Sáng chủ nhật, ngày hai mươi chín tháng ba, bàn ăn trong gian giữa nhà ông biến thành một bàn làm việc.
Lục Châu trải tấm bản đồ vẽ tay của ông ra giữa bàn, chặn bốn góc bằng bốn cái bát sứ. Hàn Mặc đặt bên cạnh chiếc máy tính xách tay của trạm, màn hình hiện một bảng số liệu dày đặc. Đại Hoàng nằm dưới gầm bàn, thỉnh thoảng thò mõm lên ngửi mép bản đồ rồi lại rụt xuống.
"Danh sách giếng có giấy phép trong bán kính mười cây số," Hàn Mặc nói, xoay màn hình về phía cô. "Lấy từ cơ sở dữ liệu công khai của Cục Thủy lợi huyện. Nông trường Kim Ốc có hai giếng, sâu tám mươi mét, lưu lượng cấp phép mỗi giếng ba mươi khối một ngày. Cộng thêm kênh dẫn từ hồ chứa Hồng Thạch."
Lục Châu nhìn những con số. "Hai nghìn mẫu dưa Hami, sáu mươi khối nước ngầm mỗi ngày, cộng nước kênh. Có đủ không?"
"Nước kênh Hồng Thạch mấy năm nay chỉ chảy được bốn tháng mùa hè. Hồ cạn." Hàn Mặc đẩy gọng kính. "Theo tính toán của tôi, hai nghìn mẫu dưa cần ít nhất năm, sáu lần lượng nước đó."
"Vậy phần nước còn lại từ đâu ra?"
Hàn Mặc không trả lời. Anh ta không cần trả lời.
Lục Châu cầm cây bút chì, đánh dấu ba điểm QT1, QT2, QT3 lên bản đồ. Ba điểm không đủ để xác định tâm của một cái phễu. Cô cần thêm dữ liệu.
"Hàn Mặc, trong thôn có bao nhiêu nhà có giếng riêng?"
"Giếng đào nông, sâu mười lăm đến hai mươi lăm mét. Khoảng ba mươi nhà. Sao?"
"Mỗi giếng là một điểm đo." Mắt cô sáng lên. "Ba mươi điểm đo, phân bố khắp thôn. Nếu biết mực nước của từng giếng bây giờ so với năm ngoái, tôi có thể vẽ được bản đồ đường đồng mức của mặt nước ngầm, rồi tìm ra tâm phễu."
Hàn Mặc nhìn cô một lúc. Đó là lần đầu tiên cô thấy anh ta có vẻ như sắp mỉm cười.
"Người trong thôn không có số liệu năm ngoái."
"Không có số liệu đo. Nhưng có trí nhớ." Lục Châu đứng dậy, khoác áo. "Người ta thả gàu xuống giếng mỗi ngày. Dây gàu dài bao nhiêu, năm ngoái phải nối thêm mấy đoạn, họ nhớ hết."
* * *
Cả buổi chiều hôm ấy, Lục Châu, Hàn Mặc và Tiểu Đông đi khắp thôn Hồng Liễu Than. Tiểu Đông dẫn đường, vì thằng bé biết nhà nào có giếng, nhà nào có chó dữ, nhà nào có bà cụ hay cho kẹo. Hàn Mặc mang theo cuộn thước đo có đầu dò, thả xuống từng giếng, đọc số. Lục Châu ghi chép, và hỏi chuyện.
"Dây gàu năm ngoái dài bao nhiêu hả bác?"
"Năm ngoái à? Mười tám mét là chạm nước. Tết vừa rồi phải nối thêm một đoạn, giờ hai mươi mét mới tới."
"Nhà cháu năm ngoái tháng mấy bắt đầu phải nối dây?"
"Khoảng tháng mười. Tưởng hạn, ai ngờ mưa vẫn đều."
Có người nghi ngờ, hỏi họ đo để làm gì. Có người đóng cổng không tiếp. Nhưng phần lớn đều kể, vì ai cũng đã nhận ra giếng nhà mình đang cạn dần, chỉ là không ai biết tại sao. Một bà cụ ở đầu thôn phía đông còn kéo tay Lục Châu, chỉ vào miệng giếng nhà mình đã khô hẳn từ tháng giêng:
"Giếng này ông nội tôi đào từ thời Dân quốc. Một trăm năm không cạn. Năm nay cạn. Con bé, cháu có biết vì sao không?"
Lục Châu không trả lời được. Cô chỉ ghi lại: "Giếng nhà bà Ôn, đầu đông, cạn hoàn toàn từ tháng 1/2026."
Đến tối, họ có hai mươi bảy điểm đo. Lục Châu ngồi trước máy tính đến nửa đêm, nhập số liệu, chạy nội suy, vẽ đường đồng mức. Hàn Mặc ngồi bên cạnh, kiểm tra từng con số, thỉnh thoảng chỉ ra một điểm bất thường và giải thích về địa chất tầng chứa nước. Họ làm việc như hai đồng nghiệp lâu năm, không cần nói nhiều.
Mười hai giờ mười lăm, bức tranh hiện lên trên màn hình.
Những đường đồng mức mặt nước ngầm, đáng lẽ phải gần như song song theo hướng dốc tự nhiên từ nam lên bắc, giờ cong vẹo như bị một bàn tay khổng lồ bóp méo. Tất cả đều uốn về phía đông, xoáy lại thành những vòng tròn đồng tâm. Tâm của những vòng tròn ấy không nằm ở hai giếng có giấy phép của Kim Ốc, mà ở một điểm cách đó hơn một cây số về phía bắc.
Lục Châu phóng to bản đồ vệ tinh. Ở điểm đó có một khoảnh đất được rào kín, bên trong là vài dãy nhà mái tôn và một khoảng sân bê tông.
"Khu kho của Kim Ốc," Hàn Mặc nói khẽ. "Biển ghi là kho phân bón."
"Đất này của ai?"
Hàn Mặc mở một lớp bản đồ khác, bản đồ phân lô đất khoán của thôn mà trạm lưu trữ để theo dõi sa mạc hóa. Anh ta di chuột đến khoảnh đất ấy, và dừng lại.
Lục Châu nhìn dòng chữ hiện lên. Tim cô như chậm đi một nhịp.
"Chủ khoán: Bạch Kiến Thiết. Ba trăm mẫu."
* * *
Sáng ngày ba mươi, Lục Châu và Hàn Mặc đi về phía đông.
Họ đi bộ, vì xe sẽ gây chú ý. Đại Hoàng chạy trước. Họ băng qua khu rừng chết ở Đông Phiến, qua QT3, qua dải cát trống mà ông chưa kịp trồng. Gió hôm nay nhẹ, trời trong xanh đến mức nhức mắt. Càng đi về phía đông, Lục Châu càng thấy rõ màu xám dưới chân mình khi dùng Thấu Thổ. Không còn chút lam nào trong phạm vi ba mét. Mặt đất như đã chết từ bên trong.
Hai cây số sau QT3, họ thấy hàng rào.
Đó là một hàng rào lưới thép B40 cao hai mét, phía trên quấn dây thép gai, kéo dài theo hình chữ nhật bao quanh một khoảnh đất rộng. Trên một cột rào treo tấm biển tôn sơn chữ đỏ: "Kho vật tư Nông trường Kim Ốc – Khu vực cấm, không phận sự miễn vào." Bên trong, cách hàng rào chừng năm mươi mét, là ba dãy nhà mái tôn thấp, cửa đóng im lìm. Không có tiếng máy, không có người.
"Ban ngày thì im lặng," Hàn Mặc nói nhỏ. "Ông Bạch viết gì trong sổ? Bơm đêm?"
"Ông không viết thế. Nhưng tối hai mươi tám ông đến đây."
Họ đi vòng theo hàng rào, giữ khoảng cách chừng ba mươi mét. Lục Châu thử dùng Thấu Thổ nhìn vào trong, nhưng ba mét độ sâu không đủ để thấy gì ngoài màu xám chết. Đầu cô bắt đầu âm ỉ.
Đúng lúc ấy, Đại Hoàng bỗng dừng lại.
Con chó già đứng sững trên một gò cát nhỏ ở góc tây bắc hàng rào, mũi hếch lên, rồi cúi xuống đánh hơi mặt đất. Nó đi vòng vòng, đánh hơi, rồi bắt đầu đào. Hai chân trước của nó cào cát tung lên thành từng vệt, vừa đào vừa rên khe khẽ, một tiếng rên mà Lục Châu đã nghe thấy một lần: đêm cô về, khi nó tựa vào chân cô trước linh cữu ông.
"Đại Hoàng?" Cô chạy tới.
Dưới lớp cát, móng chó cào trúng một vật bằng kim loại, phát ra tiếng keng khẽ.
Lục Châu quỳ xuống, gạt cát bằng tay. Một chiếc bình giữ nhiệt hiện ra. Loại bình quân đội cũ, vỏ thép sơn màu xanh rêu, đã tróc sơn nhiều chỗ, thân bình móp một vết lớn. Trên nắp bình, ai đó đã khắc bằng mũi dao một chữ to, vụng mà chắc:
"Bạch."
Lục Châu ôm chiếc bình vào ngực. Cô không khóc. Cô đã khóc quá nhiều trong tháng này. Cô chỉ ngồi đó, giữa gò cát, ôm chặt chiếc bình mà ông đã mang theo trong ba mươi năm đi trồng cây, chiếc bình mà mùa đông nào ông cũng pha đầy trà gạch nóng, chiếc bình mà hồi bé cô từng tưởng là kho báu vì nó nặng và lạnh và có mùi trà khói.
Hàn Mặc quỳ xuống cạnh cô. Anh ta không nói gì, chỉ đặt tay lên vai cô.
"Cô mở nắp ra xem," anh ta nói sau một lúc.
Lục Châu xoay nắp bình. Nắp kẹt vì cát, phải xoay mấy lần mới mở được. Bên trong không có trà. Chỉ có một mẩu giấy gấp tư, xé từ một cuốn sổ, nhét chặt vào lòng nắp.
Cô mở ra. Nét chữ của ông, run nhưng rõ, viết bằng bút bi xanh:
"Giếng 9. 5 cái. Sâu chừng 180 m. Ống 20 phân. Không có biển giấy phép. Bơm đêm, 11 giờ đến 5 giờ sáng. Trạm bơm ở góc đông bắc, dãy nhà thứ ba. Lưu Lão Thất trông."
Bên dưới là một sơ đồ vẽ tay: hình chữ nhật của hàng rào, ba dãy nhà, năm dấu chéo nhỏ xếp thành hình chữ U ở góc đông bắc. Ở góc tây bắc, nơi họ đang đứng, ông vẽ một dấu tròn và ghi: "Chỗ này rào thấp, chui được."
Và dòng cuối cùng, viết vội, chữ nghiêng hẳn:
"Nếu tôi không về, ai nhặt được thì đưa cho cháu gái tôi, Bạch Lục Châu."
Lục Châu đọc dòng chữ ấy, rồi ngẩng đầu nhìn trời. Trời xanh trong đến mức nhức mắt.
Ông biết. Ông đã biết mình có thể không về. Vậy mà ông vẫn đi.
Một tiếng chuông vang lên trong đầu cô, và khung màu xanh hiện ra, viền đỏ nhạt, lần đầu tiên cô thấy màu này:
【Nhiệm vụ đặc biệt: Sự thật đêm 28/2】
Bước 1: Tìm dấu vết cuối cùng của ký chủ đời trước. (Đã hoàn thành)
Bước 2: Xác minh "Giếng 9".
Bước 3: Làm rõ những gì đã xảy ra với ký chủ đời trước.
Phần thưởng bước 2: Thấu Thổ nâng lên cấp 2.
Phần thưởng hoàn thành: (Ẩn)
Ghi chú: Nhiệm vụ này không thể từ chối.
"Không thể từ chối," cô lẩm bẩm.
"Cô nói gì?" Hàn Mặc hỏi.
"Không có gì." Cô gấp mẩu giấy lại, cất vào túi trong áo khoác, sát ngực. "Tôi không định từ chối."
* * *
Tiếng xe máy vang lên từ phía bên kia hàng rào.
Hai chiếc xe máy địa hình chạy dọc con đường đất bên trong rào, dừng lại ngay đối diện họ. Hai người đàn ông bước xuống. Người thứ nhất trẻ, mặc đồng phục bảo vệ màu đen, dắt theo một con chó becgie. Người thứ hai trạc bốn mươi tuổi, thấp đậm, mặc áo khoác quân đội cũ, khuôn mặt đầy những vết rỗ như mặt trăng. Hắn ngậm một điếu thuốc, khói bay ngang theo gió.
"Hai người làm gì ở đây?" Người mặt rỗ hỏi, giọng khàn khàn.
Lục Châu đứng dậy, giấu chiếc bình giữ nhiệt ra sau lưng. Nhưng đã muộn. Ánh mắt người đàn ông mặt rỗ lướt qua chiếc bình, dừng lại một giây, rồi chuyển sang mặt cô.
"Tôi là Hàn Mặc, Trạm quan trắc sa mạc hóa Lạc Sa." Hàn Mặc bước lên trước, đứng chắn giữa cô và hàng rào, chìa thẻ công tác. "Chúng tôi đang khảo sát mực nước ngầm khu vực."
"Kỹ sư à." Người mặt rỗ nhả khói, cười nhếch mép. "Kỹ sư thì đi đo nước ở giếng của anh. Đây là đất tư. Đất ông chủ Tôn thuê có hợp đồng."
"Chúng tôi đứng bên ngoài hàng rào," Hàn Mặc nói bình thản.
"Bên ngoài hàng rào cũng là đất thuê." Hắn quay sang nhìn Lục Châu. "Cô là cháu gái ông già Bạch hả?"
"Phải."
"Tiếc cho ông cụ." Hắn nói, giọng không có chút gì tiếc. "Già cả rồi, đêm bão còn đi lang thang. Cô nên nhớ lấy bài học ấy. Cát ở đây nuốt người không nhả xương đâu."
Hắn búng điếu thuốc qua hàng rào. Mẩu thuốc rơi xuống cát ngay trước mũi giày Lục Châu, khói xanh vẫn còn bốc lên. Cô cúi xuống nhìn. Trên thân đầu lọc in một dòng chữ đỏ nhỏ.
Thuốc lá Trung Hoa.
Cô ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt hắn. Phía sau lưng hắn, trong khoảng sân bê tông, cô thấy một chiếc xe bán tải màu xám đỗ dưới mái hiên, bốn bánh xe to, gai lốp sâu.
"Lưu Lão Thất," cô nói.
Người đàn ông mặt rỗ khựng lại. Lần đầu tiên nụ cười nhếch mép biến mất khỏi mặt hắn.
"Cô biết tên tôi?"
"Ông tôi biết." Cô quay người, nắm tay Hàn Mặc. "Chúng ta về."
Họ đi, không quay đầu lại. Nhưng Lục Châu cảm thấy ánh mắt của Lưu Lão Thất dính trên lưng mình suốt cả đoạn đường dài, cho đến khi khuất sau những đụn cát ở Đông Phiến.
* * *
Tối ngày ba mươi mốt tháng ba, chú hai Bạch Kiến Thiết đến nhà cô.
Chú đến một mình, đi xe máy, người nồng nặc mùi rượu trắng. Chú không gõ cổng, đẩy cửa bước thẳng vào gian giữa, đứng giữa nhà, mặt đỏ gay, mắt vằn tia máu.
"Mày đi rình nông trường người ta làm gì?"
Lục Châu đang ngồi trước máy tính, từ từ đứng dậy. Đại Hoàng chui ra khỏi gầm bàn, đứng cạnh chân cô, không sủa nhưng lông cổ dựng lên.
"Chú, chú ngồi xuống đã. Con pha trà."
"Tao không uống trà!" Chú hai đập tay xuống bàn, làm mấy cái bát sứ chặn bản đồ nảy lên. "Ông Tôn gọi điện cho tao. Bảo cháu gái anh dẫn người đến rình kho của tôi, anh dạy dỗ nó thế nào? Mày có biết tao mất mặt thế nào không?"
"Kho đó nằm trên ba trăm mẫu đất khoán của chú," Lục Châu nói, giọng bình tĩnh. "Chú cho ông Tôn thuê từ bao giờ?"
Chú hai sững lại. Rồi chú gầm lên:
"Đất của tao, tao cho ai thuê là việc của tao! Người ta trả tiền, người ta làm gì trên đó là việc của người ta!"
"Người ta khoan năm cái giếng không phép, sâu một trăm tám mươi mét, đêm nào cũng bơm. Nước giếng nhà bà Ôn đầu đông cạn khô. Rừng của ông ở Đông Phiến chết hơn bảy mươi phần trăm. Chú có biết không?"
"Mày nói láo!"
"Con có bằng chứng." Lục Châu nhìn thẳng vào mắt chú. "Ông cũng có. Đêm hai mươi tám tháng hai, ông đến đó. Ông để lại tờ giấy này."
Cô không đưa tờ giấy ra. Nhưng câu nói ấy làm chú hai lùi lại một bước, như bị ai đẩy vào ngực.
Một lúc lâu, gian nhà chỉ có tiếng thở nặng nề của chú.
"Ông mày…" Giọng chú hai bỗng vỡ ra, khàn đặc. "Ông mày cả đời thương cây hơn thương con. Năm mẹ tao ốm, ông ấy vẫn ra đồng. Năm anh tao xuống mỏ, ông ấy bảo tùy nó. Năm tao nuôi cừu lỗ, ông ấy bảo tao không chịu khó. Tao xin ông ấy năm mươi nghìn trả nợ, ông ấy bảo không có, tiền để mua ống tưới cây. Ống tưới cây!" Chú cười, tiếng cười như tiếng nức. "Giờ mày cũng giống hệt ông ấy."
Lục Châu đứng yên. Cô không biết những chuyện ấy. Hay có lẽ cô biết, nhưng ở Thâm Quyến hai nghìn cây số, mọi chuyện trong nhà đều được kể lại bằng giọng nhẹ nhàng của ông qua điện thoại.
"Chú," cô nói khẽ. "Chú nợ ông Tôn bao nhiêu?"
Chú hai nhìn cô, mắt đỏ hoe. Rồi chú quay người, bước ra khỏi cửa, không trả lời. Tiếng xe máy nổ máy, rồi xa dần trong đêm.
Lục Châu ngồi phịch xuống ghế. Đại Hoàng tựa đầu lên đùi cô.
Ngoài sân, một bóng người đứng dưới giàn nho khô. Là Bạch Hạo. Cậu đã đi theo bố, đứng ngoài đó từ lúc nào không rõ. Cậu nhìn cô qua khung cửa sổ, môi mấp máy như muốn nói gì, rồi cúi đầu, quay đi theo hướng tiếng xe máy.
* * *
Sáng ngày hai tháng tư, Lục Châu lên huyện Lạc Sa.
Cô có một việc phải làm từ trước, nhưng những ngày qua bận rộn quá nên đến giờ mới nhớ ra: giấy phép khai thác giếng số một của ông, cấp năm 2006, gia hạn mười năm một lần, hết hạn vào ngày ba mươi mốt tháng ba năm nay. Trong sổ ông có ghi: "Ngày 8/1. Làm xong hồ sơ gia hạn giếng số 1. Đưa Kiến Thiết mang lên huyện nộp."
Cục Thủy lợi huyện là một tòa nhà năm tầng sơn vàng nhạt. Phòng quản lý tài nguyên nước ở tầng ba. Người tiếp cô là một cán bộ trẻ, đeo kính cận dày, bảng tên ghi "Trương Khải". Anh ta tra máy tính, gõ, tra lại, rồi ngẩng đầu, vẻ mặt khó xử.
"Cô Bạch, hồ sơ gia hạn giếng số một Hồng Liễu Than, chủ giếng Bạch Thủ Sơn… hệ thống không có."
"Không có là sao? Ông tôi làm hồ sơ từ tháng một."
"Không có hồ sơ nào được nộp." Trương Khải xoay màn hình cho cô xem. "Giấy phép hết hạn ngày ba mươi mốt tháng ba. Từ ngày một tháng tư, giếng số một không còn giấy phép khai thác. Tôi rất tiếc, nhưng theo quy định, nếu tiếp tục bơm là vi phạm."
"Bây giờ tôi nộp lại hồ sơ mới thì sao?"
"Được, nhưng thời gian thẩm định là sáu mươi ngày làm việc. Trong thời gian đó, giếng phải dừng."
Sáu mươi ngày làm việc. Gần ba tháng. Một nghìn bốn trăm bốn mươi ba cây con trong vườn ươm. Một trăm hạt Thiết Căn vừa nảy mầm. Một nghìn một trăm hai mươi cây cô vừa trồng, cây nào cũng cần tưới thêm ít nhất hai lần trước khi rễ bám được xuống tầng ẩm.
Lục Châu ngồi trên băng ghế nhựa ở hành lang tầng ba, nhìn ra cửa sổ. Ngoài kia, thị trấn huyện Lạc Sa vàng vọt dưới nắng trưa, xa xa là dải cát của sa mạc Hắc Sa.
Ông đã làm hồ sơ. Ông đã đưa cho chú hai mang lên huyện. Hồ sơ ấy chưa từng đến nơi.
Cô rút điện thoại, bấm số của chú hai. Chuông đổ mười hai hồi, rồi chuyển sang hộp thư thoại.
Cô bấm lần nữa. Lần này máy đã tắt.