Họ không ngủ suốt hai ngày.
Như Huyền mượn của Vưu Gia Lạc ba chiếc máy sấy tóc và một chiếc quạt sưởi dầu, đặt quanh bàn thợ, giữ cho căn tiệm ấm và khô để keo da trâu đông nhanh hơn. Thầy Kha từng dạy cô mẹo ấy vào một mùa mưa phùn tháng Hai, khi cả đảo ẩm đến mức giấy dán tường cũng bong ra. Keo da trâu như người đảo mình, thầy nói, gặp ấm thì mới chịu gắn bó.
Giản Thừa Chu làm theo từng chỉ dẫn của cô, không hỏi một câu thừa. Anh cầm máy sấy hơ từng hàng búa đàn, khoảng cách hai mươi centimét, không gần hơn, không xa hơn, đếm nhẩm ba mươi giây rồi chuyển sang hàng tiếp theo. Đến nửa đêm thứ Tư, đôi mắt anh đỏ quạch, nhưng tay vẫn đều.
Bốn giờ chiều thứ Năm, ngày ba tháng Mười hai, chiếc búa cuối cùng được lắp vào bộ cơ.
Như Huyền đưa bộ cơ vào thân đàn 001, siết bốn con ốc giữ, rồi ngồi xuống, gõ thử một hợp âm.
Âm thanh vang lên, tròn và sáng hơn hẳn trước kia, như một người già vừa được súc miệng bằng nước suối. Lớp nỉ mới còn hơi cứng, cần vài tuần được chơi mới mềm lại, nhưng không còn tiếng rè, không còn tiếng búa xẹp đập lạch bạch vào dây.
Giản Thừa Chu đứng sau lưng cô, thở ra một hơi dài như vừa trồi lên khỏi mặt nước.
Ngoài kia, trời đã tối sầm dù mới bốn giờ chiều. Gió đông bắc thổi từ trưa, giờ đã thành từng cơn giật mạnh, rít qua các khe cửa như tiếng huýt sáo. Mặt biển phía cuối phố Cầm Đài không còn xanh nữa mà xám đục, sóng bạc đầu cuộn lên tận mép kè. Những người bán hàng trên phố đã đóng cửa từ trưa. Loa phát thanh cứ nửa tiếng lại nhắc một lần, giọng phát thanh viên mỗi lúc một gấp.
"…Mực nước triều đang lên nhanh hơn dự báo. Đề nghị người dân phố Cầm Đài, khu chợ cá phía đông khẩn trương di chuyển tài sản lên cao. Hội quán Ngư dân Đông Ngạn mở cửa đón người dân tránh trú từ 17 giờ…"
"Đội khiêng đàn," Giản Thừa Chu nói.
Như Huyền đã gọi từ sáng. Cả sáu người đều đang bận. Cả đảo có hơn sáu trăm cây đàn, mấy chục cây nằm ở khu thấp, nhà nào cũng gọi. Anh đội trưởng hứa sẽ cố đến lúc năm giờ.
Năm giờ, họ không đến. Năm giờ rưỡi, Như Huyền gọi lại, không ai bắt máy.
Sáu giờ, nước biển bắt đầu tràn qua kè.
* * *
Ban đầu chỉ là những vệt nước mỏng loang trên mặt đá lát phố, như ai đó đổ một xô nước lau nhà. Rồi vệt nước dày lên, chảy thành dòng, tràn vào các rãnh thoát nước rồi trào ngược ra. Đến sáu giờ mười lăm, nước đã ngập đến mắt cá chân ở đầu phố gần bến phà.
Bậc đá trước cửa tiệm Kha Ký cao mười lăm centimét. Như Huyền nhìn mép nước đang bò từng chút lên bậc đá, cảm thấy tim mình đập thình thịch trong lồng ngực.
"Chúng ta tự khiêng," Giản Thừa Chu nói.
"Hai người không khiêng nổi một cây đàn đứng. Nó nặng hơn hai trăm cân."
"Vậy thì tìm thêm người."
"Ai? Cả phố đang lo chuyển đồ nhà mình…"
Cô chưa nói hết câu thì cửa tiệm bật mở. Gió và mưa tạt vào, cùng với một bóng người cao gầy mặc áo mưa vàng, lưng hơi còng.
Ông Lỗ Bách Xuyên.
Sau lưng ông là bốn ông lão khác, người nào cũng mặc áo mưa, đội mũ len, tay cầm đòn gánh tre và cuộn dây thừng. Như Huyền nhận ra họ từ bức ảnh treo trên tường nhà ông Lỗ: những thủy thủ trẻ đứng trên boong phà số 3, giờ đã tóc bạc, lưng còng, nhưng vai vẫn rộng và tay vẫn chắc như những mái chèo.
"Phà số 3, đủ mặt," ông Lỗ nói, giọng sang sảng át cả tiếng gió. "Hồi trẻ bọn tôi khiêng cả bè gỗ, chứ một cái đàn thì nhằm nhò gì. Đàn bà Đàm đâu?"
Như Huyền đứng sững, cổ họng nghẹn lại.
Rồi cửa lại mở. Vưu Gia Lạc lao vào, ướt sũng từ đầu đến chân, kéo theo chị Đậu Lệ, ba người đàn ông bán cá ở chợ phía đông, và Kha Kiến Hoa, người vẫn ở lại đảo lo giấy tờ cho cha. Sau họ là Đậu Tiểu Phàm, ôm khư khư một cuộn băng dính to bằng cái đĩa.
"Tớ gọi đấy," Gia Lạc nói, thở hổn hển, lau nước mưa trên mặt. "Tớ biết cậu sẽ không gọi ai đâu. Cậu cứ thích tự làm một mình."
* * *
Cuộc di chuyển bắt đầu lúc sáu giờ rưỡi tối.
Ông Lỗ chỉ huy như chỉ huy trên boong tàu. Ông chia người thành hai nhóm: nhóm khỏe khiêng đàn, nhóm còn lại mang đồ nghề, sổ sách, những thứ có thể cầm tay. Những tấm chăn bông của đội khiêng đàn để lại từ hôm trước được dùng để bọc đàn, bên ngoài quấn thêm áo mưa và bạt nhựa mà chị Đậu Lệ mang từ sạp cá lên. Tiểu Phàm đi vòng quanh, dùng băng dính quấn chặt các mép bạt, nghiêm túc như một người thợ chuyên nghiệp.
Cây đàn 001 đi đầu tiên.
Tám người đàn ông, bốn già bốn trẻ, xỏ đòn gánh qua những vòng dây thừng, đếm một hai ba rồi cùng nhấc lên. Cây đàn rời khỏi mặt đất, chao nhẹ, rồi thăng bằng. Giản Thừa Chu đứng ở góc phía trước bên trái, vai đè dưới đòn gánh, gương mặt nhăn lại vì sức nặng.
"Đi!" ông Lỗ hô.
Họ bước ra khỏi tiệm, xuống bậc đá, vào làn nước đang ngập đến bắp chân.
Như Huyền ôm chiếc hộp da nâu và cuốn sổ bìa vải xanh trong tay, đi bên cạnh đàn, soi đèn pin cho những người phía trước. Nước biển lạnh buốt thấm qua giày, qua tất, cắt vào da thịt như dao. Gió quất mưa vào mặt rát như cát. Phía sau họ, sóng đánh vào kè đá ầm ầm, mỗi đợt sóng lại đẩy thêm một lớp nước tràn qua phố.
Từ phố Cầm Đài lên hội quán Đông Ngạn phải đi qua dốc Đông Ngạn, một con dốc ngắn nhưng rất dốc, hai trăm mười bậc đá. Bình thường đi bộ mất mười lăm phút. Đêm nay, với một cây đàn hai trăm cân trên vai tám người, trong gió giật cấp mười, họ đi mất bốn mươi phút.
Có những đoạn họ phải dừng lại giữa dốc, hạ đàn xuống, đứng chắn gió cho nó, chờ cơn giật qua đi rồi mới đi tiếp. Có đoạn cầu thang hẹp đến mức phải nghiêng cây đàn gần bốn mươi lăm độ mới qua được. Mỗi lần như vậy, Như Huyền lại nín thở, nghe từng tiếng kẽo kẹt bên trong lớp chăn bông, sợ nghe thấy tiếng rạn của khung gang.
Không có tiếng rạn nào.
Đến bậc thứ một trăm tám mươi, một ông lão của phà số 3 trượt chân. Giản Thừa Chu ở ngay phía sau, buông một tay khỏi đòn gánh, chộp lấy cánh tay ông, kéo lại. Cây đàn chao mạnh về một bên. Cả tám người cùng hét lên, ghì chặt. Ba giây dài như ba năm. Rồi cây đàn thăng bằng trở lại.
"Cậu trai," ông lão vừa được cứu thở hổn hển, vỗ vai Giản Thừa Chu. "Tay cậu khỏe hơn tôi tưởng. Dân đánh đàn mà."
"Dân đánh đàn mới phải khỏe tay ạ," anh đáp.
Khi cây đàn 001 được đặt xuống sàn gạch hội quán, ngay cạnh cây đàn 008, đồng hồ trên tường chỉ bảy giờ mười phút.
Ông Bàng Đại Hải đứng ở cửa, cầm đèn bão, mắt đỏ hoe. Trong sảnh lớn đã có hơn trăm người dân khu thấp lên tránh trú, ngồi chen chúc trên những tấm chiếu trải khắp sàn. Người già quấn chăn, trẻ con ngủ gục trong lòng mẹ. Giống hệt như đêm tháng Bảy năm 1966, mà Như Huyền chỉ được nghe kể.
Bà Chu Thục Phân ngồi trên một chiếc ghế mây ở góc gần cửa sổ, quấn chăn len, đôi mắt đục mờ nhìn cây đàn 001 vừa được tháo bạt ra.
"Đàn chị Mẫn Nghi," bà lẩm bẩm. "Vecni còn đẹp. Chị ấy giữ kỹ quá."
* * *
Họ quay xuống lần thứ hai lúc bảy giờ rưỡi, để khiêng cây 023 và hai cây đàn của khách.
Lần này khó hơn rất nhiều. Nước ở phố Cầm Đài đã lên đến đầu gối, chảy xiết như một con sông nhỏ, cuốn theo những thùng xốp, chai nhựa, cả một chiếc ghế nhựa đỏ của quán ăn nào đó. Trong tiệm Kha Ký, nước đã tràn qua bậc cửa, ngập đến nửa bắp chân. Hai chiếc kệ gỗ thấp nhất đã chìm, những cuộn nỉ búa nổi lềnh bềnh.
Kha Kiến Hoa lội nước đi vào, nhìn căn tiệm của cha mình chìm trong nước, đứng yên mất vài giây. Rồi anh xắn tay áo lên.
"Đàn trước, đồ sau. Đồ hỏng thì mua lại được."
Hai cây đàn của khách lên dốc lúc tám giờ và tám giờ rưỡi, mỗi cây cần sáu người. Đến chín giờ, chỉ còn lại cây 023.
Như Huyền đứng trong tiệm, nước ngập đến đầu gối, nhìn cây đàn đen bóng mà cô đã chơi mỗi tối suốt chín năm. Dưới thanh chắn phím của nó là hai dòng chữ, một bút chì, một mực xanh. Nước đã chạm đến chân đàn.
"Cô lên trước đi," Giản Thừa Chu nói, đứng bên cạnh cô, giọng khàn đặc vì hét trong gió suốt ba tiếng. "Cô mang sổ với máy cassette lên. Bọn tôi khiêng cây này."
"Không. Tôi đi cùng."
Anh nhìn cô một giây, rồi không cãi nữa.
Lần cuối cùng, chỉ còn bảy người đàn ông còn sức. Các ông lão phà số 3 đã kiệt sức, ngồi trong hội quán thở dốc, chỉ còn ông Lỗ khăng khăng đòi đi. Họ nhấc cây 023 lên khỏi mặt nước, ì ạch lội qua phố Cầm Đài, nước giờ đã lên quá đầu gối, xiết đến mức mỗi bước chân phải trụ thật vững mới không bị cuốn đi.
Đến chân dốc Đông Ngạn, nơi có một lan can sắt cũ dọc theo bậc đá, một cơn sóng lớn tràn qua kè, đổ ập vào phố.
Như Huyền chỉ kịp nghe tiếng ông Lỗ hét "Giữ!" trước khi dòng nước quật vào chân cô. Cô ngã sấp, đầu gối đập mạnh xuống bậc đá, đau đến tối sầm mắt. Chiếc túi nylon bọc cuốn sổ bìa vải xanh và máy cassette tuột khỏi tay, trôi đi.
"Như Huyền!"
Cô thấy Giản Thừa Chu buông đòn gánh. Cây đàn 023 chao mạnh về phía anh vừa bỏ trống, sáu người còn lại gồng mình ghì lại. Anh lao xuống, một tay túm lấy cổ áo cô kéo dậy, tay kia vươn ra chộp lấy chiếc túi nylon đang xoay tròn trong dòng nước, ngay chỗ lan can sắt.
Lan can sắt cũ đã gỉ, một đầu bị gãy, lởm chởm như răng cưa.
Anh chộp được chiếc túi. Bàn tay trái anh quét qua đầu lan can gãy.
Như Huyền thấy anh khựng lại, nghe anh rít lên một tiếng qua kẽ răng. Rồi anh dúi chiếc túi vào tay cô, đẩy cô lên bậc đá cao hơn, quay lại đặt vai vào đòn gánh.
"Đi tiếp!"
* * *
Cây đàn 023 vào đến hội quán lúc chín giờ năm mươi phút.
Khi tháo bạt ra, Như Huyền mới thấy máu. Lòng bàn tay trái của Giản Thừa Chu bị rạch một đường dài, từ gò ngón cái kéo chéo xuống cổ tay, máu chảy ướt cả ống tay áo len đen, nhỏ từng giọt xuống sàn gạch hội quán. Anh đã nắm chặt tay suốt quãng đường lên dốc, nên không ai nhận ra.
"Tay anh!" Cô hét lên, nắm lấy cổ tay anh.
"Không sao." Anh nói, mặt trắng bệch. "Đàn có sao không?"
"Anh điên rồi! Đó là tay trái của anh!"
"Tôi biết đó là tay trái của tôi."
Ông Bàng chạy đi gọi bác sĩ Hà ở trạm y tế đảo, người cũng đang tránh trú trong hội quán. Bác sĩ Hà ngoài năm mươi, đeo kính dày, xem vết thương rồi lắc đầu: sâu, cần khâu, may mà không đứt gân. Ông khâu năm mũi ngay trên chiếc bàn gỗ trong phòng ông Bàng, dưới ánh đèn bão, không có thuốc tê đủ liều. Giản Thừa Chu ngồi im, cắn chặt khăn mặt, mồ hôi chảy ròng ròng trên thái dương.
Như Huyền đứng bên cạnh, nắm tay phải của anh suốt năm mũi khâu. Đầu gối cô sưng tấy, tím bầm, cô không cảm thấy gì.
"Hai tuần không được dùng tay," bác sĩ Hà nói, băng lại vết thương. "Không được để ướt. Không được cầm nắm vật nặng. Và…" ông nhìn Giản Thừa Chu qua cặp kính dày, như chợt nhận ra anh là ai, "…không được đánh đàn."
Giản Thừa Chu nhìn bàn tay trái quấn băng trắng, khẽ bật cười.
"Hai năm tám tháng tôi không đánh đàn," anh nói. "Vừa mới bắt đầu lại được hai tuần."
* * *
Đỉnh triều đến lúc mười giờ bốn mươi phút đêm.
Từ trên đỉnh đồi Đông Ngạn, qua ô cửa kính màu của hội quán, Như Huyền nhìn xuống phố Cầm Đài. Cả con phố chìm trong nước đen, những ngọn đèn đường lóe sáng chập chờn rồi tắt hẳn. Sóng tràn qua kè từng đợt, trắng xóa trong bóng tối. Ở đâu đó dưới làn nước ấy là tiệm Kha Ký, những chiếc kệ gỗ thầy tự đóng, chiếc ghế đẩu có vết lún hình tròn, những cuộn nỉ búa, những chai keo da trâu.
Nhưng bốn cây đàn thì đang ở đây, sau lưng cô, khô ráo, nguyên vẹn.
Trong sảnh hội quán, hơn hai trăm người ngồi chen chúc. Không ai ngủ được. Trẻ con khóc, người già ho, gió gào thét bên ngoài những bức tường dày nửa mét. Có một đứa bé ở góc sảnh khóc mãi không nín, mẹ nó dỗ thế nào cũng không được.
Rồi bà Chu Thục Phân đứng dậy khỏi ghế mây.
Ông Lỗ giật mình, định đỡ bà, nhưng bà gạt tay ông ra, rất chậm, rất kiên quyết. Bà đi từng bước run rẩy qua những tấm chiếu, qua những người đang ngồi, đến bên cây đàn 001. Bà đặt bàn tay gầy guộc lên lớp vecni bóng loáng mà chính tay bà đã đánh bảy mươi ba năm trước.
"Mẫn Nghi ơi," bà nói, giọng khàn, nhưng cả sảnh hội quán bỗng im lặng. "Đêm nay lại có bão rồi. Chị đánh bài đó đi. Bài con thuyền ấy. Bọn trẻ sợ."
Không ai trả lời.
Bà Chu quay lại, đôi mắt đục mờ lướt qua đám đông, như đang tìm kiếm ai đó. Rồi ánh mắt bà dừng lại.
Không phải ở Giản Thừa Chu, người đang ngồi tựa vào tường, bàn tay trái quấn băng đặt trên đùi.
Mà ở Như Huyền.
"Cô bé," bà Chu nói, chỉ thẳng vào cô bằng một ngón tay run rẩy. "Cô bé tiệm Tiểu Kha. Chị Mẫn Nghi bảo cô đánh hay lắm. Cô đánh đi."
Cả sảnh hội quán quay lại nhìn Như Huyền.
Hai trăm cặp mắt. Ông Lỗ, ông Bàng, Gia Lạc, chị Đậu Lệ, Tiểu Phàm, Kha Kiến Hoa, những ông lão phà số 3, những người hàng xóm cô gặp mỗi ngày trên phố mà chưa bao giờ nghe cô chơi một nốt nhạc.
Như Huyền cảm thấy toàn thân mình lạnh toát. Hai bàn tay cô bắt đầu run. Đầu óc cô trắng xóa, như mười năm trước, trên sân khấu cuộc thi thanh thiếu niên tỉnh, trước năm trăm người, ở ô nhịp thứ chín.
Bên cạnh cô, Giản Thừa Chu khẽ cử động. Anh không nói gì. Anh chỉ đưa bàn tay phải, bàn tay lành lặn duy nhất của anh lúc này, ra phía cô, lòng bàn tay ngửa lên.
Như một lời mời. Hoặc một lời hứa.
Ngoài kia, một cơn gió giật cấp mười quật vào mái ngói hội quán, khiến cả tòa nhà trăm tuổi rung lên. Đứa bé ở góc sảnh khóc ré lên lần nữa.