Người ta hay quên rằng Trư Bát Giới có vợ.
Không phải vợ theo nghĩa hôn nhân sắp đặt hay giao kèo lợi ích. Cao Thúy Lan — cô con gái thứ hai của ông Cao lão ở Cao Lão Trang — là người phụ nữ mà Bát Giới đã thật sự yêu thương theo cái cách vụng về, ầm ĩ, không biết giấu giếm của một sinh linh vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái, quen chỉ huy mà không quen yêu.
Ba năm ở Cao Lão Trang, Bát Giới làm ruộng, gánh nước, chặt củi, sửa mái nhà, đuổi chuột khỏi kho thóc. Không phải vì bị ép buộc — ông Cao lão không có tư cách ép một yêu quái nếu yêu quái đó không muốn bị ép. Mà vì Cao Thúy Lan hỏi ông có thể làm những việc đó không, và ông nói có thể.
Đó là khoảng thời gian bình thường nhất trong một cuộc đời không bao giờ bình thường của Thiên Bồng Nguyên Soái đã sa xuống làm thành heo.
✦ ✦ ✦
Đêm trước khi Tôn Ngộ Không và Đường Tăng đến Cao Lão Trang, Cao Thúy Lan không ngủ được.
Không phải vì linh cảm — không ai trong truyện này có linh cảm trước những gì sắp xảy ra, bởi vì linh cảm là đặc quyền của người nằm ngoài câu chuyện. Cô không ngủ được vì đêm đó nóng, và vì căn phòng nhỏ trong nhà cha cô — phòng mà cô bị giam suốt ba năm vì sợ bị yêu quái bắt lại — ngột ngạt hơn những đêm khác.
Nhưng qua vách tường mỏng, cô nghe tiếng Bát Giới bên kia đang gánh nước từ giếng vào bể dự trữ cho sáng hôm sau. Tiếng gánh nước lặp đi lặp lại, đều đặn, và giữa những nhịp đó là tiếng ông ta hát — không hẳn là hát, chỉ là nghêu ngao theo một giai điệu không có lời, kiểu âm thanh mà người ta phát ra khi đang làm việc nặng và đang nghĩ đến thứ gì đó khiến họ vui.
Cô nằm nghe và nghĩ: kẻ này không xấu.
Không phải không xấu theo nghĩa đẹp hay hào hoa. Mà không xấu theo nghĩa thật — không lừa dối, không toan tính, không giấu giếm bản chất. Ông ta là yêu heo, mặt mũi xấu xí, ăn uống tham lam, hay than thở. Nhưng tất cả những thứ đó ông ta bày ra ngoài hết, không che đậy. Và đêm nào cũng gánh nước vào bể cho ngày mai.
Cô chưa kịp suy nghĩ thêm thì có tiếng gõ cửa chính — Tôn Ngộ Không và Đường Tăng đến.
✦ ✦ ✦
Sáng hôm sau — sáng mà Bát Giới bị trói lại, bị lột mặt nạ trước mặt ông Cao lão và cả nhà, và sau đó được Đường Tăng nhận làm đệ tử — Cao Thúy Lan đứng ở cửa nhìn theo đoàn người đi về phía tây.
Không có nước mắt. Không có lời từ biệt — bởi vì Bát Giới, trong hỗn loạn của buổi sáng hôm đó, không có cơ hội nói lời từ biệt với ai.
Chỉ có một khoảnh khắc nhỏ, khi đoàn người đã đi được một đoạn và Bát Giới quay đầu nhìn lại — không phải nhìn ngôi nhà, mà nhìn về phía cô — và cô thấy trong ánh mắt đó, dù chỉ trong một giây, không phải yêu quái, không phải Thiên Bồng Nguyên Soái, mà là người đàn ông đã gánh nước vào ban đêm và nghêu ngao hát một mình.
Rồi ông ta quay đi và bước theo thầy.
Cô đứng ở cửa cho đến khi bóng bốn người khuất sau rặng núi. Rồi cô quay vào nhà, đến giếng, và tiếp tục gánh nước — bởi vì không có ông ta thì vẫn phải có nước cho ngày mai.
✦ ✦ ✦
Mười bốn năm sau, khi đoàn thỉnh kinh trở về và tin tức lan khắp thiên hạ, Cao Thúy Lan đã lấy chồng — một người thợ mộc hiền lành ở làng bên, hai đứa con, cuộc sống bình thường và không có gì đặc biệt để kể.
Cô nghe tin Trư Bát Giới được phong thần — Tịnh Đàn Sứ Giả, chức vụ chuyên dọn dẹp bàn thờ và ăn đồ cúng. Người trong làng cười và bảo kẻ tham ăn thì được chức phù hợp.
Cô không cười. Cô nhớ đêm đó — tiếng gánh nước, tiếng nghêu ngao không thành bài — và nghĩ rằng có lẽ không phải ai trong tam giới cũng nhận được chức vụ tương xứng với tất cả những gì họ thật sự là.
Nhưng đó là ý nghĩ của một phụ nữ làng thường, không ai cần nghe. Cô gấp nó lại, cất vào góc nào đó trong lòng, và đi nấu cơm chiều cho chồng và hai con.
Thiên đạo tiếp tục vận hành. Trần gian tiếp tục xoay.
Và ở đâu đó trên Linh Sơn, Tịnh Đàn Sứ Giả ngồi ăn đồ cúng, và không ai biết ông đang nghĩ gì.
