Cố Diễn Chi không trả lời câu hỏi ấy.
Anh ta đứng trên bậc đá rất lâu, nhìn xuống con dốc ngoằn ngoèo, nhìn những bậc thang mòn vẹt biến mất vào màn sương, như thể lần đầu tiên thật sự nhìn thấy khu phố này. Rồi anh ta lật cuốn sổ bìa đen, gạch một đường dưới dòng chữ nào đó, gạch rất mạnh, mạnh đến mức ngòi bút làm rách cả trang giấy.
— Tôi sẽ kiểm tra. — Anh ta nói.
Chỉ có thế. Anh ta rút một tấm danh thiếp từ túi áo, đặt vào tay cô, rồi quay lưng bước xuống dốc. Một bước nặng, một bước nhẹ.
Sơ Nguyệt nhìn tấm danh thiếp trắng trơn, chỉ có tên, chức vụ và một số điện thoại. Mặt sau có ai đó đã viết tay bằng bút bi: "Có chuyện gì gọi ngay. Bất kể giờ nào."
Nét chữ thẳng tắp, cứng cỏi, không một nét thừa. Giống y người viết.
* * *
Thứ Năm, ngày mùng năm tháng Mười một. Trời không sương, nhưng âm u, mây xám đè thấp xuống những mái ngói như một tấm chăn ướt.
Lá thư số hai. Hà Tiểu Linh, số 9 ngõ Quế.
Sơ Nguyệt đã cầm lá thư này trong tay suốt từ sáng, đi hết nửa tuyến đường mới dám rẽ vào ngõ Quế. Phong bì màu nâu nhạt loại bán ở các sạp báo, tem tám mươi xu hình hoa mẫu đơn. Dấu bưu điện gửi: "Phù Lăng – 1998.08.12". Dấu đến: "Vụ Giang – Thất Thập Nhị Bậc – 1998.08.13". Tên người nhận viết bằng bút bi xanh, nét chữ to và vụng về, như của người ít khi cầm bút: "Gửi Hà Tiểu Linh, số 9 ngõ Quế". Góc dưới cùng, nhỏ xíu: "A Dã".
Ngõ Quế được gọi như vậy vì ở đầu ngõ có một cây quế già, thân to đến hai người ôm không xuể, mùa thu nở hoa vàng li ti, thơm khắp cả một đoạn dốc. Bây giờ cây quế vẫn còn đó, nhưng trên thân cây đã bị ai đó quét một dấu X bằng sơn đỏ. Dưới gốc cây là một đống gạch vụn và xà gỗ mục, của căn nhà số 1 vừa bị phá tuần trước.
Cả ngõ Quế có mười bảy hộ. Bây giờ chỉ còn một.
Nhà số 9 là căn nhà hai tầng nửa gạch nửa gỗ, cửa sổ tầng trên treo một chậu cây thài lài rủ xuống xanh mướt, như cố chấp sống giữa đống đổ nát xung quanh. Trước cửa có một con mèo mướp béo tròn nằm phơi bụng trên bậc đá, thấy người lạ cũng không thèm nhúc nhích.
— Đậu Phụ, tránh ra cho cô vào nào.
Con mèo liếc cô một cái, ngáp dài, lăn sang bên.
Sơ Nguyệt biết con mèo này. Cô biết cả bà chủ của nó. Bà Trần Quế Anh, tám mươi tám tuổi, sống một mình, mỗi tháng nhận một phiếu lương hưu và một lá thư từ hội người cao tuổi phường. Bà là người cuối cùng ở ngõ Quế chưa ký giấy đồng ý giải tỏa. Ban giải tỏa đã gửi cho bà tám lá thư thông báo, cả tám lá đều do Sơ Nguyệt mang đến. Lần nào bà cũng nhận, cảm ơn, rồi xé làm đôi, đưa lại cho cô: "Con mang về đốt giùm bà."
Cô gõ cửa.
— Bà Hà ơi, cháu Tiểu Nguyệt đây ạ.
— Cửa mở đấy con.
Bên trong căn nhà tối và mát, mùi hương trầm hòa với mùi lá ngải cứu phơi khô. Bà Quế Anh ngồi trên chiếc ghế mây cạnh cửa sổ, tay cầm một cái quạt nan dù trời đã sang đông. Bà nhỏ bé, lưng thẳng, tóc bạc trắng chải gọn, mặc áo bông màu chàm. Trên bàn thờ phía sau lưng bà có hai bát hương và ba tấm ảnh: một ông già đội mũ cối, một người phụ nữ trẻ, và một cô bé tóc buộc đuôi ngựa đang cười.
— Lại thư giải tỏa à? — Bà hỏi. — Lần này họ dọa gì? Cắt điện hay cắt nước?
— Không phải đâu bà.
Sơ Nguyệt quỳ một gối xuống trước ghế bà, hai tay đưa lá thư ra.
Bà Quế Anh không nhìn phong bì ngay. Bà nhìn gương mặt cô trước, nhìn rất lâu, như đọc được điều gì đó trên ấy. Rồi bà mới cúi xuống.
"Gửi Hà Tiểu Linh, số 9 ngõ Quế."
Cái quạt nan rơi xuống sàn.
Đậu Phụ ngoài cửa giật mình kêu lên một tiếng "meo", rồi chạy biến.
— Linh Linh… — Bà Quế Anh thì thầm. — Thư của Linh Linh…
— Cháu tìm thấy nó trong túi thư cũ của bố cháu, bà ạ. — Sơ Nguyệt nói khẽ. — Năm 1998, bố cháu chưa kịp giao. Cháu xin lỗi bà. Cháu biết… cháu biết lá thư này đến quá muộn rồi. Nhưng cháu nghĩ nó vẫn phải được mang về nhà.
Bà cụ không nói gì. Bà cầm lá thư lên, áp vào ngực, nhắm mắt lại. Môi bà mấp máy, không thành tiếng, như đang cầu khấn.
Một lúc lâu sau bà mới mở mắt ra.
— Con đọc giùm bà. Mắt bà kém rồi.
— Nhưng đây là thư của chị Tiểu Linh…
— Linh Linh không còn ở đây để đọc. — Giọng bà bình thản, bình thản đến mức khiến người ta đau lòng. — Bà là người nhà của nó. Bà cho phép con mở.
Sơ Nguyệt nhận lại phong bì. Tay cô hơi run khi xé mép giấy. Bên trong là một tờ giấy học sinh kẻ dòng, gấp làm đôi, chữ viết bằng bút bi xanh, to, nghiêng về bên phải, có mấy chỗ gạch xóa.
Cô đọc.
"Linh Linh,
Anh đến Phù Lăng được ba ngày rồi. Chú Phùng bảo anh theo xe chở hàng cứu trợ đến kho tạm ở đây, chắc phải hết đợt lũ mới về được. Ở đây nước còn to hơn ở nhà, cả thị trấn ngập đến tầng hai. Anh khuân bao gạo cả ngày, tối về ngủ trên đống bao tải, muỗi đốt sưng hết người. Nhưng không sao, chú Phùng bảo làm xong đợt này sẽ cho anh lên làm tổ trưởng.
Chuyện em nói với anh hôm trước ở kho số 3, anh nghĩ mấy đêm rồi. Em đừng nói với ai nhé. Thật đấy. Sổ sách là chuyện của người lớn, em là học sinh, em đừng dính vào. Chú Phùng mà biết em xem trộm sổ kho thì em gặp rắc rối to. Chú ấy tốt với anh, nhưng anh biết chú ấy không phải người dễ dây vào.
Em cứ coi như không thấy gì. Đợi anh về. Hết lũ anh lĩnh lương, anh dẫn em đi Thâm Quyến xem biển, như anh hứa. Em bảo cả đời em chưa thấy biển mà.
Nhớ em.
A Dã.
T.B: Em đừng cười chữ anh xấu. Anh viết lại ba lần rồi đấy."
Sơ Nguyệt đọc xong thì im lặng.
Bà Quế Anh ngồi yên, đôi bàn tay già nua đan vào nhau trên đùi. Mắt bà nhìn ra cửa sổ, nhìn chậu thài lài xanh mướt, nhìn xa hơn nữa, về phía những chiếc cần cẩu vàng.
— A Dã. — Bà nói. — Bà biết có một thằng bé tên A Dã. Linh Linh hay nhắc. Bà chưa gặp nó bao giờ. Linh Linh bảo nó là đứa mồ côi, làm khuân vác ở kho, tính tình ngang ngạnh nhưng tốt bụng, mỗi lần tan ca lại đưa nó về đến đầu ngõ. Bà mắng nó, bảo con gái mười sáu tuổi, yêu đương gì. Linh Linh cười, bảo "Bà ơi, chỉ là bạn thôi mà." — Bà cụ khẽ lắc đầu. — Bạn thôi mà.
— Chị Tiểu Linh làm ở kho số 3 sao ạ?
— Làm thêm hè. — Bà Quế Anh gật đầu. — Năm ấy lũ to, cả nước quyên góp hàng cứu trợ về. Gạo, mì, chăn màn, thuốc men. Kho số 3 của hợp tác xã cung tiêu ở bến Vọng Giang được chọn làm kho tập kết, cần người phân loại. Linh Linh học giỏi, viết chữ đẹp, được chọn làm việc ghi sổ, mỗi ngày năm tệ. Nó vui lắm. Nó bảo để dành tiền mua cho bà cái máy thu thanh mới.
Bà ngừng một lúc. Bàn tay khô gầy vô thức lần lên tấm ảnh cô bé tóc đuôi ngựa trên bàn thờ.
— Mấy hôm trước khi mất tích, nó lạ lắm. Ít nói, hay thức khuya, cứ ngồi chép chép cái gì vào quyển vở. Bà hỏi thì nó bảo làm bài tập hè. Bài tập hè gì mà toàn số với số. — Bà cụ cười buồn. — Bà già rồi, nhưng bà chưa lẫn. Bà biết nó giấu bà chuyện gì đó.
— Đêm mười bốn, chị ấy có về nhà không ạ?
— Có. Khoảng tám giờ tối. Mưa to lắm. Nó về, người ướt nhẹp, mặt trắng bệch. Nó vào phòng lấy quyển vở, nhét vào túi ni lông, buộc chặt lại. Bà hỏi con đi đâu giờ này. Nó nói… — Bà Quế Anh nhắm mắt lại, giọng run lên lần đầu tiên. — Nó nói: "Bà ơi, sổ sách ở kho sai hết rồi. Có người lấy trộm hàng cứu trợ. Thuốc của người ta bị lũ cuốn, họ đem đi bán. Con phải đưa cái này cho người tin được."
— Người tin được là ai?
— Bà hỏi. Nó bảo: "Chú bưu tá Lương. Chú ấy bảo chú ấy biết phải đưa cho ai."
Sơ Nguyệt nghe thấy tim mình như ngừng đập.
— Rồi nó ôm bà một cái thật chặt, nói con đi một lát rồi về. Nó cầm cái ô hoa tím bà mua cho nó hồi Tết, chạy ra khỏi cửa.
Bà cụ mở mắt ra, nhìn thẳng vào Sơ Nguyệt.
— Đó là lần cuối cùng bà nhìn thấy nó.
Gian phòng nhỏ chìm vào im lặng. Ngoài cửa, Đậu Phụ đã quay lại, ngồi liếm chân trên bậc đá. Từ xa vọng đến tiếng máy xúc gầm gừ, tiếng tường đổ ầm ầm như sấm.
— Con biết vì sao bà không chịu ký giấy dời đi không? — Bà Quế Anh hỏi.
Sơ Nguyệt lắc đầu.
— Vì nếu Linh Linh về, nó sẽ về đây. — Bà nói, giản dị như nói chuyện trời mưa. — Nó không biết bà ở đâu khác. Hai mươi tám năm rồi, năm nào đến đêm mười bốn tháng Tám bà cũng nấu một bát mì, để trên bàn này, để cửa không khóa. Người ta bảo bà lẫn rồi. Người ta bảo con bé chết rồi, hoặc theo thằng bưu tá đi đâu đó sống sung sướng rồi, chẳng thèm nhớ bà già này. Bà không tin. — Bà cụ nhìn cô, ánh mắt bỗng sắc lại như dao. — Bà chưa bao giờ tin chuyện ba con dụ dỗ nó. Ba con là người tốt. Năm ấy bà ốm nằm liệt giường, chính ba con trèo bốn trăm bậc thang cõng bà xuống trạm y tế. Người như thế không làm chuyện như thế.
Sơ Nguyệt cảm thấy mắt mình cay xè. Hai mươi tám năm. Đây là lần đầu tiên có người ngoài nói với cô câu ấy.
— Cảm ơn bà.
— Không phải cảm ơn. Bà chỉ nói sự thật. — Bà Quế Anh vỗ nhẹ lên tay cô. — Giờ con mang thư của Linh Linh về đây rồi. Có nghĩa là ông trời vẫn còn có mắt. Có nghĩa là chuyện năm ấy, đến lúc phải có người nói ra rồi.
* * *
Đúng lúc ấy, ngoài cửa vang lên tiếng giày da nện xuống bậc đá, rồi tiếng đập cửa thình thình.
— Bà Trần! Bà Trần Quế Anh có nhà không?
Chưa kịp trả lời, cánh cửa đã bị đẩy toang ra. Ba người đàn ông bước vào, mặc áo khoác đen đồng phục, trên ngực thêu logo hình con chim ưng vàng: Tập đoàn Khải Thịnh. Người đi đầu chừng ba mươi tuổi, đầu cạo trọc, cổ có hình xăm con rết bò từ gáy lên mang tai. Hắn cầm một xấp giấy, liếc qua bà cụ, rồi liếc sang Sơ Nguyệt.
— Ồ, có cả bưu tá ở đây. Tốt, có người làm chứng. — Hắn cười, chìa xấp giấy ra. — Bà Trần, đây là thông báo cưỡng chế lần cuối. Chậm nhất ngày hai mươi tháng này bà phải dọn đi. Tiền đền bù đã chuyển vào tài khoản phường, bà muốn nhận lúc nào cũng được. Quá hạn thì máy xúc vào, đồ đạc trong nhà mất mát gì công ty không chịu trách nhiệm.
Bà Quế Anh không thèm nhìn tờ giấy.
— Tôi không đi.
— Bà già, đừng làm khó nhau. — Gã trọc đầu cúi xuống, mùi thuốc lá phả vào mặt bà cụ. — Cả ngõ này giờ chỉ còn mỗi nhà bà. Bà nhìn ra ngoài xem, toàn gạch vụn. Đêm hôm có chuyện gì, ai cứu bà? Lỡ nhà bên cạnh sập đè vào, lỡ dây điện chập cháy…
— Anh đang đe dọa bà ấy đấy à?
Sơ Nguyệt đứng dậy, chắn giữa gã trọc và bà cụ. Cô thấp hơn hắn gần một cái đầu, nhưng cô không lùi.
Gã trọc nhướng mày, như thấy chuyện gì buồn cười lắm.
— Cô bưu tá, đây không phải chuyện của cô. Cô đưa thư xong thì về đi.
— Tôi đang ghi hình. — Sơ Nguyệt giơ chiếc điện thoại lên, màn hình đang nhấp nháy chấm đỏ. — Từ lúc các anh đẩy cửa vào đến giờ. Câu "lỡ dây điện chập cháy" của anh rất rõ. Anh muốn tôi gửi cho phường, cho đài truyền hình, hay cho đường dây nóng của Sở Xây dựng?
Gã trọc đơ ra một giây. Rồi mặt hắn sầm xuống.
— Đưa đây.
Hắn vươn tay định giật điện thoại. Sơ Nguyệt lùi lại một bước, nhanh như cắt, nhét điện thoại vào túi áo trong.
— Anh động vào tôi thử xem. Bộ đồng phục này là của Tổng công ty Bưu chính Quốc gia. Cản trở nhân viên bưu chính đang làm nhiệm vụ, anh muốn lên phường giải thích hay lên đồn giải thích?
Thật ra cô không chắc lắm về điều luật ấy. Nhưng cô nói bằng giọng chắc chắn đến mức chính cô cũng tin.
Hai gã đi sau nhìn nhau, có vẻ chần chừ. Gã trọc nghiến răng, nhìn cô chằm chằm một lúc lâu, như muốn khắc gương mặt cô vào trí nhớ.
— Được. Bưu tá. — Hắn nói. — Tôi nhớ cô rồi.
Hắn ném xấp giấy thông báo xuống bàn, quay lưng bỏ đi. Hai gã kia lục tục theo sau. Ra đến cửa, gã trọc còn đá một cái vào chậu hoa nhỏ đặt cạnh bậc thềm, chậu sành vỡ tung, đất văng tung tóe.
Khi tiếng giày đã xa hẳn, Sơ Nguyệt mới thấy hai chân mình mềm nhũn. Cô ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu cạnh bàn thờ.
Bà Quế Anh nhìn cô, rồi bật cười. Tiếng cười khàn khàn của bà già tám mươi tám tuổi vang lên giữa căn nhà nhỏ.
— Con bé này. Giống ba con y hệt.
— Bố cháu… cũng thế à?
— Ba con hiền lành, nói năng nhỏ nhẹ, nhưng hễ thấy chuyện bất bình là không chịu được. — Bà cụ lắc đầu. — Có lần thằng con trai nhà họ Vương ngõ bên bắt nạt một đứa bé ăn mày, ba con xách nguyên túi thư lao vào. Bị đấm cho rách cả môi mà vẫn không buông. Cả khu phố cười ba con mãi.
Sơ Nguyệt cũng cười, nhưng mắt cô ướt.
Trước khi về, bà Quế Anh lấy từ ngăn kéo bàn thờ ra một tấm ảnh nhỏ, đặt vào tay cô. Đó là ảnh chụp chung của hai cô gái đứng trước cổng Kho số 3, sau lưng là chồng bao tải chất cao như núi. Một cô tóc đuôi ngựa, chính là Hà Tiểu Linh. Cô kia lớn tuổi hơn, chừng ba mươi, tóc uốn xoăn kiểu những năm chín mươi, đeo kính gọng to, tay ôm một cuốn sổ cái.
— Đây là cô kế toán ở kho. Họ Bạch. Linh Linh hay nhắc cô ấy, bảo cô ấy dạy nó ghi sổ. — Bà cụ nói. — Năm ấy công an cũng có hỏi cô ấy, nhưng cô ấy bảo không biết gì. Sau đó cô ấy nghỉ việc, chuyển đi đâu bà không rõ. Con cầm lấy. Có khi có ích.
Bạch Lệ Hoa. Lá thư số ba.
Sơ Nguyệt cất tấm ảnh vào cuốn sổ tay bìa xanh, cẩn thận như cất một bảo vật.
* * *
Chín giờ tối, cô mới về đến nhà.
Buổi chiều cô phải đi bù nửa tuyến đường bị bỏ dở, rồi ở lại bưu cục giúp Khâu Đại Niên đóng gói hồ sơ lưu trữ. Trước khi về, cô mở tủ đồ cá nhân kiểm tra lại mười lá thư còn lại, đếm hai lần, rồi lấy cái túi vải xanh rêu đã rỗng ra mang về. Cô muốn để nó ở nhà. Cô nghĩ mẹ sẽ muốn giữ nó, như giữ tấm ảnh cưới, như giữ tờ lịch năm 1998.
Hôm nay mẹ cô đi giao hàng cho xưởng may ở phố dưới, nhắn tin bảo tiện ghé thăm dì Tư ốm, chắc mười giờ mới về.
Cầu thang tối om. Bóng đèn ở chiếu nghỉ tầng hai lại cháy. Sơ Nguyệt bật đèn pin điện thoại, leo lên từng bậc, chìa khóa cầm sẵn trong tay.
Đến cửa nhà, cô dừng lại.
Cánh cửa gỗ đang khép hờ.
Ổ khóa bị cạy. Cái chốt sắt cong vẹo, mảnh gỗ quanh ổ khóa bị bẩy toác ra, vụn gỗ rơi lả tả dưới chân.
Sơ Nguyệt nín thở. Cô đứng yên, lắng nghe. Bên trong im phăng phắc.
Cô đẩy cửa.
Ánh đèn pin quét qua phòng khách. Và cô đứng chết lặng.
Căn phòng như vừa bị một cơn lốc quét qua. Ngăn kéo tủ bị lôi ra, đồ đạc đổ tung tóe trên sàn. Đống áo sơ mi trẻ em mẹ cô gia công bị hất văng khắp nơi, có cái bị giẫm lên in hằn vết giày bùn. Hộp bánh trung thu bằng sắt đựng giấy tờ bị cạy nắp, giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, giấy tờ nhà rơi vãi. Tờ lịch năm 1998 bị giật xuống, rách làm đôi.
Cô chạy vào phòng ngủ. Cũng thế. Đệm bị lật, tủ quần áo bị lục tung.
Không mất tiền. Ví tiền của mẹ cô vẫn nằm trên bàn trang điểm, bên trong còn mấy tờ trăm tệ. Chiếc vòng vàng mẹ cô cất trong hộp gỗ cũng còn nguyên.
Bọn họ không tìm tiền.
Sơ Nguyệt đứng giữa đống đổ nát, nhìn xuống bàn tay mình. Cái túi vải xanh rêu vẫn đang đeo trên vai cô. Rỗng không.
Bọn họ tìm những lá thư.
Ý nghĩ ấy như một dòng nước đá dội thẳng từ đỉnh đầu xuống. Cô quay người lao ra cửa, chạy xuống cầu thang tối, hai bậc một bước, suýt ngã ở chiếu nghỉ. Hai trăm bậc đá từ ngõ Trà Hoa đến bưu cục, cô chạy một mạch không dừng, phổi bỏng rát, tim đập như muốn vỡ.
Bưu cục tối om. Cô run run tra chìa khóa cửa sau, bật đèn, chạy thẳng vào phòng thay đồ.
Tủ đồ cá nhân số bảy. Của cô.
Ổ khóa vẫn còn nguyên. Nhưng trên cánh cửa sắt, quanh lỗ khóa, có những vết xước mới tinh, sáng loáng dưới ánh đèn huỳnh quang, như có ai đã dùng một thanh kim loại cố cạy mà không được.
Cô mở tủ.
Mười lá thư vẫn nằm đó, xếp ngay ngắn theo thứ tự tuyến đường, đúng như cô để lại lúc sáu giờ chiều.
Sơ Nguyệt ngồi sụp xuống sàn gạch lạnh, lưng tựa vào tủ, thở hổn hển. Bàn tay cô run đến mức phải thử ba lần mới rút được tấm danh thiếp từ túi áo ra.
Có người biết về những lá thư. Có người đã đến nhà cô, đã đến bưu cục, chỉ trong một buổi tối. Có người đang sợ.
Cô nghĩ đến những người đã biết chuyện túi thư. Chú Khâu. Tiểu Bàng. Ông Tống. Bà Quế Anh. Mẹ cô. Và một viên cảnh sát chân khập khiễng, con trai của người đã ký biên bản về chiếc xe đạp không có thật.
Cô nhìn dòng chữ viết tay sau tấm danh thiếp. "Có chuyện gì gọi ngay. Bất kể giờ nào."
Ngón tay cô dừng trên màn hình điện thoại rất lâu.
Rồi cô bấm số.