Suốt đường về từ huyện thành, A Trầm không nói một lời.
Thanh Từ đi bên cạnh hắn, mấy lần định hỏi rồi lại thôi. Tới gần cầu đá Tam Loan, trời đã tối hẳn, ánh trăng non mờ nhạt chiếu xuống mặt sông. Nàng dừng lại.
"Tiết Minh Khâm là ai?"
A Trầm cũng dừng bước. Hắn đứng quay lưng về phía nàng, nhìn xuống dòng nước đen thẫm dưới chân cầu.
"Một người quen cũ," hắn nói.
"Quen thế nào?"
Hắn im lặng. Gió sông thổi tới, lạnh và ẩm. Rất lâu sau, hắn mới nói, giọng trầm như vọng lên từ đáy giếng:
"Diệp cô nương, có những chuyện ta chưa thể nói. Không phải vì ta không tin cô. Mà vì nếu cô biết, cô sẽ gặp nguy hiểm."
Thanh Từ nhìn bóng lưng hắn. Cái lưng rộng, thẳng, nhưng lúc này lại có vẻ cô độc đến lạ.
"Được," nàng nói. "Ta không hỏi nữa. Nhưng ngươi hứa với ta một chuyện."
Hắn quay lại.
"Khi nào ngươi muốn đi," nàng nói, "thì phải nói với ta một tiếng. Đừng biến mất vào một buổi sáng mùa thu như lần trước."
A Trầm nhìn nàng rất lâu dưới ánh trăng. Rồi hắn khẽ gật đầu.
"Ta hứa."
* * *
Tờ trát của huyện nha được lý trưởng đọc giữa sân đình vào sáng hôm sau, trước mặt cả thôn.
Nhị thúc Diệp Thừa Bảo nghe xong, mặt từ đỏ chuyển sang tím, rồi từ tím chuyển sang trắng. Ông ta đập bàn, chửi bới, nói con gái hòa ly mà dám kiện cả trưởng bối, là bất hiếu, bất nghĩa, là làm nhục tổ tông. Nhưng lý trưởng chỉ lạnh lùng nói một câu: "Diệp nhị, tờ trát này là của huyện nha. Ngươi muốn chửi, thì lên huyện mà chửi."
Cuối cùng, nhị thúc không dám trả ruộng, vì sáu mẫu ruộng bãi sông là ruộng tốt nhất thôn, ông ta đã quen ăn hoa lợi. Ông ta đành ký khế ước thuê ruộng với nữ hộ Diệp Thanh Từ, mỗi năm nộp hai lạng bạc, nộp trước một nửa vào cuối tháng tư. Còn hai mươi lạng tiền cọc của Hà gia, ông ta phải ngậm đắng nuốt cay mà trả lại, vì nàng đã là chủ hộ, chuyện hôn sự không còn đến lượt ông ta quyết định.
Ngày ký khế ước, nhị thẩm Chu thị đứng ở cổng nhà nàng chửi suốt nửa buổi. Thanh Từ không ra mặt. Nàng ngồi trong sân, nhồi đất.
Lương thị ngồi bên cạnh, nghe tiếng chửi bên ngoài, khẽ thở dài. "Từ nhi, con làm vậy, cả thôn sẽ nói con là con bé cứng đầu."
"Mẹ," Thanh Từ ngẩng lên, hai tay vẫn nhồi đất đều đặn, "ba năm ở Tào gia, con mềm như bột. Người ta muốn nắn con thế nào thì nắn. Cuối cùng, con được gì? Bây giờ con muốn làm đất tử kim. Cứng một chút, nung lên mới không vỡ."
* * *
Muốn sửa lò rồng, một người A Trầm không làm nổi. Lưu Tam nói không sai: thợ trong trấn không ai dám tới. Nhưng Thanh Từ không tìm thợ trong trấn.
Nàng đi từng nhà trong thôn Bích Khê. Không phải nhà giàu, mà là những nhà nghèo nhất. Nhà ông Mạnh có hai đứa con trai lớn, mùa xuân ruộng ít, nhàn rỗi. Nhà chị Tần góa chồng, có sức gánh gạch như đàn ông. Nhà lão Hoàng què chân, nhưng xưa từng làm thợ xây lò cho cha nàng, biết cách xếp gạch vòm.
"Ta không có tiền trả công ngay," nàng nói thẳng với từng người. "Nhưng ta hứa, khi lò ra mẻ đầu, bán được hàng, mỗi người góp một ngày công sẽ được chia ba mươi đồng. Nếu lò không thành, ta sẽ bán ruộng mà trả."
Có người lắc đầu. Có người cười nhạo. Nhưng ông Mạnh gật đầu đầu tiên. Ông nói, "Diệp sư phụ năm xưa cho nhà ta vay ba đấu gạo lúc mất mùa, không lấy lãi. Ta còn nợ ông ấy." Rồi chị Tần, rồi lão Hoàng. Cuối cùng, có chín người nhận lời.
Từ mười hai tháng ba đến cuối tháng, đồi Ngưu Bối như sống lại. Tiếng búa đục gạch, tiếng người gọi nhau, tiếng trẻ con cười đùa vang khắp sườn đồi. Lão Hoàng chống nạng, đứng chỉ huy việc xếp gạch vòm cho đoạn sập ở giữa thân lò. A Trầm cùng hai đứa con trai nhà ông Mạnh gánh gạch, trộn đất trát. Chị Tần và mấy người đàn bà cắt tranh, đan phên, dựng lại mái che phía trên lò.
Tiền mua gạch chịu lửa, mua gỗ dựng mái, Thanh Từ dùng hết năm lạng bạc còn lại. Vẫn còn thiếu tiền mua củi thông. Hai trăm gánh củi, mỗi gánh ba đồng, là sáu trăm đồng.
Một đêm cuối tháng ba, nàng ngồi một mình trong phòng, lấy cây trâm bạc hình hoa mai ra khỏi vạt áo. Dưới ánh đèn dầu, cánh hoa mai bằng bạc lấp lánh. Năm nàng mười lăm tuổi, cha đi giao hàng ở phủ thành về, mua cho nàng cây trâm này. Cha nói, "Con gái lớn rồi, phải có một cây trâm cho ra hồn." Hôm nàng về nhà chồng, nàng cài nó trên tóc. Ba năm ở Tào gia, nàng giấu nó trong vạt áo, chưa bao giờ để mẹ chồng nhìn thấy.
Sáng hôm sau, nàng mang cây trâm lên tiệm cầm đồ ở trấn Thanh Diêu. Chủ tiệm cân lên, trả một lạng hai tiền bạc.
Nàng cầm số bạc ấy, đi thẳng tới bãi củi, mua hai trăm gánh củi thông.
Khi về tới nhà, A Trầm đang đứng ở sân. Hắn nhìn mái tóc nàng, chỗ trước kia vẫn thường cài trâm, giờ chỉ còn một sợi dây vải buộc tóc. Hắn không hỏi. Nhưng tối hôm đó, hắn gánh thêm mười gánh gạch, làm việc tới tận nửa đêm mới về chỗ ngủ ở lò.
* * *
Ngày mồng hai tháng tư, khi lò rồng đã sửa gần xong, có một người khách không mời mà tới.
Thanh Từ đang ở sườn đồi trát đất cho cửa lò thứ sáu, nghe An Ca gọi từ dưới: "Chị ơi! Có người tìm chị! Là... là cái người đó!"
Nàng đi xuống. Đứng ở dưới gốc hòe trước nhà là một người đàn ông mặc áo dài xanh lam, thắt lưng bạc, đội mũ khăn của tú tài. Tào Văn Bân.
Hắn gầy đi một chút so với hai tháng trước, mắt có quầng thâm. Nhìn thấy nàng, áo vải thô dính đầy đất, tóc buộc bằng sợi dây vải, mặt lấm lem bùn, hắn sững người.
"Thanh Từ... nàng..."
"Tào công tử có việc gì?" Nàng phủi tay, không lại gần.
Tào Văn Bân ngập ngừng, rồi nói, giọng nhỏ hẳn đi: "Ta... ta đến xem nàng sống thế nào."
"Sống tốt," nàng đáp. "Công tử xem rồi, mời về."
"Thanh Từ!" Hắn bước lên một bước. "Ta biết nàng giận ta. Chuyện hòa ly, là mẹ ta ép, ta cũng không muốn. Liễu thị... Liễu thị không như ta nghĩ. Nàng ta đanh đá, suốt ngày cãi nhau với mẹ ta, trong nhà không yên lúc nào. Ta nghĩ lại rồi, nàng hiền thục, nết na, ta... Hay là nàng trở về đi. Ta sẽ xin mẹ, cho nàng trở về làm bình thê..."
"Bình thê?" Thanh Từ nhìn hắn, như nhìn một người xa lạ. Ba năm làm vợ hắn, nàng chưa bao giờ thấy hắn đứng ra nói một câu bênh nàng trước mặt mẹ hắn. Bây giờ hắn chạy bốn mươi dặm đường tới đây, để xin nàng quay về làm bình thê, ngang hàng với một người thiếp.
"Tào công tử," nàng nói, giọng không giận, chỉ nhạt nhẽo như nước lã, "ngày ta ký hòa ly thư, ta đã chúc công tử đỗ cử nhân. Lời chúc ấy vẫn còn đó. Còn ta, ta đã là chủ một nữ hộ, có lò, có ruộng, có mẹ già em nhỏ phải nuôi. Ta không có thời gian để làm vợ ai nữa."
"Nàng... nàng lập nữ hộ?" Tào Văn Bân trợn mắt. "Đàn bà mà lập nữ hộ, nàng không sợ người ta cười sao?"
"Người ta cười," nàng mỉm cười, "thì cũng là người ta cười. Còn ta, ta không khóc nữa là được."
Tào Văn Bân đứng đó, mặt đỏ rồi tái. Hắn còn định nói gì đó, nhưng một bóng người cao lớn đã đứng ra phía sau Thanh Từ. A Trầm, tay cầm cái xẻng còn dính đất, vai áo ướt đẫm mồ hôi, không nói gì, chỉ nhìn hắn.
Tào Văn Bân lùi lại một bước. Hắn nhìn A Trầm, rồi nhìn Thanh Từ, như hiểu ra điều gì đó. Mặt hắn bỗng sầm lại.
"Thì ra là vậy," hắn cười khẩy. "Thì ra nàng đã có..."
"Tào công tử," Thanh Từ ngắt lời, giọng lần đầu tiên trở nên lạnh lùng, "người là người đọc sách, xin giữ lấy cái miệng của người đọc sách. A Trầm là thợ của nhà ta. Mời công tử về."
Tào Văn Bân phẩy tay áo, quay lưng bỏ đi. Lần này, nàng không nhìn theo.
* * *
Lò rồng sửa xong vào ngày mười hai tháng tư. Ngày mười ba, Khúc lão giữ lời hứa, chống gậy tre đi bộ từ trấn Thanh Diêu tới Bích Khê, sau lưng có một đứa bé gánh hộ hai hũ tro.
Ông đứng dưới chân đồi Ngưu Bối, nhìn lên con rồng gạch dài mười tám trượng đã được trát lại, mái tranh mới vàng óng, ống khói đã thông. Ông đứng rất lâu, rồi chậm rãi cúi người, vái ba vái về phía đầu lò.
"Sư đệ," ông nói khẽ, "lò của đệ, sống lại rồi."
Ba ngày tiếp theo, Thanh Từ, Khúc lão và An Ca xếp phôi vào lò. Hơn một nghìn món: bát, đĩa, chén, liễn, chậu, ấm... Phần lớn là đồ dùng hằng ngày, phủ men xanh thường. Nhưng ở buồng lò thứ năm, nơi lửa đều nhất, Thanh Từ đặt mười hai cái bình nhỏ, phủ ba lớp men theo cách Khúc lão dạy. Đó là mười hai lần thử đầu tiên của nàng với men thiên thanh.
Mười sáu tháng tư, giờ Mão, lò rồng được nhóm lửa.
Cả thôn kéo nhau lên đồi xem. Có người mang theo hương, có người mang theo rượu. Lương thị được An Ca dắt tay lên tận đầu lò, đứng trong làn khói ấm áp của bầu lửa, bà khóc không thành tiếng. Thanh Từ quỳ xuống trước bầu lửa, châm bó đuốc đầu tiên, rồi đưa nó cho A Trầm.
"Ngươi nhóm đi," nàng nói. "Cha ta nói, ngươi có đôi mắt nhìn lửa tốt nhất."
A Trầm nhìn bó đuốc trong tay nàng, rồi nhìn nàng. Hắn nhận lấy, ném vào bầu lửa.
Củi thông bén lửa, kêu lách tách. Ngọn lửa đỏ rực bùng lên. Khói trắng bốc lên từ ống khói ở cuối đuôi lò, cuồn cuộn bay vào trời xanh.
Con rồng đã thở.
* * *
Một mẻ lò rồng phải nung ba ngày ba đêm. Ngày đầu tiên là "ôn hỏa", lửa nhỏ, để hơi nước trong phôi bay đi từ từ. Ngày thứ hai là "đại hỏa", lửa lớn, đưa nhiệt độ lên cao nhất. Ngày thứ ba là "thu hỏa", đóng bớt cửa gió, cho lửa ngạt, khói đen lên, để men chuyển màu. Rồi mới để lò nguội dần.
A Trầm gần như không ngủ. Hắn ngồi ở đầu lò, mắt dán vào các lỗ quan sát, chỉ huy hai đứa con trai nhà ông Mạnh ném củi. Thỉnh thoảng hắn đứng dậy, đi dọc thân lò, áp tay lên gạch, nghe hơi nóng, rồi lại ra lệnh mở thêm cửa ném củi ở buồng này, đóng bớt ở buồng kia. Thanh Từ ở bên cạnh hắn, ghi chép từng lần thay đổi lửa vào một cuốn sổ nhỏ.
Đêm thứ hai, khi người trong thôn đã về ngủ, chỉ còn hai người ngồi ở đầu lò. Lửa trong bầu đỏ rực, hắt lên mặt họ một màu cam nóng hổi. Bầu trời trên đầu đầy sao.
"Hồi nhỏ," Thanh Từ bỗng nói, "ta hay ngồi ở đây, trên tảng đá này, nhìn cha nung lò. Có một lần ta ngủ quên, sáng dậy thấy cha đã đắp áo cho ta. Áo cha có mùi khói, giống hệt mùi áo ngươi."
A Trầm không nói gì. Hắn chỉ ném thêm một thanh củi vào lửa.
"A Trầm," nàng hỏi, "ngươi còn người thân nào không?"
Một lúc lâu, hắn mới trả lời. "Có một người em gái. Năm đó nó mười tuổi. Sau đám cháy, ta không tìm thấy nó nữa."
"Ngươi có đi tìm không?"
"Tìm năm năm." Hắn nhìn vào lửa. "Rồi thôi."
Thanh Từ im lặng. Nàng nghĩ tới An Ca, đứa em trai chín tuổi của mình. Nếu một ngày nàng mất An Ca, không biết em sống hay chết...
Nàng đưa tay ra, đặt lên mu bàn tay trái của hắn, bàn tay đầy sẹo. Da ở đó thô ráp, nóng hổi vì hơi lửa. Hắn khẽ run lên, nhưng không rụt tay lại.
Họ ngồi như vậy rất lâu, không ai nói gì.
Bỗng nhiên, từ phía bên kia bầu lửa, có tiếng xèo xèo kỳ lạ vang lên, kèm theo một làn hơi nước trắng xóa bốc lên. Lửa trong bầu chao đảo, lụi đi một nửa.
A Trầm bật dậy như con báo. Hắn lao về phía tiếng động. Thanh Từ chạy theo, cầm cây đuốc.
Ở cửa nạp củi phía sau bầu lửa, có một cái thùng gỗ đổ nghiêng, nước chảy lênh láng. Ai đó đã đổ cả một thùng nước vào bầu lửa. Một bóng đen đang chạy về phía rừng tre ở cuối đồi.
A Trầm đuổi theo. Thanh Từ không đuổi. Nàng lao tới bầu lửa, hét gọi hai đứa con trai nhà ông Mạnh đang ngủ gà ngủ gật ở lán gần đó, bảo chúng ném thêm củi khô, mở toang cửa gió. Lửa đang tắt. Nếu lửa tắt giữa lúc đại hỏa, cả một nghìn món đồ trong lò sẽ hỏng hết, nứt vỡ vì nhiệt độ thay đổi đột ngột.
Nàng tự tay ôm những bó củi thông khô nhất, ném vào bầu. Khói đặc xộc vào mặt, cay xè, nàng ho sặc sụa nhưng không dừng lại. Lửa chao đảo, chao đảo, rồi lại bùng lên.
Khi A Trầm quay lại, lửa đã ổn định. Hắn thở hồng hộc, áo rách một mảng vì cành tre.
"Để nó chạy thoát rồi," hắn nói, giọng tức giận. "Nó thông thạo đường rừng."
Hắn xòe tay ra. Trong lòng bàn tay hắn là một chiếc dép rơm đã rách quai. Đế dép làm bằng rơm tết kiểu chéo, mũi dép có một vòng dây đỏ.
"Dép của thợ lò Hà gia," Thanh Từ nói khẽ. "Thợ của Hà gia đều đi loại dép này, mũi buộc dây đỏ, để phân biệt thợ của lò nào."
* * *
Mười chín tháng tư, lò nguội. Hai mươi hai tháng tư, mở lò.
Cả thôn lại kéo lên đồi. Thanh Từ mở cửa buồng thứ nhất, thứ hai, thứ ba... Từng chồng bát đĩa được chuyền ra ngoài, xếp lên chiếu. Lão Hoàng đứng đếm. Đến cuối cùng, kết quả là: trong một nghìn một trăm hai mươi món, có hơn bảy trăm tám mươi món còn tốt. Bảy phần thành. Với một cái lò bỏ không ba năm, mới sửa lại, mẻ đầu tiên, đó là con số khiến Khúc lão phải gật gù mãi.
Nhưng Thanh Từ chỉ quan tâm tới buồng thứ năm.
Nàng tự tay mở cửa buồng thứ năm, cúi người chui vào. Trong buồng còn ấm, có mùi đất nung và tro. Mười hai cái bình nhỏ đặt trong mười hai cái hộp nung bằng đất. Nàng mở từng hộp.
Bình thứ nhất: men chảy, đọng thành giọt ở chân. Bình thứ hai: men bong một mảng. Bình thứ ba, thứ tư: màu xanh xám, đục. Bình thứ năm, thứ sáu: nứt...
Bình thứ chín.
Nàng nâng nó lên, mang ra ngoài ánh sáng. Cái bình cao chừng một gang tay, cổ nhỏ, thân tròn. Lớp men phủ trên thân nó có một màu xanh nhạt, trong, lấp lánh. Không phải thiên thanh thật sự, vẫn còn hơi ngả xanh lá, vẫn còn hơi nông. Nhưng ở một góc thân bình, nơi men dày nhất, có một vệt màu xanh sâu thẳm, như một mảnh trời sau mưa bị nhốt lại trong đó.
Khúc lão cầm lấy cái bình, giơ lên trước nắng. Tay ông run run.
"Gần rồi," ông thì thầm. "Gần lắm rồi."
* * *
Tối hôm đó, cả nhà ăn một bữa cơm có thịt. Lần đầu tiên sau nhiều tháng. Chị Tần mang tới một con gà, ông Mạnh mang một vò rượu. Cả thôn ăn uống, hát hò đến tận khuya.
Thanh Từ uống một chén rượu, mặt đỏ bừng. Nàng ra sau nhà hóng mát, định lên lò ngắm cái bình thứ chín thêm một lần nữa. Nhưng khi nàng đi tới gần đầu lò, nàng dừng lại.
A Trầm đang ngồi một mình bên bầu lửa đã tắt. Trong bầu còn chút than hồng âm ỉ. Hắn cầm trong tay một tờ giấy, gấp nhỏ, đã ngả vàng. Hắn nhìn tờ giấy ấy rất lâu, rồi đưa nó vào than hồng.
Giấy bắt lửa, cháy rất nhanh. Trong khoảnh khắc ngọn lửa bùng lên, Thanh Từ nhìn thấy, trên tờ giấy có một con dấu triện đỏ, hình vuông, khắc chữ triện mà nàng không đọc được. Nhưng nàng nhận ra hình dáng của nó. Giống hệt con dấu lớn của phủ Thương Ninh mà nàng vừa nhìn thấy trên tấm cáo thị trước huyện nha.
Không. Không giống hẳn. Con dấu trên tờ giấy kia còn lớn hơn, còn có thêm một đường viền rồng cuộn ở bốn góc.