Bác cả ngồi lại thêm một tiếng đồng hồ.
Bác gái Lưu Mỹ Phượng kéo mẹ cô vào bếp, thì thầm to nhỏ chuyện chợ búa, chuyện con dâu nhà ai mới mua xe. Còn ở gian ngoài, bác cả rót rượu Tửu Quỷ ra hai cái chén sứ nhỏ, đẩy một chén về phía cha cô.
"Chú Dân, anh nói thật với chú." Bác cả hạ giọng, như sắp tiết lộ một bí mật lớn. "Công ty của chị dâu chú đang cần tài xế. Xe mới, Đông Phong tám cầu, chạy tuyến Bạch Thạch đi Quảng Châu, chở vật liệu xây dựng. Lương cứng bốn nghìn một tháng, chưa kể phụ cấp chuyến. Chú chạy cho mấy ông chủ tư nhân bây giờ được bao nhiêu? Hai nghìn hai? Hai nghìn rưỡi?"
Cha cô xoay xoay chén rượu trong tay, cười hiền: "Hai nghìn hai, anh ạ."
"Đấy, thấy chưa." Bác cả vỗ đùi. "Người ngoài thì anh không nói, chứ chú là em ruột anh. Tiểu Hạ sắp vào đại học, học phí, sinh hoạt phí, một năm ít nhất cũng mất một vạn. Tri Viễn còn nhỏ. Chú phải nghĩ cho tụi nhỏ."
Ôn Tri Hạ đang ngồi ở góc nhà, giả vờ đọc sách Sinh học dưới ánh đèn bàn. Trang sách mở ở chương "Di truyền liên kết giới tính", nhưng cô không đọc được chữ nào.
Bốn nghìn tệ một tháng. Kiếp trước, cha cô cũng đã nghe đúng con số này. Ông đã gật đầu ngay trong tối hôm ấy. Mười tháng sau, tháng Ba năm 2011, chiếc Đông Phong tám cầu ấy chở năm mươi hai tấn thép cuộn, gấp gần ba lần tải trọng cho phép, lao xuống vực ở đoạn đèo Tuyết Phong trên quốc lộ 320. Công ty Phượng Tường bồi thường cho gia đình cô ba vạn tệ, kèm một tờ giấy cam kết "tài xế tự ý chở quá tải, công ty không chịu trách nhiệm".
Cha cô cầm chén rượu lên, môi mấp máy, sắp nói ra hai chữ "được ạ".
"Ba."
Cô gấp sách lại, đứng dậy, bước đến bên bàn. Cả hai người đàn ông cùng quay sang nhìn cô.
"Ba ơi, con hỏi bác một câu được không?"
Cha cô hơi ngạc nhiên, nhưng gật đầu. Bác cả mỉm cười hiền hòa: "Cháu cứ hỏi."
"Xe Đông Phong tám cầu, tải trọng cho phép là bao nhiêu tấn ạ?"
Bác cả khựng lại một giây. "Cái này... chắc khoảng hai mươi tấn. Sao cháu lại hỏi chuyện này?"
"Tuần trước cô giáo dạy Chính trị có cho lớp cháu đọc báo." Cô nói thong thả, như kể chuyện bài học. "Trên báo nói đầu năm nay, ở Quảng Đông và Hồ Nam có mấy chục vụ xe tải chở quá tải gây tai nạn chết người. Có xe chở gấp ba lần tải trọng. Báo còn nói, sang năm Bộ Giao thông sẽ siết chặt lắm, xe quá tải bị bắt là tài xế chịu trách nhiệm chính, có khi bị đi tù. Cháu chỉ muốn hỏi, xe của công ty bác gái, có chở đúng tải không ạ?"
Không khí trong gian nhà đột ngột lặng đi. Từ trong bếp, tiếng cười nói của bác gái cũng ngưng lại.
Cô biết mình đang mạo hiểm. Một đứa con gái mười bảy tuổi, chen vào chuyện người lớn, hỏi một câu như thế với bác cả, là chuyện không phải phép. Nhưng cô cũng biết, cha cô là người cẩn thận. Ông lái xe hai mươi năm chưa từng gây tai nạn, vì ông chưa bao giờ chở quá tải. Kiếp trước ông nhận việc vì nể anh trai, vì bốn nghìn tệ, vì học phí của cô. Ông không hề biết những chuyến hàng ấy chở bao nhiêu tấn cho đến khi đã quá muộn để rút lui.
Bác cả cười, nhưng nụ cười hơi gượng. "Con bé này, đọc báo nhiều quá. Công ty làm ăn đàng hoàng, có giấy phép hẳn hoi, sao lại chở quá tải được."
"Thế thì tốt quá ạ." Cô gật đầu, cười ngoan ngoãn. "Vậy chắc bác không ngại cho ba cháu xem sổ chở hàng mấy tháng gần đây chứ ạ? Ba cháu lái xe hai mươi năm rồi, nhìn sổ là biết ngay."
Cha cô nhìn con gái, rồi nhìn anh trai. Trong ánh mắt ông, lần đầu tiên, có một tia do dự.
Bác cả đặt chén rượu xuống bàn, hơi mạnh tay. Rượu sánh ra ngoài.
"Chuyện người lớn, trẻ con biết gì." Giọng ông ta vẫn ôn hòa, nhưng đã lạnh đi vài phần. "Chú Dân, chú dạy con kỹ quá đấy."
"Tiểu Hạ, vào buồng học bài đi." Cha cô nói, giọng không giận, chỉ có chút khó xử. Ông quay sang anh trai, cười cầu hòa. "Anh cả, con bé nó lo cho em thôi. Chuyện công việc... hay để em suy nghĩ thêm. Đợi con bé thi xong, nhà cửa yên ổn rồi, em trả lời anh."
Bác cả nhìn cha cô một lúc, rồi cười xòa, vỗ vai em trai. "Được, được. Không vội. Cứ để con bé thi cho tốt đã."
Ôn Tri Hạ quay vào buồng. Khi cánh cửa khép lại sau lưng, cô mới thấy hai đầu gối mình run lên.
Ít nhất, cha chưa gật đầu.
* * *
Đêm đó cô gần như không ngủ.
Cô nằm trên chiếc giường gỗ hẹp, nhìn lên trần nhà có vết ố hình như con cá, nghe tiếng cha mẹ thì thầm ở gian ngoài. Tiếng mẹ: "Con bé hôm nay lạ lắm, anh có thấy không?" Tiếng cha: "Nó lớn rồi." Tiếng mẹ: "Nhưng mà nó nói cũng có lý. Anh cả... anh cả lúc nào cũng tốt với nhà mình quá, em cứ thấy..." Tiếng cha, hơi gắt: "Đừng nói bậy. Anh cả là anh ruột anh."
Rồi im lặng.
Cô trở mình, lấy cuốn vở danh sách dưới gối ra, soi bằng chiếc đèn pin nhỏ, viết thêm một dòng dưới mục số năm: "Cha đã do dự. Chưa đủ. Phải có bằng chứng."
Bốn giờ rưỡi sáng, cô dậy, rửa mặt bằng nước giếng lạnh buốt, thay quần áo, nhét bộ đề thi thử và mấy cây bút vào cặp, rồi rón rén dắt xe ra khỏi cổng.
Trời còn tối. Thị trấn Đào Khê chưa thức giấc, chỉ có vài ngọn đèn đường vàng vọt và tiếng chó sủa xa xa. Cô đạp xe qua con đường chính, qua quán net Tinh Hà đã tắt đèn neon, qua tiệm tạp hóa nhà họ Hồ cửa cuốn đóng im lìm, đến đầu chợ.
Quán mì nhà họ Lục đã sáng đèn.
Một bóng đèn tròn treo lủng lẳng dưới mái tôn. Nồi nước dùng xương ống bốc hơi nghi ngút trên bếp than. Một người phụ nữ gầy gò, tóc búi gọn, mặc chiếc tạp dề kẻ ô, đang cán bột trên tấm thớt gỗ to bằng mặt bàn. Bên cạnh, một chàng trai gầy cao, tay áo xắn đến khuỷu, đang thái hành.
Cô dựng xe vào gốc cây ngô đồng, đứng đó một lúc lâu.
Kiếp trước, cô chưa bao giờ đến quán mì này vào giờ này. Cô chỉ ăn ở đây vài lần, vào buổi sáng trước giờ học, vội vàng húp bát mì rồi chạy. Cô không biết rằng mỗi sáng, Lục Tầm dậy từ bốn giờ để phụ mẹ, rồi bảy giờ mới đạp xe đến trường.
Cô cũng không biết, cho đến khi đọc bài báo năm 2026, rằng người lớp trưởng ít nói này về sau sẽ dành mười năm cuộc đời để lật lại những hồ sơ mà chẳng ai muốn lật.
"Cô bé, ăn mì không?" Người phụ nữ ngẩng lên, nở nụ cười hiền. "Mới có nước dùng thôi, mì phải đợi mười phút nữa."
"Cháu chào cô." Cô bước tới. "Cháu là bạn học của Lục Tầm. Cháu tên Ôn Tri Hạ."
Con dao trên tay Lục Tầm dừng lại giữa chừng.
Cậu ngẩng đầu lên. Dưới ánh đèn vàng, khuôn mặt cậu gầy và sắc, đôi mắt đen thẫm. Cậu nhìn cô, không nói gì, nhưng cô có cảm giác như cậu đã biết trước cô sẽ đến.
"Ôi, bạn của A Tầm à." Bà Tống Ngọc Lan vui mừng ra mặt, lau tay vào tạp dề, kéo ghế nhựa cho cô ngồi. "Ngồi đi, ngồi đi cháu. A Tầm nhà cô ít bạn lắm, lần đầu tiên có bạn tìm đến nhà đấy. Đợi cô một lát, cô nấu cho cháu bát mì đặc biệt."
"Cô ơi, cháu..."
"Không lấy tiền đâu." Bà xua tay. "Bạn của A Tầm, sao lại lấy tiền."
Cô ngồi xuống chiếc ghế nhựa đỏ. Lục Tầm tiếp tục thái hành, nhịp dao đều đặn trên thớt. Mãi một lúc lâu sau, cậu mới hỏi, mắt không rời khỏi bó hành:
"Có chuyện gì?"
Cô hít một hơi. "Tớ muốn nhờ cậu kèm tớ học Toán."
Nhịp dao không đổi. "Tại sao là tớ?"
"Vì cậu học Toán giỏi nhất lớp. Vì còn ba mươi ngày nữa là thi. Vì tớ..." Cô ngập ngừng. Cô không thể nói: vì tớ đã quên hết sạch kiến thức của mười sáu năm trước. "Vì tớ muốn thi vào trường y. Tớ cần ít nhất sáu trăm điểm. Bài thi thử hôm qua, tớ làm không được."
"Tớ thấy rồi." Lục Tầm gạt đống hành đã thái vào bát sứ. "Cậu ngủ gần nửa giờ. Lúc tỉnh dậy, cậu nhìn tờ đề như nhìn một thứ gì đó từ kiếp trước."
Tim cô thắt lại.
Cậu đặt dao xuống, rửa tay dưới vòi nước, lau khô, rồi ngồi xuống chiếc ghế đối diện cô. Hai người cách nhau một cái bàn gỗ nhỏ, mặt bàn bóng loáng vì dầu mỡ và năm tháng.
"Được," cậu nói. "Mỗi tối từ tám đến mười giờ, ở đây. Quán đóng cửa từ trưa, buổi tối không có ai."
Cô không ngờ cậu đồng ý dễ dàng đến thế. "Tớ... tớ trả cậu tiền học được không? Tớ có ít tiền tiết kiệm..."
"Không cần." Cậu nhìn cô. "Đổi lại, sáng nào cậu dậy sớm được thì qua phụ mẹ tớ rửa bát. Mẹ tớ đau tay."
Bà Tống Ngọc Lan từ trong bếp nói vọng ra: "Đừng nghe nó! Cô không cần ai phụ đâu, cháu cứ đến học là được!"
Cô bật cười. "Được. Tớ đồng ý."
Bát mì được bưng ra. Sợi mì cán tay to bản, nước dùng trong, mấy lát thịt bò thái mỏng, rắc hành lá và một thìa ớt dầu đỏ au. Cô cầm đũa lên, húp một ngụm nước dùng nóng hổi. Mùi xương hầm, mùi gừng nướng, mùi hành. Cô bỗng thấy mắt cay cay.
Kiếp trước, mười sáu năm, cô ăn không biết bao nhiêu bát mì gói trong căng tin xưởng may, trong phòng trực hộ lý lúc ba giờ sáng. Cô đã quên mất mì nóng ăn lúc năm giờ sáng lại có vị như thế này.
"Ngon không cháu?" Bà Tống Ngọc Lan hỏi.
"Ngon lắm ạ." Cô gật đầu thật mạnh. "Ngon nhất cháu từng ăn."
Bà cười tít mắt.
Lục Tầm không nói gì. Cậu chỉ đẩy về phía cô một đĩa dưa cải muối chua.
Sau quầy, trên một chiếc kệ gỗ nhỏ treo cao, cô để ý thấy một khung ảnh thờ phủ khăn đỏ, bên cạnh là một bát hương. Trong ảnh là một cô gái chừng mười tám, mười chín tuổi, buộc tóc đuôi ngựa, cười rất tươi. Cô định hỏi, nhưng thấy ánh mắt Lục Tầm vừa lướt qua tấm ảnh đó rồi vội quay đi, cô lại thôi.
* * *
Thứ Hai, mười tháng Năm.
Giờ ra chơi tiết hai, Ôn Tri Hạ đứng trước cửa phòng giáo viên tổ Ngữ văn, gõ cửa ba tiếng.
Cô Phương Tuệ ngẩng lên khỏi chồng bài kiểm tra. Ba mươi sáu tuổi, tóc cắt ngắn ngang vai, đeo cặp kính gọng nâu, khuôn mặt nghiêm nghị nhưng đôi mắt rất hiền. Kiếp trước, cô Phương là giáo viên duy nhất đến nhà cô sau khi "có kết quả thi", ngồi rất lâu, nói rằng: "Tri Hạ, cô không tin em chỉ được bốn trăm hai. Em có muốn cô đi hỏi lại không?" Lúc đó cô mười bảy tuổi, xấu hổ và tuyệt vọng, đã lắc đầu.
Lần này cô sẽ không lắc đầu nữa.
"Tri Hạ? Có chuyện gì vậy em?"
"Thưa cô, em muốn hỏi về hồ sơ xét tuyển đại học." Cô bước vào, đứng thẳng lưng. "Hôm thứ Bảy, có người đến nhà em, nói là trường yêu cầu nộp bản sao chứng minh thư và ảnh thẻ, có thể nộp hộ. Em muốn hỏi cô, có đúng là như vậy không ạ?"
Cô Phương nhíu mày. "Ai nói với em như vậy?"
"Chị họ em, Ôn Gia Kỳ lớp 12A1."
Cô Phương im lặng một lúc. Cái tên Ôn Gia Kỳ, và cái họ Ôn đi kèm với nó, không phải là điều xa lạ với bất kỳ giáo viên nào ở Nhất Trung.
"Hồ sơ xét tuyển đã nộp từ tháng Mười một năm ngoái, lúc đăng ký dự thi rồi em ạ," cô Phương chậm rãi nói. "Ảnh thẻ, chứng minh thư, đều chụp và đối chiếu tại chỗ. Bây giờ không có đợt nộp nào nữa. Chỉ có điều..." Cô ngừng lại.
"Chỉ có điều gì ạ?"
"Sau khi có kết quả, nếu trúng tuyển, nhà trường sẽ chuyển hồ sơ học sinh, tức là học bạ, lý lịch, hồ sơ đoàn viên, đến trường đại học. Hồ sơ đó do phòng giáo vụ quản lý." Cô Phương nhìn cô chăm chú. "Tri Hạ, em có lo lắng chuyện gì không?"
Cô cắn môi. Cô không thể kể chuyện kiếp trước. Nhưng cô có thể nói một nửa sự thật.
"Thưa cô, em nghe nói... ở các huyện khác, có chuyện người ta lấy hồ sơ của học sinh nhà nghèo, cho con nhà khác đi học thay. Em sợ."
Cô Phương lặng người. Rất lâu sau, cô mới đứng dậy, cầm chùm chìa khóa trên bàn.
"Đi với cô."
* * *
Phòng giáo vụ nằm ở tầng một dãy nhà hành chính, cửa sổ có song sắt, bên trong là mấy dãy tủ hồ sơ bằng sắt sơn xám. Người trực là thầy Trương, giáo viên sắp về hưu, đeo kính lão, đang ngồi nghe radio.
"Lão Trương, tôi muốn kiểm tra hồ sơ của học sinh lớp tôi," cô Phương nói. "Ôn Tri Hạ, 12A3."
"Hồ sơ lớp mười hai à? Để tôi xem." Thầy Trương chậm chạp đứng dậy, mở một chiếc tủ, rút ra một ngăn kéo dài. Ngón tay ông lần qua từng chiếc phong bì giấy kraft màu nâu, mỗi chiếc dán một nhãn tên. "12A3... Ôn Tri Hạ... Ôn... Ơ?"
Ngón tay ông dừng lại. Giữa hai chiếc phong bì "Ngô Tú Anh" và "Phạm Kiến Hoa" có một khoảng trống.
"Không có à?" Cô Phương hỏi, giọng hơi căng.
"Để tôi xem sổ." Thầy Trương lật cuốn sổ bìa cứng dày cộp trên bàn, dò từng dòng. Rồi ông dừng lại, đẩy gọng kính. "À, đây rồi. Có người mượn ra. Ngày sáu tháng Năm, mượn hồ sơ học sinh Ôn Tri Hạ lớp 12A3, mục đích: 'kiểm tra, bổ sung hồ sơ'. Người mượn..."
Ông ngẩng lên, hơi ngập ngừng.
"Người mượn là thầy Tào. Phó hiệu trưởng Tào Chí Minh."
Không ai nói gì. Tiếng radio rè rè phát một bài hát của Đặng Lệ Quân.
Ôn Tri Hạ đứng đó, cảm thấy máu trong người lạnh dần.
Ngày sáu tháng Năm. Hai ngày trước khi cô trọng sinh. Có nghĩa là, ngay cả khi cô không đưa chứng minh thư cho Gia Kỳ, ngay cả khi cô làm mọi thứ đúng, thì kế hoạch của họ cũng đã bắt đầu từ trước rồi. Kiếp trước cô cứ ngỡ mọi chuyện bắt đầu từ cái buổi trưa cô đưa tấm chứng minh thư. Thì ra không phải.
"Thầy Tào có nói bao giờ trả không?" Cô Phương hỏi.
"Không ghi." Thầy Trương gãi đầu. "Phó hiệu trưởng mượn thì... tôi cũng không tiện hỏi."
Cô Phương cầm cuốn sổ lên, nhìn rất lâu vào dòng chữ ấy. Rồi cô lấy trong túi ra một cuốn sổ nhỏ, chép lại nguyên văn, kể cả ngày giờ và chữ ký. Cô quay sang Ôn Tri Hạ, giọng bình tĩnh nhưng rất nghiêm:
"Em về lớp đi. Chuyện này cô sẽ hỏi thầy Tào. Từ giờ đến kỳ thi, em đừng nói với ai, cũng đừng đưa bất cứ giấy tờ gì cho bất cứ ai, kể cả người nhà. Hiểu không?"
"Dạ, em hiểu."
"Còn nữa." Cô Phương đặt tay lên vai cô. "Việc của em bây giờ là học. Thi thật tốt. Điểm của em càng cao, người ta càng khó làm gì em."
Cô gật đầu, mắt cay xè.
Kiếp trước, cô đã không cho người phụ nữ này cơ hội giúp mình.
* * *
Tối hôm đó, tám giờ, cô đến quán mì nhà họ Lục với chiếc cặp đầy sách.
Lục Tầm đã dọn sẵn chiếc bàn gỗ ở góc quán, lau sạch dầu mỡ, trải lên một tờ báo cũ. Bóng đèn tròn được hạ thấp xuống. Bên cạnh có một bình trà lúa mạch còn ấm.
Cậu không giảng bài theo sách giáo khoa. Cậu đưa cho cô một tờ giấy, trên đó viết tay mười hai dạng bài toán thường gặp nhất trong đề thi đại học tỉnh Hồ Nam năm năm gần đây, mỗi dạng kèm theo một ví dụ.
"Không cần học hết," cậu nói. "Cậu chỉ có ba mươi ngày. Mười hai dạng này chiếm một trăm mười điểm trên một trăm năm mươi. Làm chắc mười hai dạng này, cậu có một trăm mười. Phần còn lại, câu khó cuối đề, bỏ."
"Bỏ?"
"Bỏ." Cậu gõ bút lên mặt bàn. "Thời gian dành cho câu cuối, đem đi kiểm tra lại mười hai dạng kia. Không mất điểm vô lý là thắng."
Cô nhìn cậu. Thiếu niên mười tám tuổi này nói chuyện như một người đã từng trải qua kỳ thi ấy nhiều lần. Nhưng cô không hỏi. Cô cúi đầu, bắt đầu làm dạng thứ nhất.
Hai tiếng trôi qua rất nhanh. Cậu kèm cô rất kiên nhẫn, chỉ ra từng chỗ sai, không bao giờ nói "sao ngu thế" như mấy thầy dạy thêm. Mỗi khi cô bí, cậu không giải hộ mà chỉ gợi ý một bước, rồi đợi.
Mười giờ, bà Tống Ngọc Lan bưng ra hai bát chè đậu xanh. Cô ăn xong, thu dọn sách vở, đứng dậy chào ra về. Lục Tầm dắt xe đưa cô ra đến đầu ngõ.
Đêm tháng Năm, gió từ sông Tư thổi về mát rượi. Dưới ngọn đèn đường, bóng hai người đổ dài trên mặt đường xi măng.
"Cảm ơn cậu," cô nói. "Mai tớ đến tiếp."
"Ừ."
Cô ngồi lên yên xe, đặt chân lên bàn đạp. Phía sau, giọng Lục Tầm vang lên rất khẽ, khẽ đến mức suýt bị tiếng gió thổi đi mất:
"Ôn Tri Hạ."
Cô quay lại.
Cậu đứng dưới ngọn đèn đường, hai tay đút túi quần, khuôn mặt nửa sáng nửa tối.
"Lần này," cậu nói, "cậu đừng đưa chứng minh thư cho ai."
Chiếc xe đạp dưới chân cô chao đi một cái.
Lần này?
"Cậu... cậu nói gì cơ?"
Lục Tầm im lặng một giây, rồi quay người đi về phía quán mì, giọng bình thản như không có gì:
"Ý tớ là, mấy hôm tới. Gần thi rồi, giữ giấy tờ cẩn thận. Về đi, muộn rồi."
Cô ngồi trên yên xe, nhìn theo bóng lưng gầy gò của cậu khuất dần sau tấm mái tôn, trái tim đập như trống trận.