Chương 5: Người Mua Công Thức

Thanh Hòa không cầm tờ giấy lên. Cô lau tay vào tạp dề, kéo một chiếc ghế ngồi xuống đối diện Triệu Kiến Quốc. Tiểu Mãn vừa đến làm, đang đứng ở cửa bếp, nhìn ba người với ánh mắt cảnh giác như một chú chó con thấy người lạ vào sân. "Ông Triệu." Thanh Hòa nói, giọng bình thản. "Ông đến đây, chắc không phải chỉ vì mấy bát mì mười tệ." Triệu Kiến Quốc nhướng mày. "Cô thông minh hơn tôi tưởng." "Mạch Thượng Hương có năm mươi tư chi nhánh. Doanh thu mỗi năm chắc phải hàng trăm triệu tệ. Một quán mì sáu cái bàn trong một con hẻm sắp bị phá, ông bỏ ra năm trăm nghìn để mua, tôi không tin là vì ông thương ông tôi." Đường Vy khẽ hắng giọng, chen vào bằng giọng nói mềm mại quen thuộc: "Chị Thanh Hòa, chị hiểu lầm rồi. Gần đây xu hướng tiêu dùng thay đổi, khách hàng trẻ rất thích những thương hiệu có câu chuyện, có ký ức. 'Mì Lão Hứa', bốn mươi năm trong một con hẻm cổ, ông lão bán mì nửa đêm, đó chính là kiểu câu chuyện thương hiệu tốt nhất. Mạch Thượng Hương muốn ra mắt một dòng sản phẩm mới, lấy cảm hứng từ hương vị truyền thống. Đây là cơ hội để tâm huyết của ông chị được lan tỏa." Thanh Hòa nhìn cô ta. Cô nhớ lại những đêm hai người ngồi cạnh nhau trong văn phòng Tinh Diệu, cùng nhau vẽ đi vẽ lại một bộ nhận diện, cùng nhau ăn mì gói lúc ba giờ sáng. Đường Vy vào công ty sau cô hai năm, chính cô là người hướng dẫn cô ta những ngày đầu. Cô dạy Đường Vy cách đọc bản yêu cầu của khách hàng, cách xây dựng bảng tâm trạng, cách viết câu chuyện thương hiệu. Bây giờ, cô ta dùng chính những gì cô dạy để nói chuyện với cô. "Câu chuyện thương hiệu." Thanh Hòa lặp lại. "Vy, em còn nhớ chị dạy em câu đầu tiên về câu chuyện thương hiệu là gì không?" Đường Vy hơi khựng lại. "Câu chuyện thương hiệu phải là thật." Thanh Hòa nói từng chữ. "Nếu không phải thật, nó chỉ là một lời nói dối được thiết kế đẹp." Nụ cười trên mặt Đường Vy cứng lại một giây, rồi lại trở về như cũ. Thanh Hòa quay sang Triệu Kiến Quốc. "Ông Triệu, tôi không bán. Tên của ông tôi không bán, công thức của ông tôi cũng không bán. Ông tôi bán mì, không bán tên." Triệu Kiến Quốc nhìn cô chằm chằm. Nụ cười trên mặt anh ta tắt dần, để lộ ra một vẻ mặt khác hẳn: lạnh, cứng, và có gì đó như đau đớn rất sâu. "Không bán tên?" Anh ta cười khẩy. "Lão Hứa cũng nói câu y hệt. Hai mươi tám năm trước." Anh ta đứng dậy, cầm chiếc ô đen lên, gõ mũi ô xuống nền gạch một cái. "Cô bé, cô nghĩ cái quán này là của lão Hứa à? Cô nghĩ cái nồi nước dùng kia chỉ một mình lão nấu ra à?" Giọng anh ta trầm xuống, gằn từng chữ. "Lão nợ tôi. Món nợ ấy, sớm muộn gì tôi cũng đòi." Anh ta quay người bỏ đi. Đường Vy vội vã thu tờ thỏa thuận lại, nhét vào tập hồ sơ, gật đầu chào Thanh Hòa một cách lịch sự đến mức gượng gạo, rồi chạy theo. Tiếng giày cao gót lộp cộp xa dần trong mưa. Tiểu Mãn từ trong bếp bước ra, nhìn theo hai người, rồi quay sang Thanh Hòa: "Chị ơi, cái ông béo ấy là ai thế? Sao ông ấy nhìn cái muôi của ông chị như muốn ăn tươi nuốt sống nó vậy?" Thanh Hòa không trả lời. Cô nhìn chiếc muôi đồng treo trên móc, tay vô thức siết chặt vạt tạp dề. Lão nợ tôi. Ông nợ Lục gia một bát mì. Ông nợ Triệu Kiến Quốc một thứ gì đó. Rốt cuộc, người ông già hiền lành ngày nào cũng cười khà khà ấy, đã để lại bao nhiêu món nợ mà cô không hề biết? * * * Đêm ấy, sau khi đóng quán, Thanh Hòa xách một bình rượu nếp nhỏ sang tiệm sửa đồ điện số mười hai. Chú Phó đang ngồi trước bàn làm việc, đeo kính lúp trên trán, mỏ hàn trong tay, đang sửa một chiếc radio cũ. Thấy cô vào, chú đặt mỏ hàn xuống, nhìn bình rượu, rồi nhìn cô. "Có chuyện muốn hỏi phải không?" "Dạ." Thanh Hòa đặt bình rượu lên bàn. "Chú ơi, Triệu Kiến Quốc là ai?" Chú Phó im lặng rất lâu. Rồi chú với tay lấy hai cái chén sứ nhỏ trên kệ, rót đầy hai chén. "Hôm nó đến, chú thấy rồi. Chú đứng ở cửa tiệm, nhìn nó đi vào quán, chú đã định chạy sang. Nhưng rồi chú nghĩ, đây là chuyện của nhà cháu, cháu phải tự đối mặt." Chú uống cạn một chén. "Triệu Kiến Quốc là đồ đệ của ông cháu." Thanh Hòa sững người. "Năm 1992." Chú Phó nhìn ra ngoài cửa, như đang nhìn lại những năm tháng đã xa. "Nó mới hai mươi hai tuổi, mồ côi, từ Nam Sung lên Thành Đô làm thuê. Một đêm mùa đông, nó ngất xỉu trước cửa quán vì đói. Ông cháu cõng nó vào, nấu cho nó một bát mì. Ăn xong, nó quỳ xuống xin ông cháu cho ở lại làm phụ bếp, không cần lương, chỉ cần cơm ăn và chỗ ngủ." "Ông nhận nó?" "Nhận chứ. Lão Hứa nhà cháu thì có ai mà lão không nhận?" Chú Phó cười buồn. "Lão dạy nó cán mì, dạy nó nấu nước dùng, dạy nó cả cách nghe lửa. Thằng Triệu học nhanh, khéo tay, lại chịu khó. Năm 1997, ông cháu mổ ruột thừa nằm viện nửa tháng, chính nó là người trông quán, đêm nào cũng mở cửa, không để đèn tắt đêm nào." Thanh Hòa nhớ lại câu chú Phó nói đêm cô mới về: "Kể cả năm lão nằm viện mổ ruột thừa, lão cũng bắt thằng Triệu…" "Thế rồi năm 1998, nó bỏ đi." Chú Phó rót thêm rượu. "Một sáng, ông cháu dậy thì không thấy nó đâu nữa. Đồ đạc của nó mang đi hết. Cùng với nó, mất luôn mấy trang trong cuốn sổ công thức của ông cháu." "Mất mấy trang?" Thanh Hòa ngẩng phắt lên. "Những trang bị xé là do Triệu Kiến Quốc xé?" "Không, không phải." Chú Phó lắc đầu. "Nó không xé. Nó chép lại. Ông cháu phát hiện ra vì trong sổ có kẹp một tờ giấy nháp, trên đó có nét chữ của thằng Triệu chép dở một phần công thức nước dùng. Nó chép hết rồi mới đi." Chú dừng lại một lúc. "Còn những trang bị xé, là do ông cháu tự xé. Ngay sau khi thằng Triệu đi." "Tại sao?" "Chú cũng hỏi lão như cháu bây giờ. Lão chỉ nói: 'Công thức để trong sổ, thì ai cũng chép được. Công thức để trong lòng, thì chỉ người hiểu mới nấu được.'" Chú Phó thở dài. "Hai năm sau, thằng Triệu mở quán mì đầu tiên ở đường Xuân Hy. Tên là Mạch Thượng Hương. Nó bán mì cay, mì thịt băm, mì gà xé dầu ớt, đủ cả. Nhưng nó không bao giờ bán mì nước gà hoa hòe. Người ta bảo là vì nó nấu không ra." "Ông có trách anh ta không?" "Không. Lão chưa bao giờ nói một câu xấu về nó. Có lần chú chửi nó là đồ vong ân bội nghĩa, lão còn mắng chú." Chú Phó cười khổ. "Lão bảo: 'Nó đói quá nên mới thế. Người đói lâu rồi, thấy cái gì cũng muốn ôm vào lòng, sợ mất.'" Thanh Hòa ngồi im, cầm chén rượu trong tay mà không uống. "Nhưng mà Triệu Kiến Quốc nói, ông tôi nợ anh ta." Chú Phó cau mày. "Nợ? Lão Hứa nuôi nó sáu năm, dạy nó cả cái nghề, nó còn đòi gì nữa?" Chú không biết. Và Thanh Hòa cũng không biết. * * * Thứ Năm, mười giờ sáng, Tiểu Mãn hớt hải chạy vào quán, giơ điện thoại lên trước mặt Thanh Hòa. "Chị ơi! Chị xem này!" Trên màn hình là một bài quảng cáo được đẩy lên trang chủ ứng dụng đặt đồ ăn. Hình ảnh một bát mì nước trong veo, trên mặt nổi lơ lửng mấy bông hoa vàng nhạt, đặt trên nền gỗ cũ kỹ, ánh đèn vàng ấm áp. Dòng chữ lớn viết theo kiểu thư pháp: "Mì nước gà hoa hòe – Hương vị xưa của con hẻm cổ. Kế thừa công thức chính tông Lão Hứa, ba mươi năm không đổi. Ra mắt tại tất cả chi nhánh Mạch Thượng Hương. Giá ưu đãi: 18 tệ." Bên dưới là ảnh chụp một ông lão tóc bạc đứng bên nồi nước dùng, quay lưng về phía ống kính, khói bốc nghi ngút. Không phải ông cô. Nhưng ai nhìn vào cũng sẽ nghĩ đó là "Lão Hứa". Thanh Hòa siết chặt điện thoại đến mức các khớp ngón tay trắng bệch. Bộ ảnh này, cách bố cục, ánh sáng, màu sắc, cách đặt chữ, cô nhận ra ngay. Đó là phong cách của Đường Vy. Hay nói đúng hơn, là phong cách mà cô đã dạy Đường Vy. "Họ dám…" Tiểu Mãn tức đến đỏ mặt. "Họ dám lấy tên ông chị! Chị ơi, mình kiện họ đi!" "Kiện bằng gì?" Thanh Hòa đặt điện thoại xuống. "Ông chị chưa bao giờ đăng ký thương hiệu. 'Lão Hứa' là một cái tên phổ biến, cả Trung Quốc có hàng nghìn ông lão họ Hứa bán mì. Họ chỉ cần nói họ lấy cảm hứng từ một ông Hứa nào đó, thế là xong." "Nhưng mà…" "Em đi chợ giúp chị đi. Hai con gà mái ta, nhớ chọn con một cân chín." Tiểu Mãn còn muốn nói gì đó, nhưng nhìn sắc mặt cô, cậu im lặng đi ra. Thanh Hòa ngồi một mình trong quán. Cô mở bài quảng cáo ra xem lại lần nữa. Bên dưới đã có hàng nghìn lượt bình luận. "Ơ, Lão Hứa là quán ở hẻm Cây Hòe đúng không? Ông cụ mất rồi mà?" "Hóa ra Mạch Thượng Hương mua lại công thức à? Thôi khỏi đi hẻm, ra chi nhánh gần nhà ăn cho tiện." "Đã ăn thử, nước dùng ngọt, nhưng hơi gắt. Chẳng giống mì ông Hứa hồi trước." "18 tệ mà được ăn mì Lão Hứa thì quá hời." Mỗi bình luận như một cái gai đâm vào mắt cô. 【Chủ quán đang tức giận.】 "Đúng vậy." Cô nghiến răng. "Ngươi lại định nói không giúp được à?" 【Tôi không giúp được Chủ quán đánh bại Mạch Thượng Hương. Nhưng Chủ quán có một thứ mà bọn họ không có.】 "Cái gì?" 【Những người đã ngồi ở sáu chiếc bàn này.】 Thanh Hòa ngẩn người. Cô nhìn quanh quán. Sáu chiếc bàn gỗ, hai mươi tư chiếc ghế đẩu. Chiếc bàn sát cửa sổ của bà Tần. Chiếc bàn trong cùng của Lục Cảnh Thâm. Chiếc bàn giữa nơi cô y tá Tiểu Đào khóc. Chiếc bàn góc nơi cậu sinh viên ôn thi. Mạch Thượng Hương có thể mua một bức ảnh, có thể dựng một ông lão đứng bên nồi nước dùng, có thể viết một câu chuyện thương hiệu thật đẹp. Nhưng họ không thể mua được những câu chuyện thật. * * * Chiều hôm ấy, Thanh Hòa lôi chiếc laptop cũ ra, lần đầu tiên kể từ ngày rời Tinh Diệu. Cô không thiết kế logo, không làm bộ nhận diện, không viết khẩu hiệu. Cô mở một trang vẽ trắng, cầm bút cảm ứng, và bắt đầu vẽ. Bức đầu tiên: một bà cụ tóc bạc ngồi bên cửa sổ, trước mặt là một bát mì bốc khói, đối diện là một chiếc ghế trống. Bên dưới, cô viết một dòng chữ tay: "Mười lăm năm nay bà ăn cơm một mình. Chỉ có bát mì nửa đêm là không." Bức thứ hai: một cậu shipper ngồi trên bậc cửa, đầu gối dán băng gạc, hai tay ôm bát mì. "Chị ơi, giống mì mẹ em nấu." Bức thứ ba: một cô y tá úp mặt xuống bàn, bên cạnh là bát nước dùng nóng. "Ăn thay phần ông cụ giường số mười bảy." Bức thứ tư: một tấm bảng gỗ với ba dòng phấn trắng. "Ai không có tiền: nói một câu là được." Cô vẽ đến tận bảy giờ tối, quên cả ăn, đến khi Tiểu Mãn đặt một bát mì xuống bên cạnh laptop mới giật mình. "Chị ơi, đẹp quá." Cậu nhìn màn hình, mắt sáng rực. "Chị vẽ em đẹp trai hơn ngoài đời đấy." Thanh Hòa bật cười. Cô không ghi tên người thật, không vẽ rõ mặt ai. Cô đã hỏi ý bà Tần, hỏi Tiểu Mãn, hỏi cả Tiểu Đào qua tin nhắn. Bà Tần bảo: "Vẽ đi, bà già rồi, có ai nhận ra đâu." Tiểu Đào trả lời bằng một tràng biểu tượng khóc lóc, rồi viết: "Chị vẽ đi. Em muốn ông cụ được nhớ đến." Đêm thứ Năm, cô đăng bộ tranh lên trang mạng xã hội cá nhân, đặt tên là "Đêm ở hẻm Cây Hòe". Không quảng cáo, không gắn thẻ, không nhắc đến Mạch Thượng Hương. Chỉ có một dòng chú thích ngắn: "Ông tôi mở quán mì ở hẻm Cây Hòe từ năm 1986. Ông mất tháng Bảy năm nay. Tôi đang tập nấu lại bát mì của ông. Quán vẫn mở từ mười giờ tối đến ba giờ sáng, số 17 hẻm Cây Hòe. Mì nước gà, mười tệ. Ai không có tiền, nói một câu là được." Cô tắt điện thoại, xuống bếp nấu mì. * * * Sáng thứ Sáu, Thanh Hòa thức dậy và thấy điện thoại của mình có hơn hai trăm thông báo. Bộ tranh đã được chia sẻ hơn ba nghìn lần. Một tài khoản chuyên giới thiệu ẩm thực Thành Đô với hơn năm trăm nghìn người theo dõi đã đăng lại, kèm lời bình: "Đây mới là câu chuyện thật. Không cần thiết kế, không cần dàn dựng. Ai ở Thành Đô thì đêm nay đến hẻm Cây Hòe đi." Bên dưới, hàng trăm bình luận: "Tôi từng ăn ở đây năm 2009, hồi còn là sinh viên nghèo. Có hôm không có tiền, ông bảo nói một câu là được. Tôi nói 'Cháu cảm ơn ông', ông cười bảo đủ rồi." "Ông cụ mất rồi ư? Tôi khóc mất." "Thế cái Mạch Thượng Hương kia là sao? Lão Hứa chính tông gì cơ?" "Đã thử mì 'Lão Hứa' của Mạch Thượng, giờ mới hiểu tại sao nó không giống. Vì nó không có cái bảng gỗ ấy." Thanh Hòa đọc mãi, đọc mãi, đến khi mắt nhòe đi. Đêm thứ Sáu, quán mì Lão Hứa đông chưa từng thấy. Khách xếp hàng từ cửa quán ra tận gốc hòe, có người phải đứng ăn ngoài hẻm. Có người mang theo ảnh cũ chụp ông cô, có người kể chuyện đã ăn ở đây từ hai mươi năm trước, có người chỉ lặng lẽ ăn xong, để lại tờ giấy viết tay: "Cảm ơn ông Hứa." Tiểu Mãn chạy như con thoi, mồ hôi ướt đẫm áo. Thanh Hòa cán mì đến mức hai tay tê dại. Chú Phó và thím Phó phải sang giúp rửa bát. Đến hai giờ sáng, nồi nước dùng cạn đáy, mì cũng hết sạch, cô phải ra cửa cúi đầu xin lỗi những người còn đang xếp hàng. 【Phát hiện Ôn Noãn: nhiều đối tượng. Tổng cộng +21.】 【Điểm Ấm tích lũy đạt 52. Đạt mốc 50.】 【Mở khóa: Mảnh công thức số 2 – Tương ớt nhà làm.】 Một trang giấy ố vàng nữa hiện lên trước mắt cô: "Ớt phải là ớt Nhị Kinh Điều phơi trong bóng râm, không phơi nắng, phơi nắng thì gắt. Rang lửa nhỏ đến khi dậy mùi, giã bằng cối đá, không dùng máy. Dầu phải đổ ba lần: lần một nóng già cho thơm, lần hai vừa phải cho màu, lần ba để nguội cho ngọt. Ba lần dầu như ba lần làm người: lúc trẻ nóng nảy, lúc trung niên vừa vặn, lúc già thì dịu. Tương ớt để trên bàn, ai muốn cay thì tự múc. Đừng bao giờ cho sẵn vào bát. Không phải ai cũng chịu được cay. Không phải ai cũng muốn nhớ." Thanh Hòa đọc xong, đứng lặng một lúc lâu. Mạch Thượng Hương bán mì nước gà hoa hòe, cho sẵn dầu ớt vào bát để "đậm đà hơn". Cô đã đọc được điều đó trong một bình luận. Họ có công thức, nhưng họ không hiểu tại sao ông cô không bao giờ làm như vậy. * * * Thứ Bảy, Chủ nhật, quán vẫn đông. Thanh Hòa phải tăng lên bốn con gà mỗi ngày, cán mì từ hai giờ chiều. Cô treo thêm một tấm bảng nhỏ ở cửa: "Mỗi đêm chỉ bán hai trăm bát. Hết là đóng cửa. Xin lỗi vì không đủ cho tất cả mọi người." Mười giờ ba mươi tối Chủ nhật, khi quán đang đông nhất, có ba người mặc đồng phục bước vào. Hai người đàn ông và một người phụ nữ, áo khoác màu xanh đậm, trên ngực đeo thẻ của Cục Quản lý Thị trường quận Thanh Dương. Người phụ nữ đi đầu chừng bốn mươi tuổi, gương mặt nghiêm nghị, tay cầm một tập hồ sơ. Cả quán im phăng phắc. "Ai là chủ quán?" Thanh Hòa lau tay, bước ra. "Là tôi." "Chúng tôi nhận được đơn tố cáo nặc danh." Người phụ nữ mở tập hồ sơ. "Nội dung tố cáo: quán mì số 17 hẻm Cây Hòe sử dụng gà không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu gà bệnh; điều kiện vệ sinh bếp không đảm bảo; và giấy phép kinh doanh đứng tên người đã qua đời, hiện tại quán đang hoạt động không phép." Cô ta ngẩng lên, nhìn thẳng vào Thanh Hòa. "Mời chủ quán xuất trình giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và hóa đơn nguồn gốc nguyên liệu. Đồng thời, đề nghị tạm ngừng phục vụ để chúng tôi tiến hành kiểm tra." Hơn ba mươi vị khách trong quán đồng loạt quay lại nhìn Thanh Hòa. Ngoài cửa, những người đang xếp hàng bắt đầu xì xào. Tiểu Mãn đứng sững sau quầy, tay vẫn cầm chiếc bát đang rửa dở, nước xà phòng nhỏ tong tong xuống nền. Thanh Hòa đứng giữa quán, cảm thấy lòng bàn tay mình lạnh toát. Giấy phép kinh doanh. Cô chưa từng nghĩ đến chuyện đó.