Ngày mùng hai tháng tư, cả thôn Bách Hoa Ổ lên núi rước ong.
Đó là cách mà bà Lỗ gọi, và rồi cả thôn cũng gọi theo. Từ sáng sớm, mười mấy người đàn ông khỏe mạnh đã vác đòn gánh, dây thừng, những chiếc sọt tre lót rơm, theo Phương Đường và Cố Tùng lên hang Bàn Thạch. Hoa thẩm và mấy người đàn bà mang theo nước, bánh, và những tấm vải màn ướt để bịt cửa đõ.
Cố Tùng đi đầu đoàn người, trông như một con gấu đen khổng lồ. Anh mặc một bộ áo vải bố dày hai lớp do Phương Đường và bà nội thức trắng một đêm khâu cho, cổ tay, cổ chân, cổ áo đều có dây rút buộc chặt. Trên đầu anh đội một chiếc mũ rơm rộng vành, quanh vành mũ buông một tấm màn the dày đến tận ngực, đuôi màn nhét chặt vào trong cổ áo. Hai bàn tay đeo găng da hươu. Trong túi áo, một bầu nước ma hoàng sắc đặc.
Tiểu Hổ đi bên cạnh, nhìn anh từ đầu đến chân, rồi phá lên cười.
"Cố đại ca giống bù nhìn rơm ngoài ruộng quá!"
Cố Tùng liếc thằng bé qua lớp màn the, không nói gì, chỉ đưa tay búng một cái vào trán nó.
Phương Đường đi phía sau, nhìn cái dáng cao lớn lóng ngóng trong bộ đồ kỳ quặc ấy, khóe môi không nhịn được mà cong lên. Cô đã bảo anh không cần lên, có người khác khiêng là được. Anh chỉ hỏi lại một câu: "Đường núi phía bắc, ngoài ta ra còn ai thuộc?"
Đến trưa, tám chiếc đõ ong của Phương Tam Lang được bịt cửa, buộc chặt vào đòn gánh, từng chiếc một được khiêng xuống núi. Người khiêng đi chậm rãi, cẩn thận như khiêng kiệu cưới. Không ai bị đốt nặng. Cố Tùng cũng không.
Khi chiếc đõ cuối cùng được đặt xuống vườn sau nhà họ Phương, xếp thành hàng ngay cạnh bốn chiếc thùng gỗ sam, bà nội lần ra, quỳ xuống bên những chiếc đõ ấy. Bàn tay khô quắt của bà lần theo thành gỗ, chạm vào hình con ong ba vạch khắc bằng mũi dao.
"Tam Lang," bà nói khẽ, "ong của con về nhà rồi."
Không ai nói gì. Chỉ có tiếng vo ve trầm, đều, ấm, như tiếng ai đó đang ngân nga trong cổ họng.
* * *
Chiều hôm ấy, Phương Đại Thành trở về thôn.
Theo luật, kẻ làm chứng gian phải chịu tội ngang với kẻ làm giấy giả. Nhưng Lương đại nhân xét ông ta bị ép buộc, lại đã khai thật trên công đường, nên chỉ phạt hai mươi trượng, nộp lại hai lượng bạc nhận của Thường Phúc. Đại Trụ dìu cha về, ông ta đi khập khiễng, lưng còn hằn vết roi.
Ông ta không về nhà mình. Ông ta đi thẳng đến cổng nhà họ Phương, quỳ xuống trước mặt bà nội.
"Mẹ... con bất hiếu..."
Bà nội đứng ở bậc cửa, đôi mắt mù hướng về phía tiếng nói. Rất lâu, bà không nói gì. Rồi bà thở dài.
"Đứng lên đi, Đại Thành. Mẹ đã mất một đứa con trai rồi."
Triệu thị đứng ở đầu ngõ, không dám lại gần. Từ hôm mùng một, người ta không còn nghe thấy giọng the thé của bà ta vang lên ở đâu trong thôn nữa.
Đại Trụ thì lại khác. Hắn đứng gãi đầu trước mặt Phương Đường một lúc lâu, cuối cùng lí nhí:
"Đường muội, cái thùng ong hôm trước tao đạp đổ... tao xin lỗi. Mày... mày dạy tao nuôi ong được không? Tao hứa không đạp nữa."
Phương Đường bật cười. "Được. Nhưng đàn đầu tiên anh phải tự đi gọi."
* * *
Tối mùng hai, trong sân nhà Đàm lý chính, cả thôn Bách Hoa Ổ họp lại. Đây là lần đầu tiên trong hai mươi năm, sân nhà lý chính đông đến mức người phải đứng tràn ra cả ngõ.
Phương Đường đứng giữa sân, bên cạnh là Hoa thẩm và một chiếc thùng ong khung bằng gỗ sam.
"Các thúc bá, các thím," cô nói, "ong của chúng ta chết ba năm, không phải vì thần núi giận. Là vì có người hại. Kẻ hại người đã bị bắt. Bây giờ, chúng ta nuôi lại."
Cô kể cho họ nghe về thùng khung, về cách đặt thùng mồi gọi ong chia đàn, về chia đàn nhân tạo, về thùng quay mật. Cô nói rằng mỗi nhà, chỉ cần một hai đàn ong, mỗi năm có thể thu được mấy chục cân mật, thêm sáp ong làm nến, thêm sữa ong chúa bán cho hiệu thuốc.
"Nhưng một nhà nuôi ong, mật bán cho ai? Lại bị người ta ép giá như Thường Ký năm xưa." Cô nhìn quanh. "Cho nên em muốn lập một hội ong. Gọi là Bách Hoa Ong Xã. Nhà nào muốn nuôi ong thì vào hội. Em dạy cách nuôi, Cố đại ca đóng thùng, giá thùng ai trả được bao nhiêu thì trả, trả bằng mật cũng được. Mật thu về gộp lại, mang lên huyện bán cùng một giá, không ai bị ép."
Sân nhà im lặng. Rồi Hoa thẩm là người đầu tiên giơ tay.
"Thẩm vào."
"Thím vào," bà Lỗ nói.
"Ta vào," lão Đinh nói.
Một cánh tay, rồi hai, rồi năm, rồi mười. Đến cuối buổi, Đàm lý chính đếm được hai mươi ba hộ. Ông lão vuốt râu, mắt cười híp lại, chậm rãi viết từng cái tên vào một cuốn sổ mới.
Trang đầu tiên, ông viết bốn chữ to: "Bách Hoa Ong Xã". Dòng đầu tiên: "Xã thủ: Phương Đường."
* * *
Sáng mùng ba, một cỗ xe ngựa dừng ở đầu thôn Bách Hoa Ổ. Lương đại nhân bước xuống, chỉ mặc áo thường, đi theo chỉ có một tùy tùng.
Ông đến để nói hai việc.
"Mật cống năm nay thiếu hai mươi tư cân," ông nói, ngồi trên chiếc ghế tre dưới hiên, uống chén nước mật mà bà nội pha. "Hạn dâng vào kinh là cuối tháng tư, phủ không thể đợi đến mùa sau. Ngươi có mật không?"
Phương Đường dẫn ông ra vườn sau, mở một chiếc đõ ong của cha. Bên trong, những bánh tổ mật già đã vít nắp sáp trắng xếp dày đặc, mật dự trữ từ mùa thu năm ngoái mà đàn ong ăn qua mùa đông vẫn chưa hết.
"Đây là mật hoa rừng trên núi Vân Đài, ong ăn toàn hoa dại, không lẫn hoa cải," cô nói. "Mới thật là Vân Đài bách hoa mật."
Lương đại nhân nếm, gật đầu thật lâu.
"Hai mươi bốn cân mật cống năm nay, do ngươi bù vào. Phủ trả ngươi theo giá cống, một trăm năm mươi văn một cân." Ông đặt chén xuống. "Từ năm sau, việc thu mật cống của phủ Thục Ninh, bản quan muốn giao cho Bách Hoa Ong Xã của ngươi."
Phương Đường đứng lặng một lúc, rồi cúi đầu thật sâu.
"Việc thứ hai," Lương đại nhân nói, giọng trầm xuống. Ông ra hiệu cho tùy tùng lui ra ngoài cổng. Rồi ông lấy từ trong tay áo ra một chiếc hũ sứ trắng nhỏ, to bằng nắm tay, miệng bịt sáp, trên nắp có dấu son đỏ hình rồng đã bị cạo đi một nửa.
"Bản quan vốn không định nói chuyện này với ai," ông nói. "Nhưng sau hôm qua, bản quan nghĩ, có lẽ cả nước Đại Chiêu này, người hiểu mật ong nhất lại đang ở một thôn núi nhỏ."
Ông đặt chiếc hũ lên bàn.
"Mật cống Vân Đài mỗi năm dâng vào cung, là dành riêng cho Thái hậu. Thái hậu có bệnh phế lâu năm, thái y viện dùng mật Vân Đài làm thuốc dẫn. Từ mùa đông năm kia, sức khỏe Thái hậu kém dần. Tháng Chạp năm ngoái, có một đêm Thái hậu dùng thuốc xong thì nôn mửa, chóng mặt, tim đập chậm, suýt nữa không qua khỏi. Thái y kiểm tra lại, nói rằng chén thuốc không sai, chỉ có điều, mật dẫn thuốc hôm ấy có vị đắng."
Ông đẩy chiếc hũ về phía cô.
"Đây là phần mật còn lại trong hũ cống năm ấy, được một vị thái y bí mật gửi về phủ Thục Ninh, hỏi một câu: mật Vân Đài vì sao lại đắng?"
Phương Đường nhìn chiếc hũ sứ, rất lâu. Rồi cô cẩn thận gỡ lớp sáp, chấm một chút mật lên đầu đũa, đưa lên mũi.
Mùi mật, thơm, nhưng dưới cái thơm ấy có một thứ mùi hăng hắc như mùi lá cây dập nát. Cô chạm đầu lưỡi vào. Vị ngọt chỉ thoáng qua, rồi một vị đắng chát lan ra, tê tê nơi đầu lưỡi.
Cô nhổ ra ngay, súc miệng bằng nước sạch.
Ở thời hiện đại, người ta gọi thứ này là "mật điên". Mật ong mà ong hút từ hoa đỗ quyên, hoa hoàng dương, những loài hoa chứa độc tố. Người ăn phải sẽ nôn mửa, chóng mặt, tim đập chậm, huyết áp tụt, nặng thì có thể chết. Ở những vùng núi cao có nhiều đỗ quyên, ong đôi khi tự làm ra loại mật này vào đầu xuân.
Nhưng ong không bao giờ chỉ hút hoa đỗ quyên. Mật đỗ quyên thường chỉ lẫn một ít, vị hơi đắng là cùng. Còn vị đắng trong hũ này, đậm đặc như thể...
Như thể có người đã cố ý chọn ra những bánh tổ mật đỗ quyên, vắt riêng, rồi trộn vào.
"Đại nhân," cô nói, giọng khàn đi, "đây là mật hoa đỗ quyên. Có độc. Và không phải tự nhiên mà lẫn vào nhiều như thế."
Lương đại nhân nhắm mắt lại.
"Bản quan đoán vậy," ông nói khẽ. "Vì thế bản quan mới hỏi ngươi."
Ông đứng dậy, cất lại chiếc hũ vào tay áo.
"Phương thị, chuyện hôm nay, ngươi biết, bản quan biết, ngoài ra không được để ai biết. Kẻ đã cho Thường gia gan để độn mật giả vào mật cống, có lẽ cũng là kẻ đã cho thứ này vào hũ mật dâng Thái hậu. Thường Mậu Tài chỉ là một con cờ."
* * *
Chiều hôm ấy, tin từ huyện thành truyền về, khiến cả thôn Bách Hoa Ổ xôn xao.
Thường Mậu Tài đã chết trong ngục huyện Lạc Khê đêm mùng hai. Ngục tốt nói hắn tự thắt cổ bằng dải lưng. Trên tường ngục, cạnh xác hắn, người ta thấy một dòng chữ viết bằng máu, nét nguệch ngoạc:
"Phương Tam Lang không phải do ta giết."
Phương Đường nghe tin, ngồi lặng trên bậc thềm suốt buổi chiều.
Nếu không phải Thường Mậu Tài, thì là ai? Ai đã cho cha cô uống thạch tín từng ngày, cho đến khi móng tay hằn những vạch trắng? Ai đã đứng sau lưng Thường gia, cho hắn gan độn mật giả vào mật cống, và có lẽ đã cho cả mật độc vào hũ dâng Thái hậu?
Tháng ba năm Kiến An thứ chín, cha cô tận mắt thấy Thường Phúc đổ mạch nha vào hũ cống. Có lẽ ông còn thấy nhiều hơn thế. Có lẽ ông đã thấy những người không nên thấy.
* * *
Giờ Ngọ ngày mùng bốn tháng tư.
Đúng giờ này, nếu mọi chuyện diễn ra như Triệu thị mong muốn, chiếc kiệu hoa của Thường gia sẽ dừng trước cổng nhà họ Phương.
Phương Đường đang ngồi trong vườn sau, ghi chép vào cuốn sổ giấy bản số khung ong của từng đàn. Đàn trên cây hồng đã mất, nhưng tám đàn ong của cha vừa về đã bắt đầu xây mũ chúa, dấu hiệu sắp chia đàn. Cô sẽ ra tay trước, như lần trước. Đến cuối tháng tư, mỗi nhà trong Bách Hoa Ong Xã sẽ có ít nhất một đàn ong đầu tiên.
Có tiếng bước chân ở cổng. Cô ngẩng lên.
Cố Tùng đứng đó, trên vai vác một chiếc thùng ong. Không phải thùng gỗ sam vàng nhạt như những chiếc trước. Chiếc thùng này làm bằng gỗ long não màu nâu đỏ, bóng loáng, bốn mặt vách được chạm khắc tỉ mỉ: một mặt là cành hoa cải, một mặt là cành hoa ngũ bội, một mặt là cành hoa dẻ, và mặt trước, ngay trên cửa tổ, là một cành hoa hòe, bên cạnh có một con ong nhỏ đang bay, trên bụng có ba vạch.
Anh đặt chiếc thùng xuống trước mặt cô, rồi đứng thẳng lưng, hai tay buông thõng, như một người lính đứng trước chủ tướng.
"Giờ Ngọ mùng bốn tháng tư," anh nói, giọng khàn khàn, "lẽ ra là ngày kiệu hoa đến cổng nhà cô."
Phương Đường đặt bút xuống, nhìn anh. Tim cô đập thình thịch.
"Ta không có kiệu hoa," anh nói tiếp. "Ta chỉ có cái thùng này. Gỗ long não, ong không ghét mùi, mối mọt không ăn, dùng được hai mươi năm." Anh ngừng lại, vành tai đỏ ửng. "Ta muốn hỏi bà nội cô, ta có được mời bà mối đến không."
Gió thổi qua vườn, mang theo mùi hoa hòe và tiếng vo ve của mười hai đàn ong.
Phương Đường nhìn chiếc thùng gỗ chạm hoa, nhìn con ong ba vạch nhỏ xíu trên cửa tổ, nhìn người đàn ông cao lớn đang đứng đỏ mặt trước mặt mình, người sợ ong như sợ hổ nhưng đã ôm cả thùng ong chạy qua lửa vì cô.
"Ong đậu đất ai, của nấy," cô nói khẽ, rồi mỉm cười. "Anh đã mang thùng đến đất nhà em rồi, còn hỏi gì nữa?"
Cố Tùng đứng sững. Rồi lần đầu tiên kể từ ngày cô quen anh, anh cười. Không phải cái nhếch môi rất nhẹ như mọi lần, mà là một nụ cười thật sự, rạng rỡ, khiến khuôn mặt góc cạnh lạnh lùng ấy bỗng trẻ ra như một cậu thiếu niên.
* * *
Bà mối mà Cố Tùng mời là Tịnh Tâm sư thái. Sư thái cười bảo, cả đời tu hành chưa làm mối cho ai, lần này phá lệ. Bà nội đồng ý ngay, chỉ dặn một điều: đợi qua mùa mật năm nay, đợi Đường nhi tròn mười tám tuổi.
Nhưng chuyện vui ấy chỉ kéo dài đến chiều tối.
Hoàng hôn, khi Phương Đường đang cùng Cố Tùng đặt chiếc thùng gỗ long não vào góc vườn, một người đưa thư cưỡi ngựa phi vào thôn, dừng trước cổng nhà họ Phương. Người ấy mặc quân phục màu xám tro của biên quân Bắc Mạc, mặt đầy bụi đường, hỏi bằng giọng khàn đặc:
"Ở đây có ai là Cố Tùng, nguyên thập trưởng đồn Hắc Thủy không?"
Cố Tùng bước ra. Người đưa thư trao cho anh một phong thư niêm phong bằng sáp đỏ, trên sáp có dấu ấn hình đầu hổ.
Anh đọc thư dưới ánh hoàng hôn. Phương Đường đứng bên cạnh, thấy bàn tay trái thiếu hai đốt ngón của anh siết chặt mép giấy đến mức nhàu nát.
"Là thư của Hạ tướng quân, chủ tướng cũ của ta," anh nói, giọng trầm hẳn xuống. "Ông ấy không gọi ta về quân. Ông ấy gọi ta về kinh thành."
"Về kinh thành làm gì?"
Cố Tùng ngẩng lên, nhìn về phía ngọn núi Vân Đài đang chìm dần trong bóng tối, nơi những bụi đỗ quyên trên sườn núi phía bắc đang nở đỏ rực như lửa.
"Thư nói, Thái hậu lại phát bệnh," anh nói chậm rãi. "Lần này, thái y viện bị nghi là có kẻ hạ độc. Hạ tướng quân được lệnh tra xét. Và ông ấy viết rằng..." Anh dừng lại, nhìn cô. "Ông ấy viết rằng, người đầu tiên chết vì vụ này, là một người nuôi ong ở huyện Lạc Khê, phủ Thục Ninh, tên là Phương Tam Lang."