Trận bão cát đêm hai mươi lăm tháng tư để lại trên Hồng Liễu Than một lớp cát mịn phủ khắp mọi thứ, như một tấm chăn màu vàng nhạt mà trời đắp lên cả thôn.
Sáng ngày mùng một tháng năm, Lục Châu đi một vòng khắp khu đất khoán. Vườn ươm còn nguyên. Hai lớp lưới cỏ giữ cát bị gió đánh rách vài chỗ, chân lưới bị cát vùi lên tới thắt lưng, nhưng không một luống cây nào bị lấp. Khi cô nhấc những chiếc xô nhựa úp trên hai luống Thiết Căn, chín mươi bảy mầm non xanh mướt đứng thẳng, lá kim mảnh như sợi chỉ, run run chào nắng sớm.
Ngoài đồng thì không may mắn như vậy. Ở rìa khu Bắc Hai, nơi đón gió trực diện, hai mươi ba cây sa sa con bị cát vùi gần hết, chỉ còn nhô lên mấy đầu ngọn. Lục Châu, Bạch Hạo và ông cụ Khang dùng tay bới cát quanh từng gốc, cẩn thận như bới tìm vàng. Mười chín cây vẫn sống. Bốn cây đã gãy ngọn, cô cắm que tre đánh dấu, đợi xem chúng có đâm chồi lại được không.
Ngày ba, Tiểu Lục thông báo kết quả cuối cùng của đợt trồng tháng ba: trong số một nghìn không trăm hai mươi cây, một nghìn không trăm linh sáu cây đã sống qua ba mươi ngày.
Điểm Lục: chín trăm ba mươi.
Lục Châu đứng ở đầu khu Tây Ba, nhìn những hàng cây con nối tiếp hàng cây của ông, rồi nối tiếp hàng cây của bà. Bốn mươi ba năm. Ba thế hệ. Những cây đầu tiên ông bà trồng năm 1983 giờ đã cao gấp đôi người, thân to như cổ chân, đứng ở gò phía tây che gió cho cả gò mộ. Những cây cô trồng tháng ba mới cao đến đầu gối. Nhưng chúng đứng cùng một hướng, cùng một hàng, như một câu chuyện được viết tiếp bằng cùng một nét bút.
* * *
Từ đầu tháng năm, sân nhà ông biến thành một xưởng đóng gói.
Hai nghìn ba trăm sáu mươi cân nhục thung dung tươi, sau ba tuần phơi nắng tây bắc, còn lại năm trăm tám mươi lăm cân lát khô. Những lát nhục thung dung giờ đã chuyển sang màu nâu sẫm, cứng, có vân như gỗ, tỏa ra một mùi thơm ngai ngái pha chút ngọt. Bà Lỗ huy động các bà trong thôn phân loại, cân, đóng túi hút chân không, mỗi túi nửa cân, dán nhãn do Tiểu Đông vẽ: một cây sa sa nhỏ, bên dưới có một ông cụ đội mũ lông chó và một con chó vàng tai cụp.
"Sao lại vẽ ông Bạch?" bà Lỗ hỏi.
"Vì đây là nhục thung dung của ông Bạch mà," thằng bé đáp, như thể đó là điều hiển nhiên nhất trên đời.
Lục Châu không sửa nhãn. Cô đặt tên cho sản phẩm là "Rừng Ông Bạch".
Lâm Tiểu Đường bay từ Hàng Châu về Kim Xuyên, rồi đi xe khách xuống Hồng Liễu Than vào ngày mùng năm, xách theo hai vali đèn, giá đỡ, micro. Cô nàng đứng giữa sân phơi, nhìn quanh, nhìn những hàng sa sa phía xa, nhìn đàn lạc đà của bà Lỗ đang thong thả gặm cỏ, rồi quay sang Lục Châu:
"Châu Châu, tớ hiểu vì sao cậu không quay về rồi."
Ba buổi livestream trong tuần đầu tháng năm. Câu chuyện về đêm bão, về năm cái giếng, về chiếc điện thoại dưới bao cát đã lan đi trên mạng từ trước đó, qua bài viết của một phóng viên báo thành phố Kim Xuyên đến phỏng vấn Đoàn Vĩ. Lục Châu không kể lại chuyện ấy trên livestream. Cô chỉ nói về cây, về đất, về cách người ta trồng một cây sa sa sao cho nó sống được trên cát. Nhưng người xem vẫn đến, vẫn ở lại, vẫn đặt hàng.
Đến ngày mười lăm tháng năm, ba trăm cân nhục thung dung khô đã được bán qua mạng, giá hai trăm sáu mươi tệ một cân, bao gồm cả một trăm hai mươi cân đặt trước từ hôm mười hai tháng tư. Chị Cát Văn của Dược Kim Xuyên gọi điện, đặt mua hai trăm cân khô loại một, giá hai trăm hai mươi tệ, kèm một lời đề nghị:
"Bạch Lục Châu, công ty chị muốn ký hợp đồng bao tiêu dài hạn với vùng trồng của em. Năm năm. Điều kiện là em giữ được chất lượng như lô này."
"Chị cho em suy nghĩ ít hôm. Em muốn bàn với mọi người trong thôn."
"Mọi người trong thôn?"
"Vâng," Lục Châu mỉm cười. "Em không trồng một mình."
* * *
Sáng ngày hai mươi tháng năm, Lục Châu đứng trước quầy giao dịch của Quỹ tín dụng nông thôn trấn Sa Tỉnh.
Cô đã ngồi tính đi tính lại bảng thu chi suốt một đêm, đến mức Hàn Mặc phải giật laptop khỏi tay cô lúc hai giờ sáng. Tổng thu từ nhục thung dung: sáu mươi chín nghìn tiền bán tươi cho Dược Kim Xuyên, bảy mươi tám nghìn tiền bán lát khô qua mạng, bốn mươi bốn nghìn tiền bán lát khô cho Dược Kim Xuyên. Một trăm chín mươi mốt nghìn tệ. Trừ tiền công thu hoạch, công cắt lát, công trồng cây tháng ba, bao bì, vận chuyển, hơn ba mươi nghìn. Còn lại một trăm sáu mươi mốt nghìn.
Chị Diêu Lệ nhận xấp giấy nộp tiền, nhìn con số, rồi ngẩng lên nhìn cô qua cặp kính.
"Một trăm năm mươi nghìn? Trả trước hạn?"
"Vâng. Ba mươi sáu nghìn còn lại, cháu sẽ trả trước ngày ba mươi tháng sáu. Cháu còn tám mươi lăm cân hàng khô, đủ rồi ạ."
Chị Diêu Lệ đóng dấu, ký tên, rồi đưa lại cho cô biên lai. Chị không nói gì một lúc, rồi bỗng mỉm cười, lần đầu tiên Lục Châu thấy chị cười.
"Ông cụ Bạch mười tám năm vay quỹ, chưa trễ hạn một ngày. Cô đúng là cháu ông."
Bốn mươi nghìn tiền nợ lặt vặt trong thôn, Lục Châu đã trả từ tiền tiết kiệm của mình trong tuần trước. Cô đi từng nhà, mang theo cuốn sổ của ông, đối chiếu từng khoản. Ông ghi rõ ràng từng đồng: tiền phân nhà họ Mã, tiền công bà Triệu, tiền dầu máy bơm của tiệm xăng đầu trấn. Có nhà không chịu nhận, bảo ông Bạch giúp nhà họ nhiều hơn thế. Có nhà nhận, rồi mang sang một rổ trứng gà, một túi hạt dưa rang, một bình dầu vừng.
Ra khỏi Quỹ tín dụng, Lục Châu đứng trên phố chính trấn Sa Tỉnh, giữa nắng tháng năm. Ở cuối phố, cửa hàng Tôn Ký vẫn còn treo biển hiệu đỏ chữ vàng, nhưng cửa cuốn đã kéo xuống, dán giấy niêm phong của cơ quan điều tra. Tấm bảng đen ghi giá thu mua vẫn dựng trước cửa, những dòng chữ phấn trắng đã bị mưa và gió xóa gần hết, chỉ còn đọc được mấy chữ "Nhục thung dung" và một con số nhòe nhoẹt không ai nhận ra.
* * *
Ngày mười sáu tháng năm, ở sân nhà văn hóa thôn Hồng Liễu Than, chủ nhiệm Mã Chí Bình lại triệu tập một cuộc họp.
Lần này không có ai đứng trên sân khấu cầm micro. Mọi người kê ghế nhựa đỏ thành một vòng tròn. Lục Châu ngồi trong vòng tròn ấy, cạnh bà Lỗ và ông cụ Khang. Bạch Hạo ngồi đối diện. Chú hai Bạch Kiến Thiết ngồi ở hàng ghế ngoài cùng, hơi khuất sau một cây cột, nhưng có mặt.
"Tổ hợp tác trồng cây Hồng Liễu Than," Lục Châu đọc tờ giấy trên tay, giọng hơi run. "Tổ viên góp đất khoán, góp công. Mỗi nhà có đất cát trống thì trồng sa sa. Sa sa trồng ba năm trở lên thì cấy nhục thung dung. Tổ sẽ lo cây giống từ vườn ươm, lo men giống, lo kỹ thuật, lo đầu ra. Công ty Dược Kim Xuyên đã đồng ý ký hợp đồng bao tiêu năm năm. Thu được bao nhiêu, chia theo đất và theo công."
"Men giống lấy ở đâu?" Một người đàn ông nhà họ Mã hỏi. "Ông Bạch cấy được, người khác có cấy được không?"
Lục Châu đã chuẩn bị câu trả lời này từ trước.
"Ông cháu để lại cách nhân giống. Cháu sẽ lo." Cô nhìn quanh vòng tròn. "Cháu chỉ xin một điều: ai tham gia thì không được bán đất cát cho người ngoài để khoan giếng. Nước dưới chân chúng ta là của chung. Bơm một nhà, cạn cả thôn."
Bà cụ Ôn ở đầu đông, người đã ký tên đầu tiên vào lá đơn tháng tư, giơ tay đầu tiên. Rồi đến bà Lỗ, rồi ông cụ Khang, rồi hai nhà họ Mã, rồi bà Triệu. Rồi từng cánh tay giơ lên quanh vòng tròn, chậm rãi, có người ngập ngừng, có người dứt khoát.
Cuối cùng, ở hàng ghế ngoài cùng, phía sau cây cột, một cánh tay to bè giơ lên.
"Ba trăm mẫu ở phía đông," chú hai nói, giọng khàn khàn. "Chỗ cái kho cũ. Hợp đồng thuê với Kim Ốc đã bị hủy. Tôi muốn trồng lại."
Mọi người quay lại nhìn chú. Chú không nhìn ai, chỉ nhìn xuống đôi giày bám đầy bụi của mình.
"Đất ấy chết rồi," ai đó nói. "Nước rút hết rồi."
"Nước sẽ về," Hàn Mặc lên tiếng. Anh ta ngồi ở một góc, gần như im lặng suốt buổi họp. "Năm giếng đã bị niêm phong. Đầu ghi tự động ở QT3 cho thấy từ đêm hai mươi lăm tháng tư đến nay, mực nước đã hồi lên mười một phân. Tốc độ hồi phục chậm, có thể mất ba đến năm năm. Nhưng nó sẽ về."
"Ba đến năm năm," chú hai lặp lại. Rồi chú ngẩng lên, nhìn Lục Châu. "Ông già trồng cây ba mươi năm. Tôi trồng năm năm thì có là gì."
Lục Châu nhìn chú. Rồi cô gật đầu.
Tổ hợp tác trồng cây Hồng Liễu Than được thành lập với hai mươi chín hộ, tổng cộng hai nghìn bốn trăm mẫu đất cát trống. Chủ nhiệm Mã Chí Bình đóng dấu thôn lên biên bản, rồi bắt tay Lục Châu, lắc thật lâu.
"Năm 1983, tôi mười lăm tuổi, đứng ở đầu thôn cười nhạo ông bà cháu," ông nói. "Hôm nay tôi xin lỗi."
* * *
Chiều ngày mười tám, Hàn Mặc nhận được một cuộc điện thoại từ Viện nghiên cứu Sa mạc Kim Xuyên.
Lục Châu biết vì anh ta đi ra tận gò cát ở rìa đồng để nghe máy, đứng quay lưng lại với cô suốt mười lăm phút. Khi anh ta quay lại, nét mặt vẫn bình thản như mọi khi, nhưng tay đang xoay xoay hộp kẹo bạc hà.
"Viện đề xuất tôi về Kim Xuyên," anh ta nói. "Làm trưởng nhóm nghiên cứu nước ngầm. Báo cáo về Giếng 9 được Sở đánh giá cao."
"Chúc mừng anh," Lục Châu nói, và cô ngạc nhiên vì giọng mình nghe bình thường đến thế.
"Tôi từ chối rồi."
Cô quay sang nhìn anh ta.
"Tại sao?"
Hàn Mặc không trả lời ngay. Anh ta ngồi xuống gò cát, nhìn ra những hàng sa sa con đang đổ bóng dài dưới nắng chiều. Lục Châu ngồi xuống cạnh anh ta. Đại Hoàng nằm dài dưới chân hai người, thở phì phò, cổ đeo một chiếc khăn len đỏ mà Tiểu Đông buộc cho nó sau đêm bão, gọi là "huân chương".
"Hồi tôi mới đến đây, năm đầu tiên," Hàn Mặc nói chậm rãi, "tôi định ở một năm thì xin về. Nơi này không có gì cả. Không có cây, không có nước, không có người nói chuyện. Rồi ông Bạch giữ tôi lại ăn mì. Ông dạy tôi đào hố. Ông bảo tôi: 'Tiểu Hàn, cậu đo nước cả đời thì cũng phải trồng được một cây để nó uống chứ.'"
Anh ta mở hộp kẹo bạc hà. Bên trong không còn viên kẹo nào. Chỉ có một mảnh giấy gấp làm tư.
"Tháng một, lần cuối tôi ăn mì ở nhà ông, ông nhét cái này vào hộp kẹo của tôi. Ông bảo đợi khi nào con bé về thì mở."
Lục Châu cầm lấy mảnh giấy. Nét chữ quen thuộc, vụng mà chắc:
"Tiểu Hàn. Con bé nhà tôi không biết xin giúp đỡ. Đừng đợi nó xin."
Cô đọc dòng chữ ấy, rồi bật cười, cười đến chảy nước mắt.
"Ông tôi," cô nói, giọng nghẹn lại, "đã sắp xếp hết mọi thứ rồi, phải không?"
"Không phải mọi thứ," Hàn Mặc nói. Anh ta nhìn cô, qua cặp kính gọng bạc dính bụi, và lần đầu tiên cô thấy anh ta mỉm cười, một nụ cười rất nhỏ, ở khóe miệng. "Phần còn lại là tôi tự quyết định."
Lục Châu không nói gì. Cô chỉ đặt bàn tay đeo găng da dê của ông lên tay anh ta, như hôm hai mươi tám tháng ba. Lần này, Hàn Mặc lật bàn tay lại, nắm lấy tay cô.
Mặt trời lặn xuống phía tây, nhuộm cả cánh đồng cát thành màu đồng thau. Những hàng sa sa con đổ bóng dài như những nét bút lông, nối liền với bóng của rừng ông, rừng bà.
* * *
Tối ngày hai mươi tháng năm, khi Lục Châu trở về từ trấn với tờ biên lai của Quỹ tín dụng trong túi áo, khung màu xanh bỗng hiện lên trước mắt cô, không báo trước, rực sáng hơn bất cứ lần nào.
【Hệ thống Lục Châu – Nâng cấp】
Tiến độ phủ xanh khu vực Hồng Liễu Than: 1.110/3.000 mẫu.
Khu vực liên kết mới: Tổ hợp tác trồng cây Hồng Liễu Than – 2.400 mẫu.
Điều kiện mở khóa đã đạt: Ký chủ có từ 1.000 cây sống trở lên. Ký chủ đã thiết lập cộng đồng trồng cây.
Nhiệm vụ chính tuyến I: "Di nguyện – Phủ xanh Hồng Liễu Than" đã được công khai. Thời hạn: không giới hạn.
Nhiệm vụ chính tuyến II: "Mạch nước Hắc Sa" đã mở. Nội dung: Tìm sáu mảnh bản đồ mạch nước còn lại.
Lục Châu đứng sững giữa sân, dưới giàn nho khô đã bắt đầu đâm những chồi non đầu tiên.
"Tiểu Lục, mạch nước Hắc Sa là gì?"
"Hệ thống nước ngầm cổ bên dưới sa mạc Hắc Sa. Ký chủ đời trước đã tìm được mảnh thứ nhất trong lúc tìm Giếng 9, nhưng chưa kịp nhận thưởng. Sáu mảnh còn lại nằm rải rác trong sa mạc."
"Ai là người đầu tiên tìm ra nó?"
Một nhịp im lặng. Rồi khung màu xanh lật sang một trang mới. Trang ấy cũ hơn, nhạt hơn, viền giấy ngả màu vàng ố như một tờ hồ sơ lâu năm bị lôi ra từ đáy ngăn kéo.
Lịch sử ký chủ:
Ký chủ đời thứ hai: Bạch Thủ Sơn (1983 – 2026). Trạng thái: Đã ngưng kết nối.
Ký chủ đời thứ nhất: Lục ███. Thời gian ràng buộc: 1959 – ███. Khu vực: Hồng Liễu Than – Hắc Sa. Trạng thái: Mất tích.
Lục Châu đọc dòng chữ ấy ba lần.
Ông không phải là người đầu tiên. Hai mươi bốn năm trước khi ông trồng cây sa sa đầu tiên ở gò tây, đã có một người khác. Một người mang họ Lục. Lục, như tên cô. Lục, như màu của cái khung trước mắt cô.
"Tiểu Lục," cô nói khẽ. "Mày được đặt tên theo người ấy, phải không? Không phải theo màu xanh."
"Dữ liệu ký chủ đời thứ nhất đang bị khóa. Điều kiện mở khóa: chưa đủ."
Đúng lúc ấy, Đại Hoàng đang nằm dưới giàn nho bỗng ngẩng đầu, tai dựng lên. Nó không sủa. Nó đứng dậy, chậm rãi đi ra phía cổng, đuôi vẫy nhẹ, như đi đón một người quen.
Ngoài cổng, dưới ánh đèn đường duy nhất của con đường đất, một chiếc taxi từ thành phố Kim Xuyên đang lùi xe quay đầu, bụi bay mù mịt. Khi bụi lắng xuống, Lục Châu thấy một bà cụ đứng ở đó.
Bà cụ rất già, có lẽ đã ngoài tám mươi, dáng người nhỏ bé nhưng lưng thẳng. Tóc bà bạc trắng như cước, búi gọn sau gáy. Bà mặc một chiếc áo khoác vải màu xanh rêu kiểu cũ, tay chống một cây gậy làm từ thân cây sa sa, đã được bàn tay ai đó mài nhẵn bóng qua nhiều năm.
Bà nhìn ngôi nhà đất nện, nhìn giàn nho, nhìn tấm bạt trắng của rạp tang đã được gấp gọn để ở góc sân. Rồi bà nhìn Lục Châu.
"Cháu gái," bà nói, giọng khàn nhưng rõ, mang âm hưởng của một vùng rất xa nơi này. "Đây có phải nhà của Bạch Thủ Sơn không?"
"Dạ phải. Bà là…?"
Bà cụ không trả lời ngay. Bà nhìn về phía tây, phía gò mộ nằm trong bóng tối, nơi cây sa sa con đang đứng giữa hai ngôi mộ. Đôi mắt già nua của bà ánh lên một thứ gì đó mà Lục Châu không gọi được tên.
"Tôi đến muộn rồi, phải không?" bà nói khẽ. "Thằng bé ấy đi rồi."
"Bà… biết ông cháu?"
Bà cụ quay lại, nhìn thẳng vào mắt cô. Rồi bà làm một điều mà Lục Châu không bao giờ ngờ tới: bà ngẩng đầu, nhìn vào khoảng không ngay trên vai cô, đúng chỗ khung màu xanh đang lơ lửng, như thể bà cũng nhìn thấy nó.
"Năm 1959," bà nói, "tôi trồng cây sa sa đầu tiên trên mảnh đất này. Khi ấy thằng Thủ Sơn mới mười hai tuổi, ngày nào cũng chạy theo tôi xin đào hố."
Bà cụ chống gậy bước qua cổng, dừng lại trước mặt Lục Châu.
"Tôi họ Lục."
Phía sau lưng Lục Châu, khung màu xanh rung lên một lần, rất khẽ, như một hơi thở bị nín lại suốt sáu mươi bảy năm.