"Người thân?"
Giọng Thu Lan vang lên trong khoang xe trống không, khàn đặc.
Kỳ Diễn đặt chiếc camera vào hộp các tông, đậy nắp lại thật cẩn thận, như đậy nắp một chiếc hộp đựng tro cốt. Rồi anh ta ngồi xuống chiếc ghế hàng đầu bên phải — chỗ anh ta vẫn ngồi suốt mười một ngày qua.
"Đầu năm nay, tôi gửi đơn lên phó giám đốc Đổng, xin được tiếp cận hồ sơ lưu trữ tuyến 9 năm 1995." Anh ta nói chậm rãi. "Tôi ghi lý do là việc riêng. Ông ấy từ chối, vì hồ sơ thời đó đã bị ngập hết. Tháng Chín, khi tổng công ty lập danh sách các tuyến cần đánh giá lại, tôi xin được phụ trách nhóm tuyến nông thôn phía tây. Ông ấy đồng ý. Có lẽ ông ấy vẫn nhớ lá đơn kia."
"Anh tìm ai?"
Kỳ Diễn im lặng rất lâu. Bên ngoài cửa kính, thôn Hạc Minh đã lên đèn. Tiếng chó sủa xa xa, tiếng ai đó gọi con về ăn cơm.
"Một người." Cuối cùng anh ta nói. "Một người có liên quan đến chuyện bà Ninh kể tối thứ Bảy. Đứa trẻ năm 1995."
Thu Lan nhìn anh ta. Cô muốn hỏi thẳng: Có phải đứa trẻ ấy là anh không? Câu hỏi đã nằm trên đầu lưỡi. Nhưng cô nhìn thấy gương mặt anh ta lúc này — trắng bệch, căng thẳng, như một sợi dây sắp đứt — và cô không nỡ.
"Chị Phó." Kỳ Diễn ngẩng lên. "Tôi xin chị một điều. Đừng hỏi tôi thêm gì nữa. Cho đến khi tôi chắc chắn. Tôi đã sai một lần rồi, ở Quý Châu, năm năm trước. Tôi không muốn..." Anh ta ngừng lại, nuốt khan. "Tôi không muốn hy vọng thêm một lần nữa rồi lại sai."
Thu Lan ngồi im trên ghế lái. Cô nghĩ đến những dòng chữ bút chì nhạt màu ở cuối mỗi trang sổ năm 1996. Qua Lão Ưng Khẩu. Vẫn dừng. Không ai đợi.
"Được." Cô nói. "Tôi không hỏi. Nhưng anh cũng hứa với tôi một điều."
"Điều gì?"
"Báo cáo của anh. Anh viết cho đúng sự thật."
Kỳ Diễn nhìn cô rất lâu. Rồi anh ta gật đầu.
* * *
Thứ Sáu, Thu Lan đi thăm ông Bành sau chuyến chiều.
Nhà ông Bành ở cuối thôn, một gian nhà gạch thấp lè tè, mái ngói phủ rêu, trước cửa có một giàn mướp đã khô. Bên trong lạnh và tối, chỉ có một bóng đèn sợi đốt treo lủng lẳng và một cái bếp than tổ ong.
Ông Bành ngồi trên chiếc ghế mây cũ, đắp một tấm chăn len, xem một kênh kinh kịch trên chiếc tivi nhỏ xíu. Thấy Thu Lan, ông mừng rỡ chỉ chiếc ghế đẩu.
"Cháu Lan ngồi. Ông pha trà."
"Ông ngồi yên. Cháu pha."
Cô đun nước, pha một ấm trà, rót ra hai chén. Ông Bành nhấp một ngụm, khà một tiếng.
"Ông Bành." Thu Lan ngồi xuống bên cạnh. "Ông còn nhớ mùa đông năm chín lăm không?"
Ông Bành đặt chén trà xuống, nheo mắt nhìn cô. "Cháu hỏi chuyện đứa bé ở Lão Ưng Khẩu à?"
Thu Lan giật mình. "Sao ông biết?"
"Cả thôn này ai mà chẳng biết." Ông Bành cười, để lộ hàm răng thưa. "Có điều người ta không thích nhắc. Chuyện không vui." Ông nhìn ra cửa sổ, nơi bóng đêm đã phủ kín. "Hôm ấy rét lắm. Rét như năm nay. Trời mưa băng từ đêm hôm trước, đường đèo đóng một lớp băng mỏng trơn như mỡ. Bố cháu vẫn chạy chuyến chiều. Ông ngồi trên xe hôm ấy."
"Ông ngồi trên xe?"
"Ừ. Hồi ấy ông còn khỏe, lên huyện bán than. Xe đến Lão Ưng Khẩu thì bố cháu đột nhiên phanh gấp. Ông ấy bảo ông ấy nghe thấy tiếng khóc. Cả xe chẳng ai nghe thấy gì, gió to thế cơ mà. Nhưng ông ấy cứ nhất định xuống xe. Rồi ông ấy bế lên một cái bọc chăn bông màu đỏ."
Ông Bành ngừng lại, nhấp một ngụm trà.
"Đứa bé tím tái hết cả người. Bố cháu cởi áo bông của mình ra quấn cho nó, rồi ôm nó trong lòng mà lái xe. Lái một tay. Trên đường băng. Cả xe chẳng ai dám thở mạnh."
Thu Lan nghe tim mình đập thình thịch.
"Hôm ấy xe về đến huyện muộn hơn ba tiếng." Ông Bành nói tiếp. "Vì bố cháu cứ dừng lại mãi. Cứ đi được một đoạn lại dừng, cúi xuống xem đứa bé còn thở không. Ông nhớ có lúc ông ấy khóc. Lão Đại Sơn ấy mà, cả đời ông chưa thấy lão khóc lần nào, thế mà hôm ấy lão khóc."
"Có ai biết mẹ đứa bé là ai không ông?"
Ông Bành im lặng. Ông nhìn chén trà trong tay, nhìn rất lâu.
"Cháu Lan." Ông nói khẽ. "Có những chuyện, người già biết mà không nói, là có lý do của nó. Cháu đừng hỏi ông."
* * *
Thứ Bảy, Thu Lan về đến nhà thì nghe tiếng cãi nhau vọng ra từ gian trong.
"...bà chỉ muốn giữ con lại thôi! Bà giữ mẹ con, giờ bà muốn giữ cả con!"
Đó là giọng Tiểu Mãn, cao vút, nghẹn ngào. Thu Lan chưa bao giờ nghe con gái mình hét to như thế.
Cô lao vào nhà. Bà Quế Phân đứng giữa gian ngoài, tay cầm một tờ giấy kẻ ô. Tiểu Mãn đứng đối diện bà, mặt đỏ bừng, nước mắt chảy ròng ròng.
"Có chuyện gì thế?"
Bà Quế Phân quay sang cô. Thu Lan chưa bao giờ thấy gương mặt bà như thế — không giận dữ, mà như vừa bị ai đó tát một cái thật đau.
"Mẹ chỉ hỏi nó bài văn này là sao." Bà Quế Phân đưa tờ giấy cho Thu Lan, giọng run run.
Thu Lan cầm lấy. Đó là bài văn của Tiểu Mãn, nét chữ tròn trịa của học sinh lớp năm. Đầu bài ghi: Đề: Em hãy tả về nơi em muốn sống khi lớn lên.
Em muốn sống ở Nam Cảng. Ở đó có biển, có tàu điện ngầm, có những ngôi trường to như cung điện. Ở đó không ai phải dậy lúc năm giờ sáng để lái xe qua đèo. Ở đó mẹ em sẽ không bị mất việc. Ở đó bà nội em không phải nấu đậu từ lúc trời còn tối...
Thu Lan đọc đến đó thì dừng lại. Cô nhìn con gái.
"Con viết thế, là vì con muốn mọi người không phải khổ nữa." Tiểu Mãn nức nở. "Thế mà bà bảo con là đồ vô ơn! Bà bảo con giống bố, chỉ muốn bỏ đi!"
"Mẹ không..." Bà Quế Phân mở miệng, rồi ngậm lại. Bà ngồi phịch xuống chiếc ghế gần nhất, hai tay đặt trên đầu gối, cúi đầu.
Thu Lan quỳ xuống trước mặt con gái, lau nước mắt cho con.
"Tiểu Mãn, nhìn mẹ này." Cô nói khẽ. "Bà không có ý đó đâu. Bà sợ. Ngày bố con đi, bà cũng đứng ở đúng chỗ này, nhìn bố con xách va li ra cửa. Bà sợ con cũng sẽ đi như thế."
Tiểu Mãn nhìn sang bà nội. Bà Quế Phân vẫn cúi đầu, đôi vai gầy run lên từng đợt.
Con bé đứng im một lúc. Rồi nó bước tới, chậm chạp, vòng tay ôm lấy cổ bà.
"Bà ơi, con xin lỗi."
Bà Quế Phân ôm chặt cháu gái vào lòng, nói không thành tiếng.
Đêm ấy, khi Tiểu Mãn đã ngủ, bà Quế Phân ngồi bên bếp lửa với Thu Lan. Lửa đã tàn, chỉ còn lại mấy hòn than đỏ âm ỉ.
"Lan." Bà nói. "Nếu con bé thực sự muốn đi, thì để nó đi."
Thu Lan nhìn bà, sững sờ.
"Người già như mẹ," bà Quế Phân nói tiếp, giọng chậm rãi, "có một cái tật. Cứ tưởng giữ được ai bên cạnh thì người ấy sẽ hạnh phúc. Nhưng không phải thế đâu con ạ. Có những người, mình phải để họ đi, rồi họ mới biết đường quay về." Bà ngừng lại, nhìn những hòn than đỏ. "Có những người, mình để họ đi rồi, họ không bao giờ biết đường về nữa. Nhưng ít ra, họ được sống."
Thu Lan có cảm giác bà không chỉ đang nói về Tiểu Mãn.
* * *
Sáng Chủ nhật, trên chiếc tivi cũ trong gian bếp, bản tin thời tiết của Đài Khí tượng Ngô Châu phát đi một cảnh báo màu cam.
"...một đợt không khí lạnh mạnh sẽ tràn xuống khu vực phía tây thành phố từ đêm 30 tháng 11. Tại các vùng núi có độ cao trên 1.200 mét, khả năng cao xảy ra mưa băng và đóng băng mặt đường trong các ngày từ 1 đến 3 tháng 12. Đề nghị các phương tiện hạn chế lưu thông qua các tuyến đường đèo..."
Đèo Lão Ưng cao một nghìn bốn trăm mét.
Thu Lan tắt tivi, khoác áo, ra sân ủy ban. Cô kiểm tra lại toàn bộ chiếc xe buýt: lốp, phanh, đèn, gạt nước, hệ thống sưởi. Cô lấy từ kho của ủy ban thôn hai bộ xích chống trượt cũ mà cha cô từng dùng, kiểm tra từng mắt xích, tra dầu. Cô xếp lên xe sáu bao muối công nghiệp, hai cái xẻng, một cuộn dây thừng, một hộp sơ cứu, ba tấm chăn bông và hai phích nước nóng.
Ông Ninh Phúc đứng nhìn cô làm, tay khoanh trước ngực.
"Cháu Lan, cháu định chạy xe trong thời tiết ấy à?"
"Nếu công ty không ra lệnh dừng, cháu vẫn chạy."
"Đường đèo đóng băng nguy hiểm lắm."
"Cháu biết." Thu Lan buộc chặt bao muối cuối cùng. "Nhưng ông Bành thứ Ba phải đi lọc máu. Đồng Mẫn sắp sinh. Nếu cháu không chạy, họ đi bằng gì?"
Ông Ninh không nói gì nữa. Ông chỉ lặng lẽ xắn tay áo, khiêng giúp cô bao muối lên xe.
Cả ngày Chủ nhật, Kỳ Diễn không xuất hiện. Ông Ninh bảo cậu ấy ngồi lì trong phòng từ sáng đến tối, ăn mì gói, gõ máy tính không ngừng. Có lúc ông thấy đèn phòng cậu ấy sáng đến ba giờ sáng.
Tối Chủ nhật, bà Quế Phân hấp một xửng bánh bao nhân thịt cải, gói sáu cái vào chiếc khăn vải, dúi vào tay Thu Lan.
"Mang sang cho cậu ấy. Ăn mì gói mãi thì thành ma đói à."
Thu Lan cầm gói bánh còn nóng hổi, đi dọc con ngõ lát đá ẩm ướt sang nhà ông Ninh. Cửa phòng trên tầng hai khép hờ. Qua khe cửa, cô thấy Kỳ Diễn ngồi bên chiếc bàn gỗ ọp ẹp, trước mặt là máy tính xách tay và một chồng sổ của cha cô — năm 1988 đến năm 1994 — mở ra, xếp chồng lên nhau. Bên cạnh là ba cốc mì gói đã ăn hết, một tấm chăn quấn ngang vai.
Cô gõ cửa. Anh ta giật mình quay lại, vội vàng gập màn hình máy tính xuống.
"Bánh bao. Mẹ tôi gửi." Thu Lan đặt gói bánh lên bàn. "Anh ăn đi khi còn nóng."
Kỳ Diễn nhìn gói bánh, rồi nhìn cô. "Cảm ơn bà Ninh giúp tôi."
Thu Lan liếc nhìn chồng sổ. Trên trang đang mở của cuốn năm 1994, có những tờ giấy nhớ màu vàng dán chi chít, ghi chú bằng nét chữ nhỏ nhắn ngay hàng của anh ta.
"Anh đọc đến đâu rồi?"
"Hết năm 1994." Anh ta nói. "Ông Phó ghi chép rất kỹ. Có những ngày ông ấy ghi cả tên những người không lên xe — những người ông ấy quen, hôm ấy không thấy ra trạm, ông ấy ghi lại để hôm sau hỏi thăm."
Thu Lan không biết điều đó. Cô đứng lặng một lúc.
"Chị Phó." Kỳ Diễn gọi khi cô quay người định về. "Tôi hỏi chị một câu thôi. Không liên quan đến chuyện kia."
"Anh hỏi đi."
"Nếu có một sự thật, mà nói ra thì có thể làm mất thứ mình muốn giữ nhất, nhưng không nói ra thì sẽ có người khác mất thứ họ cần nhất..." Anh ta ngừng lại. "Thì chị sẽ chọn thế nào?"
Thu Lan nhìn anh ta. Đôi mắt sau cặp kính đỏ ngầu vì thiếu ngủ.
"Tôi không biết." Cô thành thật nói. "Nhưng cha tôi hay bảo: lái xe trên đèo, cái gì không nhìn thấy mới là cái đáng sợ nhất."
Kỳ Diễn cúi đầu, không nói gì nữa. Khi cô đã xuống đến chân cầu thang, cô nghe thấy tiếng bàn phím lại bắt đầu gõ lách cách.
* * *
Thứ Hai, ba mươi tháng Mười Một.
Kỳ Diễn đi chuyến sáng xuống huyện, ngồi ghế đầu như thường lệ, nhưng suốt chặng đường anh ta gần như không nói một lời. Đôi mắt thâm quầng, gò má hóp lại. Chiếc máy tính bảng nằm im trên đùi, không một lần mở.
Khi xe vào bến, anh ta xuống xe, quay lại nhìn Thu Lan.
"Chị Phó, tôi..."
Rồi anh ta dừng lại. Như thể có điều gì đó muốn nói nhưng không biết bắt đầu từ đâu.
"Tối nay tôi nộp báo cáo." Cuối cùng anh ta nói. "Tôi sẽ gọi cho chị."
Anh ta quay người, bước lên cầu thang văn phòng điều hành.
Cả ngày hôm ấy, Thu Lan không thấy anh ta nữa. Chuyến chiều về Hạc Minh, ghế hàng đầu bên phải trống không. Cô nhìn chiếc ghế ấy suốt dọc đường, cảm giác như thiếu mất một thứ gì đó mà chính cô cũng không gọi được tên.
Trời mỗi lúc một lạnh. Gió đông bắc thổi giật từng cơn, mây xám đen kéo đến từ phía sau dãy núi, nặng trịch như chì. Khi xe leo đến Lão Ưng Khẩu, những hạt mưa đầu tiên bắt đầu rơi, lạnh buốt, đập lách tách lên kính chắn gió.
Chín giờ tối, điện thoại cô báo có email mới.
Người gửi là ông Giả Văn Bình. Tiêu đề: Fw: Báo cáo đánh giá thực địa tuyến 9 — bản chính thức. Kèm theo một dòng ngắn: Lan, anh nghĩ em nên đọc. Anh xin lỗi.
Thu Lan mở tệp đính kèm.
Đó là một bản báo cáo dài bốn mươi hai trang. Trang bìa in logo của Công ty Vận tải Công cộng Ngô Châu, tên người thực hiện: Kỳ Diễn, kỹ sư quy hoạch. Cô lướt qua những trang đầu: phương pháp, phạm vi, bảng biểu, biểu đồ. Những thuật ngữ cô không hiểu. Những con số cô không biết lấy từ đâu ra.
Cô kéo thẳng xuống phần cuối cùng. Kết luận và kiến nghị.
"Căn cứ khung phương pháp đánh giá hiệu quả khai thác tuyến buýt nông thôn đã được phê duyệt theo Quyết định số 17/2026, sử dụng nguồn số liệu thống kê hệ thống chính thức, lưu lượng hành khách bình quân của tuyến 9 trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2026 là 14,2 lượt/ngày, thấp hơn ngưỡng tối thiểu 20 lượt/ngày.
Kiến nghị: Dừng khai thác tuyến 9 (Hạc Minh — Thạch Khê) kể từ ngày 01/01/2027, chuyển sang mô hình xe theo yêu cầu."
Thu Lan đọc lại hai đoạn ấy ba lần. Những con chữ in đen nhòe đi trước mắt cô.
Mười bốn phẩy hai.
Không phải bốn mươi mốt. Không phải bốn mươi sáu. Mười bốn phẩy hai.
Báo cáo của anh. Anh viết cho đúng sự thật.
Được.
Điện thoại rung lên trong tay cô. Màn hình hiện tên: Kỳ Diễn.
Thu Lan nhìn cái tên ấy, nhìn rất lâu. Ngoài cửa sổ, mưa đã chuyển thành mưa đá nhỏ, lộp độp trên mái ngói như ai đó đang ném sỏi. Gió rít qua khe cửa thành những tiếng hú dài.
Cô bấm nút từ chối.
Điện thoại lại rung. Cô lại từ chối. Lần thứ ba, cô tắt nguồn.
Trong bóng tối của gian phòng, Thu Lan ngồi bất động, nghe tiếng mưa băng đập lên mái nhà, đều đặn và lạnh lẽo như những con số.
Cô không biết rằng ở trang bốn mươi hai — trang cuối cùng, mà cô chưa kịp kéo đến — có một dòng chữ nhỏ in nghiêng: Xem Phụ lục C (gửi riêng).