Lục Châu không ngủ lại được nữa.
Cô khóa van xả, rồi dùng hết cuộn băng keo chống thấm trong lán dụng cụ quấn tạm ba chỗ ống bị cắt. Băng keo không giữ được áp lực nước, nhưng ít nhất cũng không để nó chảy tràn. Cô chạy về chòi gạch, bật máy bơm giếng số một. Tiếng động cơ điện rền lên trong đêm tĩnh, nước từ lòng đất sâu phun vào bồn nhựa, ào ào như một dòng thác nhỏ. Cô ngồi bệt bên chân bồn, ôm Đại Hoàng, nghe tiếng nước chảy, và chờ trời sáng.
Trong lúc chờ, cô nhìn xuống những luống sa sa con bằng Thấu Thổ. Vùng rễ của chúng vẫn còn một lớp lam mỏng nhờ đợt tưới chiều hôm trước, nhưng đang nhạt dần. Ở mấy luống gần chỗ ống bị cắt, nước tràn ra quá nhiều, ngấm thành một vũng lam đậm. Ở mấy luống cuối, xa bồn nước nhất, lớp lam đã gần như biến mất.
"Tiểu Lục, có thứ gì cứu được chúng không?"
"Cửa hàng hiện không có vật phẩm tương ứng. Đề nghị ký chủ khôi phục tưới tiêu trong vòng mười hai giờ. Cây sa sa con một năm tuổi có khả năng chịu hạn tốt."
"Mười hai giờ." Cô nhìn đồng hồ. Ba giờ hai mươi sáng. "Được."
* * *
Sáu giờ sáng, bà Lỗ đến, theo sau là Tiểu Đông còn ngái ngủ, mặc áo bông khoác ngoài bộ đồ ngủ in hình gấu trúc. Bà Lỗ đứng ở cổng vườn ươm, nhìn lỗ thủng trên hàng rào, nhìn những đoạn ống quấn băng keo xanh, rồi chửi một tràng dài bằng giọng địa phương mà Lục Châu chỉ hiểu được một nửa. Nửa còn lại, cô đoán, không nên hiểu thì hơn.
Bảy giờ, một chiếc xe máy cày nổ phành phạch đỗ lại ở đầu đường. Người lái xe là một chàng trai trẻ, cao lêu nghêu, mặc áo khoác lao động màu cam dính dầu máy, đầu đội mũ len đen. Trên thùng xe chất mấy cuộn ống nhựa đen, một hộp khớp nối và một túi đồ nghề.
Lục Châu phải nhìn kỹ mới nhận ra.
"Tiểu Hạo?"
"Chị." Bạch Hạo, con trai của chú hai, gãi đầu. Lần cuối cô gặp cậu là hồi cậu mới mười lăm tuổi, gầy nhom, mặt đầy mụn. "Bà Lỗ gọi em lúc năm giờ sáng. Bảo nếu em không mang ống đến thì bà ra tiệm sửa xe đập nát xe của em."
"Bà nói đùa thôi." Bà Lỗ hừ một tiếng. "Nửa đùa."
Bạch Hạo làm việc nhanh và gọn. Cậu cắt bỏ những đoạn ống hỏng, nối ống mới bằng khớp nối ren, siết bằng cờ lê, kiểm tra từng mối. Lục Châu và Tiểu Đông phụ đưa đồ, giữ ống. Đến chín giờ, nước đã chảy lại đều đặn vào từng luống, những giọt nước nhỏ rỉ ra từ lỗ tưới tí tách như tiếng đồng hồ.
Lục Châu đưa cho Hạo một chai nước, ngồi xuống cạnh cậu bên chân bồn.
"Bao nhiêu tiền ống, chị gửi em."
"Thôi chị." Hạo lắc đầu, uống ừng ực nửa chai. Rồi cậu im lặng một lúc, mắt nhìn những vệt lốp xe vẫn còn hằn rõ trên đất ngoài hàng rào. "Lốp BF địa hình, cỡ 265. Em làm ở tiệm sửa xe ba năm rồi, cả trấn chỉ có ba chiếc bán tải chạy loại lốp này. Một chiếc của đội vận tải huyện, một chiếc của ông chủ trạm xăng. Một chiếc của Nông trường Kim Ốc."
Lục Châu quay sang nhìn cậu.
"Em không nói gì cả đâu nhé," Hạo vội vàng nói thêm, rồi cúi đầu. "Bố em… bố em không biết chuyện này. Em nghĩ vậy. Bố em nóng tính, hay nói bậy, nhưng không đến mức…"
Cậu không nói hết. Lục Châu không ép.
"Cảm ơn em, Tiểu Hạo."
Cô báo công an. Mười một giờ, cảnh sát khu vực của trấn, một người đàn ông trung niên tên Đoàn Vĩ, đến xem xét. Anh ta chụp ảnh ống bị cắt, chụp vệt lốp, nhặt mẩu đầu lọc bỏ vào túi ni lông, ghi biên bản. Rồi anh ta thở dài.
"Cô Bạch, tôi nói thật. Vệt lốp này thì chứng minh được gì? Mẩu thuốc lá thì ai hút chẳng được. Không có camera, không có nhân chứng. Tôi ghi nhận, nhưng cô đừng hy vọng nhiều."
"Còn tin nhắn này?" Cô đưa điện thoại.
Đoàn Vĩ đọc tin nhắn, nhíu mày, chép lại số điện thoại.
"Sim rác. Tôi sẽ kiểm tra, nhưng chắc là sim mua ở chợ, không đăng ký." Anh ta trả lại điện thoại, ngập ngừng. "Cô Bạch, ông Bạch là người tốt. Đêm hai mươi tám tháng hai, nếu có gì không ổn, cô có biết gì không?"
Lục Châu nhìn anh ta. Cô nghĩ đến dòng chữ cuối trong sổ, đến cái lưỡi màu xám, đến con số mười tám phẩy bốn mét ở QT3. Nhưng tất cả những điều ấy, cô chứng minh bằng gì? Bằng một giọng nói chỉ mình cô nghe thấy?
"Chưa," cô nói. "Nhưng nếu biết, tôi sẽ báo anh."
* * *
Cuối ngày mười bảy, Tiểu Lục kiểm kê vườn ươm: ba mươi bảy cây chết vì khô rễ, tập trung ở hai luống cuối. Còn lại hai nghìn bốn trăm sáu mươi ba cây.
Ba mươi bảy cây. Lục Châu nhổ từng cây chết lên, xếp thành một bó, đặt ở góc vườn. Mỗi cây ông đã ươm từ một hạt giống, tưới suốt một năm. Cô biết mình không nên quá đau lòng vì ba mươi bảy cây, nhưng cô vẫn đau.
Tối hôm ấy, cô ngồi bên bàn ông, mở bảng tính, và làm một quyết định.
"Tiểu Lục, nếu tôi chuyển cây con từ vườn ươm ra đồng ngay bây giờ, thời tiết có kịp không?"
"Thời điểm trồng tối ưu cho sa sa ở khu vực này: trung tuần tháng ba đến trung tuần tháng tư. Ký chủ đang ở thời điểm phù hợp."
"Cây ra đồng rồi, có ai cắt ống thì cũng không cắt được rễ." Cô gõ vào bảng tính. "Và mỗi cây tôi tự tay trồng, sống qua ba mươi ngày, là một Điểm Lục."
"Đúng."
"Vậy thì tôi sẽ trồng. Càng nhiều càng tốt."
Cô tính. Một mình cô, đặt cây và lấp đất, mỗi cây mất khoảng hai phút nếu hố đã đào sẵn. Một ngày làm việc mười tiếng, trừ thời gian nghỉ và dùng Thấu Thổ, được khoảng một trăm năm mươi cây. Nhưng hố thì phải có người đào. Mỗi người đào được chừng tám mươi hố một ngày.
Cô cần người. Và người thì cần tiền.
Sáng hôm sau, bà Lỗ đi một vòng quanh thôn. Đến trưa, bà dắt về bốn người: hai người đàn ông trung niên nhà họ Mã, một bà góa họ Triệu và một ông cụ sáu mươi tám tuổi tên Khang, người từng trồng cây cùng ông suốt mười năm. Công một trăm tệ một ngày, cơm trưa do bà Lỗ nấu.
"Họ không đăng ký cho Kim Ốc thuê đất," bà Lỗ nói nhỏ với cô. "Ông Khang bảo, năm 1983 nhà ông ấy là một trong sáu nóc nhà bị cát vùi. Ông ấy nợ ông con một mái nhà."
Lục Châu không biết nói gì, chỉ cúi đầu thật thấp chào ông cụ Khang. Ông cụ xua tay, vác xẻng ra đồng.
Trước khi bắt đầu, Lục Châu mở cửa hàng hệ thống. Cô có mười Điểm Lục. Cô nhìn dòng chữ "Hạt giống sa sa Thiết Căn – 100 hạt – 10 Điểm Lục" một lúc lâu.
"Đổi."
Một túi vải nhỏ màu nâu xuất hiện trong ngăn bàn của ông khi cô kéo ra, nằm gọn bên cạnh hộp bút chì. Bên trong là một trăm hạt sa sa, mỗi hạt nhỏ như hạt vừng, nhưng màu sẫm hơn hạt thường, gần như đen. Cô gieo chúng vào hai luống trống ở góc vườn ươm, tưới đẫm, cắm một tấm biển nhỏ: "Thí nghiệm – không động vào."
Điểm Lục trở về không.
* * *
Mười ngày tiếp theo trôi qua như một vòng quay bất tận của cát, nắng, gió và xẻng.
Mỗi sáng, Lục Châu dậy lúc năm giờ rưỡi, ăn vội một bát cháo kê, rồi ra đồng trước tất cả mọi người. Cô đi dọc những khoảnh đất trống ở khu Tây Ba và Bắc Hai, dùng Thấu Thổ tìm những vùng lam đậm, cắm cọc đánh dấu. Rồi những người làm công đến, đào hố theo cọc. Rồi cô ra vườn ươm bứng cây, xếp vào xe ba bánh, chở ra đồng, đặt từng cây xuống hố, lấp đất, nén gót.
Đến ngày thứ ba, lòng bàn tay cô phồng rộp vỡ ra, chảy máu. Bà Lỗ băng tay cho cô bằng vải gạc, rồi đưa cho cô một đôi găng tay da cũ.
"Của ông con đấy. Găng da dê, ông đeo mười mấy năm rồi."
Lục Châu đeo vào. Đôi găng hơi rộng, lòng găng mòn nhẵn theo hình bàn tay ông, nhưng ấm.
Đến ngày thứ năm, cô đã quen nhịp. Ba phút Thấu Thổ, bảy phút nghỉ. Hai phút một cây. Không cần đếm, cô cũng biết mình đang ở cây thứ bao nhiêu, vì Tiểu Lục luôn hiện con số ở góc khung xanh, lặng lẽ tăng dần như đồng hồ đếm bước.
Ông cụ Khang ít nói, nhưng mỗi khi nghỉ tay, ông lại kể một mẩu chuyện về ông cô. Chuyện năm 1985, gió cấp mười một thổi bay mất nửa số cây con vừa trồng, ông Bạch ngồi khóc giữa đồng rồi hôm sau lại trồng lại. Chuyện năm 1991, bà Tú Chi ốm nặng, vẫn đòi ra đồng xem cây, ông Bạch cõng bà trên lưng đi bốn cây số. Chuyện năm 2000, huyện về khen thưởng, ông Bạch nhận tấm bằng khen xong thì xin luôn một trăm cây hồng liễu giống thay cho tiền thưởng.
"Ông ấy là cái người," ông cụ Khang rít một hơi thuốc lào, "chỉ biết trồng cây. Đến con trai cũng không giữ được. Kiến Hoa thì xuống mỏ, Kiến Thiết thì lên trấn, đứa nào cũng chạy khỏi cái đống cát này." Ông nhìn sang cô. "Giờ đến lượt cháu gái quay về."
Lục Châu cúi đầu nhìn đôi găng da dê.
"Cháu không định quay về đâu, ông Khang. Cháu bị đuổi việc, không còn chỗ nào để đi nữa."
Lần đầu tiên cô nói câu ấy thành tiếng. Ông cụ Khang nhìn cô một lúc, rồi cười khà khà, để lộ hàm răng thiếu mấy chiếc.
"Ông cháu năm 1983 cũng thế. Bị nhà máy cho nghỉ, về làng không có ruộng, mới đi trồng cây trên cát. Nhà họ Bạch các cháu, toàn bị đuổi rồi mới làm nên chuyện."
* * *
Thứ bảy, ngày hai mươi mốt, Hàn Mặc xuất hiện ở đầu đồng lúc bảy giờ sáng, không báo trước. Anh ta mặc áo khoác gió xám, đeo găng tay lao động, vác theo một cái xẻng cán dài.
"Cuối tuần trạm không có việc," anh ta nói, như thể đó là một lời giải thích đầy đủ.
Rồi anh ta bắt đầu đào hố. Anh ta đào nhanh, đều tay, mỗi hố đúng năm mươi phân sâu, ba mươi phân rộng, như thể có thước đo trong mắt. Ông cụ Khang nhìn một lúc, gật gù:
"Thằng này ông Bạch dạy đấy. Đào y như ông ấy."
"Ông Bạch dạy tôi từ năm đầu tiên," Hàn Mặc nói, không ngẩng đầu. "Lúc đó tôi đào hố như chó bới."
Lục Châu bật cười. Đó là lần đầu tiên cô nghe anh ta nói đùa. Hoặc có lẽ anh ta không đùa, chỉ là nói sự thật bằng một giọng không cảm xúc.
Ngày hôm đó, nhờ có thêm một người đào hố, họ trồng được hai trăm linh tám cây, nhiều nhất từ trước đến giờ. Khi mặt trời lặn đỏ rực phía tây, nhuộm cả cánh đồng cát thành màu đồng thau, Lục Châu mời mọi người về nhà ăn tối.
Cô nấu món mì cắt dao với nước sốt cà chua trứng, món duy nhất cô học được từ ông. Bột nhào bằng tay, cán mỏng bằng chai thủy tinh, cắt thành sợi to bản bằng con dao phay lưỡi đã mòn. Cà chua xào với trứng, thêm chút giấm già và một nhúm ớt bột. Hồi bé, mỗi lần cô ốm, ông lại nấu món này. Ông bảo: "Ăn mì của ông là khỏe."
Hàn Mặc ăn ba bát. Ăn đến bát thứ ba, anh ta đặt đũa xuống, nhìn vào bát mì một lúc lâu.
"Ông Bạch cũng nấu thế này," anh ta nói. "Nhưng ông cho nhiều ớt hơn."
"Tôi không ăn cay được nhiều."
"Ông biết. Ông nói cô ăn cay là đỏ hết mặt, nên mỗi lần cô về, ông bớt ớt." Anh ta ngẩng đầu. "Ông kể về cô nhiều lắm."
Lục Châu cầm đũa, không gắp được gì.
Bà Lỗ dắt Tiểu Đông về trước, ông cụ Khang và mấy người làm công cũng về. Hàn Mặc giúp cô rửa bát. Hai người đứng cạnh nhau trước chậu nước bằng nhôm, ngoài cửa sổ là bầu trời đầy sao.
"Ông có biết tôi bị đuổi việc không?" cô hỏi, giọng nhỏ.
Hàn Mặc im lặng, tay vẫn lau chiếc bát.
"Đầu tháng hai, ông nói với tôi một câu. Ông bảo: 'Châu Châu nhà tôi chắc sắp có chuyện. Đêm nào gọi điện nó cũng bảo đang tăng ca, giọng nó mệt lắm. Nó không nói, nhưng tôi nghe là biết.'" Anh ta đặt chiếc bát lên giá. "Ông còn bảo, nếu nó có chuyện thì tốt. Có chuyện thì nó mới về."
Lục Châu cúi đầu nhìn chậu nước. Hai giọt nước rơi xuống, tan vào làn nước xà phòng, không ai thấy.
* * *
Đêm hôm ấy, sau khi Hàn Mặc về, cô lần đầu tiên mở cuốn sổ cũ nhất của ông.
Bìa giấy kraft đã mủn, mép giấy vàng như lá úa. Nét chữ mực tím ở trang đầu tiên trẻ hơn, nghiêng hơn, mạnh hơn nét chữ cô quen:
"Ngày 15/3/1983. Tú Chi và tôi trồng 37 cây sa sa đầu tiên ở gò tây. Đất cứng, tay rách cả. Tú Chi bảo trồng được một cây là giữ được một tấc đất. Tôi bảo cô ấy điên. Cô ấy bảo tôi cũng điên."
Trang thứ hai:
"Ngày 16/3/1983. Có chuyện lạ. Lúc lấp đất cây thứ 37, tôi nghe một giọng nói. Giọng phụ nữ, đều đều như đài huyện. Nó bảo tôi là 'ký chủ'. Tú Chi đứng ngay cạnh mà không nghe thấy gì. Tôi không dám kể. Người ta sẽ bảo tôi bị cát vào đầu."
Trang thứ ba:
"Ngày 20/3/1983. Nó cho tôi nhìn xuống đất. Thấy được nước. Màu xanh lam, đẹp như trời tháng sáu. Tôi gọi nó là Tiểu Lục, vì cái khung của nó màu xanh lục. Nó không phản đối. Chắc là nó đồng ý."
Lục Châu đọc ba trang ấy năm lần. Rồi cô gập sổ lại, áp nó vào ngực, nằm nghiêng trên giường lò, nghe tiếng gió thổi qua giàn nho.
"Tiểu Lục," cô thì thầm. "Ông tôi gọi mày là Tiểu Lục vì mày màu xanh."
"Ghi nhận," giọng nói trả lời. Rồi, sau một nhịp ngắn ngủi mà Lục Châu không chắc có phải do mình tưởng tượng không: "Tôi biết."
* * *
Ngày hai mươi tám tháng ba là thứ bảy. Lục Châu trồng cây thứ một nghìn không trăm hai mươi vào lúc bốn giờ chiều, trên một khoảnh đất trống ở rìa khu Bắc Hai. Cộng với một trăm cây của nhiệm vụ đầu tiên, cô đã tự tay trồng một nghìn một trăm hai mươi cây. Trong vườn ươm còn lại một nghìn bốn trăm bốn mươi ba cây.
Hàn Mặc đến từ sáng, nhưng không đào hố. Anh ta đi QT3 một mình, về lúc ba giờ, rồi ngồi trên một gò cát nhỏ ở rìa đồng, nhìn cô trồng nốt những cây cuối cùng.
Khi cô đứng thẳng lưng, phủi cát trên găng tay, anh ta lên tiếng:
"Mười tám phẩy sáu mét."
Cô quay lại. "Hai tuần tụt thêm hai mươi phân?"
"Ừ."
Cô bước tới, ngồi xuống cạnh anh ta trên gò cát. Mặt trời đang xuống thấp, những hàng sa sa con mới trồng đổ bóng dài trên cát như những nét bút lông. Đại Hoàng nằm dài bên chân hai người, thở phì phò.
Hàn Mặc im lặng rất lâu. Lục Châu nhận ra anh ta không ngậm kẹo bạc hà. Hộp kẹo nằm trong tay anh ta, xoay qua xoay lại.
"Có một chuyện tôi chưa kể với cô," anh ta nói. "Tôi đã kể với công an. Họ ghi lại, rồi bảo đêm đó có bão, sóng điện thoại chập chờn là bình thường."
Lục Châu quay sang nhìn anh ta.
"Đêm hai mươi tám tháng hai, chín giờ bốn mươi bảy phút tối, ông Bạch gọi cho tôi." Giọng Hàn Mặc vẫn đều, nhưng tay anh ta siết chặt hộp kẹo đến mức các đốt ngón trắng bệch. "Bên ông gió rất to. Ông nói một câu. Ông nói: 'Tiểu Hàn, tôi tìm thấy cái giếng rồi.' Rồi mất sóng."
Gió chiều thổi qua, cát bay lên thành những làn mỏng như khói.
"Tôi gọi lại mười bốn lần. Không ai nghe. Tôi lái xe từ trạm ra, nhưng bão to quá, đường trấn bị cát lấp, xe tôi mắc kẹt ở cây số mười hai cho đến bốn giờ sáng." Anh ta cúi đầu. "Nếu đêm đó tôi đến được…"
Lục Châu không nói gì. Cô chỉ đặt bàn tay đeo găng da dê của ông lên tay anh ta, lên chiếc hộp kẹo bạc hà, và để nó ở đó.
Cái giếng. Ông đã tìm thấy cái giếng.