Sáng thứ Hai, Kỳ Diễn trở lại với một chiếc hộp các tông to bằng cái thùng mì.
Anh ta đứng chờ ở sân ủy ban thôn Hạc Minh từ năm giờ bốn mươi, hộp các tông kẹp dưới nách, chiếc khăn len nâu đã được giặt sạch vết dầu máy, nhưng vẫn còn loang một vệt mờ ở góc.
"Cái gì đây?" Thu Lan hỏi.
"Thiết bị đếm hành khách tự động." Kỳ Diễn mở nắp hộp. Bên trong là một chiếc camera nhỏ màu đen, hình hộp chữ nhật, đi kèm một mớ dây điện, một bộ nguồn và một bảng mạch. "Camera lập thể, nhận diện chiều cao và hướng di chuyển để đếm người lên xuống. Sai số dưới ba phần trăm. Tôi mượn của phòng thí nghiệm giao thông Đại học Ngô Châu. Thầy hướng dẫn cũ của tôi ở đó."
"Anh về Ngô Châu cả cuối tuần là để đi mượn cái này?"
"Một phần." Kỳ Diễn không giải thích phần còn lại. "Tôi đã xin phép anh Giả bằng văn bản. Lắp phía trên cửa lên xuống, không ảnh hưởng gì đến vận hành."
Thu Lan nhìn chiếc camera nhỏ xíu, rồi nhìn anh ta. Đôi mắt sau cặp kính gọng đen thâm quầng, như người hai đêm liền không ngủ.
"Anh lắp đi." Cô nói. "Tôi giữ thang cho."
Họ mất hai mươi phút để lắp xong. Kỳ Diễn đứng trên chiếc thang gấp Thu Lan mượn của ông Ninh, khoan hai lỗ nhỏ trên khung cửa, bắt vít, đi dây dọc theo thanh vịn. Thu Lan giữ thang, ngẩng đầu nhìn lên, thấy anh ta cắn môi tập trung, ngón tay thoăn thoắt nối từng sợi dây đồng.
"Ngón tay chị thế nào rồi?" Anh ta hỏi mà không nhìn xuống.
Thu Lan nhìn ngón cái trái của mình. Móng tay đã chuyển từ tím sang đen, nhưng không còn đau nhiều.
"Không sao. Có khi rụng móng."
"Lẽ ra tôi phải cầm thanh sắt từ đầu."
"Anh có biết cầm đâu."
Kỳ Diễn dừng tay, nhìn xuống cô. Một lúc sau, anh ta khẽ nói: "Bây giờ thì biết rồi."
Năm giờ năm mươi tám, chiếc đèn xanh nhỏ trên camera bật sáng. Ông Bành bước lên xe, và trên màn hình máy tính bảng của Kỳ Diễn hiện lên con số: 1.
* * *
Suốt ba ngày sau đó, xe buýt số 9 chở theo ba người đếm khách: Thu Lan với cuốn sổ bìa xanh và mẩu bút chì, Kỳ Diễn với máy tính bảng, và chiếc camera nhỏ màu đen với con mắt xanh không bao giờ chớp.
Tối thứ Hai, Kỳ Diễn đối chiếu số liệu. Chuyến sáng: Thu Lan đếm 39, Kỳ Diễn đếm 39, camera đếm 38 — một bà cụ thấp bé quá, camera nhận nhầm là một cái gùi. Chuyến chiều: 33, 33, 34 — một người đàn ông lên xe rồi lại xuống ngay vì quên đồ, camera đếm hai lần.
"Sai số giữa sổ của chị và số liệu của tôi qua mười sáu chuyến, tính đến hôm nay, là hai phẩy một phần trăm." Kỳ Diễn nói khi họ ngồi trong quán mì bà Tôn trưa thứ Ba. "Sai số giữa sổ của chị và camera là hai phẩy tám phần trăm. Cả hai đều nằm trong ngưỡng chấp nhận được."
"Có nghĩa là sao?"
"Có nghĩa là sổ của chị đáng tin." Kỳ Diễn gập máy tính bảng lại. "Và nếu sổ của chị đáng tin trong hai tuần này, thì có cơ sở hợp lý để tin vào mười ba cuốn sổ trước đó của chị. Chín năm số liệu. Bình quân bốn mươi mốt lượt mỗi ngày."
Thu Lan nhìn anh ta. "Bốn mươi mốt. Không phải mười bốn."
"Không phải mười bốn."
Cô ngồi yên một lúc lâu. Bát mì trước mặt nguội dần. Rồi cô nói, giọng rất khẽ:
"Tối nay mẹ chồng tôi bảo anh có thể đến xem sổ của cha tôi."
* * *
Chiếc rương sắt để dưới gầm giường trong phòng bà Quế Phân.
Nó là loại rương quân dụng cũ, sơn màu xanh rêu, góc cạnh đã gỉ sét, nắp có một chiếc khóa đồng. Bà Quế Phân lấy chìa khóa từ một sợi dây đeo trên cổ, mở ra. Mùi giấy cũ, mùi long não và mùi bụi năm tháng bốc lên.
Bên trong, những cuốn sổ nhỏ xếp thẳng hàng, gáy quay lên, mỗi gáy dán một mẩu băng dính giấy ghi năm bằng bút bi: 1988, 1989, 1990...
Kỳ Diễn quỳ xuống bên cạnh rương. Anh ta không chạm vào ngay. Anh ta chỉ nhìn, rất lâu, như người đang nhìn một thứ gì đó thiêng liêng.
"Anh xem đi." Thu Lan nói.
Anh ta rút cuốn đầu tiên ra. Năm 1988. Bìa giấy màu nâu đã mủn ở góc, những trang bên trong ngả vàng như lá khô. Nét chữ của Phó Đại Sơn to, nghiêng, đè mạnh đến mức hằn cả sang trang sau.
Ngày 3 tháng 4 năm 1988. Chuyến đầu tiên tuyến Hạc Minh — Thạch Khê. Trời mưa phùn. Xe Giải Phóng cải tạo, 28 chỗ. Khách: 61 người. Có người đứng cả lên bậc cửa. Bà cụ họ Ngưu dắt con dê lên xe, bảo con dê cũng phải đi chợ. Tôi cho lên.
Thu Lan, đứng sau lưng anh ta, bật cười khẽ. Bà cụ họ Ngưu. Có lẽ là mẹ chồng của bà Ngưu bây giờ.
Kỳ Diễn lật từng trang. Rồi anh ta rút cuốn thứ hai. Thứ ba. Thứ tư. Anh ta lật rất nhanh, như đang tìm kiếm thứ gì đó.
Thu Lan nhìn những gáy sổ trong rương. 1988. 1989. 1990. 1991. 1992. 1993. 1994.
1996.
Cô khựng lại. Rồi cô cúi xuống, đếm lại.
1994. 1996. 1997.
"Thiếu một cuốn." Cô nói, giọng lạc đi. "Năm 1995."
Kỳ Diễn đã nhìn thấy trước cô. Anh ta quỳ đó, bàn tay đặt hờ trên khoảng trống giữa hai gáy sổ 1994 và 1996, như đặt tay lên một vết thương.
"Mẹ." Thu Lan quay sang bà Quế Phân. "Cuốn năm 1995 đâu?"
Bà Quế Phân đứng ở cửa phòng, ánh đèn hắt từ phía sau khiến gương mặt bà chìm trong bóng tối.
"Mẹ không biết." Bà nói. "Khi cha con mất, con mang rương về đây cất. Mẹ chưa bao giờ đếm."
"Ba mươi năm." Thu Lan lẩm bẩm. "Từ năm 1988 đến năm 2017 là ba mươi năm. Ba mươi cuốn. Thế mà từ trước đến giờ con cứ nghĩ là hai mươi chín cuốn là đủ, vì cha lái hai mươi chín năm..."
Cô chưa bao giờ đếm. Cô — người đếm giỏi nhất thôn Hạc Minh — chưa bao giờ đếm những cuốn sổ của chính cha mình.
Kỳ Diễn rút tay về. Anh ta ngồi xuống sàn nhà, tựa lưng vào thành giường, nhắm mắt lại.
"Anh kỹ sư." Thu Lan nói, giọng cứng lại. "Anh đi tìm cuốn sổ năm 1995 ở phòng lưu trữ chi nhánh. Tiểu Mạch kể với tôi rồi. Bây giờ anh nói cho tôi biết: anh tìm nó để làm gì?"
Kỳ Diễn mở mắt. Anh ta nhìn cô một lúc lâu, rồi nhìn sang bà Quế Phân ở cửa.
"Tôi cần số liệu hành khách năm 1995." Anh ta nói. "Đó là năm tuyến 9 chuyển từ xe tải cải tạo sang xe khách chuyên dụng. Có ý nghĩa đối với phân tích xu hướng."
Lần này anh ta nói dối rất tệ. Cả Thu Lan và bà Quế Phân đều nhận ra.
Nhưng Thu Lan không hỏi tiếp. Vì cô nhìn thấy đôi bàn tay anh ta đang run.
* * *
Đêm ấy, khi Kỳ Diễn đã về nhà nghỉ của ông Ninh, Thu Lan ngồi một mình trên sàn phòng bà Quế Phân, trước chiếc rương mở toang.
Bà Quế Phân đã sang ngủ cùng Tiểu Mãn. Trước khi đi, bà đặt chùm chìa khóa lên nắp rương, không nói một lời.
Thu Lan rút cuốn sổ năm 1996 ra. Cô chưa từng đọc kỹ những cuốn sổ này. Mỗi lần mở rương, cô chỉ lật vài trang, ngửi mùi giấy cũ, nhìn nét chữ quen thuộc của cha, rồi lại cất đi. Đọc nhiều quá, cô sợ mình sẽ khóc.
Trang đầu tiên của năm 1996 ghi ngày mùng hai tháng Một. Trời rét. Bốn mươi bảy khách. Bà Ngưu đi chợ Tết sớm. Một thằng bé ở Ổ Đàm say xe nôn ra ghế.
Rồi ở dòng cuối trang, tách riêng ra khỏi danh sách khách, có một dòng chữ viết nhỏ hơn, nét bút chì nhạt hơn, như người viết đã đè tay rất nhẹ:
Qua Lão Ưng Khẩu. Vẫn dừng. Không ai đợi.
Thu Lan lật sang trang sau. Ngày mùng ba. Lại một dòng như thế ở cuối trang. Qua Lão Ưng Khẩu. Vẫn dừng.
Ngày mùng bốn. Mùng năm. Mùng sáu.
Cô lật nhanh qua cả cuốn sổ. Gần như ngày nào trong năm 1996 cũng có dòng chữ ấy. Rồi sang năm 1997, nó thưa dần. Đến năm 1999 thì chỉ còn xuất hiện mỗi năm một lần — vào đúng ngày mười hai tháng Mười Hai.
Thu Lan nhớ lại thói quen giảm tốc của chính mình mỗi khi đi qua khúc cua ấy. Cô vẫn tưởng mình làm vậy vì khúc cua nguy hiểm. Nhưng không phải. Cô học điều đó từ cha, từ hồi còn ngồi hàng ghế đầu nhìn ông lái, mà chưa bao giờ hỏi tại sao.
Cô gập sổ lại, ôm vào lòng, ngồi như thế cho đến khi đèn đường ngoài cửa sổ tắt.
* * *
Tối thứ Tư, Kỳ Diễn ở lại nhà nghỉ của ông Ninh — họ hàng bên vợ ông trưởng thôn đã về sau đám cưới — để nhập số liệu từ những cuốn sổ của Phó Đại Sơn. Bà Quế Phân cho phép anh ta mang về từng cuốn một, đọc xong thì trả.
Thu Lan ngồi trong bếp, nhìn chiếc điện thoại trên bàn. Cô đã nhìn nó gần nửa tiếng.
Cuối cùng, cô cầm lên, bấm số.
"Thu Lan?" Giọng Viên Kiến Quân vang lên ở đầu dây bên kia, ngạc nhiên. Đằng sau là tiếng tivi và tiếng một người phụ nữ nói gì đó bằng giọng miền Nam. "Có chuyện gì à? Tiểu Mãn ốm à?"
"Tiểu Mãn không ốm." Thu Lan hít một hơi. "Anh Quân, tôi muốn nói chuyện về việc anh bảo con lên Nam Cảng học."
Im lặng mấy giây. Rồi tiếng cửa đóng lại, tiếng tivi tắt hẳn.
"Thu Lan, anh không có ý gì cả. Anh chỉ nghĩ là... trường ở Nam Cảng tốt hơn. Con bé học giỏi, viết văn hay, ở Hạc Minh thì..."
"Thì sao? Ở Hạc Minh thì phí?"
"Anh không nói thế."
"Anh có nói thế. Anh nói với con." Thu Lan nắm chặt điện thoại. "Sáu năm, anh Quân. Sáu năm anh về được bốn lần. Lần nào cũng ở hai ngày. Tiểu Mãn sốt bốn mươi độ năm lớp hai, anh ở đâu? Tiểu Mãn được giải nhất viết văn cấp huyện năm ngoái, anh có biết không?"
"Anh biết anh có lỗi." Giọng Kiến Quân trầm xuống. "Chính vì thế anh mới muốn bù đắp. Thu Lan, anh nghe nói tuyến xe của em sắp bị cắt rồi. Mẹ anh kể. Nếu em phải lên thành phố làm, ai trông con bé? Mẹ anh già rồi..."
"Đó là việc của tôi."
"Đó cũng là việc của anh. Anh là bố nó."
Thu Lan nhắm mắt lại. Cô biết anh ta nói đúng. Đó mới là điều khiến cô đau nhất.
"Tết anh về." Kiến Quân nói, giọng dịu xuống. "Mình nói chuyện tử tế. Anh không muốn cướp con của em. Anh chỉ muốn con bé có lựa chọn."
Cuộc gọi kết thúc. Thu Lan ngồi im trong gian bếp tối, nghe tiếng nồi đậu nành bà Quế Phân ngâm cho sáng mai lục bục sủi tăm.
Từ cầu thang, một bóng nhỏ lặng lẽ rút lui. Tiểu Mãn đã đứng đó nghe từ lúc nào.
* * *
Thứ Năm là một ngày nắng hiếm hoi của cuối tháng Mười Một.
Phiên chợ nhỏ ở trấn Ổ Đàm, cộng với lịch lọc máu của ông Bành, cộng với một đoàn sáu người ở thôn Đông Pha đi huyện làm giấy tờ bảo hiểm y tế, khiến chuyến sáng đông nghịt. Chiếc camera trên khung cửa nhấp nháy liên tục.
Đồng Mẫn lên xe ở Hạc Minh, bụng đã to đến mức phải đi nghiêng. Ba mươi tám tuần rưỡi. Cô ngồi ghế đầu, thở hổn hển.
"Chị Lan ơi, bác sĩ bảo đầu em bé đã xuống rồi. Có thể sinh sớm hơn dự kiến."
"Chồng em đâu?"
"Anh Hạo xin nghỉ rồi, nhưng công trường chưa cho. Bảo đầu tháng Mười Hai mới về được." Đồng Mẫn cười gượng. "Mẹ em thì ở tận Lũng Tây, không lên được."
Thu Lan nhìn cô gái trẻ qua gương chiếu hậu, thấy bàn tay cô ấy xoa bụng liên tục, vô thức.
"Tuần sau em lên huyện ở nhà dì luôn đi. Gần bệnh viện." Thu Lan nói.
"Dì em đi Quảng Đông thăm con gái rồi chị ạ. Đến giữa tháng mới về. Em ở một mình trên huyện thì cũng chẳng khác gì ở đây."
Kỳ Diễn, ngồi ghế đầu bên phải, ngẩng lên khỏi màn hình. Anh ta nhìn Đồng Mẫn, rồi nhìn Thu Lan. Không nói gì, nhưng gõ thêm một dòng.
Chiều hôm ấy, khi xe về đến Hạc Minh, Kỳ Diễn ngồi lại trên xe, xem tổng số liệu trong ngày.
"Bốn mươi sáu." Anh ta nói. "Camera đếm được bốn mươi sáu lượt lên xe trong ngày hôm nay. Máy quẹt thẻ ghi nhận mười ba."
Thu Lan ngồi trên ghế lái, quay người lại. "Bốn mươi sáu. Gấp hơn ba lần."
"Tôi đã gửi số liệu tạm thời của mười ngày đầu cho phòng quy hoạch lúc trưa." Kỳ Diễn nói. "Kèm theo phân tích đối chiếu ba nguồn. Kèm theo kiến nghị tạm hoãn quyết định dừng tuyến cho đến khi có đánh giá lại phương pháp thống kê."
Thu Lan nhìn anh ta. Cô muốn nói một điều gì đó — cảm ơn, hay một câu đùa, hay bất cứ điều gì — nhưng cổ họng cô nghẹn lại.
Đúng lúc ấy, điện thoại của Kỳ Diễn reo.
Anh ta nhìn màn hình, gương mặt khẽ biến sắc. Anh ta nghe máy.
"Vâng, phó giám đốc Đổng."
Thu Lan không nghe được người bên kia nói gì. Cô chỉ thấy gương mặt Kỳ Diễn mỗi lúc một tái đi, những ngón tay cầm điện thoại mỗi lúc một siết chặt.
"Nhưng thiết bị này đã được anh Giả phê duyệt bằng văn bản..." Anh ta nói. "Vâng... Vâng, tôi hiểu đó là thiết bị chưa được kiểm định... Nhưng số liệu đối chiếu với hai nguồn độc lập cho thấy... Vâng."
Một khoảng lặng dài.
"Vâng. Tôi hiểu rồi." Kỳ Diễn nói, giọng đều đều như đọc bản tin. "Ngày ba mươi tháng Mười Một. Theo khung phương pháp đã được phê duyệt."
Anh ta cúp máy.
Khoang xe buýt chìm trong im lặng. Bên ngoài, mặt trời đã lặn sau dãy núi, để lại một vệt đỏ quạch như vết thương trên nền trời.
"Ông ta nói gì?" Thu Lan hỏi.
Kỳ Diễn không trả lời ngay. Anh ta đứng dậy, kéo chiếc thang gấp vẫn để ở cuối xe, dựng lên cạnh cửa. Rồi anh ta trèo lên, bắt đầu tháo từng con vít giữ chiếc camera.
"Anh làm gì thế?"
"Phó giám đốc Đổng yêu cầu gỡ bỏ thiết bị ngay lập tức." Kỳ Diễn nói, không nhìn xuống. "Thiết bị chưa qua kiểm định đo lường, không được phép lắp trên phương tiện vận tải công cộng. Số liệu thu được từ thiết bị không có giá trị pháp lý." Anh ta tháo con vít thứ hai. "Báo cáo cuối cùng phải nộp trước ngày ba mươi tháng Mười Một. Phải dùng số liệu hệ thống chính thức theo khung phương pháp đã được phê duyệt từ đầu năm."
"Số liệu hệ thống chính thức." Thu Lan lặp lại. "Tức là máy quẹt thẻ. Tức là mười bốn."
Kỳ Diễn rút sợi dây cuối cùng. Chiếc camera nhỏ màu đen nằm gọn trong lòng bàn tay anh ta, con mắt xanh đã tắt.
Anh ta bước xuống thang, đứng giữa lối đi của chiếc xe buýt trống không. Ba mươi mốt chiếc ghế khách xếp thành hàng hai bên, im lìm dưới ánh đèn vàng vọt.
"Ông ta còn nói một điều nữa." Kỳ Diễn nói khẽ.
"Điều gì?"
Anh ta nhìn chiếc camera trong tay.
"Ông ta nói: Kỳ Diễn, cậu xuống đó để làm báo cáo, không phải để tìm người thân. Đừng để việc riêng làm hỏng việc công."
Thu Lan đứng bật dậy khỏi ghế lái.
Kỳ Diễn ngẩng lên nhìn cô. Đôi mắt sau cặp kính đen, lần đầu tiên, không giấu được gì nữa.