Thu Lan không nhớ mình đã ngồi im lặng bao lâu trong hành lang bệnh viện ấy.
Cốc cà phê trong tay cô nguội dần. Tiếng máy móc vẫn kêu bíp bíp. Ngoài khung cửa sổ cuối hành lang, bầu trời đen đặc bắt đầu chuyển sang màu xám chì của buổi sáng sớm mùa đông.
Cô nhìn cuống vé màu hồng trong túi nhựa. Con số 0417 nhòe mực tím. Hai tệ. Ba mươi mốt năm.
"Cha tôi," cuối cùng cô nói, giọng khàn đặc, "trong cuốn sổ năm 1996, ngày nào ông cũng viết một dòng ở cuối trang."
Kỳ Diễn quay sang nhìn cô.
"Qua Lão Ưng Khẩu. Vẫn dừng. Không ai đợi." Thu Lan đọc lại, từng chữ, như đọc thuộc lòng. "Gần như mỗi ngày trong năm 1996. Rồi thưa dần. Đến năm 1999 thì chỉ còn mỗi năm một lần. Vào đúng ngày mười hai tháng Mười Hai. Năm nào cũng vậy, cho đến cuốn cuối cùng, năm 2017."
Kỳ Diễn ngồi bất động.
"Tôi cứ tưởng cha giảm tốc ở khúc cua ấy vì nó nguy hiểm." Thu Lan nói tiếp. "Tôi học theo ông, chín năm nay, mỗi lần qua đó tôi đều giảm tốc, liếc nhìn mái che, rồi mới đi. Tôi chưa bao giờ hỏi tại sao." Cô ngừng lại, nuốt khan. "Bây giờ tôi biết rồi. Cha tôi dừng lại để xem có ai quay lại đón anh không. Ông dừng lại suốt hai mươi hai năm."
Kỳ Diễn cúi gập người xuống, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, hai bàn tay ôm lấy mặt. Đôi vai gầy của anh ta run lên từng đợt, không thành tiếng.
Thu Lan không nói gì thêm. Cô chỉ đặt tay lên lưng anh ta, như anh ta đã đặt tay lên vai cô ở Lão Ưng Khẩu, và để yên đó cho đến khi trời sáng hẳn.
* * *
Chiều thứ Năm, đội công trình đã dọn xong khối đá lở ở cây số ba mươi mốt. Thu Lan và Kỳ Diễn đi nhờ xe của đội công trình lên lấy lại chiếc xe buýt.
Nó vẫn nằm đó, phủ một lớp sương muối trắng mỏng, thân xe lấm lem tro bếp, đuôi xe móp một vết dài. Thu Lan đi một vòng quanh xe như mọi sáng. Kiểm tra lốp. Kiểm tra đèn. Ngồi xổm nhìn gầm xe. Rồi mới mở cửa, leo lên ghế lái.
Cô mở ngăn đựng đồ dưới bảng điều khiển. Tập giấy bọc ni lông vẫn nằm đó.
"Bây giờ tôi đọc." Cô nói.
Kỳ Diễn ngồi xuống ghế hàng đầu bên phải, im lặng chờ.
Phụ lục C. Đánh giá lại độ tin cậy của nguồn số liệu thống kê hệ thống và đề xuất phương pháp hiệu chỉnh.
Thu Lan đọc chậm, rất chậm. Có những đoạn cô không hiểu, phải hỏi lại. Kỳ Diễn giải thích từng chữ, kiên nhẫn như đêm ấy anh ta giải thích phân số cho Tiểu Mãn.
Đếm kép trong hai tuần, mười sáu chuyến đầu: sai số hai phẩy một phần trăm. Camera kiểm chứng ba ngày: sai số hai phẩy tám phần trăm. Từ đó, đối chiếu ngược lại toàn bộ chín năm sổ ghi chép của Phó Thu Lan: lưu lượng bình quân bốn mươi mốt phẩy ba lượt mỗi ngày. Hai mươi chín cuốn sổ của Phó Đại Sơn, từ năm 1988 đến năm 2017 — trừ năm 1995 — vẽ thành một biểu đồ: tám mươi bảy lượt mỗi ngày năm 1988, sáu mươi mốt lượt năm 2005, bốn mươi lăm lượt năm 2017. Giảm dần theo dân số thôn. Nhưng chưa bao giờ, chưa một năm nào, dưới ngưỡng hai mươi.
Rồi trang cuối cùng: Giá trị xã hội không thể thay thế. Ba trăm mười hai lượt đi khám chữa bệnh mỗi năm, trong đó một trăm năm mươi sáu lượt là của một bệnh nhân chạy thận nhân tạo duy nhất. Bảy học sinh đi học hằng ngày. Mười một điểm đón không chính thức phục vụ hộ gia đình có người trên bảy mươi tuổi. Thời gian trung bình để một sản phụ ở Hạc Minh tiếp cận bệnh viện huyện nếu không có tuyến 9: không xác định.
Kiến nghị thay thế: Giữ tuyến 9. Thay thế máy quẹt thẻ. Lắp thiết bị đếm khách tự động đã kiểm định. Điều chỉnh khung phương pháp đánh giá tuyến nông thôn trên toàn thành phố.
Thu Lan đặt tập giấy xuống đùi.
"Tại sao anh không viết cái này vào báo cáo chính?"
"Vì báo cáo chính phải tuân theo khung phương pháp đã được phê duyệt." Kỳ Diễn nói. "Nếu tôi dùng số liệu khác, phó giám đốc Đổng sẽ trả lại ngay với lý do sai quy trình. Báo cáo sẽ không bao giờ đi xa hơn bàn làm việc của ông ấy." Anh ta ngừng lại. "Nên tôi làm đúng quy trình. Rồi gửi phụ lục C riêng cho bà Vương Tịnh, giám đốc tổng công ty, và gửi bản sao cho Sở Giao thông thành phố. Vượt cấp."
Thu Lan nhìn anh ta. "Anh có biết làm thế thì anh sẽ thế nào không?"
"Biết." Kỳ Diễn đáp. "Có thể mất việc."
"Thế mà anh vẫn làm."
"Chị bảo tôi viết cho đúng sự thật." Anh ta nhìn cô. "Sự thật có hai phần. Phần nào tôi cũng viết."
Thu Lan im lặng rất lâu. Rồi cô nói, rất khẽ:
"Đêm thứ Hai. Tôi không nghe máy. Tôi xin lỗi."
Kỳ Diễn lắc đầu. "Nếu tôi là chị, tôi cũng không nghe."
Cô vặn chìa khóa. Động cơ ho khục khặc hai tiếng, rồi rền lên, rung cả thân xe. Như một lời chào.
* * *
Đến thứ Sáu, cả huyện Thạch Khê đã biết chuyện.
Tạ Tiểu Bằng, trong lúc đứng đợi ở vách đá đêm hôm ấy, đã quay một đoạn video bằng chiếc điện thoại cũ của bố. Đoạn video dài bốn mươi giây, rung lắc, tối om, chỉ thấy ánh đèn pha của chiếc xe buýt xanh rêu bò chậm chạp xuống dốc băng, những bóng người rắc tro phía trước, rồi những người đàn ông khiêng cáng qua lối mòn sát vách đá, và tiếng một đứa trẻ sơ sinh khóc oa oa trong gió. Thằng bé đăng lên mạng với dòng chữ: Xe buýt của cô Lan. Đêm băng. Thêm một hành khách.
Đến sáng thứ Sáu, đoạn video đã có hai triệu lượt xem.
Phó giám đốc Đổng Thắng Lợi gọi cho ông Giả Văn Bình lúc tám giờ sáng. Thu Lan nghe ông Giả kể lại, giọng nửa lo nửa buồn cười:
"Ông ấy gầm lên trong điện thoại. Bảo là em vi phạm lệnh tạm dừng khai thác, tự ý đưa phương tiện vào vùng nguy hiểm, tự ý tháo dỡ ghế ngồi, đe dọa an toàn hành khách, phải kỷ luật nghiêm. Rồi đến mười giờ thì ông ấy gọi lại, giọng nhỏ hẳn. Bà Vương giám đốc vừa gọi cho ông ấy. Rồi phó chủ tịch huyện gọi cho bà Vương. Rồi một phóng viên đài truyền hình tỉnh gọi cho phó chủ tịch huyện."
* * *
Thứ Bảy, Viên Kiến Quân về Hạc Minh.
Anh ta về sớm hơn Tết hai tháng, không báo trước. Khi Thu Lan đi chuyến chiều về đến sân ủy ban, cô thấy anh ta đứng đó, cao lớn trong chiếc áo phao đen đắt tiền, tay xách một túi quà to, gương mặt lúng túng như người lạc đường.
"Anh xem video." Kiến Quân nói, trước khi cô kịp hỏi. "Mẹ gọi điện kể. Anh... anh không ngồi yên được."
Bữa tối hôm ấy là bữa tối kỳ lạ nhất trong đời Thu Lan. Bà Quế Phân, Kiến Quân, Tiểu Mãn, Thu Lan, và — vì bà Quế Phân nhất định không cho về — Kỳ Diễn, ngồi quanh chiếc bàn ăn trong gian bếp nhỏ. Đậu Phụ ngồi chồm hỗm trên ghế của Tiểu Mãn, nhìn người lạ bằng ánh mắt nghi ngờ.
Kiến Quân nhìn Kỳ Diễn, rồi nhìn Thu Lan, rồi nhìn mẹ mình, không biết nên nói gì. Kỳ Diễn nhìn bát cơm, cũng không biết nên nói gì. Cuối cùng, chính Tiểu Mãn là người phá vỡ sự im lặng.
"Bố ơi, chú Kỳ dạy con phân số bằng ghế xe buýt. Con được chín điểm bài kiểm tra rồi đấy!"
Kiến Quân nhìn con gái, gương mặt thoáng một nét đau đớn. "Thật à? Giỏi quá."
Sau bữa tối, Thu Lan thấy Kiến Quân và bà Quế Phân ngồi rất lâu ngoài hiên, nói chuyện khe khẽ. Cô không nghe được họ nói gì. Cô chỉ thấy, lúc gần mười giờ, Kiến Quân gục đầu vào vai mẹ mình, như một đứa trẻ.
* * *
Thứ Ba, ngày tám tháng Mười Hai.
Chuyến xe sáu giờ sáng hôm ấy chở sáu mươi mốt người.
Kỳ Diễn đếm. Thu Lan đếm. Chiếc camera nhỏ màu đen — được lắp lại trên khung cửa từ hôm thứ Hai, lần này với tờ giấy phép thử nghiệm có chữ ký của bà Vương giám đốc — đếm.
Sáu mươi mốt. Đúng bằng số khách của chuyến xe đầu tiên tuyến Hạc Minh — Thạch Khê, ngày mùng ba tháng Tư năm 1988, trong cuốn sổ đầu tiên của Phó Đại Sơn.
Bà Ngưu đi. Anh em nhà họ Cát đi, cùng bố mẹ. Hai vợ chồng già họ Lương đi. Ông Ninh trưởng thôn đi. Bà Hà Tứ Muội đi, lần đầu tiên không gánh hàng. Bà Quế Phân đi, tay dắt Tiểu Mãn — con bé được cô giáo cho nghỉ học một buổi. Kiến Quân đi, đứng ở cuối xe vì hết ghế. Đến Ổ Đàm, Tạ Tiểu Bằng và cả bố nó cũng lên.
Không ai trả tiền vé. Thu Lan cũng không thu.
* * *
Hội trường ủy ban huyện Thạch Khê chật kín người. Những dãy ghế nhựa xanh đỏ không đủ chỗ, người ta đứng kín cả lối đi và hai bên tường.
Trên bục là phó chủ tịch huyện Mạc Thanh, một người phụ nữ ngoài năm mươi, tóc cắt ngắn, đeo kính. Bên cạnh bà là phó giám đốc Đổng Thắng Lợi, gương mặt cứng đờ, và ông Giả Văn Bình, gương mặt lo lắng.
Đổng Thắng Lợi trình bày trước. Ông ta chiếu lên màn hình những bảng biểu, những con số: mười bốn phẩy hai lượt mỗi ngày, lỗ ba trăm tám mươi nghìn tệ mỗi năm, mô hình xe theo yêu cầu đã thành công ở ba huyện phía bắc. Hội trường im lặng nghe, không ai vỗ tay.
Rồi đến lượt Kỳ Diễn.
Anh ta bước lên bục, mặc chiếc áo măng tô xám cũ, cặp kính gọng đen, tay cầm máy tính bảng. Anh ta không chiếu bảng biểu. Anh ta chỉ chiếu lên màn hình một tấm ảnh: hai mươi chín cuốn sổ nhỏ bìa nâu xếp thẳng hàng trong một chiếc rương sắt xanh rêu, bên cạnh là mười bốn cuốn sổ bìa xanh của Thu Lan.
"Đây là bốn mươi ba cuốn sổ ghi chép hành khách tuyến 9, trong ba mươi tám năm, của hai cha con tài xế." Anh ta nói, giọng đều đều như đọc bản tin. "Tôi đã kiểm chứng độ chính xác của chúng bằng phương pháp đếm kép và thiết bị đếm tự động. Sai số dưới ba phần trăm. Theo số liệu này, lưu lượng thực tế của tuyến 9 là bốn mươi mốt phẩy ba lượt mỗi ngày. Gấp gần ba lần con số chính thức. Sáng nay, chuyến xe đến đây chở sáu mươi mốt người."
Đổng Thắng Lợi đứng bật dậy. "Đây là số liệu không chính thức! Sổ tay cá nhân không có giá trị..."
"Phó giám đốc Đổng." Phó chủ tịch Mạc Thanh lên tiếng, giọng điềm tĩnh. "Để cậu ấy nói hết."
Kỳ Diễn chuyển sang tấm ảnh tiếp theo. Một đoạn video gọi từ bệnh viện huyện. Ông Bành Thủ Nghĩa nằm trên giường bệnh, ống truyền dịch nối vào cánh tay, gương mặt đã hồng hào hơn.
"Tôi là Bành Thủ Nghĩa, bảy mươi hai tuổi, chạy thận nhân tạo mười một năm." Giọng ông lão run run qua loa. "Đêm thứ Tư tuần trước, nếu không có chiếc xe buýt số 9, thì hôm nay các vị đang ăn cỗ đám ma tôi rồi."
Cả hội trường lặng phắc.
Rồi Đồng Mẫn đứng dậy từ hàng ghế giữa, bế trên tay một bọc chăn nhỏ màu hồng. Chồng cô, Lý Hạo — người đàn ông trẻ đen nhẻm vừa từ công trường Tây Bình về hôm thứ Năm — đứng bên cạnh đỡ lưng vợ.
"Con gái em tên là Lý Đồ An." Đồng Mẫn nói, giọng run run. "Đồ là đường đi. An là bình an. Con bé sinh ra trên xe buýt số 9. Em muốn sau này nó lớn lên, nó vẫn được đi chiếc xe ấy."
Ai đó ở cuối hội trường bắt đầu vỗ tay. Rồi một người nữa. Rồi cả hội trường.
* * *
Thu Lan là người cuối cùng được mời phát biểu.
Cô bước lên bục, tay cầm cuốn sổ bìa xanh. Đôi găng len đỏ bà Quế Phân đã giặt sạch, vá lại lỗ thủng ở ngón trỏ bằng một mũi len màu cam — màu áo của Tiểu Mãn.
Cô nhìn xuống hội trường. Những gương mặt quen thuộc. Bà Ngưu. Bà Hà. Ông Ninh. Tạ Tiểu Bằng. Bà Quế Phân. Tiểu Mãn. Kiến Quân. Kỳ Diễn.
"Tôi không biết nói hay." Cô nói. "Tôi chỉ biết đếm."
Cô mở cuốn sổ, đọc to trang đầu tiên của ngày hôm nay:
"Thứ Ba, 8/12/2026. Trời quang, lạnh. Xuất bến Hạc Minh 6:00. Khách: Ngưu Tú Chi, km 3. Cát Tiểu Hổ, Cát Tiểu Long, km 7..."
Cô đọc tên từng người. Cả sáu mươi mốt người. Mỗi khi cô đọc đến tên ai, người ấy lại đứng dậy khỏi ghế. Đến khi cô đọc hết, cả hội trường đã đứng.
"Cha tôi bảo," Thu Lan gập sổ lại, "người ta lên xe của mình là gửi gắm mình cái mạng. Thì ít nhất mình phải nhớ là ai đã lên, ai đã xuống." Cô nhìn thẳng vào phó giám đốc Đổng. "Cái máy quẹt thẻ của công ty không nhớ được những người này. Nhưng tôi nhớ. Cha tôi nhớ. Ba mươi tám năm nay, chúng tôi chưa quên ai cả."
* * *
Phiên họp kết thúc lúc mười hai giờ trưa. Phó chủ tịch Mạc Thanh tuyên bố: ý kiến của người dân sẽ được tổng hợp, gửi lên thành phố. Quyết định cuối cùng sẽ được công bố vào ngày mười lăm tháng Mười Hai.
Khi mọi người đang lục tục ra về, phó giám đốc Đổng Thắng Lợi chặn Thu Lan lại ở hành lang. Ông ta không còn mỉm cười nữa.
"Đồng chí Phó." Ông ta nói, giọng thấp. "Tôi nói thẳng. Bà Vương giám đốc đã nghiêng về phía giữ tuyến. Thành phố có lẽ cũng thế. Đoạn video kia làm áp lực lớn quá." Ông ta ngừng lại. "Nhưng có một việc không thể bỏ qua. Đồng chí đã vi phạm lệnh tạm dừng khai thác. Tự ý đưa xe công ty vào vùng nguy hiểm. Nếu công ty không kỷ luật, sau này tài xế nào cũng có thể tự ý làm theo ý mình."
Thu Lan đứng im.
"Tuyến 9 có thể được giữ lại." Đổng Thắng Lợi nói. "Nhưng người lái nó sẽ không phải là đồng chí. Hội đồng kỷ luật họp ngày mười bốn. Hình thức đề xuất: chấm dứt hợp đồng lao động."
Ông ta quay người bỏ đi, để lại Thu Lan đứng một mình giữa hành lang, tay vẫn cầm cuốn sổ bìa xanh.