Có một điều mà Phó Đại Sơn đã dạy con gái mình từ năm cô mười tám tuổi, khi ông lần đầu tiên để cô cầm lái chiếc xe buýt trên một bãi đất trống phủ sương giá ở cuối thôn.
"Khi xe trượt, cái mình muốn làm nhất chính là cái mình không được làm." Ông nói, ngồi ở ghế phụ, tay khoanh trước ngực. "Mình muốn đạp phanh. Đừng đạp. Mình muốn đánh lái ngược lại. Đừng đánh. Xe trượt về đâu, mình lái theo về đó. Nhẹ thôi. Như dỗ một đứa trẻ đang khóc. Mình phải đi theo nó trước, rồi mới kéo được nó về."
Hai mươi năm sau, trên khúc cua chữ U ở Lão Ưng Khẩu, Thu Lan nghe giọng cha mình vang lên trong đầu, rõ ràng như thể ông đang ngồi ngay bên cạnh.
Chân cô nhấc khỏi bàn phanh. Hai tay cô xoay vô lăng — không ngược lại, mà theo hướng đuôi xe đang trượt. Nhẹ thôi. Một phần tư vòng. Chân phải đặt hờ lên chân ga, nhấn xuống một chút, rồi lại nhả.
Chiếc xe vẫn trượt. Chậm hơn, nhưng vẫn trượt.
"Đá tro vào bánh sau!" Tiếng ông Ninh gào lên ở bên ngoài. "Bánh sau bên trái! Nhanh!"
Qua gương chiếu hậu, Thu Lan thấy những bóng người lao tới, hắt từng xẻng tro bếp vào bánh xe sau, quỳ xuống băng mà vốc tro bằng tay không. Có người ném cả chiếc áo bông của mình xuống dưới bánh.
Bánh xe nghiến lên lớp tro, lên chiếc áo bông. Một tiếng rắc khô khốc.
Rồi một cú va chạm. Không mạnh, nhưng đủ khiến cả chiếc xe rùng mình.
Chiếc xe dừng lại.
Thu Lan ngồi bất động, hai tay vẫn nắm chặt vô lăng, tim đập như trống trận. Phía sau, không ai nói gì. Chỉ có tiếng thở dồn dập của Đồng Mẫn và tiếng gió rít qua khe cửa.
"Chị Phó." Kỳ Diễn nói khẽ, giọng anh ta cũng run. "Chị nhìn gương phải."
Cô nhìn.
Góc đuôi xe bên phải đã tì vào gốc cây thông già. Thân cây to đến hai người ôm không xuể, vỏ cây sần sùi phủ băng, rễ bám vào vách đá như những ngón tay khổng lồ. Nó đứng đó, sừng sững ngay bên mép vực, chặn đúng vào khoảng lan can bê tông đã vỡ — như thể nó đã đứng đợi ở đó suốt mấy chục năm, chỉ để chờ đến đêm nay.
Phía sau gốc thông, chỉ cách đuôi xe chưa đầy một mét, là bóng tối thăm thẳm của vực sâu.
"Cây thông." Bà Hà Tứ Muội thì thầm, giọng như người mê sảng. "Lại là cây thông..."
Không ai hiểu bà nói gì. Nhưng Thu Lan thấy, qua gương chiếu hậu trong khoang xe, bà già đang nhìn trân trân vào gốc thông ngoài cửa kính, hai hàng nước mắt lặng lẽ chảy dài trên gương mặt nhăn nheo.
* * *
Mất bốn mươi phút để kéo chiếc xe ra khỏi khúc cua.
Ông Ninh buộc dây thừng vào móc kéo phía trước, mười hai người đàn ông xếp thành hàng kéo theo nhịp hô. Kỳ Diễn xuống xe, đứng bên đuôi xe, rọi đèn pin vào bánh sau, báo cho Thu Lan từng chút một: "Bánh đang bám. Nhích thêm. Dừng. Bánh trượt. Đợi họ rắc tro. Được rồi. Nhích thêm."
Khi chiếc xe đã ra khỏi vùng băng của dòng nước ngầm, trở lại mặt đường đã rắc tro, Thu Lan gục đầu xuống vô lăng, hít một hơi thật sâu.
"Năm phút." Cô nói. "Cho tôi năm phút."
Kỳ Diễn leo lên xe, đứng cạnh ghế lái. Anh ta không nói gì. Anh ta chỉ đặt tay lên vai cô, rất nhẹ, rồi bỏ ra.
Ba phút sau, Thu Lan ngẩng đầu, nhả phanh tay.
"Đi thôi."
* * *
Từ Lão Ưng Khẩu, con đường bắt đầu đổ dốc xuống phía bên kia đèo. Đổ dốc trên băng còn đáng sợ hơn leo dốc. Thu Lan về số một, để động cơ ghìm xe, gần như không chạm vào phanh.
Mười giờ hai mươi, ở cây số mười bảy, điện thoại của Kỳ Diễn bỗng rung lên liên hồi — anh ta đã vào vùng phủ sóng của cột phát sóng trấn Ổ Đàm. Hàng chục tin nhắn đổ về. Anh ta gọi ngay cho tổng đài một hai không, báo vị trí, báo tình trạng bệnh nhân.
"Xe cấp cứu đã đợi ở phía bên kia vách đá từ chín giờ." Anh ta báo lại. "Đội cứu hộ của trấn Ổ Đàm đã dựng đèn chiếu sáng. Họ nói vách đá cao khoảng bốn mét, có một lối mòn nhỏ sát vách núi, người đi bộ qua được."
"Chị Lan!" Bà Hà gọi từ phía sau, giọng gấp gáp. "Dừng xe! Con bé sắp sinh rồi! Đầu em bé ra rồi!"
Thu Lan nhìn ra phía trước. Một đoạn đường thẳng, khá bằng phẳng, vách núi bên trái che gió. Cô cho xe dừng hẳn, kéo phanh tay, bật đèn khẩn cấp.
"Bật hết đèn trong xe lên!" Bà Hà ra lệnh. "Cậu kỹ sư! Cậu lại đây rọi đèn! Bà Lương, đưa tôi cái khăn sạch với cái kéo!"
Kỳ Diễn lao xuống cuối xe, quỳ xuống bên đệm, giơ đèn pin. Thu Lan cũng chạy xuống, quỳ bên đầu Đồng Mẫn, nắm lấy hai bàn tay lạnh ngắt của cô gái trẻ.
"Mẫn, nhìn chị này. Nhìn chị."
Đồng Mẫn mở mắt, gương mặt ướt đẫm mồ hôi và nước mắt. "Chị Lan... em sợ... anh Hạo không có ở đây..."
"Chị ở đây. Bà Hà ở đây. Cả cái xe này ở đây với em." Thu Lan siết chặt tay cô ấy. "Em là hành khách của chị. Hành khách của chị, chị phải đưa đến nơi. Hiểu không?"
Đồng Mẫn gật đầu, cắn chặt môi.
"Rặn!" Bà Hà hô lên. "Rặn đi con! Mạnh lên!"
Kỳ Diễn quỳ bất động, đèn pin trong tay không rung một li, mặt trắng bệch như tờ giấy. Điện thoại kẹp giữa vai và tai, anh ta lặp lại từng câu chỉ dẫn của bác sĩ sản khoa bệnh viện huyện ở đầu dây bên kia: "Bác sĩ bảo đỡ đầu nhẹ thôi, đừng kéo... Bác sĩ hỏi dây rốn có quấn cổ không..."
"Không quấn!" Bà Hà đáp, đôi bàn tay già nua thoăn thoắt. "Bảo bác sĩ yên tâm. Tôi đỡ đẻ từ khi cậu còn chưa ra đời!"
Mười giờ bốn mươi bảy phút tối, ngày mùng hai tháng Mười Hai năm 2026, trên chiếc xe buýt số 9 dừng ở cây số mười tám đường Hạc Minh — Thạch Khê, một tiếng khóc vang lên.
Một tiếng khóc nhỏ xíu, the thé, giận dữ, như tiếng mèo con. Rồi to dần, to dần, vang khắp khoang xe, vọng ra ngoài cửa kính, lan vào bóng đêm băng giá.
"Con gái!" Bà Hà Tứ Muội giơ cao hình hài nhỏ bé đỏ hỏn, nước mắt ròng ròng. "Con gái! Khỏe lắm! Nghe nó khóc kìa!"
Bên ngoài xe, mười hai người đàn ông thôn Hạc Minh đang đứng rải rác trên mặt đường phủ băng, đồng loạt hò reo. Có người ném mũ lên trời. Có người ôm chầm lấy nhau.
Bà Lương Tú đặt em bé lên ngực Đồng Mẫn, quấn chăn cho cả hai mẹ con, rồi xoa bụng cô gái trẻ để tử cung co hồi, mắt dán vào tấm đệm bên dưới. "Máu ra không nhiều. Ổn. Nhau ra rồi. Ổn." Bà nói, như tự trấn an chính mình. Rồi bà rút trong túi cứu thương ra một ống thuốc co hồi tử cung, tiêm cho Đồng Mẫn.
Đồng Mẫn ôm con, khóc nức nở, vừa khóc vừa cười.
Thu Lan đứng dậy, đầu gối run lẩy bẩy. Cô quay sang Kỳ Diễn.
Anh ta vẫn quỳ đó, đèn pin vẫn giơ cao, nhìn đứa bé sơ sinh trên ngực mẹ nó. Sau cặp kính, đôi mắt anh ta đỏ hoe.
"Anh kỹ sư." Thu Lan nói khẽ. "Anh hạ đèn xuống được rồi."
Anh ta như sực tỉnh, hạ đèn pin xuống. Bàn tay anh ta đã tê cứng.
* * *
Ở tấm đệm bên cạnh, ông Bành vẫn thở khò khè, đôi mắt đục mờ hướng về phía đứa bé.
"Ông Bành." Thu Lan quỳ xuống bên ông. "Ông nghe thấy không? Có em bé rồi. Con gái."
"Ông nghe... thấy..." Ông Bành thều thào, khóe môi khẽ nhếch lên. "Xe... của cháu... thêm một khách..."
Bà Lương Tú đo mạch cho ông, gương mặt tái đi. "Mạch yếu lắm. Lan, phải đi ngay."
Thu Lan trở lại ghế lái. Cô rút cuốn sổ bìa xanh ra, viết thêm một dòng vào trang hôm nay, ngay dưới tên Đồng Mẫn:
Bé gái, nhà họ Lý. Lên xe ở km 18, lúc 22:47.
Rồi cô cất sổ, nhả phanh.
* * *
Mười một giờ hai mươi, họ đến vách đá cây số hai mươi mốt — cây số ba mươi mốt theo cột mốc tính từ huyện.
Khối đá lở chắn ngang toàn bộ mặt đường, cao hơn đầu người, những tảng đá to bằng cả chiếc ô tô chồng chất lên nhau, phủ một lớp băng lấp lánh. Phía bên kia, ánh đèn chiếu sáng của đội cứu hộ trấn Ổ Đàm rọi qua khe đá thành những cột sáng trắng xóa. Có tiếng người gọi vọng sang.
Sát vách núi bên trái, giữa khối đá và vách đá, có một lối mòn hẹp, chỉ vừa một người nghiêng mình đi qua.
"Cô Lan! Cô Lan ơi!"
Một bóng người cao lêu nghêu len qua lối mòn, chạy về phía xe. Tạ Tiểu Bằng, mười ba tuổi, đội mũ len, tay cầm đèn pin, theo sau là bố nó — anh Tạ Đông, một người đàn ông vạm vỡ — và sáu bảy người đàn ông khác của trấn Ổ Đàm.
"Thằng Bằng nó nghe đài phát thanh trấn báo có xe buýt Hạc Minh chở người bệnh xuống, nó nằng nặc đòi đi theo." Anh Tạ Đông nói, thở hổn hển. "Bảo là xe của cô Lan thì nó phải đến đón."
Thu Lan nhìn thằng bé. Nó đứng đó, mũi đỏ ửng vì lạnh, nhe răng cười.
"Cô bảo rồi mà." Thằng bé nói. "Lần nào cô cũng đợi tụi cháu. Lần này tụi cháu đợi cô."
* * *
Họ làm cáng bằng hai tấm đệm ghế xe buộc vào hai cây sào tre, khiêng ông Bành qua lối mòn trước. Bốn người đàn ông khiêng, bốn người đi bên cạnh đỡ, Kỳ Diễn đi đầu cầm đèn rọi đường, đọc to từng tảng đá, từng chỗ trơn. Ông Bành nằm trên cáng, mắt nhắm nghiền, nhưng tay vẫn nắm chặt chiếc túi vải đựng hồ sơ bệnh án đã sờn mép.
Rồi đến lượt Đồng Mẫn. Cô gái trẻ được quấn kín trong ba lớp chăn, ôm chặt con trong lòng. Bà Hà đi sát bên cạnh, một tay vịn cáng, một tay che gió cho em bé.
Thu Lan đi cuối cùng. Trước khi rời chiếc xe buýt, cô tắt máy, kéo phanh tay, khóa cửa. Cô đứng nhìn chiếc xe xanh rêu nằm im dưới ánh đèn chiếu sáng, thân xe lấm lem tro bếp, đuôi xe bên phải móp một vết dài do va vào gốc thông.
"Đợi tao nhé." Cô nói khẽ với nó, như cha cô vẫn hay nói. "Tao sẽ quay lại."
Mười hai giờ kém năm phút, chiếc xe cấp cứu rú còi lao xuống dốc, hướng về huyện Thạch Khê.
Trong khoang xe cấp cứu chật chội, Thu Lan ngồi bên cáng của ông Bành, nắm chặt bàn tay khô quắt của ông. Bà Hà và Đồng Mẫn cùng em bé ngồi ở băng ghế đối diện. Kỳ Diễn chen vào góc cuối, đầu gối co lên tận ngực.
Người y tá đã gắn máy theo dõi tim cho ông Bành. Những đường sóng xanh nhảy múa lộn xộn trên màn hình, lúc cao lúc thấp, lúc dày lúc thưa.
Đến một khúc cua, ông Bành bỗng mở mắt. Đôi mắt đục mờ của ông tìm kiếm trong ánh đèn trắng, rồi dừng lại trên gương mặt Thu Lan.
"Lan..." Ông thều thào. "Cái cây thông..."
"Ông đừng nói nữa. Ông nghỉ đi."
"Hôm ấy..." Ông Bành cố nói, giọng đứt quãng như sợi chỉ sắp đứt. "Năm chín lăm... lúc bố cháu bế đứa bé lên xe... ông ngồi bên cửa sổ... ông nhìn thấy..."
Ở băng ghế đối diện, bà Hà Tứ Muội đột ngột ngẩng đầu lên.
"Ông thấy... có người đứng sau gốc thông..." Ông Bành nói tiếp. "Đứng nhìn theo xe... không chạy ra... bố cháu cũng thấy... bố cháu nhìn người ấy rất lâu... rồi gật đầu... rồi mới lái đi..."
"Ông Bành." Bà Hà lên tiếng, giọng sắc lạnh mà Thu Lan chưa từng nghe. "Ông mê sảng rồi. Ông ngủ đi."
Ông Bành nhìn sang bà Hà. Hai người già nhìn nhau một lúc rất lâu trong khoang xe rung lắc. Rồi ông Bành nhắm mắt lại, không nói gì nữa.
Thu Lan quay sang nhìn Kỳ Diễn. Anh ta ngồi trong góc, bất động như tượng đá, đôi mắt không rời khỏi gương mặt bà Hà.
Bà Hà cúi đầu xuống nhìn đứa bé sơ sinh trong lòng Đồng Mẫn, kéo góc chăn che kín khuôn mặt nhỏ xíu, và không ngẩng lên nữa cho đến khi xe vào cổng bệnh viện.
* * *
Một giờ bốn mươi sáng, ông Bành Thủ Nghĩa được đưa vào phòng lọc máu cấp cứu của bệnh viện huyện.
Hai giờ mười lăm, bác sĩ sản khoa ra báo: mẹ tròn con vuông. Bé gái nặng ba cân sáu.
Hai giờ bốn mươi, Thu Lan ngồi trên chiếc ghế nhựa ở hành lang khoa cấp cứu, lưng tựa vào bức tường lạnh ngắt, nhìn chằm chằm vào hai bàn tay mình. Đôi găng len đỏ đã đen nhẻm tro bếp, rách một lỗ ở ngón trỏ. Bàn tay cô run không ngừng, như thể bây giờ chúng mới biết sợ.
Kỳ Diễn ngồi xuống bên cạnh cô, đưa cho cô một cốc cà phê sữa nóng mua từ máy bán hàng tự động.
Thu Lan cầm lấy, áp vào hai bàn tay. Hơi ấm lan dần qua những ngón tay tê cóng.
Họ ngồi im lặng rất lâu. Hành lang bệnh viện vắng tanh, chỉ có tiếng máy móc kêu bíp bíp đều đặn từ phòng nào đó, tiếng bước chân của y tá trực đêm, và ánh đèn huỳnh quang trắng lạnh.
"Chị Phó." Kỳ Diễn nói khẽ.
"Ừ."
"Tôi đã hứa với chị là sẽ không nói gì cho đến khi tôi chắc chắn."
Thu Lan quay sang nhìn anh ta.
Kỳ Diễn rút từ trong ví ra một chiếc túi nhựa nhỏ, trong suốt, đã sờn mép. Bên trong là một mẩu giấy màu hồng nhạt, mép giấy đã bạc phếch, nhàu nát, chỉ to bằng hai đốt ngón tay.
Một cuống vé xe buýt.
Thu Lan nhận ra nó ngay lập tức. Cô đã nhìn thấy loại vé này hàng nghìn lần trong những cuốn sổ của cha — những cuống vé cũ ông vẫn kẹp vào giữa các trang làm dấu. Mẫu vé xe buýt tuyến 9 những năm chín mươi, in chữ đỏ trên nền giấy hồng: Tuyến 9 — Hạc Minh — Thạch Khê. Giá vé: 2 tệ. Ở góc dưới, một con số đóng dấu mực tím đã nhòe: 0417.
"Mẹ nuôi tôi đưa cho tôi cái này ba năm trước." Kỳ Diễn nói, giọng anh ta khàn đặc. "Bà đã giữ nó hai mươi sáu năm, giấu trong một hộp bánh quy thiếc, cùng với tờ biên bản tiếp nhận của trại trẻ Ngô Châu. Bà bảo, khi bà nhận tôi về, trại trẻ đưa cho bà những thứ người ta tìm thấy trong tã lót của tôi. Chỉ có cái này thôi. Một cuống vé tuyến 9."
Thu Lan nghe trái tim mình như ngừng đập.
"Trong biên bản ghi: Phát hiện ngày 12 tháng 12 năm 1995, tại trạm Lão Ưng Khẩu, tuyến 9. Người phát hiện: tài xế Phó Đại Sơn."
Kỳ Diễn ngẩng lên, nhìn thẳng vào mắt cô. Dưới ánh đèn huỳnh quang trắng lạnh của hành lang bệnh viện lúc hai giờ bốn mươi sáng, gương mặt anh ta không còn chút gì của người kỹ sư lạnh lùng từng nói như đọc bản tin. Chỉ còn lại một đứa trẻ ba mươi mốt năm trước, bị bỏ lại dưới một mái che tôn giữa gió đèo.
"Ba mươi mốt năm trước, chị Phó." Anh ta nói. "Tôi cũng đã được bế lên chiếc xe ấy. Ở đúng cái khúc cua ấy. Bởi cha chị."