Bàn tay bác cả xòe ra giữa không trung, chờ đợi.
Cả sân im phăng phắc. Bác gái Lưu Mỹ Phượng ngừng cười. Mẹ cô nắm chặt vạt áo. Tri Viễn đứng nép sau cánh cửa buồng, chỉ ló ra nửa khuôn mặt. Cha cô đứng giữa sân, ánh mắt chuyển từ bàn tay anh trai sang khuôn mặt con gái.
Ôn Tri Hạ bước ra khỏi ngưỡng cửa, đi đến trước mặt bác cả. Cô cúi đầu chào, rất lễ phép.
"Bác ơi, cháu cảm ơn bác đã quan tâm. Nhưng thủ tục ưu tiên gì ạ? Cháu không thuộc diện ưu tiên nào cả. Không phải con liệt sĩ, không phải dân tộc thiểu số, không phải vùng đặc biệt khó khăn. Cháu đã hỏi cô chủ nhiệm, điền nguyện vọng năm nay hoàn toàn làm trên mạng, thí sinh tự đăng nhập bằng số báo danh và mật khẩu của mình. Không cần chứng minh thư."
Nụ cười trên mặt bác cả vẫn giữ nguyên, nhưng khóe mắt khẽ giật một cái.
"Cháu còn nhỏ, chưa hiểu hết. Có những thủ tục không ghi trên giấy."
"Vậy thì càng không nên làm ạ." Cô ngẩng đầu, nhìn thẳng vào ông ta. "Thủ tục không ghi trên giấy, nghĩa là không ai chịu trách nhiệm. Cháu không dám."
Bàn tay bác cả từ từ khép lại.
Ông ta nhìn cô rất lâu. Lần đầu tiên, Ôn Tri Hạ nhìn thấy sau cặp kính ấy, sau nụ cười hiền hậu ấy, một thứ gì đó lạnh lẽo và tính toán, như ánh mắt của một người đang nhìn một quân cờ đột nhiên không nằm đúng ô mình đặt.
Và tai trái của ông ta, dưới ánh nắng chiều, đỏ ửng lên.
"Được." Bác cả cười, đứng dậy, phủi phủi ống quần. "Con bé lớn rồi, có chủ kiến. Tốt. Tốt lắm." Ông ta quay sang cha cô, vỗ vai một cái thật mạnh. "Chú Dân, con chú giỏi lắm. Chú dạy con giỏi lắm."
Rồi ông ta bỏ đi. Bác gái vội vàng theo sau, không quên cầm lại một giỏ quà.
Cha cô đứng nhìn theo bóng anh trai, rất lâu không nói gì.
* * *
Sáng hôm sau, bà nội đến.
Lần này bà không mang trứng đỏ. Bà đến một mình, gõ gậy trúc cồm cộp trên nền xi măng, ngồi phịch xuống chiếc ghế tốt nhất trong nhà, mặt lạnh như tiền.
"Kiến Dân, mày ra đây."
Cha cô vừa ăn sáng xong, chuẩn bị đi chạy xe. Ông bước ra, đứng trước mặt mẹ mình, hai tay buông thõng như một đứa trẻ bị phạt.
"Mẹ."
"Đừng gọi tao là mẹ." Bà nội gằn giọng. "Hôm qua anh cả mày có lòng tốt sang mừng, con gái mày làm nhục nó trước mặt cả nhà. Mày đứng đó không nói một câu. Mày còn coi anh mày ra gì không?"
"Mẹ, con bé không làm nhục ai. Con bé chỉ..."
"Chỉ cái gì?" Bà nội đập gậy xuống đất. "Năm năm trước nhà mày dột nát, mưa vào tận giường, ai bỏ ra ba vạn tệ để lợp lại mái? Anh cả mày! Năm mày cưới vợ, ai cho vay tiền? Anh cả mày! Bây giờ con gái mày thi được mấy điểm, đã vênh mặt lên, không coi ai ra gì. Đứa con gái mất dạy như thế, là do mày dạy!"
Ôn Tri Hạ đứng trong bếp, nghe từng chữ. Cô siết chặt hai bàn tay. Ba vạn tệ lợp mái nhà. Kiếp trước cô cũng biết khoản nợ này. Sau khi cha mất, mẹ cô đã phải bán chiếc nhẫn cưới duy nhất, vay thêm của hàng xóm để trả nốt cho bác cả, vì bác gái cứ ba ngày lại sang nhà đòi một lần.
"Mẹ, khoản nợ đó con vẫn trả dần mà. Đã trả được hơn một vạn rồi."
"Mày trả được bao nhiêu kệ mày. Cái ơn thì mày trả được không?" Bà nội quay sang nhìn thẳng về phía bếp, nơi cô đang đứng. "Tiểu Hạ. Ra đây."
Cô bước ra.
"Bà hỏi mày. Anh cả chỉ muốn giúp mày điền nguyện vọng cho tốt, mày có cái gì mà không yên tâm? Bác mày là người trong ngành, làm hại mày thì bác được cái gì?"
Câu hỏi ấy, kiếp trước, cô đã nghe hàng trăm lần trong đầu suốt mười sáu năm, mỗi khi một ý nghĩ ngờ vực nhen lên. Bác làm hại mình thì bác được gì? Và câu trả lời luôn là: chẳng được gì cả, nên chắc chắn bác không làm hại mình.
Bây giờ cô đã biết câu trả lời thật. Bác được một suất đại học y cho con gái mình. Được một tương lai bác sĩ. Được thể diện của một gia đình cán bộ có con đỗ đạt.
Nhưng cô không thể nói ra. Chưa phải lúc.
"Bà ơi," cô nói nhẹ nhàng, "cháu không nghi ngờ ai cả. Cháu chỉ muốn tự làm việc của mình. Cháu đã mười bảy tuổi rồi, sắp lên đại học, chẳng lẽ đến cái nguyện vọng của mình, cháu cũng phải nhờ người khác điền hộ sao ạ?"
"Mày..." Bà nội tức đến run người. Bà quay sang cha cô, giọng rít lên. "Kiến Dân, tao nói cho mày biết. Nếu con gái mày còn không biết điều, thì từ nay về sau, mày không còn là con tao. Tết nhất đừng có mò sang. Ba vạn tệ, cuối năm nay trả đủ cho anh mày."
Bà đứng dậy, gõ gậy bỏ đi. Đến cổng, bà dừng lại, ngoái đầu nói thêm một câu, giọng chua chát:
"Con gái thì học nhiều làm gì. Học xong rồi cũng đi lấy chồng, thành người nhà người ta."
Cánh cổng sắt đóng sầm lại.
* * *
Cả ngày hôm ấy, cha cô không đi chạy xe. Ông ngồi ngoài sân, hút hết nửa bao thuốc.
Tối đến, khi cả nhà ngồi quanh mâm cơm mà không ai buồn động đũa, ông mới lên tiếng, giọng khàn khàn:
"Tiểu Hạ."
"Dạ."
"Ba nghĩ rồi." Ông nhìn xuống bát cơm. "Hay là... hay là lúc điền nguyện vọng, con cứ để bác cả ngồi bên cạnh. Con tự gõ, tự bấm, bác chỉ xem thôi. Bác có kinh nghiệm, biết trường nào điểm chuẩn thế nào. Như vậy vừa giữ được hòa khí trong nhà, bà nội cũng nguôi giận, mà con cũng tự làm được việc của con."
Cô đặt đôi đũa xuống.
"Ba, ba có biết vì sao thẻ dự thi của con bị xé không?"
Cha cô không trả lời.
"Ba có biết vì sao tài khoản điền nguyện vọng của con, trước khi con thi, đã có người đăng nhập vào hai lần, đổi mật khẩu không?"
Ông ngẩng phắt đầu lên. "Cái gì?"
Cô lấy trong túi áo ra tờ giấy in lịch sử đăng nhập, đặt lên bàn. Cha cô cầm lên, đọc. Chữ in nhòe, ông phải dí sát mắt mới đọc được. Mẹ cô ghé vào đọc cùng. Tri Viễn nhón chân nhìn.
"Ngày hai mươi tám tháng Năm, con đang ngồi trong lớp học. Ngày chín tháng Sáu, mười giờ sáng, con đang ở quán mì nhà Lục Tầm, ba đang ngủ bù ca đêm." Giọng cô bình tĩnh đến lạ. "Con không biết ai đã đăng nhập. Nhưng ba ơi, ngoài con, ai có thể biết số báo danh và ngày sinh của con? Ai biết rằng mật khẩu ban đầu là ngày sinh? Ai cần vào tài khoản của con trước khi có điểm?"
Cha cô ngồi im như tượng, tờ giấy run run trong tay.
"Ba bảo con để bác ngồi bên cạnh. Ba ơi, con sợ lắm. Con sợ chỉ cần con quay đi một giây, cái tên của con sẽ không còn là của con nữa."
Mẹ cô bật khóc.
Cha cô đột nhiên đập mạnh bàn tay xuống mặt bàn. Bát đĩa nảy lên, canh sánh ra ngoài. Tri Viễn giật mình, suýt ngã khỏi ghế.
"Đủ rồi!"
Ông đứng dậy, mặt đỏ bừng, ngực phập phồng. Nhưng ông không nhìn con gái. Ông nhìn ra cửa, nhìn vào khoảng sân tối, nơi cây ổi của cha ông đang rì rào trong gió.
"Đủ rồi..." Giọng ông nhỏ dần, run rẩy. "Ba... ba cần nghĩ."
Ông đi ra sân, ngồi xuống bậc thềm, quay lưng lại với cả nhà.
Ôn Tri Hạ biết, cú đập bàn ấy không phải dành cho cô. Nó dành cho bốn mươi lăm năm cha cô đã tin tưởng một người anh. Nhưng cô cũng biết, cô không thể ngồi lại trong ngôi nhà này lúc này. Cô sợ nếu ngồi lại, cô sẽ khóc, sẽ mềm lòng, sẽ nói ra những điều không thể nói.
Cô đứng dậy, đi ra cổng.
"Tiểu Hạ, con đi đâu?" Mẹ cô gọi theo.
"Con đi một lát, mẹ ạ."
Trời bắt đầu mưa. Cơn mưa đầu hạ, nặng hạt và ấm, rơi lộp độp trên mái tôn nhà hàng xóm. Cô không mang ô. Cô đi bộ ra khỏi con hẻm, đi dọc con đường chính vắng tanh, đi qua quán net Tinh Hà đèn neon nhòe nhoẹt trong mưa.
Cô không biết mình đi đâu. Đôi chân tự đưa cô đến đầu chợ.
* * *
Quán mì nhà họ Lục đã kéo bạt. Nhưng bóng đèn tròn phía sau vẫn sáng.
Cô đứng dưới mưa, nhìn ánh đèn ấy, không gõ cửa. Mưa ướt sũng tóc cô, chảy thành dòng trên mặt, hòa vào nước mắt. Cô không biết mình đứng đó bao lâu.
Rồi cánh cửa gỗ phía sau mở ra.
Lục Tầm đứng đó, tay cầm một chiếc ô đen. Cậu nhìn cô, không hỏi gì, chỉ bước ra, che ô lên đầu cô.
"Vào nhà đi."
Bà Tống Ngọc Lan đã ngủ. Lục Tầm đưa cho cô một chiếc khăn bông khô, rót cho cô một cốc nước gừng nóng. Cô ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ quen thuộc ở góc quán, quấn khăn quanh người, hai tay ôm cốc nước, run lẩy bẩy.
Cậu ngồi đối diện, im lặng chờ.
Rất lâu sau, cô mới mở miệng:
"Bà nội tớ nói, con gái học nhiều làm gì, rồi cũng thành người nhà người ta."
Cậu không nói gì.
"Ba tớ đập bàn." Cô cười, một nụ cười méo mó. "Ba tớ chưa bao giờ đập bàn. Cả đời ba tớ chưa bao giờ to tiếng với ai."
"Ông ấy không giận cậu," Lục Tầm nói khẽ.
"Tớ biết." Nước mắt cô lại rơi xuống, lăn vào cốc nước gừng. "Ba tớ giận chính mình. Ba tớ không biết phải chọn ai. Một bên là anh ruột, là mẹ đẻ. Một bên là con gái. Lục Tầm, tớ đang bắt ba tớ phải chọn. Tớ có ích kỷ quá không?"
Lục Tầm nhìn cô rất lâu. Ánh mắt cậu dưới bóng đèn tròn sâu thẳm như giếng.
"Không," cậu nói. "Người bắt ông ấy phải chọn, không phải cậu."
Cậu đứng dậy, đi đến chiếc kệ gỗ treo cao, lấy chiếc khung ảnh phủ khăn đỏ xuống, đặt lên bàn trước mặt cô. Cô gái trong ảnh buộc tóc đuôi ngựa, mặc áo đồng phục Nhất Trung, cười rất tươi.
"Chị tớ. Lục Tĩnh." Giọng cậu bình thản, nhưng ngón tay đặt trên mép khung ảnh trắng bệch. "Hơn tớ bốn tuổi. Năm 2006 thi đại học, được năm trăm chín mươi điểm. Nhưng có người báo về nhà rằng chị ấy trượt. Ba tớ mất sớm, mẹ tớ không biết chữ, không biết hỏi ai. Chị ấy năm sau thi lại, lại 'trượt'. Năm 2008..."
Cậu ngừng lại. Ngoài trời, mưa vẫn rơi.
"Năm 2008, chị ấy uống thuốc trừ sâu."
Ôn Tri Hạ đặt cốc nước xuống bàn, hai tay bịt miệng.
"Cậu biết vì sao tớ biết quy chế cấp thẻ tạm thời không?" Lục Tầm nhìn cô. "Vì hai năm nay, tối nào tớ cũng đọc quy chế. Quy chế thi, quy chế tuyển sinh, luật giáo dục. Tớ muốn biết chị tớ đã mất cái gì, mất ở đâu, ai lấy đi. Tớ vẫn chưa tìm ra. Nhưng tớ biết một điều." Giọng cậu trầm xuống. "Nếu năm ấy chị tớ có một người giữ phong bì như cô Phương, có một người dám nói 'không' như cậu, thì chị ấy vẫn còn sống."
Cô nhìn cậu, rồi nhìn cô gái trong ảnh. Lục Tĩnh. Năm 2006. Năm trăm chín mươi điểm.
Trong đầu cô bỗng lóe lên bảng danh sách đen trắng trong bài báo năm 2026. Huyện Bạch Thạch. Có bao nhiêu cái tên? Cô chỉ nhìn thấy tên mình, khi ấy cô không đọc những dòng khác.
"Cậu không ích kỷ," Lục Tầm nói, đặt khung ảnh trở lại kệ, thắp một nén hương. "Cậu đang giữ lấy thứ của mình. Đó là việc đúng. Ba cậu sẽ hiểu."
* * *
Mười giờ đêm, cô về nhà. Lục Tầm che ô đưa cô đến đầu hẻm rồi mới quay về.
Đèn trong nhà đã tắt, chỉ có bếp còn sáng. Mẹ cô ngồi một mình bên bàn ăn, chờ con.
Thấy cô về, bà không mắng, chỉ đứng dậy, lấy khăn lau tóc cho cô. Rồi bà kéo cô vào buồng, đóng cửa lại, móc từ trong áo ra một gói nhỏ bọc khăn tay.
Bên trong là một xấp tiền, toàn tờ mười tệ, năm tệ, có cả tờ một tệ, được vuốt phẳng phiu, buộc dây chun.
"Một nghìn hai trăm tệ," mẹ cô thì thầm. "Mẹ dành dụm bốn năm nay, giấu ba con. Định để dành lúc con lên đại học, mua cho con cái chăn bông với đôi giày mới."
"Mẹ..."
"Con cầm lấy." Bà dúi gói tiền vào tay cô, nắm chặt. "Con làm gì thì làm, cần đi đâu, cần nhờ ai, cần gì thì dùng tiền này. Mẹ không hiểu chuyện nguyện vọng với mật khẩu gì đó. Mẹ chỉ biết, con gái mẹ thi được sáu trăm lẻ ba điểm. Đó là của con. Không ai được lấy."
Ôn Tri Hạ ôm lấy mẹ, khóc không thành tiếng.
Kiếp trước, mẹ cô cũng có xấp tiền này. Mùa thu năm 2010, khi cô khăn gói lên Đông Hoản vào xưởng may, mẹ đã dúi nó vào túi áo cô ở bến xe, nói: "Con cầm lấy mà tiêu, ở xa nhà đừng để đói."
Một nghìn hai trăm tệ, dành để mua chăn bông cho đứa con gái lên đại học. Cuối cùng lại thành tiền lộ phí cho đứa con gái đi làm công nhân.
Lần này, sẽ không như vậy nữa.
* * *
Ngày hai mươi tám tháng Sáu, hệ thống mở đợt điền nguyện vọng chính thức cho thí sinh đạt điểm sàn đại học hệ một. Hạn chót: mười bảy giờ ngày ba tháng Bảy.
Sáng hôm ấy, ở máy số bảy quán net Tinh Hà, Ôn Tri Hạ ngồi trước màn hình. Bên trái cô là cô Phương Tuệ, mặc áo sơ mi trắng, tay cầm cuốn sổ ghi chép. Bên phải cô là Lục Tầm, ngồi ở máy số tám, đang điền nguyện vọng của chính mình. Tiểu Mạn đứng sau quầy, mắt liếc lên chiếc camera gắn trên trần, ra hiệu "đang quay".
Cô đăng nhập bằng mật khẩu mới. Thành công.
Cô kiểm tra lịch sử đăng nhập. Không có lần nào mới kể từ ngày mười lăm. Họ chưa phát hiện, hoặc đang chờ.
Nguyện vọng một, hệ đại học một: Học viện Y khoa Tương Giang. Mã trường. Ngành: Y đa khoa, hệ năm năm. Cô gõ từng con số, kiểm tra lại ba lần. Nguyện vọng hai: Đại học Y khoa Nam Hoa, cũng là ngành Y đa khoa. Nguyện vọng ba: Đại học Sư phạm Hồ Nam, ngành Sinh học. Ô "Chấp nhận điều chuyển ngành": cô chọn "Có".
Cô Phương ngồi bên, đọc to từng dòng, đối chiếu với cuốn hướng dẫn điểm chuẩn năm ngoái.
"Sáu trăm lẻ ba, Tương Giang năm ngoái điểm chuẩn y đa khoa là năm trăm tám mươi tám. Năm nay khó hơn một chút, nhưng em vẫn chắc chắn đỗ."
Cô bấm "Lưu". Rồi "Xác nhận nộp". Hệ thống hỏi: "Sau khi xác nhận, bạn vẫn có thể sửa đổi trước thời hạn. Bạn có chắc chắn?" Cô bấm "Có".
"Nộp nguyện vọng thành công."
Cô nhờ Tiểu Mạn in trang xác nhận nguyện vọng, hai bản, kèm trang lịch sử đăng nhập mới nhất. Cô Phương cầm bút, ký tên làm chứng ở cuối mỗi trang, ghi rõ: "Chứng kiến thí sinh tự điền và nộp nguyện vọng tại quán net Tinh Hà, máy số 7, 9 giờ 47 phút ngày 28/6/2010. Giáo viên chủ nhiệm: Phương Tuệ."
Bên cạnh, Lục Tầm cũng vừa bấm nộp. Màn hình của cậu hiện dòng chữ: "Đại học Chính Pháp Trung Quốc – Luật học".
Cậu quay sang nhìn cô, khẽ gật đầu.
Năm ngày tiếp theo, ngày nào cô cũng đến quán net, đăng nhập, kiểm tra nguyện vọng, kiểm tra lịch sử, in ra một bản. Nguyện vọng không thay đổi. Lịch sử không có ai lạ.
Mười bảy giờ ngày ba tháng Bảy, hệ thống khóa. Nguyện vọng của cô được ghi nhận là: Học viện Y khoa Tương Giang, Y đa khoa.
Cô thở phào.
Cha cô, mấy ngày ấy, vẫn đi chạy xe như thường, về nhà vẫn ít nói. Nhưng sáng ngày ba tháng Bảy, khi cô đi ra cửa, ông gọi giật lại, nhét vào tay cô năm mươi tệ.
"Tiền net," ông nói, không nhìn cô. "Đừng để cô Phương trả."
Rồi ông nổ máy xe, đi mất.
* * *
Tối ngày năm tháng Bảy, sau bữa cơm, cô theo thói quen đến quán net Tinh Hà lần cuối. Hệ thống đã khóa, không ai sửa được nguyện vọng nữa. Cô chỉ muốn đăng nhập một lần, in bản xác nhận cuối cùng, rồi yên tâm chờ kết quả trúng tuyển giữa tháng.
Máy số bảy. Trình duyệt. Trang tuyển sinh.
Số báo danh: 10430212. Mật khẩu: chuỗi số chỉ mình cô biết.
Enter.
Màn hình nháy một cái.
"Mật khẩu không chính xác. Bạn còn 4 lần thử."
Cô ngồi im, nhìn dòng chữ đỏ.
Cô gõ lại, thật chậm, từng ký tự một.
"Mật khẩu không chính xác. Bạn còn 3 lần thử."
Ngoài cửa sổ, tiếng sấm rền vang. Cơn mưa thứ hai của mùa hạ bắt đầu trút xuống thị trấn Đào Khê.