Chiếc hộp sắt đến đảo vào trưa thứ Bảy, ngày năm tháng Mười hai, theo chuyến phà đầu tiên chạy lại sau bão.
Nó nhỏ hơn Như Huyền tưởng tượng. Một chiếc hộp bánh quy bằng thiếc, loại người ta hay bán vào dịp Tết những năm chín mươi, nắp in hình hai đứa trẻ đang thả diều đã phai màu. Quanh nắp có quấn mấy vòng băng dính đã cũ, bị cắt đứt một đường gọn gàng, chắc là vợ Kha Kiến Hoa mở ra để xem bên trong rồi dán lại bằng một lớp băng dính mới. Trên nắp vẫn còn tờ giấy viết tay của thầy Kha, mực xanh, chữ nhỏ và đều như chữ in:
Đưa cho Tiểu Huyền vào ngày sinh nhật hai mươi tám tuổi của con bé.
Kha Kiến Hoa đặt chiếc hộp lên bàn thợ trong tiệm Kha Ký, lúc ấy đã được dọn sạch bùn sau một ngày rưỡi lau chùi, dù tường vẫn còn vệt nước chạy ngang và sàn vẫn còn mùi tanh của biển.
"Còn bốn tháng nữa mới đến sinh nhật cô," anh nói. "Cha tôi chắc sẽ không vui khi tôi làm trái lời. Nhưng tôi nghĩ, nếu cha tôi ở hội quán đêm hôm ấy, ông cũng sẽ làm vậy."
Như Huyền nhìn chiếc hộp, không mở ngay.
"Anh có đọc không?"
"Chỉ trang đầu. Vợ tôi chụp gửi. Phần còn lại tôi không đọc." Kha Kiến Hoa đứng dậy, khoác ba lô lên vai. "Chiều nay tôi về Thâm Quyến. Tôi đã ký giấy tờ chuyển giao với bên Duyệt Hải. Cô cần gì thì gọi."
Anh đi ra đến cửa thì dừng lại, ngoái nhìn tấm biển hiệu gỗ của tiệm Kha Ký, đã bạc màu, một góc bị sóng đánh sứt.
"Lúc nào chuyển lên dốc Phượng Vĩ, cô mang cả tấm biển này theo nhé," anh nói. "Cha tôi tự khắc nó năm 1999."
* * *
Như Huyền chưa kịp mở hộp thì Giản Thừa Chu đến, mang theo một người phụ nữ lạ.
Người phụ nữ khoảng gần bốn mươi, tóc cắt ngắn ngang cằm, mặc áo măng tô màu xám tro, đeo một chiếc kính gọng mảnh, kéo theo một chiếc vali nhôm nhỏ kiểu dụng cụ chuyên dụng. Cô ta nhìn quanh tiệm Kha Ký ngập dấu bùn với vẻ hiếu kỳ, không hề tỏ ra khó chịu.
"Văn Khiết, Gia Thụy," cô ta tự giới thiệu, chìa tay ra bắt. "Xin lỗi đã dời lịch hai lần. Rồi lại gặp đúng bão. Anh Giản nói cây đàn đang ở trên hội quán?"
"Tôi đã nói với cô Văn là tôi không đấu giá nữa," Giản Thừa Chu giải thích với Như Huyền. "Nhưng cô ấy vẫn muốn xem."
"Đã đi đến tận đây rồi mà." Văn Khiết cười. "Với lại, tôi làm nghề này mười hai năm, chưa từng thấy một phiếu xuất xưởng gốc của Xưởng đàn Hồi Âm. Không phải lần nào cũng có cơ hội."
Họ lên hội quán Đông Ngạn lúc hai giờ chiều. Ông Bàng mở cửa, pha trà, rồi ngồi ở góc sảnh nhìn người phụ nữ thành phố mở vali, lấy ra kính lúp, đèn soi tia cực tím, thước đo, một chiếc máy ảnh nhỏ.
Văn Khiết làm việc trong im lặng suốt hơn một tiếng. Cô ta soi từng chữ trên phiếu xuất xưởng, so con dấu đỏ với một tập ảnh trong máy tính bảng, đo kích thước khung gang, chụp ảnh số hiệu đúc nổi, soi tia cực tím lên lớp vecni. Cô ta còn xin phép tháo nắp trên, nhìn vào hàng búa đàn mới thay nỉ, khẽ nhướng mày.
"Ai thay nỉ búa?"
"Tôi," Như Huyền nói.
"Làm đẹp đấy." Văn Khiết gật đầu. "Nỉ Đức?"
"Nỉ Nhật. Nỉ Đức đắt quá."
Văn Khiết bật cười, rồi tiếp tục làm việc.
Cuối cùng, cô ta ngồi xuống, tháo kính ra, xoa sống mũi.
"Phiếu xuất xưởng là thật. Con dấu khớp với mẫu lưu ở Cục lưu trữ thành phố Hải Lan. Chữ ký của quản đốc Lương Bá Thao khớp với ba văn bản khác cùng thời. Số hiệu trên khung gang khớp. Gỗ, vecni, cấu trúc đều đúng niên đại." Cô ta nhìn Giản Thừa Chu. "Đây là cây đàn piano đầu tiên được sản xuất trên đảo Hồi Âm, không nghi ngờ gì. Với phiếu gốc, với câu chuyện về người lắp ráp, nếu đem đấu giá, tôi đoán từ một triệu sáu đến hai triệu hai."
Ông Bàng ở góc sảnh huýt sáo một tiếng dài.
"Tôi không bán," Giản Thừa Chu nói.
"Tôi biết." Văn Khiết cất kính vào hộp. "Tôi chỉ nói để anh biết nó đáng giá bao nhiêu, phòng khi có người đến hỏi. Mà sẽ có người đến hỏi đấy." Cô ta dừng lại, như đang cân nhắc có nên nói tiếp hay không. "Còn một chuyện. Không liên quan đến công việc hôm nay, nhưng tôi thấy kỳ lạ nên muốn hỏi. Xưởng đàn Hồi Âm năm 1953 có làm cây số 002 không?"
Như Huyền cảm thấy toàn thân mình cứng lại.
"Có," Giản Thừa Chu trả lời thay cô, chậm rãi. "Sao cô hỏi vậy?"
"Tuần trước, chi nhánh Hồng Kông của Gia Thụy nhận ký gửi một cây đàn đứng, người ký gửi giấu tên, tự nhận là Hồi Âm số 002. Không có phiếu xuất xưởng. Đồng nghiệp tôi gửi ảnh nhờ tôi xem qua vì tôi đang nghiên cứu về Hồi Âm." Văn Khiết nhíu mày. "Tôi chưa xác minh được. Nhưng nếu nó là thật, thì cây 001 và 002 rất có thể do cùng một tổ thợ làm. Tôi tò mò thôi."
"Khi nào có ảnh," Như Huyền nghe giọng mình khàn đi, "cô gửi cho tôi được không?"
Văn Khiết nhìn cô một lúc, ánh mắt sắc sảo của người làm nghề lâu năm, như nhận ra câu hỏi ấy không đơn giản là tò mò.
"Danh mục sơ bộ sẽ xong trong hai, ba ngày nữa," cô ta nói. "Tôi sẽ gửi."
* * *
Ngày Chủ nhật, sáu tháng Mười hai, cây đàn 001 trở về nhà.
Lần này không phải một nghi lễ lặng lẽ như hôm xuống dốc. Đội khiêng đàn sáu người đến từ sáng sớm, mặt mày ngượng nghịu vì đêm bão đã không đến được, nhất định không lấy tiền công. Các ông lão phà số 3 cũng đến, dù ông Lỗ đã cấm họ không được khiêng nữa. Họ đi bên cạnh, chỉ trỏ, hò hét, cãi nhau xem bậc nào trơn, khúc quanh nào phải nghiêng đàn, vui như một đám rước.
Sau cây 001 là cây 023, rồi hai cây đàn của khách tạm gửi ở tầng trệt Lầu Thính Đào trong lúc chờ sửa. Rồi những thùng đồ nghề, những kệ gỗ thầy Kha tự đóng còn dùng được, chiếc ghế đẩu có vết lún hình tròn, chiếc máy cassette Hồng Đăng, cuốn sổ bìa vải xanh đã được phơi khô từng trang. Và cuối cùng, tấm biển hiệu gỗ Kha Ký, do Đậu Tiểu Phàm khiêng một mình, mặt đỏ gay nhưng nhất định không cho ai giúp.
Con mèo Đô được Gia Lạc ôm trong một chiếc giỏ mây, kêu gào suốt từ bậc đầu tiên đến bậc thứ một trăm ba mươi hai.
Tầng trệt Lầu Thính Đào đúng như Giản Thừa Chu tả: một căn phòng rộng, trần cao, sàn lát gạch đỏ, một mặt là cửa kính lớn mở ra vườn. Dọc tường còn những chiếc móc sắt cũ, nơi bà Đàm từng treo dụng cụ. Trên một chiếc bàn thợ phủ vải trắng, khi Như Huyền kéo tấm vải ra, cô thấy một bộ cờ lê chỉnh đàn xếp ngay ngắn, cán gỗ hồng, giống hệt chiếc cờ lê thầy Kha để lại cho cô.
"Bà có hai bộ," Giản Thừa Chu nói. "Một bộ tặng ông Kha. Một bộ để lại."
Như Huyền chạm tay vào chiếc cờ lê. Gỗ hồng mịn và ấm, như vừa có người cầm.
Cây đàn 001 được đặt ở phòng khách tầng một, đúng vị trí cũ, sát tường, nhìn ra biển. Lần này, những tấm vải trắng phủ đồ đạc đã được gỡ hết, rèm cửa kéo ra, ánh sáng mùa đông tràn vào khắp căn phòng.
Đậu Tiểu Phàm là người đầu tiên chơi đàn ở Nhà đàn Mẫn Nghi. Bản Sonatina của Clementi, ô nhịp chín, tay trái nhẹ như người chèo thuyền đi theo con sóng. Còn sáu ngày nữa là đến vòng loại. Giản Thừa Chu đứng sau lưng cậu bé, bàn tay trái quấn băng giấu trong túi áo, tay phải gõ nhẹ nhịp lên vai cậu.
Như Huyền đứng ở cửa phòng khách, nhìn họ.
Cô nghĩ đến bà Đàm, đứng dưới ngọn đèn ở cổng nhà trẻ Hải Âu, chờ một cậu bé sáu tuổi tự đứng dậy đi ra. Cô nghĩ đến thầy Kha, đứng ngoài cửa tiệm mỗi tối, nghe lén học trò mình chơi đàn.
Cô nghĩ, có những người chờ đợi cả đời chỉ để một ngày người mình thương tự bước được qua bậc cửa.
* * *
Tối hôm ấy, khi mọi người đã về hết, Như Huyền mở chiếc hộp sắt.
Cô ngồi ở bàn thợ của bà Đàm dưới tầng trệt, con mèo Đô cuộn tròn trên chiếc ghế đẩu của thầy Kha bên cạnh. Giản Thừa Chu ngồi ở bậc cầu thang dẫn lên tầng một, không đến gần, như đang chờ cô mời.
Bên trong hộp có ba thứ.
Một cuốn sổ nhỏ bìa giấy kraft, loại sổ học sinh rẻ tiền. Một tấm ảnh màu đã phai, góc quăn. Và một phong thư.
Cô mở tấm ảnh ra trước.
Trong ảnh là một người phụ nữ trẻ, chừng hai mươi bảy, hai mươi tám tuổi, tóc dài buộc thấp, mặc váy hoa nhí, ngồi trước một cây đàn piano đứng màu nâu sẫm trong một căn phòng lớn có cửa sổ kính màu. Người phụ nữ đang cười, nụ cười hơi lệch về bên trái, như có điều gì đó thú vị chỉ mình cô ta biết.
Mẹ.
Như Huyền đã không nhìn thấy nụ cười ấy từ năm 2016, khi mẹ bắt đầu hóa trị và không còn cười như thế được nữa.
Cô lật mặt sau tấm ảnh. Một dòng chữ viết tay, nét của mẹ: Xưởng đàn Hồi Âm, phòng trưng bày, tháng 4/1998. Với 002.
Cô mở cuốn sổ. Trang đầu tiên, đúng như Kha Kiến Hoa đã đọc, chỉ có một dòng mực xanh:
Hồi Âm 002 – chuyện của Mạnh Tịnh.
Trang thứ hai bắt đầu bằng một lá thư, viết thẳng vào sổ.
Tiểu Huyền,
Năm 1998, Xưởng đàn Hồi Âm đóng cửa. Xưởng thanh lý những cây đàn còn lại trong phòng trưng bày, trong đó có cây số 002, cây đàn làm cùng một mẻ gỗ, cùng một tổ thợ với cây 001 của sư phụ. Mẹ con ra đảo vào tháng Ba năm ấy. Mẹ con hai mươi bảy tuổi, dạy đàn ở Hải Lan. Mẹ con nói mẹ con đến vì cây 002.
Thầy hỏi tại sao. Mẹ con chỉ cười, nói: "Vì có người hứa với em, cây đàn ấy là của em."
Mẹ con ở trên đảo năm tháng. Thầy dạy mẹ con chỉnh đàn, mẹ con dạy thầy nghe nhạc Chopin. Đến tháng Tám, cây 002 được một người mua từ Hồng Kông trả giá cao nhất. Mẹ con rời đảo cùng tuần đó. Tám tháng sau, con ra đời.
Thầy không biết cha con là ai. Thầy đã hỏi, mẹ con không nói. Năm 2017, trước khi mất một tuần, mẹ con gọi thầy vào bệnh viện, nhờ thầy hai việc. Việc thứ nhất: đưa con ra đảo, dạy con một cái nghề để sống. Việc thứ hai: đợi đến khi con hai mươi tám tuổi, bằng tuổi mẹ con năm sinh ra con, thì đưa cho con cuốn sổ này, để con tự chọn có đi tìm hay không.
Mẹ con dặn thầy một câu, thầy chép lại đúng từng chữ: "Nếu một ngày cây 002 xuất hiện trở lại, người đứng sau nó sẽ biết Tiểu Huyền là ai."
Những gì thầy biết về cây 002, thầy ghi hết ở các trang sau. Không nhiều. Thầy xin lỗi.
Còn một điều cuối cùng thầy chưa từng nói với con. Con chơi đàn rất giống mẹ con. Mỗi tối thầy đứng ngoài cửa, không phải để nghe con. Thầy đứng đó, vì thầy nhớ mẹ con.
— Thầy Kha.
Như Huyền đọc xong thì gấp cuốn sổ lại, đặt nó lên bàn thợ, hai bàn tay úp lên bìa sổ như sợ nó bay mất.
Cô không khóc. Cô ngạc nhiên vì mình không khóc. Cô chỉ thấy lồng ngực trống rỗng, như một căn phòng lớn vừa được dọn sạch đồ đạc, còn vang tiếng bước chân.
Giản Thừa Chu đứng dậy khỏi bậc cầu thang, bước đến, ngồi xuống chiếc ghế cạnh cô. Anh không hỏi gì. Anh chỉ đặt bàn tay phải lên lưng cô, giữa hai bả vai, nhẹ nhàng, ấm áp, như cách người ta đặt tay lên thân một cây đàn để nghe nó rung.
"Mẹ tôi có một người," cô nói sau một lúc rất lâu. "Một người đã hứa với mẹ tôi một cây đàn. Rồi mua cây đàn ấy đi, mang sang Hồng Kông. Hai mươi tám năm."
"Và tuần trước, người đó đem nó ra đấu giá."
Cô quay sang nhìn anh.
"Có thể đó không phải người ấy," anh nói. "Có thể cây đàn đã qua tay mười người khác. Có thể chỉ là trùng hợp."
"Có thể," cô nói.
Nhưng cả hai đều không tin đó là trùng hợp.
* * *
Thứ Tư, chín tháng Mười hai, một ngày trước hạn chót của Tiền Mậu Lâm, Giản Thừa Chu gửi email chính thức từ chối đề nghị của Tập đoàn Duyệt Hải. Ông Tiền trả lời trong năm phút, chỉ một dòng: Chúc anh và Nhà đàn Mẫn Nghi mọi điều tốt đẹp. Nếu có ngày anh đổi ý, tôi vẫn ở đây. Giản Thừa Chu đọc to lên, rồi hai người cùng bật cười.
Buổi chiều, Như Huyền đang chỉnh cây đàn của khách ở tầng trệt thì điện thoại rung lên. Một email mới.
Người gửi: Văn Khiết – Nhà đấu giá Gia Thụy
Tiêu đề: Danh mục sơ bộ – Phiên đấu giá mùa xuân Hồng Kông – Lô 88
Cô Mạnh, như đã hứa. Phiên đấu giá dự kiến tổ chức ngày 20/1/2027 tại Hồng Kông. Người ký gửi yêu cầu giấu tên. Có một điều kiện ký gửi lạ mà tôi chưa từng gặp, tôi trích nguyên văn bên dưới. Ảnh đính kèm. — V.K.
Như Huyền mở tệp đính kèm.
Bức ảnh đầu tiên chụp toàn thân một cây đàn đứng gỗ óc chó, chân chạm hình sóng cuộn, giống cây 001 như hai giọt nước, chỉ khác là trên nắp đàn, hàng chữ số mạ đồng ghi 002.
Bức ảnh thứ hai chụp cận cảnh giá nhạc. Trên giá nhạc có đặt một tờ giấy nhạc viết tay, đã ố vàng, góc quăn lại. Như Huyền phóng to bức ảnh, phóng to nữa, cho đến khi những nét chữ trên tờ giấy hiện ra rõ ràng.
Phía trên khuông nhạc, một dòng tiêu đề viết bằng bút mực, nét chữ nghiêng nghiêng, chữ H có một cái móc nhỏ ở chân, nét chữ mà Như Huyền đã nhìn thấy trên mọi cuốn vở học đàn thời thơ ấu, mọi tấm thiệp sinh nhật, mọi tờ giấy dặn dò dán trên cửa tủ lạnh:
Cho Tiểu Huyền. — Mẹ.
Và bên dưới, ô nhịp đầu tiên của bản nhạc. Bảy nốt.
Như Huyền đọc chúng, một lần, hai lần, ba lần. Tay cô bắt đầu run.
Mi. Son. La. Son. Mi. Rê. Đô.
"Thừa Chu," cô gọi. Lần đầu tiên cô gọi tên anh như vậy, không có chữ "anh Giản". Giọng cô nhỏ quá, cô sợ anh không nghe thấy.
Nhưng anh nghe thấy. Anh đang đứng ngay sau lưng cô, bên phía tai trái.
Anh nhìn vào màn hình, nhìn bảy nốt nhạc trên tờ giấy ố vàng đặt trên giá nhạc của một cây đàn ở Hồng Kông. Bài ru mà bà anh viết trong bốn đêm bão tháng Bảy năm 1966. Bài ru mà bà tin rằng trên đời này chỉ có bà và đứa cháu trai biết.
"Mẹ cô…" anh nói, giọng khàn đi.
Như Huyền kéo màn hình xuống, đến dòng cuối cùng của email, nơi Văn Khiết trích nguyên văn điều kiện ký gửi của người giấu tên:
"Cây đàn này chỉ được bán cho người có thể chơi trọn bài ru trên giá nhạc mà không cần nhìn bản nhạc. Nếu không có ai như vậy đến phiên đấu giá, hãy trả nó về cho tôi."
Ngoài khung cửa kính tầng trệt Lầu Thính Đào, biển chiều tháng Mười hai lặng như tờ. Ở phòng khách trên lầu, cây đàn 001 đứng yên trong ánh hoàng hôn, bảy phím trắng ở quãng tám giữa vẫn lệch như ngày đầu tiên.
Như Huyền nhẩm đếm những người trên đời có thể chơi trọn bài ru ấy mà không cần nhìn bản nhạc. Bà Đàm, đã mất. Mẹ cô, đã mất. Hai người còn lại đang đứng trong căn phòng này.
Và một người nữa, ở đâu đó bên kia biển, đã đặt tờ nhạc lên giá rồi ngồi chờ suốt hai mươi tám năm.
(Hết phần một)