Mười một giờ đêm thứ Hai, có tiếng gõ cửa.
Thu Lan đang nằm trằn trọc trên giường, nghe mưa băng lộp độp trên mái ngói. Tiếng gõ cửa vang lên lần thứ hai, gấp gáp hơn. Đậu Phụ ngẩng đầu khỏi chăn, dựng hai tai lên.
Cô khoác áo, xuống cầu thang. Bà Quế Phân đã đứng ở gian ngoài, tay cầm đèn pin, gương mặt căng thẳng.
"Ai đấy?" Bà hỏi to.
"Cháu là Kỳ Diễn ạ."
Thu Lan đứng sững ở chân cầu thang. Bà Quế Phân liếc nhìn cô, rồi mở cửa.
Kỳ Diễn đứng ngoài hiên, người ướt sũng, tóc dính bết vào trán, chiếc áo măng tô xám phủ một lớp băng mỏng lấp lánh như đường. Môi anh ta tím tái, hai hàm răng va vào nhau lập cập.
"Trời đất ơi!" Bà Quế Phân kéo anh ta vào nhà. "Cậu điên rồi à? Cậu lên đây bằng cách nào?"
"Cháu thuê xe ở huyện, ạ." Kỳ Diễn nói, giọng run bần bật. "Tài xế chỉ chịu chở đến trấn Ổ Đàm, đường trên đèo bắt đầu đóng băng. Cháu... cháu xin đi nhờ xe chở hàng của một người ở thôn Đông Pha. Đến ngã ba Đông Pha thì cháu đi bộ."
"Đi bộ?" Thu Lan bật lên. "Từ Đông Pha lên đây bốn cây số!"
"Ba phẩy tám." Kỳ Diễn nói, rồi tự mình bật cười, một tiếng cười run rẩy. "Xin lỗi. Thói quen."
Bà Quế Phân lôi anh ta vào bếp, nhóm lại lửa, quấn chăn cho anh ta, đun nước gừng. Thu Lan đứng dựa cửa bếp, khoanh tay, nhìn anh ta.
"Anh lên đây làm gì?"
Kỳ Diễn ngẩng lên. Hơi nước từ bát gừng bốc lên mờ cả mắt kính.
"Chị không nghe máy." Anh ta nói. "Tôi phải nói với chị... bản báo cáo ấy..."
"Tôi đọc rồi." Thu Lan cắt ngang. "Mười bốn phẩy hai. Dừng khai thác. Anh viết rất rõ ràng."
"Đó không phải tất cả. Còn phụ lục..."
"Anh kỹ sư." Giọng Thu Lan lạnh tanh. "Tôi không hiểu phụ lục, không hiểu khung phương pháp, không hiểu quyết định số mười bảy. Tôi chỉ hiểu một điều: anh đã hứa với tôi là sẽ viết đúng sự thật. Và anh đã viết mười bốn phẩy hai."
Kỳ Diễn nhìn cô. Anh ta mở miệng, định nói gì đó. Rồi anh ta lặng lẽ rút từ trong áo ra một tập giấy được bọc trong túi ni lông, đặt lên bàn.
"Phụ lục C." Anh ta nói khẽ. "Khi nào chị muốn, chị đọc."
Thu Lan không nhìn tập giấy. Cô quay người lên gác.
Sáng hôm sau, khi cô ra sân ủy ban, cô thấy tập giấy bọc ni lông đã được ai đó đặt trên ghế lái xe buýt. Cô nhét nó vào ngăn đựng đồ dưới bảng điều khiển, đóng sập nắp lại.
* * *
Năm giờ sáng thứ Ba, mùng một tháng Mười Hai, ông Giả Văn Bình gọi điện.
"Lan, tổng công ty ra lệnh tạm dừng toàn bộ các tuyến nông thôn phía tây từ hôm nay đến hết thứ Năm. Đường đèo đóng băng. Cảnh sát giao thông đã chặn đường ở trấn Ổ Đàm."
Thu Lan nhìn ra cửa sổ. Thôn Hạc Minh chìm trong một thế giới trắng bạc. Mưa băng đã ngừng, nhưng mọi thứ — mái ngói, cành cây, dây điện, hàng rào — đều bị bọc trong một lớp băng trong suốt, lấp lánh dưới ánh đèn đường như thủy tinh. Cây hồng trước sân trĩu xuống, những cành nhỏ gãy rắc rắc dưới sức nặng của băng.
"Ông Bành hôm nay phải lọc máu." Cô nói.
"Anh biết. Anh đã gọi cho khoa thận. Họ bảo nếu bệnh nhân ăn kiêng nghiêm ngặt, hạn chế nước, thì có thể lùi một buổi. Thứ Năm đường thông thì lọc bù."
"Còn Đồng Mẫn?"
"Bệnh viện bảo nếu có dấu hiệu chuyển dạ thì gọi một hai không. Xe cấp cứu có xích chống trượt."
Thu Lan cúp máy. Cô đứng bên cửa sổ rất lâu, nhìn những cành cây bọc băng lấp lánh.
Cả ngày thứ Ba, cô đi khắp thôn. Sang nhà ông Bành, dặn ông không được uống nhiều nước, không được ăn chuối, không được ăn khoai. Ông Bành cười xòa: "Cháu Lan, ông chạy thận mười một năm rồi, ông biết." Nhưng Thu Lan thấy hai mắt cá chân ông đã phù lên, căng bóng.
Sang nhà Đồng Mẫn ở xóm Tây, thấy cô gái trẻ ngồi một mình trên giường, quấn chăn, ôm bụng, nhìn chiếc điện thoại báo không có sóng.
"Từ sáng mất sóng rồi chị ạ." Đồng Mẫn nói, cố tỏ ra bình tĩnh. "Cột phát sóng trên núi bị băng làm đổ dây. Em không gọi được cho anh Hạo."
Thu Lan nhìn quanh căn phòng lạnh lẽo. Lò sưởi than đã tắt. Trên bàn chỉ có một nồi cháo trắng nguội ngắt.
"Thu dọn đồ đi." Cô nói. "Sang nhà chị ở."
* * *
Đêm thứ Ba, nhà bà Quế Phân chật kín người.
Đồng Mẫn nằm trên giường của Thu Lan, bà Quế Phân nấu cho cô ấy một nồi canh gà hầm táo đỏ. Tiểu Mãn ngồi bên cạnh, đọc truyện cổ tích cho em bé trong bụng nghe — con bé bảo em bé nghe được hết. Kỳ Diễn ngủ ở gian ngoài, trên chiếc phản gỗ cạnh bếp lửa, vì nhà nghỉ của ông Ninh bị vỡ ống nước do băng.
Thu Lan và anh ta không nói chuyện với nhau. Nhưng đến nửa đêm, khi cô xuống bếp lấy nước, cô thấy anh ta ngồi bên bếp lửa, đang thêm củi. Ngọn lửa hắt lên gương mặt anh ta những vệt sáng tối chập chờn.
"Không ngủ được à?" Cô hỏi, rồi tự giận mình vì đã hỏi.
"Tôi trông lửa." Kỳ Diễn đáp. "Bà Ninh bảo nhà có bà bầu, đêm nay không được để lửa tắt."
Thu Lan đứng nhìn anh ta một lúc. Rồi cô ngồi xuống chiếc ghế đẩu đối diện, không nói gì. Hai người ngồi bên bếp lửa đến khi trời gần sáng, không ai nói với ai câu nào. Nhưng sự im lặng ấy không còn lạnh lẽo như trước.
* * *
Thứ Tư, mùng hai tháng Mười Hai. Trời tạnh, nhưng lạnh cắt da. Nhiệt độ ngoài trời âm năm độ.
Gần trưa, con trai nhà hàng xóm của ông Bành chạy sang, hớt hải.
"Cô Lan ơi! Ông Bành ông ấy... ông ấy không đứng dậy được!"
Thu Lan lao sang. Ông Bành nằm trên chiếc giường gỗ, thở khò khè, gương mặt xám ngắt. Ông cố nhấc tay lên vẫy cô, nhưng bàn tay chỉ nhích được một chút rồi rơi xuống.
"Cháu... Lan..." Giọng ông như gió lùa qua khe cửa. "Tay chân... ông... tê hết..."
Thu Lan cầm lấy cổ tay ông. Mạch đập lúc nhanh lúc chậm, lúc mạnh lúc yếu, như một chiếc động cơ sắp chết máy.
Bà y sĩ Lương Tú của trạm y tế thôn đến sau mười phút, xách theo chiếc túi cứu thương cũ. Bà đo huyết áp, nghe tim, nhìn hai mắt cá chân đã phù to như hai cái bánh bao của ông Bành, rồi kéo Thu Lan ra ngoài.
"Kali máu cao. Chắc chắn." Bà Lương nói khẽ. "Tim đập loạn nhịp rồi. Phải lọc máu ngay. Chậm nhất là trong đêm nay. Để đến sáng mai thì..."
Bà không nói hết câu.
Thu Lan chạy ra sân ủy ban, nơi duy nhất trong thôn có điện thoại bàn nối dây cáp cũ. Cô gọi một hai không.
"Đường lên Hạc Minh bị chặn." Giọng tổng đài viên bên kia nói. "Có một vụ đá lở ở cây số ba mươi mốt, sáng nay. Một khối đá lớn chắn ngang đường. Đội công trình sớm nhất phải chiều mai mới đến được. Xe cấp cứu chỉ có thể lên đến chân vách đá từ phía huyện."
"Vách đá cây số ba mươi mốt." Thu Lan lẩm bẩm. Tính từ Hạc Minh, đó là cây số hai mươi mốt. Phải qua đèo Lão Ưng, qua trấn Ổ Đàm... không, chưa đến Ổ Đàm, Ổ Đàm ở cây số hai mươi sáu. Vách đá nằm giữa Lão Ưng Khẩu và Ổ Đàm.
"Trực thăng thì sao?"
"Gió trên núi quá mạnh, tầm nhìn kém. Trực thăng cứu hộ của tỉnh không cất cánh được."
Thu Lan cúp máy. Cô đứng giữa sân ủy ban phủ băng trắng xóa, nhìn chiếc xe buýt số 9 nằm im dưới lớp băng mỏng.
Đúng lúc ấy, Tiểu Mãn chạy đến, chân trượt trên băng mấy lần suýt ngã. Mặt con bé trắng bệch.
"Mẹ ơi! Cô Đồng Mẫn... cô ấy vỡ ối rồi!"
* * *
Ba giờ chiều, gian ngoài nhà bà Quế Phân trở thành một phòng họp khẩn cấp.
Ông trưởng thôn Ninh Phúc. Bà y sĩ Lương Tú. Bà Quế Phân. Bà Hà Tứ Muội — không ai gọi, nhưng bà vẫn đến, tay xách một cái làn đựng khăn sạch và một chiếc kéo đã luộc qua nước sôi. Bốn người đàn ông trong thôn, tay còn cầm xẻng xúc băng. Thu Lan. Kỳ Diễn.
Trong phòng trong, tiếng Đồng Mẫn rên rỉ vọng ra từng đợt, mỗi lúc một dày hơn.
"Cơn co cách nhau tám phút." Bà Lương nói. "Con so thường lâu, có khi mười mấy tiếng. Nhưng ối vỡ rồi thì không được để quá lâu, dễ nhiễm trùng. Mà lần khám cuối, bác sĩ có nói nhau thai bám hơi thấp. Nếu băng huyết thì ở đây tôi không xử lý được."
"Còn ông Bành?" Ông Ninh hỏi.
"Ông Bành không trụ được qua đêm nay nếu không lọc máu."
Gian ngoài im phắc. Chỉ có tiếng củi cháy lép bép và tiếng rên của Đồng Mẫn.
"Vậy phải đưa cả hai người xuống." Thu Lan nói.
Mọi người quay sang nhìn cô.
"Đưa xuống bằng gì?" Ông Ninh hỏi. "Xe con không đi nổi đường đèo bây giờ. Xe tải thì không chở được người bệnh nằm."
"Xe buýt." Thu Lan nói. "Xe buýt của tôi. Tháo bốn hàng ghế cuối, trải đệm, cho ông Bành và Đồng Mẫn nằm. Lắp xích chống trượt cả bốn bánh. Đi đến vách đá cây số ba mươi mốt, rồi khiêng họ qua bên kia. Xe cấp cứu đợi sẵn."
"Cháu Lan, công ty đã ra lệnh dừng..."
"Tôi biết."
"Nếu xảy ra chuyện gì trên đèo..."
"Tôi biết." Thu Lan nhìn thẳng vào mắt ông trưởng thôn. "Ông Ninh, cha tôi lái xe trên con đèo ấy hai mươi chín năm. Tôi lái chín năm. Không ai trong cái thôn này thuộc con đường ấy hơn tôi. Nếu tôi không đi, thì ai đi?"
Không ai trả lời.
Rồi Kỳ Diễn đứng dậy.
"Tôi đi cùng chị."
Thu Lan quay sang nhìn anh ta. Anh ta không né tránh ánh mắt cô.
"Tôi đã đi tuyến này hai mươi ba chuyến." Anh ta nói. "Tôi biết vị trí của từng khúc cua, độ dốc của từng đoạn, chỗ nào có rãnh thoát nước, chỗ nào lề đường yếu. Tôi đã ghi lại hết. Chị lái, tôi đọc đường."
"Tôi cũng đi." Bà Hà Tứ Muội lên tiếng, giọng khàn đặc. Tất cả quay sang nhìn bà. "Hồi trẻ tôi theo bà mụ trong thôn đi đỡ đẻ mười mấy năm. Con nhà ai ở cái thôn này sinh từ năm tám mươi đến năm hai nghìn, một nửa là qua tay tôi. Con bé Mẫn mà đẻ rơi trên xe thì phải có người biết đỡ."
"Tôi đi gọi người." Ông Ninh đứng bật dậy, đội mũ. "Đàn ông trong thôn, ai khỏe thì mang xẻng, mang tro bếp, mang muối, đi bộ trước xe rắc lên mặt đường. Từ đây đến Lão Ưng Khẩu mười bốn cây số. Đi được đến đâu hay đến đó."
* * *
Bảy giờ tối, chiếc xe buýt số 9 rời sân ủy ban thôn Hạc Minh.
Bốn hàng ghế cuối đã được tháo ra, thay bằng hai tấm đệm bông dày. Ông Bành nằm trên một tấm, đắp ba lớp chăn, bà y sĩ Lương Tú ngồi bên cạnh, tay cầm máy đo huyết áp. Đồng Mẫn nằm trên tấm còn lại, bà Hà Tứ Muội quỳ bên cạnh, một tay nắm tay cô gái trẻ, một tay xoa lưng cô qua từng cơn co.
Kỳ Diễn ngồi ghế hàng đầu bên phải, máy tính bảng mở sẵn, màn hình hiện lên một bản đồ chi tiết của toàn tuyến mà anh ta đã tự vẽ trong ba tuần qua, đánh dấu từng khúc cua, từng cột mốc.
Thu Lan ngồi ghế lái. Đôi găng tay len đỏ. Mẩu bút chì và cuốn sổ bìa xanh trong túi áo.
Trước đầu xe, dưới ánh đèn pha vàng vọt, mười hai người đàn ông thôn Hạc Minh đi thành hai hàng, tay cầm xẻng, vai vác bao tro bếp và bao muối, rắc từng nắm xuống mặt đường phủ băng.
Bà Quế Phân và Tiểu Mãn đứng ở cổng sân ủy ban, tay cầm đèn pin. Khi xe lăn bánh, Tiểu Mãn chạy theo mấy bước, hét lên:
"Mẹ ơi! Mẹ về nhé! Mẹ phải về!"
Thu Lan nhìn con gái qua gương chiếu hậu, thấy bóng nhỏ trong chiếc áo len màu cam nổi bật giữa nền băng trắng. Cô giơ tay vẫy, rồi nhìn thẳng về phía trước.
Cô rút cuốn sổ bìa xanh ra, ghi bằng bàn tay hơi run:
Thứ Tư, 2/12/2026. Băng. Âm năm độ. Xuất bến Hạc Minh 19:00. Khách: Bành Thủ Nghĩa, Đồng Mẫn (và em bé), Hà Tứ Muội, Lương Tú, Kỳ Diễn.
Rồi cô gạch đi chữ "Kỳ Diễn" ở cuối, viết lại ở dòng thứ hai, ngay dưới tên mình: Phụ xe: Kỳ Diễn.
* * *
Con đường lên đèo Lão Ưng là một tấm gương đen bóng.
Xích chống trượt nghiến lên mặt băng những tiếng rào rạo ghê người. Chiếc xe bò lên dốc với tốc độ của một người đi bộ, theo sau đoàn người rắc tro. Mỗi khúc cua, Kỳ Diễn đọc to:
"Khúc cua số mười bảy, sắp tới. Cua phải, bán kính hẹp, độ dốc bảy phần trăm. Lề trái có rãnh thoát nước sâu bốn mươi phân."
"Khúc cua số mười tám. Cua trái. Sau cua là đoạn thẳng hai trăm mét, có một ổ gà lớn ở bên phải."
Giọng anh ta đều đều, rõ ràng, như đọc bản tin. Lần đầu tiên trong đời, Thu Lan thấy cái giọng đọc bản tin ấy dễ chịu đến vậy.
Sau lưng họ, tiếng rên của Đồng Mẫn mỗi lúc một to hơn. "Năm phút một cơn rồi." Bà Hà nói vọng lên. "Lan, nhanh hơn được không?"
"Không được." Thu Lan nghiến răng. "Nhanh hơn là chết cả xe."
Chín giờ tối. Họ đã đi được mười hai cây số. Đoàn đàn ông rắc tro đã thay ca hai lần — có người từ các xóm ven đường nghe tin cũng xách xẻng ra góp sức. Phía trước, trong ánh đèn pha, cây thông già ở Lão Ưng Khẩu hiện ra, đen sẫm trên nền trời không trăng, những cành lá kim phủ băng lấp lánh như những thanh kiếm.
"Khúc cua chữ U." Kỳ Diễn đọc, giọng anh ta đột nhiên khàn đi. "Lão Ưng Khẩu. Cua phải gắt nhất toàn tuyến. Lề phải là vực, có lan can bê tông, đoạn lan can cuối bị vỡ một khúc dài khoảng hai mét."
Thu Lan đánh lái. Chậm. Rất chậm. Đầu xe xoay theo khúc cua, ánh đèn pha quét qua mái che tôn gỉ sét, quét qua chiếc ghế xi măng, quét qua gốc thông già.
Rồi cô cảm thấy nó.
Một cảm giác mà bất kỳ tài xế nào lái đường đèo cũng sợ nhất: vô lăng đột nhiên nhẹ bẫng trong tay, như không còn nối với bánh xe nữa.
Đuôi xe đang trượt.
Ở đoạn này, mặt đường phía trong khúc cua có một dòng nước ngầm rỉ ra từ vách đá, đã đông thành một lớp băng dày, bóng lộn như kính. Đoàn người rắc tro đã đi qua — nhưng dòng nước vẫn chảy, và lớp tro mỏng vừa rắc đã bị nó cuốn trôi.
Xích chống trượt nghiến lên băng một tiếng ken két kinh hoàng. Chiếc xe buýt ba mươi hai chỗ, nặng gần mười tấn, bắt đầu xoay ngang, đuôi xe từ từ trôi về phía mép vực — về phía đoạn lan can bê tông đã vỡ.
"Lan!" Ai đó hét lên.
Qua gương chiếu hậu, Thu Lan thấy cây thông già sừng sững ngay sau đuôi xe, và khoảng tối đen ngòm của vực sâu phía sau nó.