Câu nói ấy rơi xuống sân phủ nha như một hòn đá rơi xuống mặt ao.
Không ai hiểu Giám diêu sứ đại nhân muốn nói gì. Người xung quanh nhìn nhau, rồi nhìn cái bình Băng Hồ Xuân, rồi nhìn người thợ trẻ có bàn tay đầy sẹo đang đứng ở góc sân. Chỉ có ba người hiểu: Thanh Từ, Khúc lão, và chính Tạ Trầm.
Thanh Từ nín thở. Nàng đã chuẩn bị tinh thần cho mọi chuyện. Nếu Tiết Minh Khâm ra lệnh bắt Tạ Trầm, nàng sẽ đứng ra. Nàng sẽ nói, nàng là chủ hộ, người trong lò là người của nàng, muốn bắt thì phải có chứng cứ, phải có công văn. Nàng không biết lời mình có tác dụng gì không. Nhưng nàng đã hứa giữ cái tên ấy.
Nhưng Tiết Minh Khâm không ra lệnh gì cả.
Ông ta chỉ quay sang viên quan văn bên cạnh, nhỏ nhẹ nói: "Ghi lại. Cống diêu thứ nhất, lò họ Diệp. Người canh lửa..." Ông ta liếc về phía Thanh Từ. "Tên gì?"
"A Trầm," nàng đáp, giọng không run.
"A Trầm." Tiết Minh Khâm lặp lại, như đang nếm một ngụm trà. "Được. Ghi lại."
Rồi ông ta chắp tay sau lưng, chậm rãi đi về phía bình phong rồng mây, biến mất sau đó. Tri phủ Cố Thừa Huy tuyên bố bế mạc Tuyển diêu. Tiếng chiêng lại vang lên ba hồi. Đám đông bắt đầu tản ra, ồn ào bàn tán.
Thanh Từ đứng giữa sân, hai chân bỗng mềm nhũn. Khúc lão đỡ lấy nàng. Ông cúi sát tai nàng, thì thầm:
"Thằng bé là con trai Tạ đại nhân, phải không?"
Nàng giật mình nhìn ông.
"Ta nhận ra từ hôm ở chòi tranh," ông nói khẽ, mắt nhìn về phía Tạ Trầm đang bước tới. "Đôi mắt ấy, y hệt cha nó. Ba mươi năm trước, ta với cha cô học nghề dưới tay Tạ đại nhân. Ông ấy cũng có đôi mắt như vậy, nhìn lửa như nhìn người, nhìn người như nhìn lửa."
* * *
Ngày mười sáu tháng tám, Thanh Từ được mời tới phủ nha để nhận khế ước Cống diêu.
Viên quan văn của Nội vụ phủ, một người đàn ông trung niên họ Văn, đọc to từng điều khoản. Lò họ Diệp phụng mệnh nung một trăm hai mươi món đồ ngự dụng, gồm bát, đĩa, chén trà, bình hoa, theo mẫu do Nội vụ phủ gửi xuống, hạn giao cuối tháng mười một. Nội vụ phủ ứng trước hai trăm lạng bạc. Lò được miễn thuế ba năm, được treo biển "Cống diêu" do Tri phủ ban.
Hai trăm lạng bạc. Thanh Từ cầm tờ khế ước trong tay, nhìn con số ấy rất lâu. Tám tháng trước, nàng ôm một cái rương gỗ bước ra khỏi cửa Tào gia, trong tay nải chỉ có sáu lạng bạc vụn.
Phương Minh Viễn đứng bên cạnh, cười tít mắt. "Diệp cô nương, à không, Diệp chủ lò, từ nay Thanh Vân các xin được làm nơi bán đồ cho lò họ Diệp ở phủ thành. Giá cả, cô nương cứ định."
"Phương tiên sinh," nàng quay sang ông, cúi người một lễ thật sâu. "Đêm ba mươi tháng sáu, tiên sinh đội mưa cưỡi lừa tới huyện nha. Ơn này, Thanh Từ không bao giờ quên."
Phương Minh Viễn đỡ nàng dậy, khoát tay. "Ta là người buôn bán. Ta chỉ đặt cược vào món hàng tốt nhất mà ta từng thấy. Giờ ta thắng cược rồi, cô nương cảm ơn ta làm gì?"
Ông cười lớn. Nhưng nàng thấy mắt ông cũng hơi đỏ.
* * *
Chiều hôm ấy, khi Thanh Từ chuẩn bị rời phủ nha, một tên ngục tốt chạy theo nàng ra tận cổng.
"Diệp chủ lò, xin dừng bước. Phạm nhân Hà Chính Đức trong ngục xin được gặp cô nương một lần. Hắn nói có chuyện liên quan tới cha cô nương."
Thanh Từ đứng sững. Tạ Trầm, đang đứng chờ nàng ở ngoài cổng, liền bước tới.
"Đừng đi," hắn nói.
"Ta phải đi," nàng đáp. "Ta đã đợi câu trả lời này ba năm rồi."
Hắn nhìn nàng một lúc, rồi gật đầu. "Ta đi cùng cô."
Ngục phủ Thương Ninh nằm ở phía sau phủ nha, tường đá xám, cửa sắt nặng nề. Bên trong tối tăm, ẩm thấp, có mùi rơm mục và mùi nước tiểu. Tên ngục tốt dẫn họ đi qua một dãy hành lang hẹp, tới một gian ngục cuối cùng.
Hà Chính Đức ngồi trên đống rơm, tựa lưng vào tường đá. Mới một ngày mà ông ta trông như già đi mười tuổi. Áo gấm nâu đã bị tước, thay bằng bộ áo tù màu xám. Râu tóc rối bời. Nhưng đôi mắt ông ta vẫn sáng, sáng một cách kỳ lạ.
"Diệp cô nương," ông ta cười, giọng khàn khàn. "Cô tới rồi."
Ông ta nhìn qua vai nàng, thấy Tạ Trầm, nụ cười bỗng méo đi.
"Ồ. Còn mang theo cả Tạ công tử."
Thanh Từ không đáp. Nàng chỉ nhìn ông ta qua song sắt.
"Ta gọi cô tới," Hà Chính Đức nói, "là vì ta biết, ta không còn sống được bao lâu nữa. Không phải vì tội trộm men, không phải vì tội phóng hỏa. Những tội ấy, nhiều lắm là đày ra biên ải. Mà là vì, ta đã biết quá nhiều. Người ta sẽ không để ta sống tới ngày ra công đường."
"Người ta là ai?"
Hà Chính Đức cười, không trả lời thẳng.
"Cô muốn biết đêm hai mươi hai tháng chín, cha cô tới tìm ta để làm gì, phải không?" Ông ta liếc nhìn Tạ Trầm. "Không phải vì men. Là vì hắn."
Tạ Trầm khẽ cứng người.
"Ba năm rưỡi trước," Hà Chính Đức nói chậm rãi, "Lưu Tam đi chợ, thấy ở lò họ Diệp có một thằng thợ trẻ, tay trái có vết sẹo bỏng. Lưu Tam về kể với ta. Ta đã từng nhìn thấy cái lệnh truy nã của Nội vụ phủ, trong đó có ghi: 'Tạ Trầm, mười lăm tuổi, tay trái bị bỏng'. Ta viết một lá thư, gửi lên kinh, cho một người. Người ấy hứa, nếu ta giúp tìm ra thằng nhóc, sẽ cho ta làm Cống diêu."
"Cha ta biết chuyện đó," Thanh Từ thì thầm.
"Phải. Không biết bằng cách nào, cha cô biết. Hắn đuổi thằng nhóc đi trước khi người của kinh thành tới. Rồi đêm hai mươi hai tháng chín, hắn tới tìm ta, mắng ta là đồ bán rẻ lương tâm, nói ta làm vậy là hại chết người ta." Hà Chính Đức nhắm mắt lại. "Hắn uống rượu với ta, ba chén. Ta không hại hắn. Ta thề. Hắn ra về, trời mưa. Sáng hôm sau, ta nghe tin hắn ngã từ nóc lò."
"Còn bảy trang sổ?"
Hà Chính Đức mở mắt ra, nhìn nàng.
"Ba ngày sau khi cha cô mất, có một người đàn ông lạ tới Hà gia, mang theo bảy trang giấy. Giấy còn ẩm, dính bùn đất, như vừa được nhặt lên từ dưới mưa. Người ấy nói, đây là phần thưởng cho ta, vì đã báo tin. Người ấy còn nói, từ nay ta muốn làm gì với lò họ Diệp thì làm, sẽ không ai truy cứu."
Thanh Từ siết chặt hai tay vào song sắt, lạnh buốt. Bảy trang giấy dính bùn đất. Đêm ấy, cha nàng mang theo cuốn sổ. Đêm ấy, có người ở trên nóc lò cùng cha nàng.
"Người ấy là ai?" Giọng nàng khàn đặc.
Hà Chính Đức nhìn nàng rất lâu. Rồi ông ta nói, chậm rãi từng chữ:
"Ta không biết tên hắn. Nhưng hắn đeo một tấm thẻ bài ngà ở thắt lưng, khắc ba chữ 'Nội vụ phủ'. Và hắn có một vết sẹo ở mu bàn tay phải, hình như vết cắn."
Ông ta ngả người dựa vào tường đá, cười nhạt.
"Cô nương, ta chỉ là một con cờ. Ta hám lợi, ta xấu xa, ta đáng chết. Nhưng kẻ đã giết cha cô, kẻ đã giết cả nhà họ Tạ, không phải ta. Cô thắng ta, chẳng qua là thắng một con cờ. Ván cờ thật sự, vẫn còn chưa bắt đầu."
* * *
Ngày mười bảy tháng tám, họ lên thuyền về Bích Khê.
Suốt chuyến đi, Tạ Trầm ngồi ở mũi thuyền, nhìn dòng sông Ngọc Lặc chảy ngược về phía sau. Thanh Từ ngồi cạnh hắn, không nói gì. Có những lúc, im lặng bên nhau là đủ.
Chiều mười tám, thuyền cập bến đò Tam Loan. Từ xa, Thanh Từ đã nhìn thấy cả thôn Bích Khê kéo nhau ra bến đón. Ông Mạnh, chị Tần, lão Hoàng chống nạng, lý trưởng, bà Vương, lũ trẻ con chạy loanh quanh. Tin lò họ Diệp đứng đầu Tuyển diêu đã truyền về thôn từ hôm trước, theo một người lái buôn đi ngựa nhanh.
Lương thị đứng ở đầu bến, mắt phải sáng, mắt trái còn mờ. Bên cạnh bà là An Ca, chân đã tháo nẹp, đi còn hơi cà nhắc. Thằng bé vừa thấy chị đã lao xuống bậc đá, suýt ngã nhào xuống sông.
"Chị! Chị ơi! Chị làm được rồi!"
Thanh Từ ôm lấy em, nhấc bổng nó lên. Rồi nàng đi tới trước mặt mẹ, quỳ xuống.
"Mẹ," nàng nói, "lò nhà mình đỏ lửa rồi. Mẹ không được chết đâu đấy."
Lương thị bật cười trong nước mắt, kéo con gái đứng dậy, ôm vào lòng.
Đêm đó, cả thôn mở tiệc ở sân đình. Thịt lợn, thịt gà, rượu nếp. Lão Hoàng uống say, đứng giữa sân hát một bài hát của thợ lò từ thời trẻ, giọng khàn đặc nhưng không ai cười. Ông Mạnh kể đi kể lại chuyện đêm tìm An Ca trên núi. Chị Tần mang tới một tấm vải đỏ, nói để Thanh Từ may áo mới, "không thể làm chủ Cống diêu mà mặc áo vá".
Nhị thúc Diệp Thừa Bảo cũng tới. Ông ta đứng ở rìa sân rất lâu, không dám vào. Cuối cùng, Thanh Từ tự đi ra.
"Nhị thúc, vào uống chén rượu."
Nhị thúc nhìn nàng, mắt đỏ hoe. Ông ta đưa cho nàng một tờ giấy.
"Đây là khế ước thuê ruộng," ông ta nói. "Nhị thúc trả lại cho cháu. Sáu mẫu ruộng, nhị thúc không làm nữa. Huyện lệnh đại nhân nói, nhờ cháu xin cho, Đại Hổ không bị đày ra biên ải, chỉ bị phạt lao dịch một năm ở huyện thành. Nhị thúc... nhị thúc không có mặt mũi nào ăn hoa lợi trên ruộng của cháu nữa."
Thanh Từ cầm tờ khế ước, nhìn một lúc, rồi đưa trả lại cho ông.
"Nhị thúc cứ làm," nàng nói. "Giá cũ. Đại Hổ ca đi lao dịch một năm, nhị thẩm ở nhà một mình, nhị thúc không có ruộng thì lấy gì mà sống? Cha cháu còn sống, cha cũng sẽ làm vậy."
Nhị thúc đứng sững. Rồi ông ta cúi gập người xuống, vai run lên bần bật, không nói được một lời.
* * *
Ngày mười chín, Khúc lão tuyên bố sẽ dọn hẳn về Bích Khê.
"Chòi tranh của ta ở bìa rừng tre dột lắm rồi," ông nói, mặt tỉnh bơ. "Với lại, một trăm hai mươi món đồ cống, con bé này pha men một mình, ta không yên tâm."
Thanh Từ cười, sai An Ca dọn gian phía tây, gian trước kia cha nàng để khuôn và phôi, để làm chỗ ở cho Khúc lão. Ông già đi vòng quanh gian phòng, sờ lên những cái kệ gỗ cũ của sư đệ, rồi ngồi xuống, im lặng rất lâu.
Cũng ngày hôm ấy, Thanh Từ đưa mẹ lên trấn gặp đại phu Hồ, hẹn ngày chữa mắt trái vào đầu tháng chín. Đại phu Hồ xem mắt phải của Lương thị, gật gù khen lành tốt.
Ngày hai mươi tháng tám, buổi tối, khi mọi người đã đi ngủ, Thanh Từ ngồi một mình trong phòng, mở cái rương gỗ long não.
Nàng cất cuốn sổ bìa xanh vào. Bảy trang sổ của cha, Tri phủ đã trả lại cho nàng sau khi ghi chép làm chứng cứ. Nàng đã dùng hồ dán từng trang vào lại gáy sổ, cẩn thận, tỉ mỉ, như khâu lại một vết thương. Cuốn sổ giờ đã đủ tám mươi trang.
Rồi nàng lấy ra gói vải đỏ đựng mảnh sứ thiên thanh. Nàng định đặt nó lên bàn thờ cha, cạnh bài vị, để cha thấy rằng con gái đã nung được màu men mà cha cả đời mong ước.
Cửa phòng khẽ mở. Tạ Trầm đứng ở ngưỡng cửa, tay cầm một bát canh nóng.
"Sư mẫu bảo ta mang cho cô," hắn nói, hơi lúng túng. "Bà nói cô mấy hôm nay ăn ít."
Thanh Từ cười, bảo hắn đặt bát canh xuống bàn. Hắn đặt xuống, định quay đi, thì ánh mắt chạm vào mảnh sứ trong tay nàng.
Hắn khựng lại.
"Mảnh sứ đó," hắn nói, giọng bỗng khác hẳn, "cô lấy ở đâu?"
"Của cha ta để lại. Trong rương này."
Tạ Trầm bước tới, chìa bàn tay trái ra. Bàn tay ấy đang run. Nàng đặt mảnh sứ vào lòng bàn tay hắn. Hắn đưa nó lại gần ngọn đèn dầu, xoay qua xoay lại. Hắn lật mặt trong của mảnh sứ lên, nơi lòng bình không phủ men, chỉ có thai đất màu tím sẫm.
Ở đó, sát mép vỡ, có mấy nét khắc rất nhỏ, rất mờ, phải nghiêng mảnh sứ dưới ánh đèn mới nhìn thấy.
Thanh Từ chưa bao giờ để ý tới chúng. Nàng chỉ luôn nhìn vào màu men ở mặt ngoài.
Tạ Trầm lấy ngón tay nhúng vào bát canh nóng, xoa nhẹ lên mấy nét khắc ấy. Nước canh thấm vào, những nét chữ hiện lên rõ hơn. Là chữ khắc bằng mũi tre, khi thai đất còn ướt:
"Thái Khang tứ niên. Thương Ninh quan diêu. Vạn thọ. Tạ."
Hai người nhìn mấy chữ ấy, không ai nói gì.
"Vạn thọ," Tạ Trầm thì thầm, giọng như vỡ ra. "Mười hai cái bình mừng thọ Thái hậu, cha ta khắc chữ 'Vạn thọ' bên trong lòng mỗi cái, ở chỗ không ai nhìn thấy. Cha ta nói, đó là lời chúc của người thợ, chỉ trời đất và lửa biết."
Hắn lật mảnh sứ lại, nhìn mặt ngoài. Lớp men xanh trong và sâu như trời sau mưa, mịn như ngọc.
Không một vết rạn.
"Đây là mảnh của một trong mười hai cái bình ấy," hắn nói. "Một cái bình thật. Không rạn."
Thanh Từ cảm thấy toàn thân lạnh toát. Nếu mười hai cái bình thật không hề rạn, nếu một mảnh của chúng nằm trong rương của cha nàng, ở thôn Bích Khê, cách kinh thành hàng ngàn dặm... thì những cái bình rạn được mở ra trong cung năm ấy, là bình gì? Ai đã làm ra chúng? Và mười hai cái bình thật, đã bị đập vỡ ở đâu?
Nàng sực nhớ ra điều gì đó, lật gói vải đỏ lên. Mặt trong lớp vải, ở một góc, có mấy dòng chữ viết bằng mực, chữ của cha nàng, nhỏ và xấu, đã nhòe gần hết. Nàng đưa lại gần ngọn đèn, cố đọc:
"Tháng ba năm Thái Khang thứ năm. Nhặt ở bãi đổ mảnh sau lò số ba..."
Mấy chữ cuối đã nhòe không đọc được. Chỉ còn lại một chữ cuối cùng, nét đậm hơn hẳn, như cha nàng đã ấn mạnh bút xuống:
"Oan."
* * *
Sáng hôm sau, ngày hai mươi mốt tháng tám, có một người cưỡi ngựa từ phủ thành phi tới thôn Bích Khê.
Người ấy mặc áo lính phủ nha, mang theo hai thứ. Thứ nhất là một lá thư của Phương Minh Viễn, chỉ có mấy dòng vội vã: "Diệp chủ lò, đêm mười chín, Hà Chính Đức treo cổ chết trong ngục. Ngục tốt nói hắn tự vẫn. Tri phủ đại nhân đang cho tra xét. Cô nương bảo trọng."
Thứ hai là một tấm thiếp mời, giấy màu tía, viết bằng nét chữ thanh tú, cuối thiếp đóng một con dấu nhỏ hình vuông.
Người lính đưa tấm thiếp ấy không cho Thanh Từ, mà cho người thợ trẻ đang đứng bên cạnh nàng.
"Giám diêu sứ Tiết đại nhân sai tiểu nhân mang tới," người lính nói. "Gửi Tạ công tử."
Tạ Trầm cầm lấy tấm thiếp. Hắn đọc. Rồi hắn đưa cho Thanh Từ.
Tấm thiếp chỉ có hai dòng:
"Giờ Thìn ngày mồng một tháng chín, Thanh Phong lâu, phủ thành Thương Ninh. Mời Tạ công tử uống một chén trà, nói chuyện về mười hai cái bình năm xưa. Có tin tức của lệnh muội."
Lệnh muội. Em gái hắn. Tạ Vân.
Thanh Từ ngẩng lên nhìn hắn. Gương mặt hắn không còn trắng bệch, không còn run rẩy như ngày nhìn thấy tên Tiết Minh Khâm trên tấm cáo thị. Gương mặt hắn bình tĩnh đến lạ, như mặt hồ mùa đông trước khi băng rạn.
"Lần này," hắn nói, nhìn thẳng vào mắt nàng, "ta nói với cô một tiếng trước. Ta sẽ đi."
Thanh Từ gấp tấm thiếp lại, cất vào trong ngực áo, cạnh tờ giấy lập nữ hộ.
"Ta đi cùng ngươi," nàng nói.
Hắn định mở miệng phản đối. Nàng không cho hắn kịp nói.
"Cái tên ấy là của ta," nàng nói. "Ngươi quên rồi sao?"
Phía sau họ, trên sườn đồi Ngưu Bối, ống khói lò rồng đã bắt đầu nhả khói trắng. Khúc lão và hai đứa con trai nhà ông Mạnh đang nhóm lửa cho mẻ lò đầu tiên của một trăm hai mươi món đồ cống. Khói bay lên, cuồn cuộn, tan vào bầu trời xanh trong của giữa mùa thu, xanh như màu men thiên thanh, như màu trời sau mưa.