Tuế Ninh không nhớ mình đã ra khỏi phòng bệnh như thế nào.
Cô chỉ nhớ Nghiêm Tri Hành không nói một lời. Anh không ném tập hồ sơ đi, không quát tháo, không nhìn cô. Anh chỉ ngồi đó, tờ biên bản nhàu nát trong tay phải, ánh mắt dán vào cái tên đánh máy đen nhánh. Đội trưởng Hàn nhìn hai người, rồi lặng lẽ đứng dậy, khép cửa phòng lại sau lưng.
Rất lâu sau, Nghiêm Tri Hành mới lên tiếng, giọng khàn đến mức gần như không ra tiếng:
"Cô về đi."
"Anh Nghiêm, em không biết…"
"Tôi biết là cô không biết." Anh vẫn không nhìn cô. "Cô về đi. Tôi muốn ở một mình."
* * *
Cha cô đang ngồi ngoài hành lang tầng ba, trên bậc cầu thang dẫn lên sân thượng, hút thuốc. Đã gần mười giờ đêm. Mẹ cô ở lại viện trực bà nội. Tuế An đã ngủ.
Tuế Ninh ngồi xuống bên cạnh ông. Bậc bê tông lạnh buốt. Ngọn đèn hai mươi lăm oát trên trần chiếu xuống mái tóc đã bắt đầu điểm bạc của ông.
"Cha," cô nói, "tháng 9 năm 1996, cha đã khai gì với phòng bảo vệ?"
Điếu thuốc trên tay Khương Hữu Điền run lên. Tàn thuốc rơi xuống đầu gối, ông không phủi.
Rất lâu, ông không nói gì. Rồi ông dập điếu thuốc vào bậc cầu thang, châm điếu mới. Ngọn lửa diêm soi sáng gương mặt ông trong một giây – một gương mặt già đi mười tuổi chỉ trong một đêm.
"Đêm mùng 9 tháng 9," ông nói, giọng trầm và chậm như đang kéo từng chữ ra khỏi cổ họng, "cha tăng ca đến mười giờ rưỡi. Về muộn, cha đi tắt qua lối sau kho số 4 cho gần. Cha thấy lão Nghiêm đang khiêng một cái hòm gỗ ra từ cửa sau kho, buộc lên yên xe đạp. Cha chào: 'Lão Nghiêm, khuya thế còn làm à?' Lão ấy cười, bảo: 'Phân xưởng ba gọi xuống cần gấp, mang sang cho ca đêm.' Cha bảo: 'Thế để tôi giữ xe cho.' Cha giữ xe cho lão buộc hòm. Rồi cha về nhà."
Ông rít một hơi thuốc thật dài.
"Sáng hôm sau, phòng bảo vệ gọi cha lên. Họ hỏi đêm qua cha có thấy gì ở kho số 4 không. Cha kể. Họ ghi. Rồi họ đánh máy ra, đưa cha ký. Cha đọc qua. Trong đó có mấy chữ… 'thấy Nghiêm Thủ Chính lén lút khiêng hòm gỗ ra từ cửa sau kho, nhìn trước ngó sau, có biểu hiện khả nghi'." Giọng ông nghẹn lại. "Cha bảo không phải thế. Lão ấy có lén lút gì đâu, lão ấy còn chào cha. Họ bảo: 'Anh Điền, chỉ là thủ tục thôi, câu chữ biên bản nó thế. Anh thấy ông ta khiêng hòm ra từ cửa sau kho có đúng không? Đúng. Thế thì ký đi. Còn chuyện ông ta nói gì, đấy là lời bị can, không phải lời nhân chứng.'"
"Và cha ký."
"Cha ký." Ông cúi đầu. "Tháng ấy danh sách nâng bậc lương sắp duyệt. Cha lên bậc bảy năm 1996, con nhớ không? Cha sợ. Cha nghĩ, lão Nghiêm chắc có phiếu xuất, có người làm chứng cho lão, chuyện sẽ sáng tỏ. Cha nghĩ chữ ký của cha chỉ là một tờ giấy trong cả xấp hồ sơ."
"Rồi lão Nghiêm bị tuyên bảy năm."
"Rồi lão ấy bị tuyên bảy năm." Ông nói lại, như một tiếng vọng. "Hôm tòa xử, cha không đến. Cha nghe người ta kể lại. Cha nói với mình, không phải tại cha. Cha chỉ nói những gì cha thấy." Ông ngẩng lên nhìn con gái, đôi mắt đỏ ngầu. "Hai năm nay, Ninh Ninh à, mỗi lần đi qua phòng 108, cha đều cúi đầu. Mỗi lần thấy thằng bé xúc tuyết một mình, sửa đài cho bà Quách không lấy tiền, ăn mì gói một mình đêm giao thừa… cha đều thấy như có ai đó lấy dao cứa vào ngực cha."
Tuế Ninh nhớ đến cái lần đầu tiên cha cô gọi Nghiêm Tri Hành là "Tiểu Nghiêm". Nhớ đến bữa cơm giao thừa, khi cha rót rượu cho anh, đôi tay ông run lên một cách kỳ lạ. Nhớ đến những đêm cha ở lại xưởng muộn, đứng cạnh anh hàn, dạy anh cách ren ống, cách tính góc nghiêng, kiên nhẫn như dạy con trai mình.
Cô cứ tưởng ông chỉ là người tốt.
"Ai lấy lời khai của cha?" cô hỏi.
Ông im lặng một chút. "Cậu con."
Tuế Ninh sững người.
"Cậu Sơn hồi ấy đã là trưởng phòng bảo vệ," ông nói, không để ý đến vẻ mặt con gái. "Lấy lời khai là việc của cậu ấy. Cậu ấy bảo chỉ là thủ tục, cha tin cậu ấy. Cậu ấy là em vợ cha, cậu ấy không hại cha."
Tuế Ninh không nói gì. Cô nhìn xuống đôi bàn tay mình đang đan chặt vào nhau trên đầu gối, những đốt ngón tay trắng bệch.
Lấy lời khai là việc của cậu ấy. Đúng. Cậu là trưởng phòng bảo vệ. Lấy lời khai, lập biên bản, giữ máy hàn, trả máy hàn – tất cả đều là việc của cậu. Mang ba nghìn tệ đến viện lúc sáu giờ bốn mươi sáng – đấy là tình thân.
Cô tự nói với mình như thế. Nhưng viên đá lạnh rơi xuống đáy giếng hôm trước, giờ đã thành hai viên.
"Cha," cô nói, "cha phải tự đi nói với anh ấy."
* * *
Sáng ngày 17 tháng 3, Khương Hữu Điền đến phòng bệnh của Nghiêm Tri Hành.
Tuế Ninh đứng ngoài hành lang, không vào. Cô chỉ nghe thấy qua cánh cửa khép hờ giọng cha mình, trầm và đứt quãng, kể lại tất cả những gì ông đã kể với cô đêm qua. Rồi một khoảng lặng rất dài. Rồi tiếng ghế xô dịch, và qua khe cửa, cô thấy cha mình cúi gập người xuống, gần chín mươi độ, như những người nông dân ở Liễu Thụ Đồn cúi trước bàn thờ tổ tiên.
"Bác có lỗi với cha cháu," ông nói. "Bác có lỗi với cháu."
Nghiêm Tri Hành ngồi trên giường bệnh, cánh tay trái bó bột treo trên dây đeo vai, mắt nhìn ra cửa sổ.
"Bác ra ngoài đi," anh nói.
Chỉ thế thôi. Không giận dữ. Không trách móc. Chỉ bốn chữ, lạnh và phẳng như mặt băng.
Cha cô đứng thẳng dậy, đi ra. Khi đi ngang qua Tuế Ninh, ông không nhìn cô.
* * *
Một tuần tiếp theo, Nghiêm Tri Hành không đến xưởng Khương Ký.
Anh ra viện ngày 19, về phòng 108. Cửa phòng đóng suốt ngày, chỉ có ánh đèn bàn hắt qua khe cửa vào ban đêm. Bà Quách mang xuống cho anh bát mì, anh nhận, cảm ơn, rồi đóng cửa. Tuế Ninh xuống gõ cửa hai lần. Lần đầu, anh không mở. Lần thứ hai, anh mở, nhìn cô một lúc, rồi nói: "Tôi chưa sẵn sàng." Rồi lại đóng cửa.
Cô không gõ lần thứ ba.
Trong lúc ấy, cuộc sống vẫn tiếp diễn, như dòng sông dưới lớp băng đang tan.
Ngày 20 tháng 3, hiệu trưởng Tần gọi điện đến số máy công cộng đầu ngõ Du Thụ. Giọng bà phấn chấn như trẻ ra mười tuổi:
"Cháu Khương! Ông quyền phó giám đốc mới vừa ký duyệt rồi! Hai mươi hai chiếc lò còn lại, trường mua đủ! Ông ấy còn bảo, mùa đông năm sau, các trường và nhà trẻ của nhà máy sẽ đặt hàng chỗ cháu, ký hợp đồng chính thức, làm đúng quy trình ba báo giá. Cháu chuẩn bị đi!"
Ngày 23 tháng 3, bà nội ra viện, được đưa về ở tạm phòng 304 để tiện tái khám. Bà cụ nằm trên giường của cha mẹ cô, ăn cháo kê mẹ nấu, khen lò sưởi ấm, rồi nắm tay Tuế Ninh, nói đi nói lại: "Bà nghe chú Lâm kể hết rồi. Cháu bà giỏi quá. Cháu bà giỏi quá." Tuế Ninh ngồi bên giường, để bà cụ nắm tay, và nhớ rằng kiếp trước, bà nội mất năm 1999, một năm sau cha cô, vì buồn quá mà ăn không được.
Ngày 25 tháng 3, Lục Nhị Cẩu chống nạng đến xưởng Khương Ký, đi cùng ông già Hoàng. Hai ông cháu không còn việc làm, không còn chỗ ở, tiền lương tháng Ba vẫn bị giữ trong tang vật vụ án. Cha cô nhìn họ một lúc, rồi bảo: "Lão Hoàng biết hàn hơi không? Thằng Lục biết đọc chữ không? Thế thì ở lại. Xưởng đang thiếu người."
Tối hôm ấy, Tuế Ninh ngồi bên ngọn đèn hai trăm oát, mở cuốn sổ bìa xanh lá, viết một trang mới.
Mùa sưởi kết thúc khoảng cuối tháng Tư. Từ tháng Năm đến tháng Chín, lò sưởi không bán được.
Nhà tắm công cộng của nhà máy đã đóng cửa từ tháng Hai (thiếu than). Cả khu tập thể không có chỗ tắm nước nóng.
Ý tưởng: bình nước nóng đun than dùng chung khung lò áo nước. Bể chứa 60 lít trên cao, có vòi sen. Mùa đông: sưởi + nước nóng. Mùa hè: chỉ đun nước tắm.
Giá dự kiến: 220 tệ.
Cô ngừng bút, nhìn ra cửa xưởng. Ngoài ngõ Du Thụ, tuyết trên mái nhà đang tan, những giọt nước nhỏ xuống từ mép mái tôn, lách tách như tiếng đồng hồ.
Kiếp trước, mùa xuân năm 1998 không có tiếng lách tách ấy. Kiếp trước, mùa xuân năm 1998 chỉ có tiếng khóc của mẹ.
Cô biết từ giờ trở đi, những gì cô nhớ về tương lai sẽ không còn chính xác nữa. Cha cô còn sống. Xưởng Khương Ký tồn tại. Đàm Chấn Bang bị đình chỉ bốn năm trước khi kịp trở thành ông chủ bất động sản. Mỗi sự thay đổi như một hòn đá ném xuống mặt sông, tạo ra những gợn sóng lan đi mà cô không thể đoán trước.
Cô sẽ phải sống như mọi người khác. Không biết trước gì cả.
Cô thấy sợ. Và lạ thay, cô cũng thấy nhẹ nhõm.
* * *
Ngày 27 tháng 3, cha cô đến Viện kiểm sát khu Thiết Tây, nộp một lá đơn.
Ông viết lá đơn ấy trong ba đêm, ở bàn học của con gái, bằng nét chữ vuông vức nghiêng nghiêng từng được khen là đẹp nhất phân xưởng. Tuế Ninh không giúp ông. Ông không nhờ.
Đơn tự nguyện khai bổ sung và đính chính lời khai nhân chứng.
Tôi là Khương Hữu Điền… Tôi xin đính chính: đêm ngày 9 tháng 9 năm 1996, ông Nghiêm Thủ Chính không có biểu hiện lén lút. Ông ấy chủ động chào hỏi tôi, nói rõ phân xưởng 3 gọi điện yêu cầu mang dao phay sang gấp. Tôi đã giữ xe đạp giúp ông ấy buộc hòm. Những chữ "lén lút", "nhìn trước ngó sau", "có biểu hiện khả nghi" trong biên bản ngày 10 tháng 9 năm 1996 không phải lời tôi nói. Tôi ký vì thiếu hiểu biết và vì hèn nhát. Tôi xin chịu mọi trách nhiệm trước pháp luật.
Ông mang một bản sao xuống phòng 108. Lần này, Nghiêm Tri Hành mở cửa.
Tuế Ninh đứng ở chiếu nghỉ tầng hai, nhìn xuống. Cô thấy cha mình đứng ở ngưỡng cửa, hai tay chìa tờ đơn ra. Nghiêm Tri Hành cầm lấy, đọc. Đọc rất lâu. Rồi anh ngẩng lên.
"Tại sao bây giờ bác mới nói?"
"Vì bây giờ bác mới dám." Cha cô nói. "Bác bốn mươi bốn tuổi rồi, cháu ạ. Bốn mươi bốn tuổi mà mới học được cách không hèn. Con gái bác dạy bác đấy."
Nghiêm Tri Hành nhìn ông. Rồi nhìn lên chiếu nghỉ tầng hai, nơi Tuế Ninh đang đứng.
"Cháu chưa tha thứ được cho bác," anh nói chậm rãi. "Cháu không nói dối bác. Có lẽ phải lâu nữa. Có lẽ cha cháu phải về nhà đã." Anh gấp tờ đơn lại, cẩn thận, đúng theo nếp. "Nhưng thứ Năm tuần sau, cháu sẽ mang tờ đơn này lên trại Bắc Sơn cho cha cháu đọc."
Cha cô gật đầu. Ông quay lưng đi lên cầu thang. Đến chiếu nghỉ, ông dừng lại bên con gái một chút, đặt bàn tay thiếu nửa đốt ngón út lên vai cô, siết nhẹ, rồi đi tiếp.
* * *
Chiều ngày 29 tháng 3, Tuế Ninh ngồi trên chiếc ghế đá cuối cùng bên bờ sông Mẫu Đơn Câu – đúng chiếc ghế ngày 15 tháng 1 cha cô ngồi.
Mặt sông đã bắt đầu nứt. Những vết nứt dài chạy ngoằn ngoèo trên mặt băng xám, thỉnh thoảng lại phát ra những tiếng rắc trầm đục. Nhưng lần này, tiếng rắc ấy không làm cô sợ. Đó là tiếng của mùa xuân.
Có bước chân sau lưng. Cô không cần quay lại cũng biết là ai.
Nghiêm Tri Hành ngồi xuống bên cạnh cô. Cánh tay trái vẫn bó bột, nhưng đã bỏ dây đeo vai. Vết khâu trên thái dương đã cắt chỉ, để lại một vệt sẹo hồng mảnh như sợi chỉ, song song với vết sẹo cũ ở cằm.
Hai người ngồi im lặng một lúc lâu, nhìn mặt sông.
"Cô nói cô bốn mươi sáu tuổi," cuối cùng anh lên tiếng.
"Ừ."
"Thế thì cô nên gọi tôi là 'cậu Nghiêm'."
Tuế Ninh bật cười. "Anh đang giận dỗi à?"
"Không." Anh cũng cười, khóe môi nhếch lên. Rồi giọng anh trầm xuống. "Tôi giận cha cô. Tôi không biết bao giờ mới hết giận. Nhưng tôi không giận cô." Anh nhìn mặt sông. "Không có cô, đêm 11 tháng 3 tôi đã đến kho số 4. Tôi đã ngồi tù tám năm như cô kể. Và cha cô… cha cô đã chết ở Hắc Thạch Câu, mang theo bí mật ấy xuống đất. Tôi sẽ không bao giờ biết được sự thật."
Anh rút tay phải ra khỏi túi áo, xòe lòng bàn tay. Đồng xu năm hào bọc giấy bóng của đêm giao thừa nằm ở đó, đã mòn bóng.
"Mẹ cô bảo ai ăn được đồng xu này sẽ may mắn cả năm," anh nói. "Tôi không tin. Nhưng năm nay, quả thật tôi gặp may."
Anh đặt đồng xu vào lòng bàn tay cô, gập những ngón tay cô lại.
"Cô giữ hộ tôi. Hết năm thì trả."
Tuế Ninh nắm chặt đồng xu, cảm thấy hơi ấm từ tay anh vẫn còn đọng lại trên mặt kim loại.
"Thế nếu hết năm em không trả thì sao?"
"Thì sang năm cô lại giữ tiếp." Anh đứng dậy, phủi tuyết trên quần. "Tôi không vội."
* * *
Thứ Năm, ngày 2 tháng 4, Nghiêm Tri Hành lên trại cải tạo Bắc Sơn. Anh hỏi Tuế Ninh có muốn đi cùng không. Cô gật đầu.
Trại cải tạo nằm trên một sườn đồi trọc cách thành phố bốn mươi cây số, tường bê tông cao, trên tường giăng dây thép gai. Phòng thăm gặp là một căn phòng dài, ở giữa có một tấm kính dày ngăn đôi, hai bên kê ghế gỗ, mỗi bên có một chiếc điện thoại đen.
Nghiêm Thủ Chính bốn mươi tám tuổi, nhưng trông như đã ngoài sáu mươi. Tóc bạc trắng cắt sát da đầu. Gò má hóp, da xám vì ít ra nắng. Đôi mắt sau cặp kính gọng sắt méo một bên vẫn có cái nhìn chăm chú, cẩn trọng – cái nhìn của một người cả đời ghi sổ.
Ông đọc tờ đơn của Khương Hữu Điền qua tấm kính, rất lâu. Đọc xong, ông bỏ kính ra, lau mắt bằng ống tay áo tù màu xám.
Rồi Nghiêm Tri Hành áp mẩu giấy nhỏ có nét chữ của cha mình lên mặt kính. …9/9/1996 – Xuất: 14 bộ dao phay hợp kim, theo lệnh miệng của…
Nghiêm Thủ Chính nhìn mẩu giấy. Bàn tay ông cầm ống nghe run lên.
"Bốn trang ấy," ông nói, giọng qua đường dây điện thoại rè rè, "cha viết đêm mùng chín, ngay sau khi nhận điện thoại. Cha có thói quen ghi lại mọi thứ. Người gọi xuống kho bảo phân xưởng ba cần gấp, bảo cha mang sang, bảo phiếu xuất sẽ bổ sung sau. Cha nhận ra giọng người ấy. Cha tin người ấy, vì người ấy là cấp trên phụ trách an ninh kho bãi. Cha ghi tên người ấy vào sổ."
"Ai?" Nghiêm Tri Hành hỏi.
Nghiêm Thủ Chính nhìn con trai, rồi nhìn sang Tuế Ninh, cô gái ngồi bên cạnh con trai ông. Ánh mắt ông dừng lại trên gương mặt cô lâu hơn mức cần thiết, như đang tìm kiếm một nét quen thuộc nào đó.
"Cô là con gái nhà họ Khương phải không?" ông hỏi khẽ. "Mẹ cô họ Lưu?"
Tuế Ninh gật đầu. Tim cô bắt đầu đập mạnh.
"Mùa thu năm ngoái," ông nói, "có một người đến thăm cha ở đây. Không phải ngày thăm gặp. Người ấy có giấy giới thiệu đặc biệt. Người ấy ngồi đúng chỗ con đang ngồi, nói với cha rằng nếu cha còn muốn con trai cha yên ổn sống ở dãy nhà số 7, thì đừng bao giờ nhắc đến cuộc điện thoại đêm mùng chín nữa." Ông hít một hơi. "Người ấy là người đã gọi điện cho cha. Trưởng phòng bảo vệ nhà máy. Lưu Ngọc Sơn."
* * *
Tuế Ninh về đến dãy nhà số 7 lúc sáu giờ chiều.
Cô đi lên cầu thang như người mộng du. Tầng một, cửa phòng 108 đóng – Nghiêm Tri Hành ở lại bến xe, nói muốn đi bộ một mình. Tầng hai. Chiếu nghỉ. Tầng ba.
Cửa phòng 304 mở toang. Bên trong sáng đèn, vọng ra tiếng cười nói rộn rã, mùi thịt kho tàu và mùi bánh bao hấp.
Mẹ cô đang dọn bàn. Bà nội ngồi tựa lưng vào chăn gối trên giường, mặt đã hồng hào trở lại. Tuế An đang ngồi xếp bằng dưới sàn, hớn hở bóc một hộp kẹo sô-cô-la ngoại bọc giấy kim tuyến vàng. Cha cô chưa về, chắc còn ở xưởng.
Và ngồi ở chiếc ghế đẩu cạnh lò sưởi áo nước, áo khoác dạ màu than chì vắt trên lưng ghế, khăn quàng caro, đang cầm một quả quýt bóc vỏ đưa cho bà nội, là cậu cô.
Lưu Ngọc Sơn ngẩng lên khi thấy cô đứng ở cửa. Anh mỉm cười. Lúm đồng tiền bên má phải hiện ra rất sâu.
"Ninh Ninh về rồi à?" Giọng anh ấm áp, trìu mến như mọi khi. "Cậu mang ít đồ bổ lên cho bà. Ngồi xuống đây, cậu có chuyện muốn hỏi con." Anh vỗ vỗ vào chiếc ghế đẩu trống bên cạnh. "Cậu nghe đội trưởng Hàn kể, con giỏi lắm. Một mình con đối chiếu sổ sách, tìm ra cả triệu tệ. Mười bảy tuổi mà làm được như thế, cậu thật không ngờ."
Anh dừng lại, vẫn cười, ánh mắt dịu dàng nhìn thẳng vào cô.
"Cậu chỉ tò mò một chút thôi. Hôm ngày 11, cái cuộc điện thoại báo công an ấy… con lấy số của đồn phường ở đâu ra thế?"