Mưa tạnh vào lúc rạng sáng ngày mùng chín.
Khi mặt trời lên, sông Vân Xuyên vẫn còn đục ngầu, vẫn cuồn cuộn, nhưng nước đã bắt đầu rút. Trên bậc đá bến Nam môn, người ta thấy những vệt bùn vàng in thành từng nấc, như vạch thước đo một con quái vật vừa bò lên rồi lại bò xuống. Dân trong thành đổ ra bờ sông, người vớt củi, người tìm gà vịt, người đứng chỉ trỏ về phía cầu Vạn An, nơi trụ đá phía nam vẫn còn in vết va của khúc gỗ khổng lồ.
Cả phủ Vân Xuyên đều đã biết chuyện đêm qua. Bộ đầu Lôi Chấn bắt cóc Tri phủ ở tiệc thọ. Thôi quan Bùi Cảnh Hành và con gái ngỗ tác Kiều liều chết chèo thuyền ra giữa lũ đuổi theo. Tri phủ được cứu sống. Bộ đầu bị bắt. Nhưng không ai biết vì sao.
* * *
Ngục phủ Vân Xuyên nằm ở góc tây nam phủ nha, tường đá dày ba thước, cửa sổ nhỏ như lỗ châu mai. Lôi Chấn bị giam ở gian trong cùng, hai chân mang xích sắt. Vết rách trên trán hắn đã được Tri Ý khâu lại bằng chỉ tơ tằm, băng vải trắng, nhưng máu vẫn còn thấm ra một vệt đỏ.
Hắn ngồi dựa vào tường, nhìn ra ô cửa sổ nhỏ, nơi một vệt nắng đầu tiên sau trận mưa lũ đang rọi vào.
Bùi Cảnh Hành ngồi trên một chiếc ghế đẩu bên ngoài song sắt, cuốn sổ bìa xanh mở trên đùi. Tri Ý ngồi cạnh hắn. Tiểu Đậu đứng ở cửa, ôm tráp.
– Ta khai. – Lôi Chấn nói, không quay lại. – Khai hết.
Và hắn khai, giọng đều đều, không giấu giếm điều gì.
Đêm mùng hai, hắn hẹn Phùng Đại Thông ra bến kênh Đông, nói là có một trang sổ của Tạ Văn Khiêm muốn bán. Phùng Đại Thông đến, một mình, như hắn đoán, vì lão không dám để ai biết. Hắn chở lão ra bãi Lau, bắt lão quỳ trên cát, nhìn về phía hạ lưu, phía Hạ Khê. Hắn hỏi lão có nhớ ba trăm mười một cái tên không. Lão van xin. Lão hứa cho hắn một nghìn lượng bạc. Hắn túm gáy lão, ấn xuống nước. Rồi hắn chở xác về, ném xuống giếng nhà lão, đặt chiếc thuyền giấy vào vạt áo.
Chiều mùng ba, Tạ Văn Khiêm sai học trò mang thư đến, hẹn hắn ra miếu Văn Xương. Lão đã nghe tin Phùng Đại Thông chết. Lão bảo lão sẽ đi thú tội với Thôi quan mới, sẽ giao nộp cuốn sổ, chỉ xin hắn tha cho lão. Hắn không tin. Mười lăm năm, lão đã hứa với Lục đại nhân như thế, với chính lương tâm lão như thế, và lão chưa từng làm. Lão chống cự, cào rách tay áo hắn. Trong lúc giằng co, lão xé được một góc sổ trong ngực áo giấu đi mà hắn không biết. Hắn dìm lão xuống ao, rồi vào nhà lão lấy cuốn sổ dưới nền gạch. Chiếc thuyền giấy, hắn đặt lên ngực lão khi chạy lại giữa đám đông lúc người ta vừa vớt xác lên.
Hầu Đắc Lộc thì hắn chuẩn bị từ lâu. Song cửa sổ cưa từ mười ngày trước, trát sáp ong. Thuốc mê mua ở hiệu thuốc Bắc trên phố Hà Tân, bỏ vào vò rượu trong tủ của Hầu từ chiều mùng năm, trước khi Thôi quan đến. Đống rơm ở chuồng ngựa tưới dầu sẵn, chỉ cần một mồi lửa. Dây thừng buộc sẵn ở chân cửa sổ phía ngoài. Lúc mọi người chạy đi chữa cháy, hắn quay lại, mở khóa cửa phòng bằng chìa khóa dự phòng của chính sòng bạc mà hắn đã lấy cắp, thả Hầu xuống chiếc thuyền chèo sẵn bên dưới, khóa cửa lại, rồi chạy xuống bến chữa cháy cùng mọi người. Hắn chèo thuyền chở Hầu ra bãi Lau vào lúc canh tư, khi mọi người còn đang lặn tìm ở gần Kim Ngân phường. Rồi hắn tự mình “tìm thấy” xác.
– Hai chiếc thuyền tuần tra ở Vọng Giang lâu, – Bùi Cảnh Hành hỏi, – ngươi chặt dây?
– Phải.
– Chiếc thuyền buộc sẵn dưới lan can?
– Ta buộc từ chiều.
Bùi Cảnh Hành ghi vào sổ. Hắn ngừng bút.
– Còn chiếc thuyền trên gối Kiều Bá Viễn.
Lôi Chấn quay đầu lại, nhìn thẳng vào hắn.
– Không phải ta. – Hắn nói. – Ta chưa bao giờ vào nhà họ Kiều. Ta chỉ đứng ở đầu hẻm nhìn vào thôi. Đêm mùng năm, ta ở Kim Ngân phường, cả đêm. Đại nhân biết mà.
Bùi Cảnh Hành biết. Hắn đã nghĩ đến điều ấy từ hôm qua. Lôi Chấn không thể nào vừa ở Kim Ngân phường lo bắt Hầu Đắc Lộc, vừa đến hẻm Trúc Bì đặt thuyền lên gối một ông già mù. Có một người khác. Một người gấp thuyền ba nếp, viết chữ bằng mực son, bước chân nhẹ như người quen đi trên mái ngói.
– Bức thư năm ngoái, – Tri Ý hỏi, – huynh có biết ai đã nhét nó dưới cửa không?
– Không biết. – Lôi Chấn lắc đầu. – Ta đã tìm. Ta đã thức trắng mười đêm liền để rình. Không bao giờ có thêm bức thư nào nữa. Chỉ có một lần duy nhất. Như thể người viết biết chắc chắn, chỉ cần một lần là đủ.
Tri Ý im lặng. Nàng nhớ lại bức thư. Năm cái tên. Tên thứ năm là cha nàng. Và câu cuối cùng: “Con gái Lục Thừa chưa chết.” Người viết bức thư ấy đã biết tất cả. Biết rằng Lôi Chấn sẽ giết. Biết rằng một Thôi quan bị giáng chức sẽ đến. Biết rằng con gái Lục Thừa sẽ cầm kim bạc đứng bên những cái xác.
Người viết bức thư ấy không muốn rửa oan cho Lục Thừa. Người ấy muốn những kẻ biết chuyện năm xưa chết hết.
* * *
Chiều hôm ấy, Bùi Cảnh Hành và Tri Ý lại đến Hạ Khê.
Nước lũ đã tràn qua đầm lau, cuốn đi con đường mòn, ngập đến nửa gò đất. Lão Chu phải chống đò đi vòng mãi mới đến được chân gò. Tri Ý ngồi giữa đò. Lần này, nàng nhìn xuống nước. Nước đục, vẫn không thấy đáy. Tay chân nàng vẫn lạnh. Nhưng nàng nhìn.
Tấm bia đá xanh vẫn đứng đó, sừng sững. Nước đã liếm đến chân đế rùa, để lại một vệt bùn vàng ngang bụng con rùa đá. Bùi Cảnh Hành quỳ xuống, thò tay vào hốc đá dưới bụng rùa mà Lôi Chấn đã nói.
Hốc trống.
Hắn rút tay ra. Trong lòng bàn tay hắn không có cuốn sổ. Chỉ có một chiếc thuyền giấy nhỏ, khô ráo, như được đặt vào sau khi nước đã rút. Giấy Tuyên trắng. Mũi thuyền ba nếp. Trên mái che, bằng mực son, nét chữ thanh mảnh, ngay ngắn, là hai chữ:
“Đa tạ.”
Bùi Cảnh Hành đứng im rất lâu, nhìn chiếc thuyền trong tay. Gió thổi qua đầm lau, ào ào như sóng.
– Lão trượng, – cuối cùng hắn hỏi, giọng rất bình thản, – hai hôm nay có ai đến đây không?
Lão Chu nhai trầu, nhíu mày nghĩ.
– Có. Chiều hôm qua, trước khi trời đổ mưa to. Một vị tiên sinh mặc áo xám, cầm ô giấy dầu, trông như thầy đồ. Người gầy, cao, nói giọng kinh thành, nhã nhặn lắm. Ông ấy bảo là đến viếng người quen cũ. Ông ấy ở trên gò chưa đến một khắc thì xuống. Trả tiền đò bằng một miếng bạc nén, bảo tôi không cần trả lại.
– Ông ấy có đặc điểm gì?
– Đặc điểm gì nhỉ… – Lão Chu nheo mắt. – À, tay trái ông ấy đeo một chiếc bao tay bằng lụa đen, kéo dài lên tận khuỷu. Trời nóng thế mà vẫn đeo. Tôi hỏi, ông ấy cười bảo, hồi trẻ bị mèo cào, sẹo xấu, không muốn người ta nhìn.
Tri Ý cảm thấy máu trong người mình như đông lại lần thứ hai.
Ba vết cào rướm máu, từ cổ tay lên đến khuỷu. Ôn Đức Lương đã nói như vậy. Mười lăm năm trước, trong ngục phủ Vân Xuyên, Lục Thừa đã cào kẻ giết mình rất mạnh.
Tiết Mặc.
Hắn đã ở đây. Chiều hôm qua. Trong khi họ đuổi theo Lôi Chấn trên dòng sông lũ, hắn đã đến đây, lấy đi cuốn sổ, để lại hai chữ “Đa tạ”.
* * *
Họ về đến thành lúc nửa đêm. Phủ nha im lìm. Bùi Cảnh Hành đã cho Tiền Lục cùng bốn bộ khoái tin cẩn nhất canh giữ phòng giam riêng của Ôn Đức Lương ở dãy nhà phía đông, tách hẳn khỏi ngục chung.
Họ chưa kịp xuống ngựa thì đã nghe tiếng chiêng.
Tiền Lục chạy ra, mặt trắng bệch, mắt đờ đẫn, bước đi xiêu vẹo như người say.
– Đại nhân… – hắn lắp bắp. – Đại nhân, tiểu nhân có tội. Bữa cơm tối… bữa cơm tối nhà bếp mang lên… cả năm người bọn tiểu nhân ăn xong đều ngủ gục. Lúc tỉnh dậy… lúc tỉnh dậy thì…
Bùi Cảnh Hành không đợi hắn nói hết. Hắn chạy về phía dãy nhà phía đông. Tri Ý chạy theo.
Cửa phòng giam mở toang. Bên trong, Ôn Đức Lương treo lơ lửng trên song cửa sổ, cổ quấn một chiếc dây lưng vải. Chân ông cách mặt đất nửa thước. Đầu ông gục xuống. Tóc bạc xõa che nửa mặt.
Tri Ý không khóc. Không hét. Nàng chỉ đặt hòm gỗ xuống, đeo găng tay, nói với Bùi Cảnh Hành:
– Đại nhân giúp ta gỡ ông ấy xuống.
* * *
Nàng khám nghiệm dưới ánh mười hai ngọn đèn dầu. Từng bước một, đúng thứ tự, như cha nàng đã dạy. Bùi Cảnh Hành đứng bên cạnh ghi chép từng lời nàng nói.
– Cổ có hai vết hằn. – Giọng nàng đều đều, lạnh như băng. – Một vết do dây, nằm ngang, giao nhau ở gáy, màu tím đậm, có phản ứng sống. Một vết do dây lưng vải, chéo lên sau tai, nhạt màu, không có phản ứng sống. Hai bên cổ có dấu ngón tay, mỗi bên bốn dấu. Móng tay tử giả có da người và máu.
Nàng dừng lại. Nàng ngẩng lên nhìn Bùi Cảnh Hành.
– Giống hệt. – Nàng nói. – Giống hệt tờ nghiệm thi của Lục Thừa mười lăm năm trước. Không sai một chữ.
Bùi Cảnh Hành không nói gì. Hắn chỉ đặt bút xuống, bàn tay trái xoa lên vết sẹo trắng.
Tri Ý cúi xuống tiếp tục. Khi nàng gỡ vạt áo ngoài của Ôn Đức Lương ra, một vật nhỏ rơi xuống nền đá.
Chiếc thuyền giấy thứ năm.
Giấy Hà công, ngả vàng, có dấu nước. Mũi thuyền ba nếp. Trên mái che, bằng mực son, nét chữ thanh mảnh, ngay ngắn, như chữ của một người đọc sách nhiều năm, là hai chữ:
“Lục Vãn.”
Nàng nhặt nó lên. Tay nàng không run.
Nàng nhìn hai chữ son ấy rất lâu. Rồi nàng đặt chiếc thuyền vào lòng bàn tay Bùi Cảnh Hành, và nói, giọng rất nhỏ nhưng rõ ràng:
– Hắn đang gọi ta.
* * *
Mười một tháng ba. Trời trong xanh, không một gợn mây.
Sáng sớm, một kỵ mã từ Ngọc Kinh phi ngựa đến phủ nha Vân Xuyên, mang theo một đạo công văn có dấu son của Lại bộ. Thôi quan phủ Vân Xuyên Bùi Cảnh Hành, phá án có công, nay được triệu hồi về Ngọc Kinh, phục chức Đại Lý Tự thừa. Lập tức lên đường, không được chậm trễ.
Bùi Cảnh Hành đọc công văn ba lần. Rồi hắn gấp lại, cất vào tay áo.
– Ta chưa phá xong án nào cả. – Hắn nói với Tri Ý. – Ta mới đến được mười ngày. Công văn này viết từ ít nhất năm ngày trước, mới kịp đến đây hôm nay. Năm ngày trước, Ôn Đức Lương còn sống, Lôi Chấn còn chưa bị bắt.
– Tức là có người đã biết trước.
– Có người đã biết trước tất cả. – Hắn nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi dòng sông Vân Xuyên đang chảy về phía đông, về phía Ngọc Kinh. – Có người đã muốn ta đến đây. Và bây giờ, có người muốn ta quay về.
Tri Ý nhìn hắn.
– Đại nhân sẽ đi?
– Ta phải đi. Cuốn sổ ở Ngọc Kinh. Tiết Mặc ở Ngọc Kinh. Người đeo ngọc bội cá chép ở Ngọc Kinh. – Hắn quay lại nhìn nàng. – Còn cô?
* * *
Chiều hôm ấy, nàng về nhà.
Kiều Bá Viễn ngồi dưới mái hiên, tay cầm một khúc gỗ hòe và con dao nhỏ. Lần này ông đẽo xong rồi. Đó là một chiếc thuyền gỗ nhỏ, mũi nhọn, đuôi vểnh, giữa có mái che như thuyền ô bồng trên sông. Ông đẽo bằng tay, không nhìn thấy, nhưng chiếc thuyền cân đối đến lạ lùng.
– Bùi đại nhân về kinh à? – Ông hỏi, không ngẩng lên.
– Vâng.
– Con định đi theo.
Không phải một câu hỏi. Tri Ý quỳ xuống trước mặt ông.
– Cha, con…
– Ta biết. – Ông đặt chiếc thuyền gỗ vào tay nàng. – Mười lăm năm trước, cha con quỳ trước mặt ta, lạy ta ba lạy, xin ta cho con sống một đời bình thường. Ta đã cố. Nhưng con không phải là đứa trẻ sinh ra để sống một đời bình thường. Con là con cá. Con sinh ra ở bên sông. – Ông mỉm cười, đôi mắt đục mờ ướt nhòe. – Đi đi. Đi rửa oan cho cha con. Rồi về đây kể cho ta nghe. Ta sẽ đẽo thêm vài con cá nữa, để dành.
Tri Ý ôm chầm lấy ông, úp mặt vào vai ông, khóc như một đứa trẻ. Lần đầu tiên trong mười lăm năm, nàng khóc trước mặt ông.
* * *
Trước khi đi, nàng đến ngục thăm Lôi Chấn một lần cuối.
Hắn ngồi ở chỗ cũ, dựa vào tường, nhìn ra ô cửa sổ nhỏ. Án của hắn sẽ được trình lên Hình bộ. Ba mạng người. Bắt cóc mệnh quan triều đình. Chắc chắn là tội chết. Nhưng Bùi Cảnh Hành đã viết thêm vào hồ sơ: phạm nhân có công cứu người giữa lũ, tự nguyện khai báo, cung cấp manh mối trọng yếu về án tham ô đê Hạ Khê. Có lẽ sẽ được giảm một bậc. Có lẽ không.
– Lục cô nương. – Lôi Chấn nói, khi thấy nàng. – Cô đi Ngọc Kinh à?
– Vâng.
Hắn im lặng một lúc. Rồi hắn lấy trong ngực áo ra một vật, đưa qua song sắt. Một chiếc thuyền giấy. Giấy bản thường, mũi thuyền năm nếp.
– Ta gấp đêm qua. – Hắn nói. – Ở Ngọc Kinh có sông Ngọc Đới chảy qua giữa thành. Nếu cô đến đó, nhờ cô thả nó xuống sông giúp ta. Cho Tú Nhi. Cho Lục đại nhân. Cho cả ba trăm mười một người.
Tri Ý nhận lấy, cất vào ngực áo, cạnh chiếc khóa bạc hình cá, cạnh chiếc thuyền có chữ “Vãn”, cạnh chiếc thuyền có hai chữ son “Lục Vãn”.
– Lôi đại ca. – Nàng nói. – Ta sẽ về.
Hắn gật đầu. Nếp nhăn ở khóe miệng hắn giãn ra, thành một nụ cười rất nhỏ.
* * *
Thuyền rời bến Nam môn vào giờ Dậu, khi hoàng hôn nhuộm đỏ cả mặt sông.
Tri Ý đứng ở mũi thuyền. Nước sông Vân Xuyên chảy xiết dưới chân nàng, vẫn còn đục vì lũ, vẫn còn cuồn cuộn. Nàng nhìn xuống. Tay chân nàng vẫn lạnh. Nhưng nàng không lùi lại.
Bùi Cảnh Hành đứng cạnh nàng, gần đến mức vai hai người chạm nhau.
– Ở Ngọc Kinh, – hắn nói, – người ta sẽ hỏi cô là ai.
– Ta sẽ nói, ta là Kiều Tri Ý, ngỗ tác phủ Vân Xuyên. – Nàng đáp. – Và khi nào cần đứng trước công đường, ta sẽ nói, ta là Lục Vãn, con gái Hà công chủ sự Lục Thừa, đến để kêu oan cho cha.
Hắn không nói gì. Hắn chỉ đưa tay ra, nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của nàng, giữ chặt, như ngày đầu tiên trên chiếc đò nan qua sông Hạ Khê.
Thuyền ra giữa dòng. Bến Nam môn lùi dần phía sau. Trên bến, người đưa tiễn thưa dần, chỉ còn Tiểu Đậu nhảy cẫng lên vẫy tay, Tiền Lục đứng gãi đầu, và…
Tri Ý chợt nheo mắt lại.
Ở cuối bến, sau đám đông đã tản đi, dưới một gốc liễu già, có một người đàn ông đứng một mình. Cao, gầy, mặc áo xám như thầy đồ, tay phải cầm một chiếc ô giấy dầu dù trời không mưa. Tay trái đeo bao tay lụa đen dài đến khuỷu.
Hắn không vẫy tay. Hắn chỉ đứng đó, nhìn về phía con thuyền, rồi khẽ gật đầu, như chào hỏi một người quen cũ.
Rồi hắn cúi xuống, thả một vật gì đó nhỏ nhỏ, trắng trắng xuống dòng nước bên chân bến.
Tri Ý nhìn theo. Vật nhỏ trắng ấy trôi ra giữa dòng, xoay vòng vòng trong nắng chiều, rồi bị dòng nước cuốn đi, đuổi theo con thuyền của nàng về phía Ngọc Kinh.
Một chiếc thuyền giấy.
Khi nàng ngẩng lên nhìn lại, gốc liễu đã không còn ai.