Lê Minh Châu nhận được bản thảo tệ nhất trong ba năm làm biên tập vào một sáng thứ Hai tháng Mười Một.
Không phải tệ theo nghĩa viết không tốt. Bản thảo viết rất tốt — văn xuôi gọn, nhịp điệu chắc, nhân vật có chiều sâu. Tệ theo nghĩa người nộp nó đã làm mọi thứ sai hoàn toàn về mặt kỹ thuật: font chữ Times New Roman cỡ 10, không đánh số trang, file đặt tên là "bản thảo cuối THẬT SỰ cuối v7," và phần thông tin tác giả ghi vỏn vẹn: Nguyễn Hữu Toàn, nhà văn, không có mạng xã hội, không muốn có, email chỉ dùng khi cần thiết.
Châu đọc hết hai trăm trang trong buổi sáng, không đứng dậy lấy cà phê. Đó là dấu hiệu hiếm gặp — cô đứng dậy lấy cà phê trung bình hai lần một trăm trang với bản thảo thường.
Cô mở email trả lời:
Kính gửi anh Nguyễn Hữu Toàn, tôi đã đọc bản thảo và muốn thảo luận về khả năng xuất bản. Xin cho tôi số điện thoại hoặc lịch hẹn gặp.
Reply đến sau bốn tiếng — nhanh hơn cô dự đoán từ một người tự mô tả "email chỉ dùng khi cần thiết":
Tôi không họp qua video. Gặp trực tiếp hoặc không gặp. Quán cà phê góc Đinh Tiên Hoàng, thứ Tư 2 giờ chiều nếu tiện.
Không có "kính gửi," không có "trân trọng," không có ký tên. Châu đọc email đó hai lần và quyết định rằng người này hoặc rất thú vị hoặc rất khó chịu, và cô chưa biết cái nào.
Thứ Tư 2 giờ chiều, cô có mặt tại quán cà phê góc Đinh Tiên Hoàng đúng giờ. Nhìn quanh tìm người trông như nhà văn — mơ hồ cô tưởng tượng người trung niên, kính, có thể để râu.
Người đầu tiên bắt mắt cô là một ông ngồi góc trong, tóc bạc nhiều hơn đen, mặc áo sơ mi trắng gài khuy đến tận cổ dù trời không lạnh, đang đọc báo giấy — báo giấy thật, không phải điện thoại. Cái cốc trà trên bàn trông như đã nguội từ lâu.
Cô tiến lại. — Anh Nguyễn Hữu Toàn?
Ông nhìn lên từ tờ báo. Khoảng năm mươi, mắt sắc theo kiểu của người hay quan sát, và có vẻ mặt của người không chắc cuộc gặp này có cần thiết không.
— Cô là biên tập viên Minh Châu? — Giọng ông thấp, bình thản.
— Vâng. — Cô ngồi xuống đối diện, đặt máy tính bảng lên bàn. — Cảm ơn anh đã đến.
— Tôi đề xuất địa điểm. Cô mới là người cần cảm ơn.
Câu đó nói ra không phải kiêu ngạo mà là quan sát thực tế. Châu nhìn ông và quyết định: thú vị.
— Vậy thì tôi cảm ơn anh đã đề xuất địa điểm thuận tiện, — cô nói. — Tôi đọc bản thảo của anh. Tôi nghĩ nó tốt.
— "Tốt" là từ người ta dùng khi chưa quyết định nên nói gì.
— Hoặc là từ người ta dùng khi muốn nói thật trước khi đi vào chi tiết. — Cô nhìn thẳng vào ông. — Bản thảo của anh có ba vấn đề kỹ thuật cần sửa và một vấn đề cấu trúc tôi muốn bàn. Nhưng giọng văn và nhân vật đủ tốt để tôi không bỏ qua những vấn đề đó.
Lần đầu tiên trong cuộc trò chuyện, vẻ mặt ông thay đổi — không nhiều, chỉ là cái gật đầu nhỏ của người nhận được thứ gì đó gần với điều họ muốn nghe.
— Ba vấn đề kỹ thuật là gì?
— Font, số trang, tên file. — Cô liệt kê. — Vấn đề cấu trúc phức tạp hơn, cần thời gian để nói.
— Cô có bao nhiêu thời gian?
Châu nhìn đồng hồ. — Hai tiếng. Anh?
Ông nhìn tờ báo đang đọc dở, gấp lại. — Tôi không có kế hoạch gì buổi chiều nay.
Đó là câu trả lời không giống bất kỳ cuộc gặp nào cô từng có với tác giả — thường họ bận, thường họ có lịch, thường họ nhìn điện thoại. Ông nhà văn này nhìn tờ báo.
Cô mở máy tính bảng, bắt đầu ghi chú, và buổi chiều thứ Tư đó trở thành hai tiếng rưỡi — dài hơn dự kiến, không ai để ý thời gian.
