Phòng hỏi cung số hai của Công an quận Cựu Thành có mùi của mọi phòng hỏi cung trên đời: thuốc lá cũ ngấm vào sơn tường dù đã cấm hút từ lâu, mồ hôi khô trên mép ghế nhựa, cà phê hòa tan, và giấy in nóng. Đồng hồ trên tường chỉ mười giờ kém năm tối.
Kiến Vi ngồi ôm cốc nước ấm mà Phương Dĩ Thâm rót cho. Cô đã kể xong. Về cha cô, Tống Hoài Sơn, điều hương sư của Tống Ký Hương Phường ở số 7 hẻm Trầm Hương. Về đêm hai mươi tháng mười hai năm 2014 khi hương phường cháy, về đêm hai mươi ba khi chiếc xe tải nhỏ màu xanh rơi khỏi cầu Lạc Thủy. Về năm 2019, khi mẹ cô ký vào tờ đơn yêu cầu tuyên bố một người là đã chết, tay run đến mức phải ký lại lần thứ hai. Và về lọ thủy tinh màu hổ phách đang nằm trên bàn giữa hai người, trong một túi nilon đựng tang vật.
– Cô không nói với tôi chuyện lọ hương ngay ở hiện trường. – Phương Dĩ Thâm nói. Giọng anh không có vẻ trách, chỉ ghi nhận.
– Tôi chưa chắc. – Cô đáp. – Tôi cần biết nó có thật là cùng một mùi không. Một người ngửi lần đầu có thể nhầm. Tôi thì không, nhưng tôi cần chắc là mình không nhầm.
Anh im một lúc, ngón tay gõ nhẹ lên mép tập hồ sơ.
– Cô Tống, tôi sẽ nói thẳng. Tôi cần một lý do để tin rằng khứu giác của cô đáng tin hơn một cảm giác. Vì nếu tôi ghi vào hồ sơ rằng "nhân chứng ngửi thấy một loại nước hoa chưa từng được bán, cùng một loại nước hoa nam không rõ tên, và mùi nước kênh có dầu máy", đội trưởng sẽ hỏi tôi có uống rượu trong ca trực không.
Kiến Vi đặt cốc xuống.
– Anh muốn thử tôi?
– Nếu cô đồng ý.
* * *
Năm phút sau, anh mang vào năm chiếc cốc giấy giống hệt nhau, úp ngược trên một khay nhựa. Đi theo sau anh là bốn người: cậu cảnh sát trẻ đã nói câu "cái gì chẳng ẩm" ở hiện trường, một cảnh sát nữ trung niên, một ông chú trực ban bụng hơi phệ, và cô pháp y đeo kính gọng tròn.
– Năm người chúng tôi, mỗi người đã cầm một chiếc cốc trong mười giây rồi đặt xuống. Thứ tự đã được xáo. – Phương Dĩ Thâm nói. – Cô cho tôi biết cốc nào của ai.
Kiến Vi không cần đứng dậy. Cô cúi xuống, lần lượt đưa mũi lại gần từng chiếc cốc, cách chừng hai đốt ngón tay.
– Cốc thứ nhất của chú trực ban. Mùi thuốc lá Hồng Tháp Sơn, dầu gió, và hành phi. Bữa tối của chú có mì xào. – Ông chú nhíu mày, rồi bật cười, xoa bụng.
– Cốc thứ hai của chị. – Cô ngẩng lên nhìn người cảnh sát nữ. – Kem dưỡng tay hoa nhài, nước giặt có hương oải hương, và mùi sữa bột trẻ em. Nhà chị có con nhỏ.
Người cảnh sát nữ khẽ "à" một tiếng.
– Cốc thứ ba của anh ấy. – Cô hất cằm về phía cậu cảnh sát trẻ. – Sáp vuốt tóc mùi dừa, nước tăng lực, và dầu súng. Hôm nay anh có đi tập bắn.
Cậu ta đỏ mặt, không nói gì.
– Cốc thứ tư của bác sĩ pháp y. Cồn y tế, formol rất nhạt dù chị đã rửa tay ba lần, và quýt. Chị vừa ăn quýt trên xe.
Cô pháp y nhướng mày, rồi khẽ cười, giơ tay lên ngửi chính mình như để kiểm tra.
Kiến Vi nhìn chiếc cốc thứ năm. Cô cúi xuống, hít vào, và một giây im lặng trôi qua.
– Cốc thứ năm của anh. – Cô nhìn Phương Dĩ Thâm. – Xà phòng không mùi, mực máy in, len ẩm. Không có gì khác. Anh không dùng bất cứ thứ gì có mùi. Ngay cả kem cạo râu cũng là loại không hương.
– Đó là trả lời theo loại trừ. – Anh nói.
– Không. – Cô lắc đầu. – Trên cốc của anh có một thứ mà trên cốc người khác không có. Mùi khói rất cũ, ngấm vào da, như người từng đứng quá gần một đám cháy lớn và mùi ấy không bao giờ trôi hết. Nó ở ngay đây. – Cô chạm ngón tay lên cổ tay trái của mình. – Ở mặt trong cổ tay. Chắc anh có sẹo bỏng ở đó.
Căn phòng im lặng. Cô pháp y quay sang nhìn Phương Dĩ Thâm. Cậu cảnh sát trẻ nuốt nước bọt.
Phương Dĩ Thâm không trả lời ngay. Anh chậm rãi kéo tay áo khoác bên trái lên. Mặt trong cổ tay anh có một vết sẹo bỏng màu hồng nhạt, to bằng đồng xu, mép nhăn như sáp nến chảy.
– Năm 2021, một vụ rò khí gas ở khu tập thể Liễu Đường. – Anh nói, giọng bình thường như kể chuyện người khác. – Tôi vào kéo một bà cụ ra. Nổ ở tầng dưới. Tôi ra được, bà cụ cũng ra được. Khứu giác của tôi thì không.
Anh kéo tay áo xuống.
– Mọi người về đi. Cảm ơn.
* * *
Khi chỉ còn ba người trong phòng, cô pháp y kéo ghế ngồi xuống cạnh bàn, chìa tay ra với Kiến Vi.
– Hà Tiểu Ngư. Pháp y. Tôi đã nghe Phương đội kể mấy phút về cô ở hiện trường và tưởng anh ấy bị cảm lạnh làm đầu óc lú lẫn. Giờ thì tôi xin lỗi anh ấy.
Bàn tay cô ấy mát và khô, thoảng mùi quýt.
– Kết quả sơ bộ thế nào? – Phương Dĩ Thâm hỏi.
– Rất sơ bộ thôi. – Hà Tiểu Ngư mở sổ. – Thời gian tử vong, căn cứ nhiệt độ gan và độ cứng tử thi, khoảng từ mười sáu giờ bốn mươi lăm đến mười tám giờ ba mươi. Không có vết thương chí mạng bên ngoài. Không có dấu hiệu bị siết cổ. Nạn nhân bảy mươi mốt tuổi, có tiền sử bệnh tim, cháu gái nói ông uống thuốc trợ tim hằng ngày. Nếu nhìn qua, đây là một cái chết tự nhiên.
– Nhưng? – Kiến Vi hỏi.
Hà Tiểu Ngư liếc Phương Dĩ Thâm. Anh gật đầu.
– Nhưng có hai điều. Một, ở mặt trong cổ tay phải nạn nhân có một vết bầm nhỏ hình bầu dục, mới, như bị ai đó nắm rất chặt. Bên cạnh vết bầm có một điểm đỏ rất nhỏ mà tôi chưa xác định được là gì. Có thể là vết côn trùng đốt. Có thể là vết kim. Hai, bàn tay trái nạn nhân đặt trên bàn, ngón trỏ duỗi thẳng chỉ vào khung ảnh. Người già lên cơn đau tim thường ôm ngực, hoặc nắm chặt tay. Hiếm ai chết trong tư thế chỉ trỏ.
– Trừ khi ông ấy cố ý. – Phương Dĩ Thâm nói.
– Trừ khi ông ấy cố ý. – Hà Tiểu Ngư lặp lại. – Kết quả độc chất học phải ba đến năm ngày nữa.
Cô ấy đứng dậy, gập sổ.
– Còn cái cửa then cài bên trong, đó là việc của các anh. Tôi chỉ lo phần người chết. Người sống thì để Phương đội lo. – Cô ấy gật đầu với Kiến Vi. – Cô Tống, nếu một ngày nào đó cô chán ngửi bột giặt, phòng pháp y chúng tôi thiếu người lắm.
Cửa khép lại sau lưng cô ấy.
* * *
– Mùi thứ ba. – Phương Dĩ Thâm nói. – Cô mô tả lại cho tôi.
– Gỗ đen, có lẽ là gỗ mun tổng hợp. Da thuộc. Tiêu đen. Và trầm hương bị đốt quá lửa. Đây là một loại nước hoa nam thương mại, không phải hàng thủ công, vì cấu trúc của nó rất "sạch", các tầng tách nhau rõ như được lắp ráp bằng máy. – Kiến Vi nhíu mày. – Tôi nghĩ tôi đã từng ngửi nó. Ở ga tàu điện ngầm, trên người các anh nhân viên văn phòng. Nó rất phổ biến.
Anh mở máy tính xách tay, gõ vài dòng, xoay màn hình về phía cô. Trên màn hình là một trang bán hàng trực tuyến, ảnh một lọ nước hoa vuông đen bóng, nhãn chữ bạc: "Hắc Mộc – Cẩm Tú Hương Nghiệp". Mô tả: "Gỗ mun, da thuộc, tiêu đen Sarawak, trầm Hải Nam. Dành cho người đàn ông không cần giải thích."
– Cẩm Tú là tập đoàn hương liệu lớn nhất Lạc Thủy. – Anh nói. – Dòng Hắc Mộc bán được hơn một triệu lọ năm ngoái. Nếu kẻ đứng ở bên cửa sổ dùng loại này, chúng ta có một triệu nghi phạm.
– Không. – Kiến Vi nói. – Trầm Hải Nam trong công thức gốc là trầm chưng cất, mùi ngọt và tròn. Cái tôi ngửi thấy ở hiện trường là trầm bị đốt, khét, có vị tro. Đó không nằm trong lọ nước hoa. Đó là mùi trên da người dùng nó. Người đó hay đốt trầm, hoặc làm việc gần lửa. Ở hiện trường mùi ấy quyện vào Hắc Mộc thành một thứ riêng. Nếu tôi ngửi lại, tôi sẽ nhận ra.
– Trong một triệu người?
– Trong một triệu người.
Anh nhìn cô một lúc rất lâu, rồi khép máy tính.
– Cô biết Cẩm Tú Hương Nghiệp không?
Kiến Vi cụp mắt xuống cốc nước.
– Cha tôi là người cùng sáng lập Cẩm Tú vào năm 2008. Cùng với ông Ninh Thế Hào. Năm 2011 cha tôi rút vốn, ra đi tay trắng, quay về hương phường nhỏ ở hẻm Trầm Hương. Mẹ tôi nói hai người cãi nhau về một chuyện gì đó liên quan đến nhà máy. Tôi khi ấy mới mười hai tuổi, không hiểu gì. Chỉ nhớ có một đêm cha tôi ngồi trong sân, hút hết nửa bao thuốc dù ông không hút thuốc, rồi nói với mẹ tôi: "Mũi người ta có thể bị bịt, nhưng nước dưới đất thì không bịt được."
Phương Dĩ Thâm ghi câu đó vào sổ, nét chữ nhỏ và vuông.
* * *
Anh đưa cô về lúc mười một giờ rưỡi. Không phải bằng xe cảnh sát mà bằng chiếc xe con màu xám cũ của anh, chiếc xe đạp của cô được gấp lại nhét vào cốp. Trong xe không có mùi gì, kể cả mùi xe cũ. Chắc anh rửa nó rất thường xuyên, hoặc mở cửa sổ khi chạy. Kiến Vi bỗng thấy tò mò về cách một người mất khứu giác sống trong thế giới này.
– Anh không ngửi thấy gì thật sao? – Cô hỏi khi xe dừng ở đèn đỏ ngã tư Đông Môn. – Cả mùi khét, mùi gas?
– Cả mùi khét, mùi gas. – Anh đáp, mắt nhìn đèn. – Nhà tôi có ba máy báo khói và hai máy báo rò khí. Tôi không nấu bằng bếp gas. Tôi không biết sữa đã hỏng chưa nếu không nhìn hạn dùng. Có lần tôi mặc một chiếc áo sơ mi đã để quên trong máy giặt ba ngày, cả buổi họp không ai dám ngồi cạnh tôi.
Kiến Vi bật cười, rồi vội che miệng.
– Xin lỗi.
– Không sao. Đó là chuyện buồn cười thật. – Đèn chuyển xanh. – Điều tôi nhớ nhất là mùi mưa. Không phải mưa rơi, mà là trước khi mưa, khi đất nóng bắt đầu hắt hơi lên. Hồi bé tôi hay đứng ở hiên nhà chờ mùi đó. Bây giờ tôi chỉ biết trời sắp mưa khi khớp gối đau.
Cô nhìn nghiêng gương mặt anh dưới ánh đèn đường lướt qua từng quãng. Câu anh vừa nói giống hệt cách cha cô từng mô tả mùi hương. Không phải bằng tên hóa chất, mà bằng khoảnh khắc.
– Cái đó gọi là petrichor. – Cô nói khẽ. – Mùi của dầu thực vật và vi khuẩn trong đất được hơi ẩm đánh thức. Cha tôi từng cố làm ra nó trong một lọ. Không thành công.
– Vì sao?
– Vì ông nói mùi mưa phải có người đứng chờ thì mới thật. Một mình cái lọ thì không đủ.
Phương Dĩ Thâm không nói gì nữa. Nhưng khi xe dừng trước khu tập thể, anh lấy xe đạp ra khỏi cốp, mở ra, kiểm tra phanh, rồi mới đưa cho cô.
– Ngày mai tôi sẽ cần cô ký biên bản và có thể ngửi lại hiện trường một lần nữa, khi ánh sáng tốt hơn. – Anh nói. – Và cô Tống, cho đến khi chúng tôi biết ai đã gửi lọ hương đó, đừng nói với ai về nó. Kể cả bạn bè. Kể cả đồng nghiệp.
– Còn mẹ tôi?
Anh ngừng một nhịp.
– Mẹ cô thì cô tự quyết định.
* * *
Mẹ cô vẫn chưa ngủ. Bà Chu Uyển ở tầng hai cùng khu tập thể, ngay dưới phòng Kiến Vi hai tầng, trong một căn hộ hai phòng nhỏ đầy hoa khô treo ngược trên trần. Hoa cúc, hoa hồng, oải hương, cành bông lau, những thứ không bán được thì bà mang về treo, để chúng khô dần rồi làm túi thơm. Kiến Vi luôn đi vào căn hộ này như đi vào một khu vườn đã chết êm đềm.
Bà mở cửa, nhìn mặt con gái, rồi không hỏi gì, chỉ quay vào bếp hâm lại bát canh trứng cà chua.
Kiến Vi ăn hết bát canh, rồi đặt điện thoại lên bàn, mở bức ảnh cô đã chụp lén màn hình máy tính của Phương Dĩ Thâm trong lúc anh ra ngoài. Ảnh một người đàn ông tóc bạc, sẹo bỏng từ thái dương xuống mang tai, đứng trước cửa sổ một tiệm đồ cổ. Ngày tháng ở góc: 2023.03.14.
Cô đẩy điện thoại về phía mẹ.
Bà Chu Uyển nhìn rất lâu. Bàn tay bà đặt trên mặt bàn, những ngón tay chai sạn vì cắt cành hoa, khẽ co lại. Bà không khóc, không thốt lên. Bà chỉ hít vào một hơi dài, như người lặn sắp xuống nước.
– Mẹ biết. – Kiến Vi nói, không phải câu hỏi.
– Mẹ không biết. – Bà Chu Uyển đáp. – Nhưng mẹ đã nghi.
Bà đứng dậy, đi vào phòng ngủ, mở chiếc rương gỗ long não ở cuối giường. Từ dưới đáy, bên dưới mấy chiếc áo len cũ của cha Kiến Vi mà bà chưa bao giờ bỏ, bà lấy ra một phong bì giấy kraft dày, mép đã sờn.
– Tháng sáu năm 2019. – Bà nói. – Một tuần sau khi tòa án tuyên án, có người nhét cái này vào khe cửa. Không tên, không chữ. Bên trong là năm mươi nghìn tệ tiền mặt. Và cái này.
Bà dốc phong bì. Một nắm hoa quế khô màu vàng sẫm rơi ra mặt bàn, nhỏ như những mẩu sao vỡ.
Kiến Vi cúi xuống. Bảy năm, mùi quế đã gần như tan hết, chỉ còn lại một lớp ngọt mỏng, khô như giấy cũ. Nhưng cô vẫn nhận ra. Đây không phải quế mua ở chợ. Đây là quế kim, loại hoa nhỏ màu cam đậm của cây quế già trong sân hương phường, cây mà cha cô trồng năm cô ra đời. Mỗi mùa thu ông đều hái, phơi trên nong tre, và nói với cô: "Mùi của con là mùi này."
Cây quế ấy đã cháy cùng hương phường năm 2014.
– Sao mẹ không nói với con? – Giọng cô vỡ ra.
– Vì nếu mẹ nói, con sẽ đi tìm. – Bà Chu Uyển ngồi xuống đối diện con gái, hai tay úp lên tay cô. Tay bà lạnh. – Và nếu ông ấy còn sống mà không về, thì ông ấy có lý do để không về. Mẹ đã mất một người vì cái mũi. Mẹ không muốn mất thêm người thứ hai.
– Vì cái mũi?
Bà Chu Uyển nhìn ra cửa sổ tối đen, nơi sương từ Kênh Liễu đang bò dần lên kính.
– Cha con không chết trong sông, Vi Vi. – Bà nói rất khẽ. – Mẹ luôn biết điều đó. Đêm hai mươi ba tháng mười hai năm ấy, trước khi ra khỏi nhà, ông ấy hôn lên trán con khi con đang ngủ, rồi nói với mẹ: "Nếu anh không về, đừng tìm. Hãy dạy con bé quên đi cái mũi của nó." Ông ấy đi như một người biết mình sẽ đi.
* * *
Gần hai giờ sáng, Kiến Vi vẫn ngồi trong phòng mình trên tầng bốn, trước mặt là chiếc hộp các tông rỗng. Lọ hương đã ở đồn cảnh sát. Cô chỉ còn lại cái hộp, lớp giấy lụa và nhãn ghi địa chỉ.
Cô lật đi lật lại cái hộp lần thứ mười. Rồi cô làm một việc mà chỉ người như cô mới làm: cô ngửi từng mặt của nó, từng góc gấp, từng mép băng dính.
Mặt ngoài có mùi tay shipper, mùi kho bưu cục, mùi mưa. Mặt trong có mùi Tàn Tuyết và mùi long não của tiệm đồ cổ. Nhưng ở đáy hộp, chỗ nếp gấp bìa chồng lên nhau, có một mùi khác. Hồ dán bằng bột gạo nấu, loại hồ thủ công mà bây giờ gần như không ai dùng nữa.
Cô dùng dao rọc giấy tách nhẹ lớp bìa đáy. Hai lớp các tông tách ra, và giữa chúng là một mẩu giấy gấp tư, mỏng như cánh chuồn.
Trên mẩu giấy chỉ có một dòng chữ, cùng nét chữ nghiêng với nhãn lọ hương, chữ "Trầm" có nét phẩy kéo dài:
"Hẻm Trầm số 7. Tầng hầm. Trước khi họ dọn sạch."
Bên dưới, nhỏ hơn, như được thêm vào sau:
"Đừng đi một mình."
Kiến Vi nhìn chằm chằm vào bốn chữ cuối. Ngoài cửa sổ, sương đã phủ kín mặt kính, và trong cái im lặng của hai giờ sáng, cô bỗng nghe thấy tiếng bước chân rất nhẹ dưới sân khu tập thể, dừng lại, rồi đi xa dần.
Cô hé cửa sổ. Sân trống không. Nhưng gió đêm mang lên một sợi mùi, mảnh như sợi tóc: gỗ đen, da thuộc, tiêu đen, và trầm cháy.