rằng cô đã từng ký vào tờ giấy nhận ba vạn tệ bồi thường với dòng chữ "tài xế tự ý chở quá tải". Cô không thể nói rằng kiếp trước, vào đêm tháng Ba năm 2011, ông đã một mình lái chiếc Đông Phong ấy qua đèo Tuyết Phong, và không bao giờ về nữa.
"Con chỉ sợ thôi, ba ạ," cô nói khẽ. "Con sợ mất ba."
Cha cô quay sang nhìn cô. Trong bóng tối, cô không nhìn rõ mặt ông. Chỉ cảm thấy bàn tay to bè, chai sạn ấy đặt lên đầu mình, xoa xoa, vụng về, như hồi cô còn bé.
"Ba không đi đâu cả," ông nói. "Ba sẽ chạy xe cho mấy ông chủ nhỏ, chở đúng tải, đi đúng giờ. Hai nghìn hai một tháng, đủ nuôi Tri Viễn với gửi tiền cho con ăn học. Còn ba vạn tệ nợ bác, ba sẽ trả. Không phải vì bác. Mà vì ba không muốn sau này con phải cúi đầu trước ai."
* * *
Ngày ba tháng Tám, bà nội đến.
Bà đến lúc trời còn chưa sáng hẳn. Không có Gia Kỳ dìu. Không có rổ trứng đỏ. Bà đi một mình, chống cây gậy trúc, chậm chạp từng bước trên con hẻm lồi lõm. Mẹ cô ra mở cổng, thấy bà đứng đó, sững người.
Bà không vào nhà. Bà chỉ ngồi xuống chiếc ghế đẩu ở góc sân, dưới gốc cây ổi, nơi ngày xưa ông nội hay ngồi hút thuốc lào.
Cô bước ra. Bà nội ngẩng lên nhìn cô. Chỉ mấy ngày mà bà như già đi cả chục tuổi. Mái tóc bạc rối bời. Đôi mắt đục ngầu, viền đỏ. Chiếc vòng ngọc trên cổ tay đã không còn.
"Bà ơi."
Bà nội nhìn cô rất lâu. Đôi môi nhăn nheo mấp máy.
"Bà già rồi," bà nói, giọng khàn đặc. "Mắt kém. Tai kém. Lòng cũng kém."
Cô không biết nói gì.
Bà nội run run móc từ trong túi áo ra một gói nhỏ bọc giấy báo, đặt vào tay cô. Bên trong là một đôi bông tai vàng nhỏ xíu, kiểu cũ, đã xỉn màu.
"Của bà lúc về làm dâu. Bà định để cho con gái, nhưng bà không có con gái. Rồi bà định để cho Kỳ Kỳ." Bà ngừng lại, thở dốc. "Thôi. Con cầm lấy. Lên tỉnh học, có cái mà đeo."
Bà chống gậy đứng dậy, đi ra cổng, không nói thêm câu nào. Không xin lỗi. Không giải thích. Cô đứng giữa sân, nhìn bóng lưng còng còng của bà khuất sau đầu hẻm, tay nắm chặt đôi bông tai vàng.
Cô biết, đó là tất cả những gì một bà già bảy mươi hai tuổi, cả đời thương con trai cả hơn tất cả, có thể làm.
Cô không tha thứ. Nhưng cô cũng không ghét bà nữa.
* * *
Ngày năm tháng Tám, Gia Kỳ đến.
Chị ta đứng ngoài cổng sắt, không dám bấm chuông, đứng đó gần nửa tiếng cho đến khi Tri Viễn đi đá bóng về nhìn thấy, chạy vào gọi chị.
Ôn Tri Hạ ra cổng. Gia Kỳ mặc chiếc áo phông xám, quần jean cũ, tóc buộc vội, mặt mộc, hai mắt sưng húp. Không còn váy hồng, không còn kẹp nơ, không còn lúm đồng tiền.
"Tiểu Hạ." Giọng chị ta khàn đặc. "Chị... chị đến xin lỗi em."
Cô đứng sau cánh cổng sắt, nhìn người chị họ. Kiếp trước, người này đã sống mười sáu năm dưới tên cô. Đã học đại học, làm bác sĩ, có lẽ đã lấy chồng, sinh con, con của chị ta cũng sẽ gọi mẹ mình bằng cái tên của cô. Kiếp trước, khi đi ngang qua cô trong hành lang bệnh viện, chị ta có nhận ra cô không? Có thấy chột dạ không? Hay chỉ lướt qua như lướt qua một người hộ lý vô danh?
Cô không biết. Cô sẽ không bao giờ biết.
"Ba chị bảo chị chỉ cần làm theo," Gia Kỳ nói, nước mắt lại trào ra. "Ba bảo em học giỏi, năm sau thi lại cũng đỗ, còn chị thì chỉ có cơ hội này thôi. Ba bảo không ai thiệt cả. Chị... chị đã tin. Chị biết là sai, nhưng chị đã tin, vì chị muốn tin."
Ôn Tri Hạ im lặng nghe hết.
Rồi cô nói, giọng bình thản:
"Chị Kỳ, em không tha thứ cho chị. Ít nhất là bây giờ, em chưa làm được."
Gia Kỳ cúi gằm mặt.
"Nhưng em cũng không ghét chị nữa," cô nói tiếp. "Chị năm nay mười tám tuổi. Chị còn trẻ. Chị đi thi lại đi. Học lại từ đầu. Thi bằng số báo danh của chị, bằng cái tên của chị. Ba trăm bốn mươi mốt điểm, hay bốn trăm điểm, hay năm trăm điểm, thì đó cũng là của chị. Không ai lấy được."
Gia Kỳ ngẩng lên nhìn cô, đôi mắt đỏ hoe mở to.
"Em nói thật đấy," cô nói. "Cái tên của mình, dù xấu hay đẹp, mình giữ lấy thì vẫn hơn là mặc cái tên của người khác."
Gia Kỳ đứng đó rất lâu. Rồi chị ta gật đầu, một cái gật đầu rất khẽ, quay người đi. Đến đầu hẻm, chị ta dừng lại, quay đầu, như muốn nói thêm gì đó. Nhưng cuối cùng chỉ cúi đầu, rồi đi mất.
* * *
Ngày mười lăm tháng Tám, chị Thái của Viện Khảo thí tỉnh gọi điện về.
"Học viện Tương Giang đã xác nhận lại hồ sơ trúng tuyển của em. Ảnh đã được thay bằng ảnh gốc trong danh sách dự thi. Hồ sơ học sinh của em, tổ xác minh huyện sẽ niêm phong, chuyển thẳng lên Học viện bằng đường công vụ." Chị dừng lại, rồi nói thêm, giọng nhẹ hẳn đi: "Tri Hạ, chị làm ở Viện tám năm rồi. Chị chưa từng thấy thí sinh nào giữ được hồ sơ của mình cẩn thận như em."
"Em cảm ơn chị." Cô nắm chặt ống nghe. "Chị Thái, nếu không có chị..."
"Nếu không có em, thì chị cũng chẳng làm được gì." Chị Thái ngắt lời. "Mùng năm tháng Chín, đi nhập học đúng hạn đấy. Lên Trường Sa thì ghé Viện chơi."
Cô gác máy, đứng giữa phòng giáo viên tổ Ngữ văn, nhìn ra ô cửa sổ. Ngoài sân trường Nhất Trung, hàng cây long não đang đung đưa trong gió chiều. Cô Phương Tuệ ngồi ở bàn, đang mở ngăn kéo có khóa, lấy ra chiếc phong bì giấy kraft có hai chữ ký chéo và dòng ngày "21/5/2010".
"Cái này, giờ em giữ đi," cô Phương nói, đưa phong bì cho cô. "Cô hết nhiệm vụ rồi."
Cô cầm lấy chiếc phong bì, vẫn còn nguyên niêm phong. Bên trong là bản cam đoan có điểm chỉ, ba tấm ảnh thẻ, những bản photo cô làm vào một đêm tháng Năm, khi chưa ai tin cô.
"Cô ơi," cô nói, giọng nghẹn lại. "Kiếp... à không, em muốn nói là, nếu có một ngày em không đủ dũng cảm, em sẽ nhớ đến cô."
Cô Phương bật cười, đẩy gọng kính lên. "Con bé này, nói chuyện cứ như người lớn. Đi đi. Lục Tầm đang đợi em ở cổng trường kìa."
* * *
Lục Tầm đã im lặng suốt gần ba tuần.
Từ sau buổi trưa ở khách sạn Kim Đỉnh, cậu vẫn mở quán mì mỗi sáng, vẫn cán bột, vẫn thái hành. Nhưng cậu không nói chuyện nhiều nữa. Buổi tối, quán mì tắt đèn sớm. Có hai lần cô đến, bà Tống Ngọc Lan chỉ lắc đầu, nói: "A Tầm đi ra ngoài rồi, cô cũng không biết nó đi đâu."
Cô biết cậu đi đâu. Cô đã thấy cậu một lần, ngồi trong căn phòng nhỏ ở khu tập thể cán bộ phía tây, cùng Phó Văn Bác, trước một chồng hồ sơ cao ngang ngực.
Hôm nay cậu đứng ở cổng trường, dựa vào chiếc xe đạp cũ, mặc chiếc áo sơ mi trắng duy nhất của mình. Trên giỏ xe có một chiếc túi giấy.
"Tối nay," cậu nói, khi cô bước ra, "đi chơi hội chợ không?"
Cô ngạc nhiên. "Hội chợ?"
"Đêm mai là Thất Tịch. Tối nay bờ sông Tư có hội chợ đèn lồng." Cậu nhìn đi chỗ khác, vành tai hơi đỏ. "Mẹ tớ bảo, tớ học suốt mười hai năm rồi, phải đi chơi một lần."
Cô nhìn cậu, rồi bật cười.
"Được."
* * *
Hội chợ đèn lồng bên bờ sông Tư đông nghịt người. Hai bên bờ treo hàng nghìn chiếc đèn lồng đỏ, phản chiếu xuống mặt nước thành một dải sáng lung linh. Có hàng kẹo hồ lô, hàng bánh nướng, hàng ném vòng trúng thưởng, hàng xem bói, hàng thả đèn hoa đăng. Tiếng loa phát nhạc, tiếng trẻ con cười đùa, tiếng rao hàng ồn ã.
Họ đi dọc bờ sông, không nói nhiều. Cậu mua cho cô một xiên kẹo hồ lô. Cô mua cho cậu một chiếc bánh nướng nhân đậu đỏ. Ở hàng ném vòng, cậu ném trượt cả mười vòng, cô ném trúng ba, được một con gấu bông nhỏ màu nâu. Cô dúi nó vào tay cậu: "Cho cậu. Đặt lên kệ, cạnh chị Tĩnh."
Cậu cầm con gấu bông, nhìn nó rất lâu, không nói gì.
Họ ngồi xuống một bậc đá cuối bờ kè, nơi ít người. Ánh đèn lồng từ xa hắt lại, nhuộm mặt sông thành màu đỏ nhạt. Có ai đó vừa thả một chiếc đèn hoa đăng, ngọn nến nhỏ chập chờn trôi theo dòng nước.
Lục Tầm lấy từ trong túi giấy ra một cuốn sổ bìa đen, đặt lên đùi cô.
"Cái này," cậu nói. "Cậu xem đi."
Cô mở ra. Trang đầu tiên, nét chữ đẹp quen thuộc của cậu, viết một danh sách. Sáu cái tên.
"Lục Tĩnh. Năm 2006. Năm trăm chín mươi điểm. Trúng tuyển Đại học Sư phạm Hoa Trung. Người mạo danh: con gái một cán bộ ngân hàng huyện."
"Vương Lệ Bình. Năm 2005. Năm trăm bảy mươi hai điểm..."
"Trương Kiến Nghiệp. Năm 2007..."
"Hoàng Mỹ Linh. Năm 2007..."
"Đỗ Hiểu Phong. Năm 2008..."
"Phùng Tiểu Vũ. Năm 2009..."
Cô đọc từng cái tên. Rồi tay cô bắt đầu run.
Cô nhớ ra rồi.
Đêm mùng hai tháng Mười một năm 2026, đứng trong hành lang bệnh viện, cô đã kéo xuống bảng danh sách, tìm đến dòng huyện Bạch Thạch. Cô đã chỉ nhìn thấy tên mình. Nhưng ngay phía trên tên cô, có những dòng khác, cô đã lướt qua mà không đọc. Bây giờ, những dòng ấy hiện lên trong trí nhớ của cô, rõ ràng như in.
Vương Lệ Bình. Trương Kiến Nghiệp. Hoàng Mỹ Linh. Đỗ Hiểu Phong. Phùng Tiểu Vũ. Và ở dòng đầu tiên của huyện Bạch Thạch, năm 2006: Lục Tĩnh.
Đúng sáu cái tên. Đúng thứ tự. Đúng số điểm.
Nhưng danh sách ấy được công bố năm 2026. Tào Chí Minh vừa mới khai ra có "danh sách" mấy tuần trước, và tổ xác minh chưa tìm thấy nó. Không một ai trên đời này, vào tháng Tám năm 2010, có thể biết đủ sáu cái tên này, theo đúng thứ tự này.
Trừ một người đã từng đọc bài báo ấy.
Hoặc, một người đã từng viết bài báo ấy.
Cô ngẩng đầu lên, nhìn Lục Tầm. Cậu đang nhìn ra mặt sông, nơi chiếc đèn hoa đăng nhỏ đã trôi xa, chỉ còn một chấm sáng mờ.
"Lục Tầm," giọng cô run run. "Sao cậu biết những cái tên này?"
Cậu im lặng rất lâu. Gió sông thổi qua, làm mái tóc hơi dài của cậu bay bay trước trán.
Rồi cậu quay sang nhìn cô. Ánh mắt cậu không còn là ánh mắt của một thiếu niên mười tám tuổi nữa. Đó là ánh mắt cô đã nhìn thấy trên màn hình điện thoại, trong tấm ảnh chụp trước bậc thềm tòa án. Ánh mắt của một người đàn ông ba mươi tư tuổi, đã đi qua mười sáu năm, mang theo mười sáu năm.
"Vì lần trước," cậu nói, khẽ thôi, nhưng từng chữ rơi xuống như đá, "anh đến muộn."
Anh.
Không phải tớ. Là anh.
Tim cô như ngừng đập.
"Đêm mùng hai tháng Mười một năm 2026," anh nói, nhìn thẳng vào mắt cô, "anh đứng ở bậc thềm tòa án tỉnh, vừa trả lời phỏng vấn xong. Một tiếng sau, có người gọi điện cho anh, nói có một người phụ nữ bị xe tải đâm trên đường Phù Dung. Một hộ lý. Tên Ôn Tri Hạ. Lúc người ta tìm thấy cô ấy, điện thoại trong tay cô ấy vẫn còn sáng, đang mở bài báo của anh."
Cô bịt miệng, nước mắt trào ra.
"Anh mất mười sáu năm để tìm ra sáu cái tên đó, và cái tên của em. Anh đã nghĩ, công bố ra, là anh trả lại được cho các em. Nhưng anh đến muộn. Chị anh đã không còn. Em cũng không còn, chỉ một tiếng sau khi đọc được tên mình." Giọng anh khàn đi. "Đêm đó, anh ngồi trong bệnh viện đến sáng. Anh nhắm mắt lại. Khi mở mắt ra, anh đang ngồi trong phòng thi thử môn Toán, sáng ngày tám tháng Năm năm 2010. Và em, đang ngủ gục ở bàn trên."
Sóng sông vỗ nhẹ vào bậc kè. Xa xa, có tiếng pháo hoa nổ lốp đốp, những bông hoa lửa đỏ vàng bung nở trên nền trời đêm.
"Lúc em tỉnh dậy, em nhìn tờ đề thi như nhìn một thứ từ kiếp trước," anh nói. "Anh biết ngay. Anh biết em cũng đã trở về."
"Sao... sao anh không nói với em?"
"Vì anh không chắc. Vì anh sợ." Anh cười, một nụ cười rất buồn. "Vì anh muốn xem, lần này, nếu em được tự mình đứng lên, em sẽ làm được gì. Và em đã làm được, Tri Hạ. Không phải anh. Là em."
Cô không nói được gì. Cô chỉ ngồi đó, khóc, nhìn người con trai mười tám tuổi mang linh hồn của người đàn ông ba mươi tư tuổi trước mặt mình. Người đã bỏ ra mười sáu năm cuộc đời để tìm kiếm cái tên của cô. Người đã ngồi trong bệnh viện đến sáng, bên cạnh thi thể của một người hộ lý mà anh chỉ còn nhớ là cô bạn ngồi bàn trên năm lớp mười hai.
"Lần này," anh nói, cầm cuốn sổ bìa đen lên, lật đến trang thứ hai. "Anh không muốn đến muộn nữa. Sáu cái tên này, anh muốn tìm lại cho họ. Không phải đợi đến năm 2026. Mà bây giờ. Khi họ còn trẻ. Khi họ còn sống."
Trang thứ hai là một sơ đồ. Những đường kẻ, mũi tên, tên người. Ở trung tâm là ba chữ: Ôn Kiến Quốc. Từ đó tỏa ra những mũi tên đến Tào Chí Minh, đến một cán bộ ngân hàng huyện, đến một trưởng phòng ở Sở Giáo dục thành phố Thiệu Dương. Và ở trên cùng, một mũi tên chỉ lên một ô vuông bỏ trống, chỉ có một dấu chấm hỏi.
"Kiếp trước, anh chưa bao giờ tìm ra người ở ô này," anh nói. "Người đã đứng sau tất cả. Người có quyền sửa dữ liệu của cả tỉnh. Mười sáu năm, anh chỉ chạm được đến tầng thứ hai."
Cô lau nước mắt, cầm lấy cuốn sổ, nhìn ô vuông có dấu chấm hỏi ấy.
Rồi cô ngẩng lên, nhìn anh.
"Lần này," cô nói, "có hai chúng ta."
Anh nhìn cô rất lâu. Rồi anh mỉm cười. Lần này, không buồn nữa.
Pháo hoa vẫn nổ trên bầu trời. Ánh sáng đỏ vàng phản chiếu trên mặt sông Tư, trên khuôn mặt hai người trẻ tuổi ngồi cạnh nhau trên bậc đá. Bàn tay anh, có vết sẹo nhỏ ở mu bàn tay trái, đặt lên bàn tay cô. Cô không rút lại.
* * *
Sáng hôm sau, ngày mười sáu tháng Tám, đúng ngày Thất Tịch, cô bị đánh thức bởi tiếng đập cổng dồn dập.
Lục Tầm đứng ngoài cổng, mặt trắng bệch, áo sơ mi nhàu nhĩ, như vừa chạy suốt một quãng đường dài. Phía sau anh là chiếc xe Jeep cũ của Phó Văn Bác, động cơ vẫn chưa tắt.
"Tri Hạ." Giọng anh khàn đặc. "Tào Chí Minh."
"Ông ta làm sao?"
"Đêm qua, ông ta ngã từ ban công tầng ba nhà mình. Bây giờ đang hôn mê ở bệnh viện huyện." Anh dừng lại, thở hổn hển. "Chú Phó vừa cho người đến khám xét nhà ông ta. Cái 'danh sách' ông ta khai ra hôm ở khách sạn, không còn nữa. Két sắt trong phòng làm việc đã bị mở. Trống rỗng."
Cô đứng sững ở cổng, bàn tay nắm chặt chốt cửa sắt lạnh ngắt.
Kiếp trước, trong bài báo năm 2026, có một dòng nhỏ cô đã không để ý. Bây giờ, nó hiện lên trong đầu cô, rõ ràng đến rợn người:
"Nguyên phó hiệu trưởng Tào C. M., nhân chứng quan trọng, đã qua đời năm 2012 do tai nạn sinh hoạt, trước khi kịp làm chứng."
Kiếp trước, Tào Chí Minh cũng chết. Chỉ là muộn hơn hai năm, và cô không hề biết.
Và kiếp này, dù mọi thứ đã thay đổi, có những bàn tay vẫn đang làm đúng những gì chúng đã làm ở kiếp trước.
Ở ô vuông có dấu chấm hỏi trên cuốn sổ bìa đen, có người đã bắt đầu ra tay.