"Bà hát lời gì?"
Câu hỏi bật ra khỏi miệng Như Huyền trước khi cô kịp nghĩ xem có nên hỏi hay không. Giản Thừa Chu vẫn đứng giữa phòng khách, hai tay buông thõng, như một người vừa bị đánh thức giữa giấc mơ và chưa biết mình đang ở đâu.
"Tôi không nhớ," anh nói sau một lúc. "Câu đầu là… Thuyền nhỏ ơi, gió lặng rồi. Những câu sau thì tôi quên. Hai mươi năm rồi."
Anh bước lại gần cây đàn, dừng cách nó một sải tay, không chạm vào. Như Huyền để ý thấy bàn tay phải của anh khẽ co lại, các ngón tay cong lên như đang đặt trên một bàn phím vô hình, rồi lại duỗi ra. Một thói quen của người đã chơi đàn hàng chục nghìn giờ, cơ thể vẫn nhớ khi đầu óc muốn quên.
"Anh không đánh thử sao?"
"Tôi không chơi đàn nữa."
Anh nói câu ấy rất nhẹ, như nói "tôi không uống cà phê". Như Huyền không hỏi thêm. Cô biết, cả đảo đều biết, hai năm trước Giản Thừa Chu bỏ dở một buổi biểu diễn ở Vienna rồi biến mất khỏi mọi sân khấu. Báo chí viết nhiều giả thuyết: trầm cảm, áp lực, tranh chấp hợp đồng. Người trên đảo thì nói thằng cháu bà Đàm "hỏng rồi", nói với giọng vừa tiếc vừa hả hê của những người chưa từng rời khỏi quê.
Còn bây giờ, cô nhìn chiếc tai nghe bên phải và cái cách anh luôn nghiêng đầu về phía trái khi nghe người khác nói. Cô nghĩ mình đoán được một phần câu trả lời.
"Tai phải của anh…"
"Điếc đột ngột." Anh cắt ngang, giọng phẳng lặng. "Ngày chín tháng Ba năm 2024. Mất khoảng tám mươi phần trăm. Phần còn lại thì nghe méo, nhất là âm vực cao. Tôi đeo cái này để chặn tiếng ù, không phải để nghe nhạc." Anh gõ nhẹ lên tai nghe. "Cô hỏi xong chưa?"
"Xong rồi."
"Vậy chỉnh đàn đi. Đưa nó về đúng như cũ."
Như Huyền nhìn tờ giấy ghi chép trên giá nhạc, rồi nhìn bảy phím đàn trắng ngà.
"Nếu tôi chỉnh lại," cô nói chậm rãi, "bài ru này sẽ mất."
"Nó đã mất từ hai mươi năm trước rồi."
* * *
Cô không chỉnh ngay.
Thay vào đó, Như Huyền làm điều mà thầy Kha đã dạy cô làm với mọi cây đàn lạ: trước khi động vào dây, phải xem nó từ trong ra ngoài. Cô tháo nắp trên, tháo tấm ván che phía trước, để lộ ra hàng búa đàn bọc nỉ, những sợi dây thép căng chéo và khung gang sơn màu vàng đồng. Trên khung gang, đúc nổi dòng chữ Hồi Âm · 1953 · No. 001.
Cô kiểm tra từng chốt dây của bảy phím bị lệch. Không có vết xước nào trên chốt. Người chỉnh chúng là một người thợ lành nghề, dùng cờ lê vừa khít, xoay dứt khoát, không do dự. Bảy sợi dây được đặt về vị trí mới một cách cẩn thận đến mức khó tin, mà không làm sợi nào bị đứt, kể cả sợi bị nới chùng xuống bảy nửa cung.
"Bà Đàm làm việc này không lâu trước khi mất," Như Huyền nói, nửa với Giản Thừa Chu, nửa với chính mình. "Dây chưa kịp giãn về. Nếu bà làm từ lâu, ba tháng không ai chơi cũng chẳng giữ được nốt chính xác thế này."
Giản Thừa Chu không đáp. Anh đã ngồi lại xuống ghế bành, mắt nhìn ra biển.
Cuối cùng, theo thói quen, Như Huyền tháo thanh chắn phím, thanh gỗ dài nằm ngang phía trước bàn phím, che đi đầu các phím đàn. Thợ chỉnh đàn tháo nó ra khi cần điều chỉnh độ sâu của phím. Chủ đàn thì hầu như không bao giờ nhìn thấy mặt sau của nó.
Cô lật thanh gỗ lại.
Ở mặt trong, trên lớp gỗ mộc chưa đánh vecni, có mấy dòng chữ viết bằng bút chì. Nét chữ run rẩy, nghiêng nghiêng, nhưng mỗi nét đều được ấn mạnh tay, như người viết sợ chúng sẽ bị phai.
Bảy nốt, bảy cây đàn.
017 · 031 · 044 · 008 · 052 · 023.
Tiểu Kha biết đường.
"Thuyền nhỏ ơi, gió lặng rồi."
— Đàm. Tháng Tám, 2026.
Như Huyền cảm thấy cổ họng mình nghẹn lại.
"Anh Giản," cô gọi. Giọng cô nhỏ quá, anh không nghe thấy. Cô đứng dậy, cầm thanh gỗ bước đến trước mặt anh, đưa nó ra.
Anh nhìn dòng chữ rất lâu. Ngón tay cái miết lên ba chữ "Tiểu Kha".
"Tiểu Kha là ông Kha?"
"Bà Đàm gọi thầy như vậy. Từ năm thầy mười tám tuổi đến khi thầy bảy mươi sáu."
"Còn mấy con số này?"
"Số hiệu đàn của Xưởng đàn Hồi Âm." Như Huyền chỉ lên từng con số. "052 là cây đàn ở quán cà phê Hải Đăng. Tôi mới chỉnh nó sáng nay. 023 là cây đàn trong tiệm Kha Ký, cây tôi tập mỗi ngày. Những cây còn lại… đều có trong sổ khách hàng của thầy. Đều là đàn trên đảo."
"Bà muốn ông Kha đi chỉnh lại sáu cây đàn đó?"
"Bà muốn thầy đi tìm cái gì đó trong sáu cây đàn đó." Như Huyền ngừng một chút. "Tôi nghĩ dưới thanh chắn phím của từng cây, bà cũng để lại một dòng như thế này. Câu đầu của bài ru ở đây. Sáu câu còn lại ở sáu cây kia."
Giản Thừa Chu bật cười, một tiếng cười ngắn, khô khốc, không có chút vui vẻ nào.
"Trò chơi đi tìm kho báu. Chín mươi mốt tuổi." Anh lắc đầu, đặt thanh gỗ xuống bàn. "Bà tôi bày trò này cho ông Kha. Không phải cho tôi. Ông Kha mất rồi. Trò chơi kết thúc."
"Nhưng bà viết lời bài ru. Bài ru chỉ anh biết."
"Thì sao?" Anh nhìn cô, ánh mắt lần đầu tiên sắc lạnh. "Cô Mạnh, cô được thuê để chỉnh đàn. Tôi không thuê cô để đào bới chuyện nhà tôi."
Như Huyền cắn môi. Cô biết anh nói đúng. Cô cũng biết, nếu thầy Kha còn sống, thầy sẽ đặt cờ lê xuống, cúi đầu chào, rồi lặng lẽ làm đúng phần việc của mình.
Nhưng thầy Kha không còn sống. Và thầy đã không kịp đi con đường mà sư phụ của thầy muốn thầy đi.
"Tôi chỉnh xong các phím khác trước," cô nói. "Bảy phím này tôi để lại. Anh suy nghĩ mấy hôm. Nếu anh vẫn muốn chỉnh, tôi quay lại chỉnh. Không tính thêm tiền."
Anh không trả lời. Cô coi đó là đồng ý.
* * *
Như Huyền làm việc đến tận ba giờ chiều. Tám mươi tám phím, hai trăm hai mươi ba sợi dây, cô chỉnh từng sợi một, trừ bảy phím ở quãng tám giữa. Giản Thừa Chu không rời khỏi phòng khách lần nào. Anh ngồi đó, hoặc đứng bên cửa sổ, hoặc đi đi lại lại giữa những món đồ phủ vải trắng. Có lúc cô ngẩng lên, thấy anh đang nhìn bàn tay cô trên phím đàn, ánh mắt khó đoán.
Đến trưa, anh biến mất mười lăm phút, quay lại với hai hộp cơm mua ở quán dưới chân dốc. Anh đặt một hộp lên chiếc ghế đẩu bên cạnh cô, cách xa cây đàn một khoảng vừa phải.
"Bà tôi không cho ai để đồ ăn lên nắp đàn," anh nói.
"Thầy Kha cũng vậy," Như Huyền đáp. "Thầy bảo, học từ sư phụ."
Họ ăn trong im lặng. Cơm sườn xào chua ngọt, hơi nguội, quá nhiều đường. Như Huyền ăn hết sạch. Giản Thừa Chu ăn được nửa hộp thì đặt xuống.
"Cô học đàn từ năm mấy tuổi?" anh hỏi bất ngờ.
"Năm tuổi. Mẹ tôi dạy piano ở Hải Lan."
"Thế sao lại làm thợ chỉnh đàn?"
Như Huyền dừng tay. Câu hỏi đó cô đã nghe nhiều lần, từ khách hàng, từ những phụ huynh đưa con đến tiệm, từ những người bạn học cũ thỉnh thoảng gặp lại trên phà. Cô có sẵn một câu trả lời: "Vì tôi thích nghe hơn là thích chơi." Câu trả lời ấy không sai, chỉ là không đủ.
"Vì tôi giỏi nghe hơn giỏi chơi," cô nói.
Anh nhìn cô thêm một lúc, như biết cô chưa nói hết, rồi gật đầu, không hỏi nữa.
Bốn giờ chiều, Như Huyền thu dọn đồ nghề. Cô lắp lại thanh chắn phím, mặt có chữ vẫn quay vào trong, để dòng bút chì của bà Đàm nằm yên trong bóng tối như bà đã định. Cô đóng nắp đàn, lau sạch dấu tay, rồi cúi người chào cây đàn, như thầy Kha vẫn làm.
Giản Thừa Chu nhìn hành động ấy, khóe môi hơi nhếch lên.
"Ông Kha cũng chào đàn sao?"
"Bà Đàm dạy thầy. Thầy dạy tôi."
Anh im lặng. Khi cô đi ra đến cửa, anh gọi giật lại.
"Cô Mạnh."
"Gì ạ?"
"Tiền công hôm nay bao nhiêu?"
"Ba trăm tệ." Cô ngừng một chút. "Giá thầy Kha lấy của bà Đàm là một trăm năm mươi. Tôi tính anh giá khách thường."
Lần này, anh thật sự bật cười.
* * *
Tối hôm đó, khi về đến tiệm Kha Ký, Như Huyền thấy một phong bì trắng được nhét qua khe cửa.
Tiệm Kha Ký nằm ở số 23 phố Cầm Đài, con phố thấp nhất trên đảo, cách bến phà chưa đầy ba trăm mét. Tầng dưới là cửa hàng: hai cây đàn cũ đang chờ sửa, một cây đàn đứng màu đen số hiệu 023 kê sát tường, mấy kệ gỗ chất đầy nỉ búa, dây đàn, chốt đàn, keo da trâu và những thứ linh tinh mà chỉ người trong nghề mới gọi được tên. Tầng trên là căn gác lửng nơi Như Huyền ở, rộng hơn mười mét vuông, có một ô cửa sổ tròn nhìn ra biển.
Con mèo mướp Đô nhảy từ trên kệ xuống, cọ đầu vào chân cô, kêu meo meo đòi ăn. Như Huyền bật đèn, đổ hạt vào bát cho nó, rồi mới mở phong bì.
THÔNG BÁO ĐIỀU CHỈNH GIÁ THUÊ
Kính gửi: Ông Kha Thủ Nhất – Hộ kinh doanh Tiệm đàn Kha Ký
Căn cứ việc Công ty TNHH Quản lý Tài sản Duyệt Hải tiếp nhận quyền sở hữu dãy nhà số 15–31 phố Cầm Đài kể từ ngày 20/10/2026, chúng tôi xin thông báo: kể từ ngày 01/01/2027, giá thuê mặt bằng số 23 được điều chỉnh từ 4.800 tệ/tháng lên 13.500 tệ/tháng. Hợp đồng hiện tại hết hạn ngày 31/12/2026. Nếu quý khách không có nhu cầu gia hạn, vui lòng bàn giao mặt bằng trước ngày…
Như Huyền đọc đến đó thì không đọc nữa.
Thư gửi cho thầy Kha. Thầy đã mất hơn hai tháng. Họ thậm chí không biết, hoặc không buồn biết.
Mười ba nghìn năm trăm tệ một tháng. Tháng đông khách nhất của tiệm, cô kiếm được chưa đến chín nghìn.
Cô gấp tờ giấy lại, nhét vào ngăn kéo quầy, cùng chỗ với chồng hóa đơn tiền điện và giấy báo phí bảo trì. Rồi cô ngồi xuống trước cây đàn 023, mở nắp phím, đặt hai tay lên.
Cô không đánh. Cô chưa bao giờ đánh đàn trước mặt người khác kể từ năm mười bảy tuổi. Nhưng khi chỉ có một mình, cô thường ngồi thế này, tay đặt lên phím, nhắm mắt, nghe tiếng sóng ngoài kia và tiếng tim mình đập.
Đêm nay, cô đánh bảy nốt. Mi, Son, La, Son, Mi, Rê, Đô.
Con mèo Đô ngẩng đầu khỏi bát ăn, nhìn cô.
"Thầy ơi," Như Huyền nói khẽ với căn tiệm trống. "Thầy có biết bà định làm gì không?"
* * *
Chiều hôm sau, thứ Ba, Như Huyền đang thay dây cho một cây đàn của trung tâm nghệ thuật thiếu nhi thì điện thoại lại rung. Vẫn số máy Thượng Hải ấy.
"Cô Mạnh." Giọng Giản Thừa Chu nghe gấp gáp hơn hôm qua. "Cô có biết cái gọi là phiếu xuất xưởng của Xưởng đàn Hồi Âm không?"
Như Huyền buông chiếc kìm cắt dây.
"Biết. Mỗi cây đàn xuất xưởng đều có một phiếu giấy, ghi số hiệu, ngày lắp ráp, tên thợ lắp ráp, tên thợ chỉnh âm, có dấu đỏ của xưởng. Hầu hết đã thất lạc. Đàn nào còn phiếu là của hiếm."
"Người của nhà đấu giá Gia Thụy vừa gọi cho tôi. Văn Khiết, giám định viên." Anh dừng lại, như đang cố gắng nhớ đúng từng chữ. "Cô ta nói, cây đàn đầu tiên của Xưởng đàn Hồi Âm, nếu có phiếu xuất xưởng gốc xác nhận nó đúng là cây đầu tiên, có thể định giá từ một triệu hai đến một triệu tám. Nếu không có, chỉ là một cây đàn cổ có số hiệu đẹp. Ba trăm, cùng lắm bốn trăm nghìn."
Như Huyền im lặng nghe.
"Tôi đã lục cả căn nhà từ tối qua đến giờ," anh nói. "Tủ sách, tủ quần áo, hộp nữ trang, cả hầm chứa đồ. Không có. Bà tôi giữ mọi tờ giấy từ năm 1950, hóa đơn tiền điện năm 1972 bà cũng còn giữ. Vậy mà không có tờ phiếu ấy."
"Anh nghĩ bà giấu nó đi."
"Tôi nghĩ…" Anh thở ra một hơi dài qua điện thoại. "Tôi nghĩ bà biết tôi sẽ về để bán căn nhà. Bà biết người ta sẽ hỏi đến tờ phiếu. Và bà giấu nó ở cuối cái trò chơi của bà."
Như Huyền không nói gì. Cô nhìn những sợi dây đàn mới căng trên khung gang, óng ánh dưới ánh đèn.
"Cô Mạnh," anh nói, giọng nhỏ lại, như người phải nuốt xuống một thứ gì đó rất khó nuốt. "Sáu cây đàn đó. Cô có thể đưa tôi đi không?"
"Tôi tưởng anh không thuê tôi để đào bới chuyện nhà anh."
"Tôi thuê cô để chỉnh sáu cây đàn," anh đáp. "Tôi trả tiền chỉnh. Cô nói với chủ nhà rằng bà Đàm Mẫn Nghi đã để lại tiền công chỉnh đàn cho họ trước khi mất. Tôi chỉ cần đứng bên cạnh, xem dưới thanh chắn phím có gì."
"Giá khách thường," Như Huyền nói.
"Giá khách thường."
"Và anh phải mang đồ giúp tôi. Hộp đồ nghề nặng bảy cân."
Đầu bên kia im lặng một giây, rồi cô nghe thấy một tiếng thở ra, rất khẽ, như một nụ cười bị nén lại.
"Được."
* * *
Tối thứ Ba, Như Huyền ngồi bên quầy, mở cuốn sổ khách hàng bìa vải xanh của thầy Kha. Cuốn sổ dày gần năm phân, giấy ố vàng, chữ thầy nhỏ và đều như chữ in. Mỗi cây đàn một trang, ghi số hiệu, chủ nhân, địa chỉ, ngày chỉnh, tình trạng, và đôi khi vài dòng ghi chú nhỏ mà thầy chưa bao giờ cho cô đọc: "Con gái nhà này học đàn vì mẹ ép, đừng chỉnh búa quá nhẹ, con bé sẽ lười tập", hay "Ông cụ hay khóc khi nghe bản Dạ khúc, chỉnh xong thì ngồi lại uống trà với ông."
Cô lật đến số 017.
Hồi Âm 017. Xuất xưởng: 1954. Chủ: ông Lỗ Bách Xuyên & bà Chu Thục Phân. Số 4 ngõ Hải Đường. Đàn đứng, gỗ gụ.
Bên dưới là danh sách ngày chỉnh đàn kéo dài suốt hai mươi bảy năm, mỗi năm hai lần. Dòng cuối cùng, ghi bằng mực xanh:
Ngày 3/7/2026. Chỉnh toàn bộ. Sư phụ đi cùng. Sư phụ tự tháo thanh chắn phím, bảo mình ra ngoài uống trà.
Như Huyền lật nhanh sang các trang khác. 031, 044, 008, 052. Trang nào cũng có một dòng giống hệt, ngày tháng khác nhau, tất cả rơi vào tháng Sáu và tháng Bảy năm nay.
Sư phụ đi cùng.
Tháng Sáu, tháng Bảy. Đó là hai tháng cô nhận hợp đồng bảo dưỡng bốn mươi cây đàn của trường âm nhạc ở Hải Lan, sáng nào cũng đi phà sớm, tối mịt mới về, không theo thầy đi chỉnh đàn trên đảo lần nào. Thầy Kha chưa từng kể với cô. Mà thầy cũng chưa bao giờ là người hay kể chuyện.
Bà Đàm chín mươi mốt tuổi, đi lại phải chống gậy, một trăm ba mươi hai bậc dốc Phượng Vĩ phải có người cõng. Vậy mà suốt mùa hè, bà theo thầy Kha đến từng nhà, tự tay tháo từng thanh chắn phím, viết vào đó một dòng chữ.
Rồi một tháng sau, bà mất.
Rồi ba tuần sau đó, thầy Kha cũng mất, chưa kịp đi con đường mà sư phụ nhờ.
Như Huyền lật lại trang số 017, nhìn dòng ghi chú cuối cùng bên lề, viết bằng bút chì, nét chữ nhỏ hơn và vội vàng hơn những dòng khác:
Bà Chu dạo này không còn nhận ra ai. Hôm nay gọi sư phụ là "mẹ". Ông Lỗ nói, chỉ khi nghe đàn bà mới yên.