Đêm hai mươi bảy tháng bảy, núi Tử Vân tối như mực.
Mười mấy bó đuốc lập lòe trên con đường mòn men theo con suối. Ông Mạnh và hai đứa con trai đi trước, lão Hoàng chống nạng không theo được, đứng ở chân núi gõ mõ gọi người. Chị Tần cầm một chiếc đèn lồng, đi cạnh Lương thị, đỡ lấy bà mỗi khi bà vấp ngã. Thanh Từ đi giữa đoàn, cổ họng đã khản đặc vì gọi.
"An Ca! An Ca ơi!"
Chỉ có tiếng vọng của chính nàng dội lại từ vách đá, và tiếng nước suối chảy róc rách.
A Trầm đi đầu cả đoàn. Hắn không gọi. Hắn cúi người, cầm đuốc soi xuống mặt đất, nhìn từng dấu chân, từng cành cây gãy. Thỉnh thoảng hắn dừng lại, nhặt một thứ gì đó lên xem, rồi lại đi tiếp.
"Nó đi đường này," hắn nói, giơ lên một sợi dây gai đứt. "Dây buộc gùi."
Họ đi tới ba cây thông cổ thụ và tảng đá đầu trâu, nơi tháng hai họ đã đào đất tử kim. Cái hố cũ của họ vẫn còn đó, nông chỉ ngang đầu gối, không có ai.
"Nó không ở đây," Thanh Từ run giọng. "Nó còn biết chỗ nào khác chứ?"
A Trầm đứng im, nhìn quanh. Rồi hắn đi về phía bên trái tảng đá, chỗ có một bụi mây gai rậm rạp. Hắn gạt bụi gai ra. Phía sau là một con đường mòn rất hẹp, gần như bị cỏ dại phủ kín, dẫn xuống một khe núi.
Trên một nhánh gai, có một mảnh vải màu chàm bị móc rách. Màu áo của An Ca.
"Có người dẫn đường cho nó," A Trầm nói, giọng trầm hẳn đi. "Đứa trẻ chín tuổi không tự tìm ra lối này."
* * *
Con đường mòn dẫn xuống một khe núi sâu. Ở cuối khe là một khoảng đất trống, giữa khoảng đất là một miệng hố lớn, rộng chừng hai trượng, sâu hun hút. Thành hố là đất tím sẫm, nhiều chỗ đã sạt lở. Xung quanh có mấy cột gỗ mục, như dấu vết của một cái giàn kéo đất ngày xưa.
"Đây là mỏ đất cũ của lò quan," ông Mạnh thì thầm. "Ông nội ta kể, ba mươi năm trước lò quan đào ở đây. Sau này sạt lở, chết hai người, quan cho lấp lối vào..."
Thanh Từ quỳ sụp xuống mép hố, cầm đuốc soi xuống.
"An Ca!"
Từ dưới đáy hố, rất xa, vọng lên một tiếng khóc yếu ớt.
"Chị... chị ơi..."
Tim nàng như ngừng đập. Nàng nghiêng người, cố nhìn xuống. Ánh đuốc chỉ soi được hơn nửa vách hố. Ở phía dưới, chỗ tối đen, có một gờ đất nhô ra, trên đó có một bóng nhỏ đang co ro.
"An Ca! Em có sao không? Đừng cử động!"
"Chân... chân em đau lắm..." Thằng bé nức nở. "Em xin lỗi chị... Đại Hổ ca nói... nói đất ở đây tốt nhất... nói chị cần đất tốt để làm bình dâng vua... em muốn giúp chị..."
Đại Hổ. Diệp Đại Hổ, con trai của nhị thúc.
Thanh Từ chưa kịp suy nghĩ, thì gờ đất bên dưới khẽ rung lên. Mấy hòn đất nhỏ lăn xuống đáy hố, rơi mãi không nghe tiếng chạm. Thằng bé kêu thét lên.
"Dây thừng!" A Trầm quát.
Hai đứa con trai nhà ông Mạnh vội vàng tháo cuộn dây thừng đeo trên vai. A Trầm buộc một đầu dây quanh một gốc cây thông lớn ở mép hố, đầu kia quấn quanh hông mình, thắt nút. Hắn ngậm cây đuốc vào miệng, rồi không chút do dự, trèo xuống thành hố.
"A Trầm!" Thanh Từ hét lên.
Hắn không trả lời. Hắn tụt xuống từng chút một, chân tìm chỗ đặt trên vách đất tơi xốp. Đất rơi lả tả theo mỗi bước chân hắn. Ánh đuốc trên miệng hắn chao đảo, nhỏ dần, nhỏ dần.
Thanh Từ quỳ ở mép hố, hai tay bấu chặt vào sợi dây thừng, như thể có thể dùng tay mình giữ hắn lại. Ông Mạnh và hai đứa con trai đứng phía sau, nắm lấy dây, từ từ thả ra.
Không biết bao lâu sau, có tiếng A Trầm vọng lên: "Tới rồi!"
Rồi tiếng An Ca khóc òa lên.
"Kéo!"
Mọi người cùng kéo. Sợi dây căng như dây đàn, rung lên bần bật. Từng gang, từng gang một. Thanh Từ cũng nắm lấy dây, kéo đến mức lòng bàn tay rát bỏng.
Bỗng nhiên, từ dưới hố vang lên một tiếng ầm ì. Một mảng vách đất lớn bị sạt, rơi xuống. Có tiếng A Trầm rên lên một tiếng.
"A Trầm!"
"Không sao!" Giọng hắn vọng lên, khàn đặc. "Kéo tiếp!"
Khi bóng hắn hiện ra ở mép hố, Thanh Từ lao tới, nắm lấy vạt áo hắn mà kéo lên. An Ca được hắn ôm chặt trước ngực bằng tay trái, tay phải hắn nắm dây. Thằng bé mặt mũi lấm lem đất tím, nước mắt nước mũi tèm lem, nhưng còn sống.
Thanh Từ ôm lấy em, ôm chặt đến mức thằng bé kêu đau. Lương thị chạy tới, quỳ xuống bên cạnh, hai mẹ con ôm thằng bé vào giữa mà khóc.
Chỉ khi ấy, Thanh Từ mới nhìn thấy máu.
Máu chảy từ vai phải của A Trầm, thấm đỏ cả một mảng áo. Một hòn đá lớn đã rơi trúng vai hắn khi vách đất sạt. Hắn ngồi bệt xuống đất, thở dốc, mặt tái nhợt dưới ánh đuốc.
"Ngươi... ngươi bị thương..."
"Không chết được." Hắn cười, một nụ cười méo mó vì đau. "Chân thằng bé bị trật, phải nẹp lại."
* * *
Họ đang băng bó cho A Trầm và nẹp chân cho An Ca thì một trong hai đứa con trai nhà ông Mạnh bỗng hét lên:
"Lửa! Lửa kìa! Dưới thôn có lửa!"
Mọi người quay lại. Từ khe núi nhìn xuống, qua những tán cây, có thể thấy thấp thoáng đồi Ngưu Bối ở phía xa. Và ở chân đồi, chỗ có lò rồng, một ngọn lửa đỏ rực đang bốc cao, khói đen cuồn cuộn trên nền trời đêm.
Không phải lửa lò. Lò rồng chưa đốt. Đó là chỗ cái kho.
Cái kho gỗ và tranh, nơi cất năm mươi cái phôi dự tuyển.
Thanh Từ đứng sững. Trong khoảnh khắc ấy, mọi thứ trở nên rõ ràng như ánh sáng ban ngày. Đứa trẻ chín tuổi bị dụ lên núi. Cả thôn đổ xô đi tìm. Thôn trống người. Kho không ai canh.
"Họ dụ chúng ta đi," nàng thì thầm. "Họ dụ cả thôn lên núi."
A Trầm đã đứng dậy, ôm lấy vai, nhìn về phía ngọn lửa. Đôi mắt hắn lạnh như băng.
"Đi," hắn nói.
* * *
Khi họ chạy về tới chân đồi Ngưu Bối, lửa đã gần tàn.
Lão Hoàng và mấy người già ở lại thôn đã dùng xô, chậu, múc nước từ con mương gần đó dập lửa. Cái kho đã sập, chỉ còn lại mấy cây cột gỗ cháy đen, khói bốc lên mù mịt, mùi khét nồng nặc. Tro tàn bay lả tả như tuyết đen.
Thanh Từ lao vào đống đổ nát, mặc cho người ta kéo lại. Nàng dùng tay không bới những tấm tranh còn đang âm ỉ cháy, bới những thanh gỗ còn nóng hổi. Bàn tay nàng phồng rộp, nhưng nàng không thấy đau.
Bên dưới đống tro, những cái phôi nằm ngổn ngang. Có cái vỡ làm đôi, có cái nứt toác, có cái đen sạm vì khói. Nàng bới ra từng cái, đặt lên mặt đất, đếm. Một, hai, ba... mười, mười một...
Năm mươi cái phôi. Ba mươi tư cái đã vỡ hoặc nứt toác. Mười sáu cái còn nguyên hình, nhưng lớp men nung sơ đã bị khói hun đen, có cái còn bị rạn chân chim vì gặp nóng rồi lại gặp nước lạnh đột ngột.
Nàng ngồi giữa đống tro, nhìn mười sáu cái phôi, không nói được một lời.
"Bắt được rồi! Bắt được rồi!"
Tiếng hét vang lên từ phía rặng tre. Hai đứa con trai nhà ông Mạnh lôi ra một gã đàn ông trẻ tuổi, hai tay bị bẻ quặt ra sau lưng. Gã gầy gò, mặt rỗ hoa, áo quần sực mùi dầu hỏa. Chính là Diệp Đại Hổ, con trai nhị thúc.
"Thằng này núp trong rặng tre," đứa lớn nói, thở hồng hộc. "Thấy chúng cháu về, nó định chạy, bị chúng cháu tóm. Người nó toàn mùi dầu."
Đại Hổ giãy giụa, mặt tái mét. "Không phải tôi! Không phải tôi! Tôi chỉ... tôi chỉ đi ngang qua..."
Thanh Từ đứng dậy. Nàng đi tới trước mặt hắn, chậm rãi, bàn tay phồng rộp buông thõng hai bên.
"Đại Hổ ca," nàng nói, giọng nhẹ đến lạ, "trưa nay, ca nói gì với An Ca?"
Đại Hổ cứng họng.
"Ca nói, đất ở mỏ cũ của lò quan là tốt nhất. Ca nói, chị nó cần đất tốt để làm bình dâng vua. Ca dắt nó tới bụi mây gai, chỉ cho nó con đường mòn." Nàng nhìn thẳng vào mắt hắn. "Ca biết cái hố ấy đã chết hai người. Ca biết nó có thể chết."
"Tôi... tôi không nghĩ nó sẽ ngã..." Đại Hổ lắp bắp, rồi bỗng bật khóc. "Tôi không muốn hại nó! Lưu Tam... là Lưu Tam bảo tôi! Gã nói chỉ cần dụ thằng bé lên núi, cả nhà cô sẽ đi tìm, rồi tôi đốt kho, gã cho tôi hai mươi lạng bạc! Tôi nợ sòng bạc ở trấn ba mươi lạng, nếu không trả, chúng sẽ chặt tay tôi..."
Đám người xung quanh xôn xao. Có người nhổ nước bọt. Có người giơ nắm đấm.
"Còn hồi tháng tư," A Trầm bỗng lên tiếng từ phía sau, giọng lạnh lẽo, "kẻ đổ nước vào bầu lửa?"
Đại Hổ run lên. "Không phải tôi... là người của Lưu Tam... một thằng thợ của Hà gia tên Tiểu Ngũ... tôi chỉ dẫn đường cho nó..."
* * *
Gần nửa đêm, nhị thúc Diệp Thừa Bảo và nhị thẩm Chu thị hớt hải chạy tới.
Nhị thẩm vừa nhìn thấy con trai bị trói vào gốc cây hòe trước nhà, liền gào khóc thảm thiết. Bà ta lao tới, ôm lấy Đại Hổ, rồi quay lại chỉ vào mặt Thanh Từ mà chửi.
"Con ranh! Mày trói con tao à? Mày định giết nó à? Nó là anh họ mày đấy!"
"Nhị thẩm," Thanh Từ ngồi trên bậc thềm, bàn tay đã được chị Tần bôi thuốc, băng lại bằng vải trắng. "Anh họ cháu dụ em trai cháu xuống cái hố đã chết hai người, rồi đốt kho của nhà cháu. Thẩm muốn cháu làm gì? Mời anh ấy uống trà à?"
Nhị thẩm há miệng định chửi tiếp, nhưng nhị thúc đã kéo bà ta lại.
Rồi nhị thúc, người đàn ông bốn mươi lăm tuổi to bè ấy, người từng ngồi gác chân lên ghế chủ nhà mà quát tháo mẹ nàng, quỳ sụp xuống trước mặt nàng.
"Thanh Từ," giọng ông ta run rẩy, "là nhị thúc dạy con không nên người. Nhị thúc xin cháu. Đại Hổ là đứa con trai duy nhất của nhị thúc. Nếu cháu giải nó lên huyện, tội phóng hỏa, tội hại người, nó sẽ bị đày ra biên ải. Nó sẽ chết ở đó. Nhị thúc xin cháu, nhìn vào mặt cha cháu, tha cho nó một lần..."
Lương thị đứng ở trong cửa, tay ôm An Ca đang ngủ thiếp đi vì mệt, chân thằng bé nẹp hai thanh tre. Bà nhìn Thanh Từ, ánh mắt đầy đau khổ. Bà không nói gì, nhưng nàng biết mẹ đang nghĩ gì. Dù sao, đó cũng là cháu ruột của chồng bà.
Thanh Từ nhìn nhị thúc rất lâu.
"Nhị thúc," nàng nói, "nếu đêm nay An Ca chết dưới hố, nhị thúc sẽ quỳ xin ai?"
Nhị thúc cứng người.
"Cháu không phải người tàn nhẫn," nàng nói tiếp, giọng mệt mỏi. "Nhưng nếu cháu tha cho Đại Hổ đêm nay, thì lần sau Lưu Tam sẽ tìm một Đại Hổ khác. Lần sau, có thể không phải là cái kho, mà là cái nhà. Có thể không phải là chân An Ca, mà là mạng của mẹ cháu."
Nàng đứng dậy.
"Sáng mai, cháu sẽ cùng lý trưởng giải Đại Hổ lên huyện. Nhưng cháu sẽ nói rõ với huyện lệnh đại nhân, Đại Hổ là bị người ta mua chuộc, người đứng sau là Lưu Tam của Hà gia. Nếu Đại Hổ chịu khai thật trước công đường, chịu làm chứng chống lại Lưu Tam, cháu sẽ xin đại nhân xét tình mà giảm tội cho anh ấy. Đó là điều duy nhất cháu có thể làm."
Nhị thúc ngẩng lên, nhìn nàng, nước mắt chảy ròng ròng trên gương mặt râu ria lởm chởm. Rồi ông ta cúi đầu, dập trán xuống nền đất một cái.
* * *
Ngày hai mươi tám tháng bảy, Diệp Đại Hổ bị giải lên huyện nha Lâm Hà. Trước công đường, hắn khai hết: Lưu Tam đưa hắn hai mươi lạng bạc, dặn dụ An Ca lên núi rồi đốt kho. Huyện lệnh Đỗ Hoài Nhân lập tức sai nha dịch tới Hà gia bắt Lưu Tam. Nhưng khi nha dịch tới nơi, Lưu Tam đã biến mất. Hà gia nói gã đã xin nghỉ về quê từ ba ngày trước, Hà gia hoàn toàn không biết gã làm chuyện gì.
"Cắt đuôi rồi," Khúc lão nghe tin, cười chua chát. "Hà Chính Đức làm việc gì cũng chừa một con đường lui. Lưu Tam chạy rồi, thì không còn ai có thể chỉ thẳng vào mặt hắn."
Buổi tối, mọi người ngồi quanh mười sáu cái phôi còn sót lại, đặt trên tấm chiếu trong sân.
A Trầm ngồi dựa vào gốc cây hòe, vai phải băng chặt, cánh tay phải treo trên một sợi vải quàng qua cổ. Đại phu Hồ nói xương vai hắn bị rạn, ít nhất một tháng không được dùng sức. An Ca nằm trong nhà, chân bó nẹp, ngủ mê man. Lương thị ngồi bên giường con trai, không rời nửa bước.
Khúc lão cầm từng cái phôi lên, xem xét, lắc đầu.
"Mười sáu cái," ông nói. "Lớp men nung sơ đã bị khói ám, phải cạo bỏ, phủ lại từ đầu. Mà có bảy cái đã bị rạn chân chim ở lớp men cũ, cạo đi thì thai sẽ yếu. Cứ coi như còn chín cái dùng được."
Chín cái phôi. Với men thiên thanh, mẻ thành công nhất cũng chỉ ra được ba trên mười lăm. Chín cái phôi, cùng lắm ra được hai, ba món thiên thanh.
Tuyển diêu cần mười món.
"Làm phôi mới thì sao?" Thanh Từ hỏi, giọng khàn khàn.
"Làm phôi mới, phơi khô mất mười ngày. Nung sơ mất năm ngày. Phủ men năm lớp, mỗi lớp lại phải nung sơ một lần, ít nhất mười lăm ngày nữa." Khúc lão đếm trên đầu ngón tay. "Hôm nay là hai mươi tám. Từ đây lên phủ thành mất hai ngày đường. Tuyển diêu là rằm tháng tám. Còn mười bảy ngày, Thanh Từ. Không kịp đâu."
Mọi người im lặng. Chỉ có tiếng dế kêu ngoài vườn, và tiếng gió thổi qua tán lá hòe.
Thanh Từ cầm lên một trong bảy cái phôi bị rạn. Lớp men nung sơ trên thân nó có những vết rạn nhỏ li ti chằng chịt như mạng nhện, như vết nứt trên mặt băng mùa đông khi có ai đó bước lên.
Nàng nhìn nó rất lâu.
Hồi nhỏ, có một lần, cha nàng mở lò, thấy một cái bát bị rạn men như vậy. Cha định đập bỏ. Nhưng nàng giành lấy cái bát, rót trà vào. Nước trà màu nâu thấm vào các vết rạn, tạo thành những đường vân nhỏ li ti, như những nhánh cây mùa đông, như mạng nhện đọng sương. Nàng nói với cha, "Cha ơi, đẹp quá." Cha nhìn cái bát, rồi nhìn nàng, cười lớn: "Con bé này, thứ người ta vứt đi, con lại thấy đẹp."
"Khúc lão," nàng ngẩng lên, đôi mắt bỗng sáng rực, "nếu vết rạn không phải là lỗi, mà là ý?"
Khúc lão sững người.
"Men dày năm lớp, phải mất mười lăm ngày," nàng nói nhanh. "Nhưng nếu men chỉ cần hai lớp, phủ thật dày, rồi khi lò nung xong, không để nguội từ từ, mà cho nguội thật nhanh... Men và thai co lại không đều, men sẽ rạn. Nếu điều khiển được lửa, điều khiển được lúc nguội, vết rạn sẽ đều, sẽ đẹp, như mặt băng. Thiên thanh rạn băng."
"Rạn băng..." Khúc lão thì thầm. Tay ông run lên. "Ta từng nghe nói, lò quan năm xưa có làm thử. Nhưng chưa ai thành..."
"Chúng ta sẽ làm thành," Thanh Từ nói. "Chín cái phôi cũ, cộng thêm phôi mới làm gấp, chỉ cần hai lớp men, kịp ngày mồng mười tháng tám nhóm lò. Kịp."
Nàng quay sang A Trầm, định hỏi hắn có thể chỉ huy lửa với một cánh tay hay không.
Nhưng A Trầm đang nhìn chằm chằm vào cái phôi rạn trong tay nàng. Mặt hắn trắng bệch dưới ánh đèn, trắng hơn cả lúc hắn chảy máu dưới hố. Môi hắn mấp máy, như muốn nói gì đó, nhưng không thành tiếng.
Rồi hắn đứng dậy, loạng choạng, bước ra khỏi vòng sáng của ngọn đèn, biến mất vào bóng tối phía sau đồi Ngưu Bối.